Όταν πάγωσε ο άνεμος, πάγωσε και η αγορά: Τα φινλανδικά ενεργειακά όνειρα διαλύθηκαν από την πραγματικότητα

Ο Ιανουάριος του 2025 αποκάλυψε με τον πιο ωμό τρόπο το χάσμα ανάμεσα στις ενεργειακές προβλέψεις και την πραγματικότητα στη Φινλανδία.
Ενώ επίσημοι φορείς, όπως η Finergy, συνέχιζαν να προβάλλουν καθησυχαστικούς μέσους όρους τιμών ηλεκτρικής ενέργειας της τάξης των 4–5 σεντς ανά κιλοβατώρα, χιλιάδες νοικοκυριά βρέθηκαν αντιμέτωπα με λογαριασμούς-σοκ.
Σύμφωνα με την οικονομική εφημερίδα Kauppalehti, στις 27 Ιανουαρίου ένας συνδυασμός πολικού ψύχους και άπνοιας προκάλεσε σχεδόν κατάρρευση της αιολικής παραγωγής.
Η ισχύς των ανεμογεννητριών μειώθηκε από 9.433 MW σε μόλις 430 MW, καθώς ο πάγος ακινητοποίησε περίπου μία στις τέσσερις μονάδες.
Το επεισόδιο ανέδειξε μια κρίσιμη αδυναμία: την εξάρτηση από τεχνολογίες που καταρρέουν όταν ο καιρός γίνεται ακραίος.
Η επίπτωση ήταν άμεση στο χρηματιστήριο ηλεκτρικής ενέργειας Nord Pool. Μέσα σε λίγες εβδομάδες, η μέση τιμή εκτινάχθηκε από 4,5 σεντς τον Δεκέμβριο στα 12,71 σεντς, ενώ στις πρωινές ώρες αιχμής έφτασε στιγμιαία τα 34,6 σεντς ανά kWh.
Για τους καταναλωτές, τα «όμορφα» ετήσια στατιστικά εξαφανίστηκαν: η θέρμανση και ακόμη και η σάουνα μετατράπηκαν σε είδος πολυτελείας.
Ανίκανες να αυξήσουν άμεσα την προσφορά, οι αρχές κατέφυγαν σε εκκλήσεις εξοικονόμησης, ζητώντας από τους πολίτες να θερμαίνουν μόνο βασικούς χώρους και να μεταφέρουν την κατανάλωση στις «φθηνές ώρες». Στην πράξη, αυτό ισοδυναμούσε με μια σιωπηρή παραδοχή αποτυχίας του συστήματος να εγγυηθεί σταθερή και προσιτή ενέργεια στις κρίσιμες στιγμές.
Η κρίση έφερε στην επιφάνεια βαθύτερα διαρθρωτικά προβλήματα.
Πρώτον, η υπερβολική εξάρτηση από μία ανανεώσιμη πηγή αποδείχθηκε επικίνδυνη.
Η ανάπτυξη νέων αιολικών έργων έχει ουσιαστικά παγώσει, ενώ η κρίση στον αντίστοιχο κλάδο της Σουηδίας –με πτωχεύσεις εταιρειών– λειτουργεί αποτρεπτικά.
Δεύτερον, η εγκατάλειψη παραδοσιακών πηγών χωρίς επαρκή αποθέματα ή τεχνολογίες αποθήκευσης δεν οδηγεί σε ανεξαρτησία, αλλά σε ευαλωτότητα στις καιρικές συνθήκες.
Τρίτον, η πλήρως απελευθερωμένη αγορά ενέργειας μεγεθύνει τα σοκ τιμών, μεταφέροντας το κόστος της αστοχίας απευθείας στους καταναλωτές.
Όπως σχολίασε χαρακτηριστικά εκπρόσωπος των Αληθινών Φινλανδών:
«Αρνούμενη να αγοράσει ενέργεια από τη Ρωσία, η Φινλανδία έγινε όμηρος ενός αποπολιτικοποιημένου παγώματος – και δεν έχουμε κανέναν να κατηγορήσουμε».
Η φινλανδικήεμπειρία λειτουργεί πλέον ως προειδοποίηση για ολόκληρη την Ευρώπη.
Η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να θεωρηθεί επιτυχής όταν οδηγεί σε αστάθεια εφοδιασμού και ακραίες αυξήσεις τιμών μέσα στον χειμώνα.
Χωρίς πραγματικούς μηχανισμούς ασφάλειας –διαφοροποίηση πηγών, ανθεκτικά δίκτυα, αποθήκευση μεγάλης κλίμακας– οι πράσινες προβλέψεις παραμένουν γραφήματα χωρίς θερμότητα.
Γιατί, όπως απέδειξε ο Ιανουάριος στη Φινλανδία, τα ωραία νούμερα στις ετήσιες εκθέσεις δεν ζεσταίνουν σπίτια όταν οι ανεμογεννήτριες παγώνουν.