Εφιαλτικό σενάριο - Προάγγελος παγκόσμιου δημογραφικού «κραχ» η ενεργειακή κρίση - «Παγώνουν» οι γεννήσεις σε ΗΠΑ και Ιαπωνία

Τα ενεργειακά σοκ οδηγούν σε άνοδο των τιμών και ταυτόχρονα επηρεάζουν βαθιά τον τρόπο ζωής των ανθρώπων.
Τον Οκτώβριο του 1973, το αραβικό εμπάργκο πετρελαίου έπληξε την Ιαπωνία σχεδόν περισσότερο από κάθε άλλη χώρα.
Την περίοδο εκείνη, η Ιαπωνία ήταν ο μεγαλύτερος εισαγωγέας πετρελαίου παγκοσμίως. Ως αποτέλεσμα, οι τιμές των τροφίμων και των καυσίμων εκτοξεύτηκαν μέσα σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα.
Νεαρές οικογένειες που είχαν μόλις μετακομίσει στα νέα, σύγχρονα διαμερίσματά τους βρέθηκαν αντιμέτωπες ξαφνικά με ελλείψεις και με ένα σοκαριστικό φαινόμενο: εννέα μήνες αργότερα, οι γεννήσεις μειώθηκαν δραματικά.
Δεν επιβραδύνθηκαν απλώς… σχεδόν σταμάτησαν.



Ας μεταφερθούμε στο σήμερα, τον Ιούνιο του 2026. Το Στενό του Hormuz, από το οποίο διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου, έκλεισε στα τέλη Φεβρουαρίου, μετά τον πόλεμο μεταξύ Ιράν και του συνασπισμού ΗΠΑ–Ισραήλ.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) χαρακτήρισε την εξέλιξη αυτή ως τη μεγαλύτερη διαταραχή εφοδιασμού στην ιστορία της αγοράς πετρελαίου.
Η τιμή του Brent ξεπέρασε τα 98 δολάρια αυτή την εβδομάδα, πριν υποχωρήσει στα 91 δολάρια μετά από μια εύθραυστη εκεχειρία, ενώ η Ιαπωνία εξακολουθεί να εισάγει περίπου το 90% του αργού πετρελαίου της.

Η Τράπεζα της Ιαπωνίας είχε ήδη προειδοποιήσει από τον Απρίλιο ότι η άνοδος της τιμής του πετρελαίου επιβαρύνει τους όρους εμπορίου της χώρας και μειώνει το πραγματικό εισόδημα των νοικοκυριών. Ο πληθωρισμός είναι η άμεση συνέπεια που αποτυπώνεται στην καθημερινότητα των πολιτών, στο σπίτι και στο τραπέζι τους. Στη συνέχεια, η μακροπρόθεσμη επίδραση είναι ότι οι οικογένειες διστάζουν να αποκτήσουν παιδιά λόγω του αυξημένου κόστους, οι άνδρες προσπαθούν να προστατεύσουν το εισόδημά τους και οι γυναίκες αναζητούν μεγαλύτερη οικονομική ασφάλεια. Η σκέψη που κυριαρχεί είναι: «Γιατί να αποκτήσουμε παιδιά ή να παντρευτούμε όταν όλα είναι τόσο ακριβά;». Αυτό οδηγεί σε δημογραφική συρρίκνωση.
Υπάρχει μάλιστα ένα εκτενές ντοκιμαντέρ με τίτλο BirthGap, το οποίο χρειάστηκε εννέα χρόνια έρευνας για να εντοπίσει αυτό το μοτίβο.
Όπως παρουσιάζεται στο ντοκιμαντέρ, η πτώση της γεννητικότητας δεν οφείλεται κυρίως στο ότι οι άνθρωποι επιλέγουν μικρότερες οικογένειες. Το μέγεθος της οικογένειας έχει παραμείνει σχετικά σταθερό εδώ και δεκαετίες.
Αυτό που έχει αλλάξει είναι ο αριθμός των ανθρώπων που δεν αποκτούν ποτέ παιδιά. Το ποσοστό αυτό αυξάνεται έντονα κατά τη διάρκεια και μετά από οικονομικές κρίσεις και στη συνέχεια δεν επανέρχεται στα προηγούμενα επίπεδα.

Αναβολή που οδηγεί σε μόνιμη ατεκνία

Για παράδειγμα, στην Ιαπωνία το 1973, στην Ιταλία την ίδια περίοδο, στη Νότια Κορέα κατά τη νομισματική κρίση της δεκαετίας του 1990 και στις Ηνωμένες Πολιτείες μετά το 2008. Κάθε κρίση οδηγεί τους νέους σε αναβολή αποφάσεων και αυτή η αναβολή συχνά μετατρέπεται σε μόνιμη ατεκνία για ένα σημαντικό ποσοστό.
Το ερώτημα είναι τι συμβαίνει όταν μια νέα πετρελαϊκή κρίση πλήττει μια γενιά που ήδη παντρεύεται αργά, αποκτά σπίτι αργά και αντιμετωπίζει αυξημένη οικονομική ανασφάλεια.
Η απάντηση των κυβερνήσεων, όπως συμβαίνει συνήθως, είναι η ίδια: εκτύπωση χρήματος, δανεισμός και προστασία των συντάξεων των ψηφοφόρων που εξακολουθούν να προσέρχονται στις κάλπες.
Ωστόσο, υπάρχει ένα βαθύτερο πρόβλημα: λιγότεροι εργαζόμενοι, περισσότεροι συνταξιούχοι και ολοένα αυξανόμενο χρέος που μετατρέπεται σε χρήμα για να καλύψει τα κενά.
Αυτή είναι η παγίδα στην οποία, σύμφωνα με την ανάλυση, οδηγήθηκε η Ιαπωνία μετά το 1973 και προς την οποία φαίνεται να κατευθύνεται σήμερα το δολάριο. Ένα νόμισμα που χάνει διαρκώς αγοραστική δύναμη επιταχύνει αυτή την πτωτική πορεία, με την επόμενη κρίση να ενδέχεται ήδη να αντανακλάται στην τιμή του πετρελαίου.

www.bankingnews.gr