Από τα Πάθη στην Ανάσταση: Το Νέο Πρόσωπο του Ελληνικού Τραπεζικού Συστήματος.
Το 2025 αποτέλεσε μια χρονιά ορόσημο για το ελληνικό τραπεζικό σύστημα. Μετά από μια δεκαετία αναταράξεων, οι τράπεζες εμφανίζουν πλέον ισχυρά θεμελιώδη μεγέθη, βελτιωμένη ποιότητα ενεργητικού και ενισχυμένη πρόσβαση στις διεθνείς αγορές.
Όπως σημειώνεται στη μελέτη που προηγήθηκε του άρθρου αυτού, τα κέρδη μετά από φόρους των ελληνικών τραπεζών αυξήθηκαν κατά 12,8%, ενώ ο δείκτης μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων υποχώρησε στο 3,3%, επίπεδα συγκρίσιμα με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Η εικόνα αυτή δεν είναι τυχαία. Αποτελεί προϊόν συστηματικών μεταρρυθμίσεων, ενίσχυσης της εποπτείας, εξυγίανσης των ισολογισμών και σταδιακής αποκατάστασης της εμπιστοσύνης καταθετών και επενδυτών.
Παράλληλα, η αναβάθμιση της χώρας σε επενδυτική βαθμίδα και η σταθερή δημοσιονομική πορεία λειτουργούν ως πολλαπλασιαστές σταθερότητας.
Κερδοφορία και κεφαλαιακή επάρκεια: Σημάδια ωρίμανσης
Παρά τη μείωση των επιτοκίων της ΕΚΤ, που συμπίεσε τα καθαρά έσοδα από τόκους, οι τράπεζες διατήρησαν υψηλή κερδοφορία χάρη στη μείωση των προβλέψεων και στη βελτίωση της ποιότητας του χαρτοφυλακίου. Το RoE διαμορφώθηκε στο 11,8%, υπερβαίνοντας τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Η κεφαλαιακή επάρκεια παραμένει ισχυρή, με CET1 στο 15,2%, ενώ η επιτάχυνση της απόσβεσης των Αναβαλλόμενων Φορολογικών Πιστώσεων (DTCs) ενισχύει τη διαρθρωτική ποιότητα των κεφαλαίων. Πρόκειται για μια κρίσιμη εξέλιξη που μειώνει την εξάρτηση των τραπεζών από λογιστικού τύπου κεφάλαια και ενισχύει την πραγματική τους ανθεκτικότητα.
Ρευστότητα και καταθέσεις: Σταθερή βάση σε ασταθές περιβάλλον
Οι καταθέσεις συνέχισαν να αυξάνονται, έστω με βραδύτερο ρυθμό, φτάνοντας τα 203,6 δισ. ευρώ στο τέλος του 2024. Η αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών και η ενίσχυση της κερδοφορίας των επιχειρήσεων τροφοδότησαν τη ρευστότητα, ενώ η πρόσβαση στη διατραπεζική αγορά βελτιώθηκε χάρη στις διαδοχικές αναβαθμίσεις.
Στη μελέτη επισημαίνεται, ότι οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι δεν έχουν επηρεάσει ουσιαστικά τις συνθήκες ρευστότητας, γεγονός που υπογραμμίζει την ενισχυμένη αξιοπιστία του συστήματος.
Χρηματοδότηση επιχειρήσεων: Ο μοχλός ανάπτυξης που επανέρχεται
Η τραπεζική πίστη προς τις επιχειρήσεις αυξήθηκε με εντυπωσιακούς ρυθμούς, φτάνοντας το 17,4% τον Μάιο του 2025, το υψηλότερο επίπεδο από το 2009. Η ζήτηση δανείων ενισχύθηκε από συγχωνεύσεις, αναδιαρθρώσεις και ανάγκες κεφαλαίου κίνησης, ενώ οι τράπεζες χαλάρωσαν ελαφρώς τους όρους δανεισμού.
Ωστόσο, η διεθνής αβεβαιότητα, οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι πιέσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες δημιουργούν ένα περιβάλλον που απαιτεί προσεκτική διαχείριση κινδύνου και στοχευμένη στήριξη των επιχειρήσεων.
Ο ρόλος των ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων
Το 2025, η Ελλάδα βρέθηκε μεταξύ των κορυφαίων δικαιούχων χρηματοδότησης της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ), με 3,5 δισ. ευρώ, ενώ η απορρόφηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης (RRF) έφτασε το 65%. Τα εργαλεία αυτά μειώνουν το κόστος χρηματοδότησης, ιδιαίτερα για τις Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις (ΜΜΕ), και επιτρέπουν επενδύσεις σε τομείς υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Η πρόκληση πλέον δεν είναι η διαθεσιμότητα των πόρων, αλλά η αποτελεσματική αξιοποίησή τους σε έργα που ενισχύουν την παραγωγικότητα, την καινοτομία και την ανθεκτικότητα της οικονομίας.
Προτάσεις: Πώς οι τράπεζες μπορούν να γίνουν μοχλός ανάπτυξης και κοινωνικής ευημερίας
Με βάση τα ευρήματα της μελέτης, οι ελληνικές τράπεζες μπορούν να διαδραματίσουν έναν ακόμη πιο ενεργό ρόλο στην οικονομική και κοινωνική πρόοδο της χώρας. Οι βασικές κατευθύνσεις είναι οι εξής:
1. Στήριξη των ΜΜΕ με νέα μοντέλα αξιολόγησης
Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής οικονομίας, αλλά συχνά δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στα παραδοσιακά τραπεζικά κριτήρια. Οι τράπεζες μπορούν να:
• υιοθετήσουν ευέλικτα μοντέλα πιστοδότησης,
• ενσωματώσουν ποιοτικά στοιχεία (ESG, καινοτομία, εξωστρέφεια),
• προσφέρουν εξατομικευμένες περιόδους χάριτος και εποχική προσαρμογή.
2. Επενδύσεις σε τομείς υψηλής κοινωνικής αξίας
Η χρηματοδότηση πρέπει να κατευθυνθεί σε τομείς που δημιουργούν μακροχρόνια οφέλη:
• ψηφιακή υγεία και εκπαίδευση,
• ενεργειακή μετάβαση και πράσινες υποδομές,
• κυκλική οικονομία και τεχνολογική καινοτομία.
3. Ενίσχυση της χρηματοοικονομικής τεχνολογίας
Η fintech μπορεί να μειώσει κόστος, γραφειοκρατία και ασυμμετρίες πληροφόρησης. Με την αξιοποίησή της:
• οι πολίτες αποκτούν καλύτερη πρόσβαση σε υπηρεσίες,
• οι επιχειρήσεις βελτιώνουν την παραγωγικότητά τους,
• το κράτος ενισχύει τη διαφάνεια και την αποτελεσματικότητα.
4. Προώθηση επενδύσεων με εξαγωγικό προσανατολισμό
Οι τράπεζες μπορούν να λειτουργήσουν ως επιταχυντές εξωστρέφειας, χρηματοδοτώντας:
• clusters καινοτομίας,
• επιχειρήσεις που επενδύουν σε R&D,
• παραγωγικές μονάδες με διεθνή προσανατολισμό.
5. Ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής
Η τραπεζική χρηματοδότηση μπορεί να συμβάλει άμεσα στη βελτίωση της ζωής των πολιτών μέσω:
• προσιτών στεγαστικών λύσεων,
• πράσινων ανακαινίσεων,
• προγραμμάτων χρηματοοικονομικής εκπαίδευσης.
Συμπέρασμα
Το ελληνικό τραπεζικό σύστημα βρίσκεται σε μια ιστορική στιγμή ωριμότητας και ευκαιριών.
Η ανθεκτικότητα που έχει χτίσει τα τελευταία χρόνια του επιτρέπει να λειτουργήσει όχι απλώς ως θεματοφύλακας σταθερότητας, αλλά ως ενεργός μοχλός ανάπτυξης.
Η μετάβαση από έναν ρόλο διαχειριστή κινδύνου σε έναν ρόλο συμμέτοχου στην οικονομική και κοινωνική αναγέννηση, αποτελεί τη μεγάλη πρόκληση και ταυτόχρονα τη μεγάλη ευκαιρία της επόμενης δεκαετίας.
Του Νικόλαου Γεωργικόπουλου, επισκέπτη Καθηγητή έρευνας Χρηματοοικονομικών (Stern Business School - NYU)
Πρόεδρος επιτροπής στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα - Επιστημονικός Σύμβουλος Ανάπτυξης & Επενδύσεων του Δήμου Πεντέλης.
www.bankingnews.gr
Όπως σημειώνεται στη μελέτη που προηγήθηκε του άρθρου αυτού, τα κέρδη μετά από φόρους των ελληνικών τραπεζών αυξήθηκαν κατά 12,8%, ενώ ο δείκτης μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων υποχώρησε στο 3,3%, επίπεδα συγκρίσιμα με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Η εικόνα αυτή δεν είναι τυχαία. Αποτελεί προϊόν συστηματικών μεταρρυθμίσεων, ενίσχυσης της εποπτείας, εξυγίανσης των ισολογισμών και σταδιακής αποκατάστασης της εμπιστοσύνης καταθετών και επενδυτών.
Παράλληλα, η αναβάθμιση της χώρας σε επενδυτική βαθμίδα και η σταθερή δημοσιονομική πορεία λειτουργούν ως πολλαπλασιαστές σταθερότητας.
Κερδοφορία και κεφαλαιακή επάρκεια: Σημάδια ωρίμανσης
Παρά τη μείωση των επιτοκίων της ΕΚΤ, που συμπίεσε τα καθαρά έσοδα από τόκους, οι τράπεζες διατήρησαν υψηλή κερδοφορία χάρη στη μείωση των προβλέψεων και στη βελτίωση της ποιότητας του χαρτοφυλακίου. Το RoE διαμορφώθηκε στο 11,8%, υπερβαίνοντας τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Η κεφαλαιακή επάρκεια παραμένει ισχυρή, με CET1 στο 15,2%, ενώ η επιτάχυνση της απόσβεσης των Αναβαλλόμενων Φορολογικών Πιστώσεων (DTCs) ενισχύει τη διαρθρωτική ποιότητα των κεφαλαίων. Πρόκειται για μια κρίσιμη εξέλιξη που μειώνει την εξάρτηση των τραπεζών από λογιστικού τύπου κεφάλαια και ενισχύει την πραγματική τους ανθεκτικότητα.
Ρευστότητα και καταθέσεις: Σταθερή βάση σε ασταθές περιβάλλον
Οι καταθέσεις συνέχισαν να αυξάνονται, έστω με βραδύτερο ρυθμό, φτάνοντας τα 203,6 δισ. ευρώ στο τέλος του 2024. Η αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών και η ενίσχυση της κερδοφορίας των επιχειρήσεων τροφοδότησαν τη ρευστότητα, ενώ η πρόσβαση στη διατραπεζική αγορά βελτιώθηκε χάρη στις διαδοχικές αναβαθμίσεις.
Στη μελέτη επισημαίνεται, ότι οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι δεν έχουν επηρεάσει ουσιαστικά τις συνθήκες ρευστότητας, γεγονός που υπογραμμίζει την ενισχυμένη αξιοπιστία του συστήματος.
Χρηματοδότηση επιχειρήσεων: Ο μοχλός ανάπτυξης που επανέρχεται
Η τραπεζική πίστη προς τις επιχειρήσεις αυξήθηκε με εντυπωσιακούς ρυθμούς, φτάνοντας το 17,4% τον Μάιο του 2025, το υψηλότερο επίπεδο από το 2009. Η ζήτηση δανείων ενισχύθηκε από συγχωνεύσεις, αναδιαρθρώσεις και ανάγκες κεφαλαίου κίνησης, ενώ οι τράπεζες χαλάρωσαν ελαφρώς τους όρους δανεισμού.
Ωστόσο, η διεθνής αβεβαιότητα, οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι πιέσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες δημιουργούν ένα περιβάλλον που απαιτεί προσεκτική διαχείριση κινδύνου και στοχευμένη στήριξη των επιχειρήσεων.
Ο ρόλος των ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων
Το 2025, η Ελλάδα βρέθηκε μεταξύ των κορυφαίων δικαιούχων χρηματοδότησης της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ), με 3,5 δισ. ευρώ, ενώ η απορρόφηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης (RRF) έφτασε το 65%. Τα εργαλεία αυτά μειώνουν το κόστος χρηματοδότησης, ιδιαίτερα για τις Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις (ΜΜΕ), και επιτρέπουν επενδύσεις σε τομείς υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Η πρόκληση πλέον δεν είναι η διαθεσιμότητα των πόρων, αλλά η αποτελεσματική αξιοποίησή τους σε έργα που ενισχύουν την παραγωγικότητα, την καινοτομία και την ανθεκτικότητα της οικονομίας.
Προτάσεις: Πώς οι τράπεζες μπορούν να γίνουν μοχλός ανάπτυξης και κοινωνικής ευημερίας
Με βάση τα ευρήματα της μελέτης, οι ελληνικές τράπεζες μπορούν να διαδραματίσουν έναν ακόμη πιο ενεργό ρόλο στην οικονομική και κοινωνική πρόοδο της χώρας. Οι βασικές κατευθύνσεις είναι οι εξής:
1. Στήριξη των ΜΜΕ με νέα μοντέλα αξιολόγησης
Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής οικονομίας, αλλά συχνά δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στα παραδοσιακά τραπεζικά κριτήρια. Οι τράπεζες μπορούν να:
• υιοθετήσουν ευέλικτα μοντέλα πιστοδότησης,
• ενσωματώσουν ποιοτικά στοιχεία (ESG, καινοτομία, εξωστρέφεια),
• προσφέρουν εξατομικευμένες περιόδους χάριτος και εποχική προσαρμογή.
2. Επενδύσεις σε τομείς υψηλής κοινωνικής αξίας
Η χρηματοδότηση πρέπει να κατευθυνθεί σε τομείς που δημιουργούν μακροχρόνια οφέλη:
• ψηφιακή υγεία και εκπαίδευση,
• ενεργειακή μετάβαση και πράσινες υποδομές,
• κυκλική οικονομία και τεχνολογική καινοτομία.
3. Ενίσχυση της χρηματοοικονομικής τεχνολογίας
Η fintech μπορεί να μειώσει κόστος, γραφειοκρατία και ασυμμετρίες πληροφόρησης. Με την αξιοποίησή της:
• οι πολίτες αποκτούν καλύτερη πρόσβαση σε υπηρεσίες,
• οι επιχειρήσεις βελτιώνουν την παραγωγικότητά τους,
• το κράτος ενισχύει τη διαφάνεια και την αποτελεσματικότητα.
4. Προώθηση επενδύσεων με εξαγωγικό προσανατολισμό
Οι τράπεζες μπορούν να λειτουργήσουν ως επιταχυντές εξωστρέφειας, χρηματοδοτώντας:
• clusters καινοτομίας,
• επιχειρήσεις που επενδύουν σε R&D,
• παραγωγικές μονάδες με διεθνή προσανατολισμό.
5. Ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής
Η τραπεζική χρηματοδότηση μπορεί να συμβάλει άμεσα στη βελτίωση της ζωής των πολιτών μέσω:
• προσιτών στεγαστικών λύσεων,
• πράσινων ανακαινίσεων,
• προγραμμάτων χρηματοοικονομικής εκπαίδευσης.
Συμπέρασμα
Το ελληνικό τραπεζικό σύστημα βρίσκεται σε μια ιστορική στιγμή ωριμότητας και ευκαιριών.
Η ανθεκτικότητα που έχει χτίσει τα τελευταία χρόνια του επιτρέπει να λειτουργήσει όχι απλώς ως θεματοφύλακας σταθερότητας, αλλά ως ενεργός μοχλός ανάπτυξης.
Η μετάβαση από έναν ρόλο διαχειριστή κινδύνου σε έναν ρόλο συμμέτοχου στην οικονομική και κοινωνική αναγέννηση, αποτελεί τη μεγάλη πρόκληση και ταυτόχρονα τη μεγάλη ευκαιρία της επόμενης δεκαετίας.
Του Νικόλαου Γεωργικόπουλου, επισκέπτη Καθηγητή έρευνας Χρηματοοικονομικών (Stern Business School - NYU)
Πρόεδρος επιτροπής στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα - Επιστημονικός Σύμβουλος Ανάπτυξης & Επενδύσεων του Δήμου Πεντέλης.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών