Foreign Affairs: Τιενανμέν στο Χονγκ Κονγκ - Οι ανησυχητικοί παραλληλισμοί με το 1989

Foreign Affairs: Τιενανμέν στο Χονγκ Κονγκ - Οι ανησυχητικοί παραλληλισμοί με το 1989
Αυξάνεται η ένταση στο Χονγκ Κονγκ, προκαλώντας φόβους για μία νέα Τιενανμέν
Στην αρχή, όταν οι διαδηλωτές άρχισαν να διαχέονται στους δρόμους της πόλης, οι πολίτες εκπλήσσονταν από την τόλμη τους και από τον ιδεαλισμό, την ανοικτότητα και τον ενθουσιασμό τους καθώς αντιμετώπιζαν την ισχύ του Κινεζικού Κομμουνιστικού Κόμματος.
Τα αιτήματα των διαδηλωτών ήταν περιορισμένα και αντιμετωπίσιμα, η συμπεριφορά τους ήταν ευγενική και οι πορείες τους ήταν με τάξη.
Ωστόσο, καθώς αυξάνονταν οι αριθμοί τους, επέτρεψαν στον εαυτό τους να διασκεδάσουν μια αίσθηση δυνατότητας -μια ελπίδα ότι αυτή την φορά θα μπορούσαν να ακουστούν.
Όταν, αντί να ενδώσουν, όρμησαν στις αστυνομικές γραμμές, συνέχισαν με αψηφισιά αλλά ειρηνικά.
Κυβερνητικοί αξιωματούχοι και κομματικά όργανα τους καταδίκασαν ως μη πατριώτες υποκινητές της κοινωνικής αναταραχής, αλλά αυτοί μετέτρεψαν τις προσβολές σε καύσιμα για ένα διευρυνόμενο κίνημα.
Πριν περάσει καιρός, είχαν κατακτήσει την καρδιά της πόλης.
Πέρασαν εβδομάδες και οι διαδηλωτές, ανήσυχοι μήπως χαθεί η ορμή τους, άλλαξαν τακτική, επανεφεύροντας τον εαυτό τους και πείθοντας επιπρόσθετα στοιχεία της κοινωνίας και έτσι δίνοντας νέα ζωή στο κίνημά τους.
Οι αξιωματούχοι του κόμματος έδειξαν μεγάλη δυσαρέσκεια απέναντι στην προσβολή από εκατοντάδες χιλιάδες ανυπότακτους νέους που τους αψηφούσαν και παρέλυαν το κέντρο της πόλης, αλλά λόγω ορισμένων σημαντικών επερχόμενων εθνικών περιστάσεων δεν ήθελαν να τους πατάξουν. Ωστόσο, κανείς τους δεν θα διαπραγματευόταν με τους νεαρούς ταραχοποιούς. Και έτσι οι διαδηλώσεις συνέχισαν να μεγαλώνουν και να γίνονται πιο χαοτικές.
Αυτό είναι το περίγραμμα των διαδηλώσεων της πλατείας Τιενανμέν που ξεδιπλώθηκαν για επτά εβδομάδες το 1989 -και επίσης των διαδηλώσεων που εκτυλίσσονται τώρα στο Χονγκ Κονγκ.
Πριν από τριάντα χρόνια, ο αγανακτισμένος ηγέτης του κόμματος, Deng Xiaoping, τελικά δεν μπόρεσε πλέον να συγκρατηθεί: Στις 4 Ιουνίου διέταξε στρατεύματα να παρέμβουν και σφάγιασαν διαδηλωτές.
Οι ανησυχητικοί παραλληλισμοί μεταξύ του τότε και του τώρα καθιστούν δύσκολο να μην ανησυχεί κανείς ότι το Χονγκ Κονγκ θα μπορούσε να καταλήξει σε ένα παρόμοια άγριο τέλος.

Η μακρά σκιά

Την άνοιξη του 1989, έκανα ρεπορτάζ στην πλατεία Τιενανμέν για την The New York Review of Books.
Για όποιον ήταν εκεί, η Tiananmen ρίχνει τώρα μια μακρά σκιά στις διαδηλώσεις στο Χονγκ Κονγκ. Αυτές οι διαδηλώσεις άρχισαν στις αρχές Ιουνίου, ως αντίθεση προς ένα νομοσχέδιο το οποίο θα επέτρεπε να απελαύνονται στη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας (ΛΔΚ) οι κατηγορούμενοι ότι διέπραξαν εγκλήματα.
Πολλοί στο Χονγκ Κονγκ θεώρησαν τον νόμο ως μια καταφανή παραβίαση της συμφωνίας «μια χώρα, δύο συστήματα» που συνήφθη με το Ηνωμένο Βασίλειο στην κοινή δήλωση του 1984 που εξασφάλιζε στην πρώην βρετανική αποικία «υψηλό βαθμό αυτονομίας» και την δυνατότητα διατήρησης δικού της δικαστικού συστήματος και δικών της δικαστηρίων για 50 χρόνια.
Αλλά ακόμα και μετά την κατάθεση του νομοσχεδίου, δέκα εβδομάδες κλιμακωτών διαμαρτυριών μεταμόρφωσαν την φήμη του Χονγκ Κονγκ: Άλλοτε γνωστό ως εμπορικό διαμετακομιστικό κέντρο που διακρίνεται από ατόφια εμπορικότητα, έχει γίνει το σύμβολο της μαζικής πολιτικής διαφωνίας.
Το 1989, καθώς ξεκίνησαν οι διαδηλώσεις στην Τιενανμέν, η ηγεσία του κινεζικού Κομμουνιστικού Κόμματος ήταν αρχικά σχετικά ήσυχη.
Στην συνέχεια, στις 26 Απριλίου, μετά την συνάντηση της Μόνιμης Επιτροπής στο σπίτι του Ντενγκ, η [εφημερίδα του κόμματος] Λαϊκή Καθημερινή δημοσίευσε ένα προκλητικό άρθρο γνώμης στην πρώτη σελίδα, καταγγέλλοντας τους διαδηλωτές ως «εξαιρετικά μικρό αριθμό ατόμων με απώτερο σκοπό» οι οποίοι είχαν οργανώσει μια «σχεδιασμένη συνωμοσία» προκειμένου «να ρίξουν ολόκληρη την χώρα σε χάος» και να «αναιρέσουν την ηγεσία του [Κινεζικού Κομμουνιστικού Κόμματος] και το σοσιαλιστικό σύστημα».
Με το να προσβάλλει τα κίνητρά τους και τον πατριωτισμό τους, το επίσημο άρθρο γνώμης ταυτόχρονα εξόργισε τους διαδηλωτές και έκλεισε την πόρτα σε οποιονδήποτε συμβιβασμό ενώ τα αιτήματά τους ήταν ακόμη ελάχιστα.
Την επόμενη μέρα ξεκίνησε μια τεράστια νέα πορεία από την πανεπιστημιακή συνοικία προς την πλατεία Τιενανμέν, ακριβώς στην καρδιά του Πεκίνου, δίνοντας στο κίνημα μια νέα έκρηξη ενέργειας.
Έτσι έχει πάει και στο Χονγκ Κονγκ.
Όταν η κυβερνήτης του Χονγκ Κονγκ, Carrie Lam, καταδίκασε το αρχικά ειρηνικό κίνημα ως «όχλο» -πιθανώς κατ’ εντολή του Πεκίνου- η εμπρηστική ρητορική της πυροδότησε το κίνημα διαμαρτυρίας όπως ακριβώς είχε κάνει και το άρθρο γνώμης του Ντενγκ.
Ως εκ τούτου, στις 22 Ιουνίου, όταν απέσυρε το νομοσχέδιο έκδοσης που προκάλεσε τις διαμαρτυρίες και ζήτησε συγγνώμη για την απερίσκεπτη αντιμετώπιση της κατάστασης («Ανακοινώνω τώρα ότι η κυβέρνηση αποφάσισε να αναστείλει την άσκηση νομοθετικής τροποποίησης, να ξαναρχίσει την επικοινωνία μας με όλους τους τομείς της κοινωνίας, να κάνει περισσότερη επεξηγηματική δουλειά και να ακροαστεί τις διαφορετικές απόψεις της κοινωνίας»), ήταν κάτι «πολύ λίγο, πολύ αργά».
Με το να αρνηθεί να «αποσύρει» οριστικά το νομοσχέδιο ή να ξεκινήσει μια ανοιχτή έρευνα σχετικά με τις αστυνομικές βιαιότητες κατά των διαδηλωτών, δεν ανταποκρίθηκε ούτε στο ελάχιστο στις απαιτήσεις των διαδηλωτών.
Αντί να υποχωρήσουν [οι διαδηλωτές], επέκτειναν τις δράσεις και τα αιτήματά τους, ζητώντας από την Lam να αποσύρει τις κατηγορίες εναντίον διαδηλωτών, να εισαγάγει δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις και να παραιτηθεί από το αξίωμα.
Στις 17 Ιουνίου, κατάφεραν να κατεβάσουν περίπου δύο εκατομμύρια υποστηρικτές στους δρόμους, πάνω από το ένα τέταρτο του πληθυσμού της πόλης, δημιουργώντας μια από τις μεγαλύτερες δημόσιες διαμαρτυρίες στην ανθρώπινη ιστορία. Στην συνέχεια, προσθέτοντας προσβολή στο πλήγμα, κήρυξαν μια «γενική απεργία».
Οι μαθητές στην πλατεία Τιενανμέν γνώριζαν ότι το κόμμα θα δίσταζε να ενεργήσει στρατιωτικά πριν από τις 15 Μαΐου 1989, όταν ο Σοβιετικός πρόεδρος Μιχαήλ Γκορμπατσόφ θα επισκεπτόταν το Πεκίνο για μια ιστορική συνάντηση κορυφής με τον Ντενγκ.
Έτσι και οι διαδηλωτές του Χονγκ Κονγκ αισθάνονταν άνετοι κάνοντας την υπόθεση ότι το Πεκίνο θα ήταν διστακτικό να καταστείλει βίαια [τις διαδηλώσεις] πριν από την 1η Οκτωβρίου, όταν η ΛΔΚ προγραμματίζεται να γιορτάσει την 70η επέτειό της.
Καθώς η αρχική έκρηξη του ενθουσιασμού εξαφανίστηκε, οι διαδηλωτές του Χονγκ Κονγκ αντέγραψαν ένα κομμάτι από το σενάριο του 1989, υιοθετώντας νέες τακτικές για να διατηρήσουν το κίνημά τους.
Στην Tiananmen, οι διαδηλωτές είχαν ξεκινήσει μια δραματική απεργία πείνας˙ στο Χονγκ Κονγκ, αντί να προσπαθούν να συνεχίσουν τις μαζικές διαδηλώσεις στους δρόμους (οι οποίες τους εξέθεταν σε όλο και πιο επιθετική καταστολή από την αστυνομία), οι διαδηλωτές στράφηκαν σε μια στρατηγική διασκορπισμένων ενεργειών «ξαφνικού όχλου» ("flash mob") που ταιριάζουν στο χωρίς ηγέτες κίνημά τους.
Αρχικά, είχαν επικεντρωθεί στην κεντρική περιοχή του Χονγκ Κονγκ, συντονίζοντας τις μεγάλες πορείες τους ηλεκτρονικά (χρησιμοποιώντας εφαρμογές όπως η Telegram)˙ τώρα έδιναν έμφαση στο σύνθημά τους «Να είναι σαν το νερό» (“Be Like Water”) και κατέφυγαν σε περισσότερο μαοϊκές αντάρτικες τακτικές, αποκεντρώνοντας τις δράσεις στους δρόμους και προσηλυτίζοντας μέσω εκατοντάδων λεγόμενων Lennon Walls που εξαπλώθηκαν γύρω από την πόλη όπου οι υποστηρικτές μπορούσαν να παρουσιάσουν τα σχόλιά τους σε πολύχρωμα σημειώματα Post-it.
Στις 27 Ιουλίου, με το κίνημα να εξακολουθεί να διογκώνεται, το Γραφείο Υποθέσεων του Χονγκ Κονγκ και του Μακάο, το οποίο λογοδοτεί στο υπουργικό συμβούλιο της Κίνας στο Πεκίνο, αντέδρασε. Κατήγγειλε «τις διαβολικές και εγκληματικές πράξεις που διαπράττονται από ριζοσπαστικά στοιχεία» και προειδοποίησε ότι «αν το χάος συνεχίσει … ολόκληρο το Χονγκ Κονγκ θα υποφέρει».
Η εφημερίδα People's Daily πρόσθεσε ότι η αστυνομία του Χονγκ Κονγκ «δεν πρέπει να διστάσει» ή να έχει «ψυχολογικές ανησυχίες για την λήψη των απαραίτητων μέτρων».
Στους διαδηλωτές υπενθυμίστηκε ότι σύμφωνα με τον νόμο οι Αρχές του Χονγκ Κονγκ έχουν την εξουσία να ζητήσουν στρατιωτική υποστήριξη από το Πεκίνο για την «διατήρηση της δημόσιας τάξης».
Όμως, μακράν του να εκφοβίσουν τους διαδηλωτές, τέτοιες προειδοποιήσεις χρησίμευσαν για την τροφοδότηση περαιτέρω διαμαρτυριών -όπως ακριβώς έκαναν και οι προειδοποιήσεις στην πλατεία Τιενανμέν.

«Μαύρα χέρια»

Στο Πεκίνο το 1989, ένα σημαντικό σημείο καμπής ήρθε στα μέσα Μαΐου. Αυτό που ήταν σε μεγάλο βαθμό ένα κίνημα σπουδαστών, διανοουμένων και επαγγελματιών άρχισε να αντλεί νέα κοινωνικά στοιχεία -«απλούς ανθρώπους», εργαζόμενους, και κάποιους αποκαλούμενους ως περιθωριακούς, πολλοί εκ των οποίων ήταν από τις επαρχίες.
Με αυτούς τους νέους ανθρώπους ήρθαν μεγαλύτερα πλήθη, αλλά και ευρύτερες καταγγελίες, οι οποίες δεν μπορούσαν να αποκατασταθούν με μια ενιαία κυβερνητική παραχώρηση.
Όταν ξεκίνησαν οι διαμαρτυρίες του Χονγκ Κονγκ, κι αυτές, επίσης, συντέθηκαν κυρίως από ιδεαλιστές νεολαίους με συγκεκριμένες απαιτήσεις που επικεντρώνονταν στην διατήρηση της αυτονομίας του Χονγκ Κονγκ.
Όμως, καθώς έχουν αυξηθεί και έφερναν μέσα [στην υπόθεση] ευρύτερο φάσμα υποστηρικτών, άλλα ζητήματα -όπως η στεγαστική κρίση και οι αδιέξοδες προοπτικές σταδιοδρομίας για πολλούς νέους- έχουν περάσει από το κίνημα, μαζί με ένα νέο θυμό εναντίον τόσο της αστυνομικής βίας όσο και της ευρύτερης έλλειψης απόκρισης των αξιωματούχων στο Χονγκ Κονγκ και στο Πεκίνο. Δημιουργήθηκε ένας συνήθης φαύλος κύκλος:
Οι καταδικαστικές επίσημες δηλώσεις βοήθησαν τις διαδηλώσεις να προσελκύσουν ευρύτερη υποστήριξη και έφεραν επίσης μια τάση προς πιο ακραίες και βίαιες τακτικές, οι οποίες με την σειρά τους οδήγησαν σε ακόμη πιο σκληρές επίσημες αντιδράσεις.
Καθώς οι συγκρούσεις με την αστυνομία έγιναν συχνότερες στο Χονγκ Κονγκ, εμφανίστηκαν νέα συνθήματα: «Ελεύθερο Χονγκ Κονγκ, Δημοκρατία Τώρα», «Ανεξαρτησία του Χονγκ Κονγκ», «Ανακατάληψη του Χονγκ Κονγκ, Επανάσταση της Εποχής μας».
Η ηγεσία του Πεκίνου, η οποία θεωρεί ότι η διατήρηση της εθνικής ενότητας είναι ένα από τα πιο ιερά χρέη της, έχει εκλάβει αυτά τα συνθήματα που υπονοούν την ανεξαρτησία ως επιθέσεις στην κινεζική κυριαρχία.
Τέτοιες προσβολές δυσκόλεψαν τον πρόεδρο Xi Jinping, όπως και τον Deng πριν από αυτόν, να εξετάσει ακόμη και την επικοινωνία με τους διαδηλωτές, πόσω δε μάλλον να κάνει παραχωρήσεις προς αυτούς. Αντ' αυτού, οι αξιωματούχοι του κόμματος έχουν εκδώσει όλο και πιο σκοτεινές και μαχητικές δηλώσεις.
«Θέλω να προειδοποιήσω όλους τους εγκληματίες να μην κρίνουν λάθος την κατάσταση και να εκλάβουν την αυτοσυγκράτηση για αδυναμία. …
Ένα χτύπημα από το ξίφος του νόμου τους περιμένει στο μέλλον», δήλωσε ένας αξιωματούχος νωρίτερα αυτόν τον μήνα.
Ο Διευθυντής του Γραφείου Υποθέσεων του Χονγκ Κονγκ και του Μακάο δήλωσε ότι οι διαδηλωτές επέδειξαν «τα σαφή χαρακτηριστικά μιας χρωματικής επανάστασης», μια δυσοίωνη αναφορά στις λαϊκές εξεγέρσεις στο πρώην σοβιετικό μπλοκ που οι αξιωματούχοι του Πεκίνου πιστεύουν ότι υποκινήθηκαν από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οι τοπικοί αξιωματούχοι συνέχισαν να επιμένουν ότι οι διαμαρτυρίες θα πρέπει να τερματιστούν πριν ξεκινήσει μια έρευνα για την αστυνομική βία, αφαιρώντας κάθε ελπίδα για ειρηνικό συμβιβασμό.
Όπως έκαναν και οι διαδηλωτές της Τιενανμέν το 1989, το κίνημα του Χονγκ Κονγκ συνέχισε να αλλάζει, επιδιώκοντας να επανεφεύρει και να αναζωογονήσει τον εαυτό του.
Με την αντίσταση της αστυνομίας να εντείνεται, κινήθηκε από τους δρόμους της πόλης στους συμβολικούς δημόσιους χώρους όπως ο σιδηροδρομικός σταθμός Tsim Sha Tsui και στην συνέχεια ο διεθνής αερολιμένας του Χονγκ Κονγκ, όπου μεγάλα πλήθη διαδηλωτών προκάλεσαν σοβαρή αναστάτωση.
Καθώς οι συναντήσεις με τις Αρχές έγιναν πιο βίαιες, στις 14 Αυγούστου, ένας δημοσιογράφος από μια κομματικά υποστηριζόμενη εφημερίδα, την «Global Times», συνελήφθη από διαδηλωτές και έτυχε κακομεταχείρισης, οι οποίοι τον κατηγόρησαν ως πράκτορα της ασφάλειας.
Οι αξιωματούχοι του Πεκίνου κατηγόρησαν τους διαδηλωτές ότι ενεργούν «σαν τρομοκράτες».
Καθώς το κίνημα του Χονγκ Κονγκ πέρασε το ορόσημο των επτά εβδομάδων που είχε τεθεί στην πλατεία Τιενανμέν και συνέχισε να συγκεντρώνει δυναμική, μια παρέμβαση φαίνεται πλέον να είναι πιο πιθανή.
Την 1η Αυγούστου, η φρουρά του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού στο Χονγκ Κονγκ εξέδωσε ένα προκλητικό βίντεο που δείχνει στρατεύματα να κάνουν ασκήσεις ελέγχου αστικών ταραχών. «Έχουμε την αποφασιστικότητα, την εμπιστοσύνη και την ικανότητα να διαφυλάξουμε την κυριαρχία, την ασφάλεια και τα αναπτυξιακά συμφέροντα της Κίνας και να διασφαλίσουμε τη μακροπρόθεσμη ευημερία και σταθερότητα του Χονγκ Κονγκ», προειδοποίησε εκπρόσωπος του PLA.
Σύντομα μετά από αυτό, άρχισαν να κυκλοφορούν βίντεο στρατιωτών να συγκεντρώνονται σε ένα στάδιο ακριβώς πέρα από τα σύνορα στο Σενζέν, δημιουργώντας μια αίσθηση που θυμίζει έντονα τις 20 Μαΐου 1989, όταν κηρύχθηκε στρατιωτικός νόμος και έφθασε στους διαδηλωτές στην πλατεία Τιενανμέν η είδηση ότι τα στρατεύματα του PLA είχαν ήδη στρατοπεδεύσει έξω από την πόλη. Στην συνέχεια, αξιωματούχοι του κόμματος άρχισαν να κατηγορούν -όπως έκαναν στην διάρκεια της πλατείας Τιενανμέν- ότι οι αναταραχές στο Χονγκ Κονγκ ήταν το έργο «μαύρων χεριών» από τις Ηνωμένες Πολιτείες, υποδεικνύοντας ότι πρόκειται για ξένη χειραγώγηση αντί για τοπικό δημοκρατικό αίσθημα αυτό που προκάλεσε τις διαμαρτυρίες.

Πες μου πώς θα τελειώσει

Καθώς τα γεγονότα στο Χονγκ Κονγκ κλιμακώθηκαν χωρίς κανένα πιθανό σενάριο επίλυσης, έχουν αποκτήσει ένα ανησυχητικό άρωμα μοιραίου.
Με τις δύο πλευρές να διολισθαίνουν αναπόφευκτα προς μεγαλύτερη πόλωση, είναι όλο και πιο δύσκολο να τις φανταστούμε να κάνουν τις απαιτούμενες παραχωρήσεις χωρίς να διακινδυνεύσουν απαράδεκτα πλήγματα στην εικόνα τους και θυσίες στις βασικές αρχές τους. (Δεδομένου ότι το κίνημα διαμαρτυρίας είναι ουσιαστικά χωρίς ηγέτη, δεν είναι ξεκάθαρο με ποιον θα μπορούσαν να διαπραγματευτούν οι Αρχές, ακόμα κι αν το ήθελαν).
Και καθώς το κίνημα συνεχίζει και μεγαλώνει, είναι πιο πιθανό να παράγει ακριβώς τα είδη του casus belli που θα δίνουν στο Πεκίνο ένα πρόσχημα για παρέμβαση. Πράγματι, όπως άρχισαν να προειδοποιούν οι προπαγανδιστικές Αρχές της Κίνας στις 13 Αυγούστου, το Πεκίνο έβλεπε «βλαστάρια τρομοκρατίας» τα οποία πρέπει να τιμωρηθούν «χωρίς επιείκεια, χωρίς έλεος».
Οι διαδηλώσεις της πλατείας Τιενανμέν διδάσκουν ότι τα ισχυρά κινήματα διαφωνίας εναντίον του Κινεζικού Κομμουνιστικού Κόμματος είναι σχεδόν πάντα προορισμένα να τελειώσουν μέσα σε αντιπαράθεση.
Γιατί;
Επειδή τέτοιες προκλήσεις είναι ανυπόφορες σε ένα λενινιστικό μονοκομματικό σύστημα που δεν επιτρέπει καμιά ιδέα διαφωνίας και του οποίου οι ηγέτες αενάως ανησυχούν μήπως δείξουν αδυναμία.
Ήταν ακριβώς αυτές οι ανησυχίες που στέρησαν τον Deng από την ευελιξία που χρειαζόταν -και που πολλοί άλλοι ανώτεροι αξιωματούχοι ήθελαν να ασκήσουν- για να αποφύγουν το βίαιο και ταπεινωτικό φινάλε που έπληξε την Κίνα το 1989.
Με την τοπική κυβέρνηση φαινομενικά να έχει παραλύσει, εκτός κι αν οι διαδηλωτές μαγικά υποχωρήσουν πολύ σύντομα από μόνοι τους, θα έρθει η ώρα που κάποιος, κάπου, θα πρέπει να κάνει κάτι στο Χονγκ Κονγκ.
Ο Xi Jinping δεν έχει ποτέ διστάσει να επιτεθεί όταν αισθάνεται ότι «η Κινέζικη Μητέρα Πατρίδα» έχει απορριφθεί, επιτιμηθεί ή ατιμαστεί.
Και όταν πρόκειται να αντιμετωπίσει τα κινήματα διαμαρτυρίας που τροφοδοτούνται από τον δημοκρατικό ιδεαλισμό, έχει λίγα εργαλεία για να χρησιμοποιήσει πέρα από την ανοιχτή καταστολή.
«Οποιαδήποτε βίαιη καταστολή θα ήταν εντελώς απαράδεκτη», δήλωσε ο αρχηγός της πλειοψηφίας στην Γερουσία των ΗΠΑ, Μιτς Μακκονέλ, στις 10 Αυγούστου. «Ο κόσμος παρακολουθεί».
Αλλά ο κόσμος παρακολουθούσε επίσης στις 4 Ιουνίου 1989, μέσω ζωντανών δορυφορικών συνδέσεων, όταν οι Κινέζοι ηγέτες σκότωσαν και τραυμάτισαν ανείπωτες εκατοντάδες, ακόμη και χιλιάδες, διαδηλωτών στην πλατεία Τιενανμέν.
Η Κίνα είναι, φυσικά, ένας πολύ διαφορετικός τόπος σήμερα και οι ηγέτες της είναι οδυνηρά ενήμεροι για το παγκόσμιο κόστος μιας στρατιωτικής καταστολής τύπου Τιενανμέν στο Χονγκ Κονγκ. Ωστόσο, δεδομένης της απουσίας προφανών εναλλακτικών προσεγγίσεων στην κλιμακούμενη αντιπαράθεση, δεν είναι εύκολο να φανταστεί κανείς το πώς αλλιώς θα μπορούσε να τελειώσει.

Orville Schell (Κατέχει την έδρα Arthur Ross και είναι διευθυντής του Κέντρου για τις Σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας στην Asia Society και συν-συγγραφέας του βιβλίου με τίτλο Wealth and Power: China’s Long March to the Twenty-first Century)
www.bankingnews.gr

bankingnews.gr

BREAKING NEWS