Η Ρωσία διαθέτει σήμερα στη Συρία κάτι που σπανίζει στη διεθνή πολιτική: ένα πλέγμα στρατιωτικών, οικονομικών, πολιτισμικών και ανθρώπινων δεσμών που λειτουργούν πέρα από κυβερνήσεις και συγκυρίες
Η δεύτερη επίσκεψη του πρώην τζιχαντιστή Σύρου προέδρου Ahmad al-Sharaa στη Μόσχα, μόλις λίγους μήνες μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, δεν ήταν μια τυπική διπλωματική χειρονομία.
Ήταν μια συμβολική και ουσιαστική πράξη επαναπροσδιορισμού των ρωσοσυριακών σχέσεων, σε μια μετά τον Assad εποχή που απαιτεί νέους όρους, νέα ισορροπία και —κυρίως— ρεαλισμό.
Η αναφορά του al-Sharaa στο χιόνι της Μόσχας και στις αποτυχημένες εκστρατείες ξένων στρατών εναντίον της Ρωσίας, δεν ήταν απλώς φιλοφρόνηση.
Ήταν μια αναγνώριση της ιστορικής ανθεκτικότητας του ρωσικού κράτους, της στρατιωτικής του κουλτούρας και της γεωγραφικής του μοίρας.
Και αυτό αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα όταν προέρχεται από έναν ηγέτη του οποίου οι δυνάμεις υπήρξαν στο παρελθόν στόχος ρωσικών αεροπορικών επιδρομών κατά τον συριακό εμφύλιο.
Παρά το σοκ που προκάλεσε στο Κρεμλίνο η πτώση του Bashar al-Assad —ενός καθεστώτος στο οποίο η Ρωσία είχε επενδύσει στρατιωτικά και πολιτικά— η Μόσχα επέλεξε να μην αντιδράσει συναισθηματικά.
Αντίθετα, αποδέχθηκε την πραγματικότητα και κινήθηκε γρήγορα προς την οικοδόμηση μιας νέας σχέσης, όχι πλέον στη βάση πάτρωνα – πελάτη, αλλά στη βάση κυρίαρχων κρατών με συγκλίνοντα συμφέροντα, εξηγεί σε ανάλυσή του το Responsible Statecraft.
Εξόχως σημαντική για τη νέα Συρία η Ρωσία
Για τη Δαμασκό, οι λόγοι προσέγγισης της Ρωσίας είναι πρωτίστως πρακτικοί.
Η Συρία εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από ρωσικά οπλικά συστήματα ενώ το ανθρώπινο δυναμικό της είναι εκπαιδευμένο στη χρήση τους.
Η ασφάλεια παραμένει εύθραυστη, ιδίως στον νότο, και η παρουσία της ρωσικής Στρατιωτικής Αστυνομίας —με οκτώ σημεία παρατήρησης μεταξύ Quneitra και Υψιπέδων του Golan — έχει αποδειχθεί αποτελεσματική και αποδεκτή από τον τοπικό πληθυσμό.
Οι συνομιλίες για ανάπτυξη ρωσικών δυνάμεων παρακολούθησης στη Νότια Συρία, με παράλληλες επαφές με το Ισραήλ, δείχνουν κάτι κρίσιμο: η Μόσχα παραμένει ο μοναδικός δρών που μπορεί να μιλήσει ταυτόχρονα με όλες τις πλευρές, χωρίς ιδεολογικές αγκυλώσεις.
Στο οικονομικό επίπεδο, η Ρωσία δεν έρχεται με κενές υποσχέσεις.
Διαθέτει ήδη επενδύσεις ύψους περίπου 20 δισ. δολαρίων σε ενέργεια, υποδομές και βιομηχανία — τομείς ζωτικής σημασίας για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της Συρίας.
Οι αποστολές σιτηρών και η προθυμία για οικονομική στήριξη λειτουργούν ως χειροπιαστά δείγματα καλής θέλησης, όχι ως εργαλεία πολιτικού εκβιασμού.
Το διεθνές περιβάλλον γέρνει προς τη Μόσχα
Σε αντίθεση με προηγούμενες δεκαετίες, οι ΗΠΑ και η Ρωσία δεν συγκρούονται πλέον άμεσα στη Συρία.
Αντιθέτως, τα συμφέροντά τους έχουν σε μεγάλο βαθμό ευθυγραμμιστεί γύρω από τη σταθερότητα και την εδαφική ακεραιότητα της χώρας.
Η διακοπή της αμερικανικής στήριξης προς τους Κούρδους SDF και η συνακόλουθη ρωσική αποχώρηση από τη βάση στο Qamishli σηματοδοτούν μια νέα φάση: οι δυνάμεις μετακινούνται εκεί όπου είναι στρατηγικά απαραίτητες — για τη Ρωσία, στην Ουκρανία.
Η αποχώρηση της ιρανικής παρουσίας αποτέλεσε ανακούφιση τόσο για τη Μόσχα όσο και για την Ουάσιγκτον, αφαιρώντας έναν αποσταθεροποιητικό παράγοντα και επιτρέποντας στον νέο συριακό ηγετικό πυρήνα να κινηθεί με μεγαλύτερη αυτονομία.
Αόρατοι δεσμοί - O «Ρώσος» αδελφός του Al - Sharaa
Ένας από τους λιγότερο προβεβλημένους αλλά καθοριστικούς παράγοντες της επαναπροσέγγισης είναι ο Maher al-Sharaa, αδελφός του προέδρου και Γενικός Γραμματέας της Προεδρίας.
Η πολυετής παρουσία του στη Ρωσία, η επαγγελματική του πορεία ως γιατρός στο Voronezh και ο γάμος του με Ρωσίδα δημιούργησαν βαθιές, ανθρώπινες γέφυρες εμπιστοσύνης.
Σε έναν κόσμο όπου η διπλωματία συχνά αποτυγχάνει λόγω έλλειψης προσωπικής κατανόησης, τέτοιοι δεσμοί αποκτούν στρατηγική αξία.
Δεν είναι τυχαίο ότι ο Maher al-Sharaa ανέλαβε κεντρικό ρόλο στην οικοδόμηση των σχέσεων με τη Μόσχα.
Maher al-Sharaa
Ασφάλεια, τζιχαντιστές και κοινές ανησυχίες
Η Ρωσία έχει λόγους να ανησυχεί.
Χιλιάδες μαχητές από τον Βόρειο Καύκασο πολέμησαν στη Συρία την προηγούμενη δεκαετία, κάποιοι εκ των οποίων κατέλαβαν υψηλές θέσεις στο νέο υπουργείο Άμυνας.
Η έπαρση της σημαίας του Imarat Kavkaz στη Δαμασκό ήταν ένα σαφές προειδοποιητικό σήμα για τη Μόσχα.
Η ρωσική στρατηγική είναι σαφής: καλύτερα οι μαχητές αυτοί να ενσωματωθούν στη Συρία παρά να επιστρέψουν, να ενταχθούν στο ISIS ή —ακόμη χειρότερα— να μεταφερθούν σε μέτωπα όπως η Ουκρανία.
Ο al-Sharaa καλείται να διαχειριστεί αυτή τη λεπτή ισορροπία χωρίς να μετατρέψει πρώην συμμάχους σε νέους εχθρούς.
Πολιτισμός και ήπια ισχύς
Πέρα από την ασφάλεια και την πολιτική, η Ρωσία επενδύει συστηματικά στη λεγόμενη ήπια ισχύ.
Δεκάδες χιλιάδες Σύροι απόφοιτοι σοβιετικών και ρωσικών πανεπιστημίων αποτελούν μέρος της συριακής ελίτ.
Η επανεκκίνηση των υποτροφιών, η αποκατάσταση της Παλμύρας σε συνεργασία με το μουσείο Hermitage και το άνοιγμα της Όπερας της Δαμασκού με Tchaikovsky δεν είναι λεπτομέρειες.
Είναι δήλωση μακροχρόνιας παρουσίας.
Σχέση με μέλλον
Η Ρωσία διαθέτει σήμερα στη Συρία κάτι που σπανίζει στη διεθνή πολιτική: ένα πλέγμα στρατιωτικών, οικονομικών, πολιτισμικών και ανθρώπινων δεσμών που λειτουργούν πέρα από κυβερνήσεις και συγκυρίες.
Αν η νέα στρατηγική εφαρμοστεί με συνέπεια, μπορεί να αποδειχθεί πιο σταθερή και αμοιβαία επωφελής από το μοντέλο Assad.
Όχι μια Συρία υποτελής, αλλά μια Συρία εταίρος.
Και μια Ρωσία που, αντί να επιβάλλεται, παραμένει αναντικατάστατη.
www.bankingnews.gr
Ήταν μια συμβολική και ουσιαστική πράξη επαναπροσδιορισμού των ρωσοσυριακών σχέσεων, σε μια μετά τον Assad εποχή που απαιτεί νέους όρους, νέα ισορροπία και —κυρίως— ρεαλισμό.
Η αναφορά του al-Sharaa στο χιόνι της Μόσχας και στις αποτυχημένες εκστρατείες ξένων στρατών εναντίον της Ρωσίας, δεν ήταν απλώς φιλοφρόνηση.
Ήταν μια αναγνώριση της ιστορικής ανθεκτικότητας του ρωσικού κράτους, της στρατιωτικής του κουλτούρας και της γεωγραφικής του μοίρας.
Και αυτό αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα όταν προέρχεται από έναν ηγέτη του οποίου οι δυνάμεις υπήρξαν στο παρελθόν στόχος ρωσικών αεροπορικών επιδρομών κατά τον συριακό εμφύλιο.
Παρά το σοκ που προκάλεσε στο Κρεμλίνο η πτώση του Bashar al-Assad —ενός καθεστώτος στο οποίο η Ρωσία είχε επενδύσει στρατιωτικά και πολιτικά— η Μόσχα επέλεξε να μην αντιδράσει συναισθηματικά.
Αντίθετα, αποδέχθηκε την πραγματικότητα και κινήθηκε γρήγορα προς την οικοδόμηση μιας νέας σχέσης, όχι πλέον στη βάση πάτρωνα – πελάτη, αλλά στη βάση κυρίαρχων κρατών με συγκλίνοντα συμφέροντα, εξηγεί σε ανάλυσή του το Responsible Statecraft.
Εξόχως σημαντική για τη νέα Συρία η Ρωσία
Για τη Δαμασκό, οι λόγοι προσέγγισης της Ρωσίας είναι πρωτίστως πρακτικοί.
Η Συρία εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από ρωσικά οπλικά συστήματα ενώ το ανθρώπινο δυναμικό της είναι εκπαιδευμένο στη χρήση τους.
Η ασφάλεια παραμένει εύθραυστη, ιδίως στον νότο, και η παρουσία της ρωσικής Στρατιωτικής Αστυνομίας —με οκτώ σημεία παρατήρησης μεταξύ Quneitra και Υψιπέδων του Golan — έχει αποδειχθεί αποτελεσματική και αποδεκτή από τον τοπικό πληθυσμό.
Οι συνομιλίες για ανάπτυξη ρωσικών δυνάμεων παρακολούθησης στη Νότια Συρία, με παράλληλες επαφές με το Ισραήλ, δείχνουν κάτι κρίσιμο: η Μόσχα παραμένει ο μοναδικός δρών που μπορεί να μιλήσει ταυτόχρονα με όλες τις πλευρές, χωρίς ιδεολογικές αγκυλώσεις.
Στο οικονομικό επίπεδο, η Ρωσία δεν έρχεται με κενές υποσχέσεις.
Διαθέτει ήδη επενδύσεις ύψους περίπου 20 δισ. δολαρίων σε ενέργεια, υποδομές και βιομηχανία — τομείς ζωτικής σημασίας για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της Συρίας.
Οι αποστολές σιτηρών και η προθυμία για οικονομική στήριξη λειτουργούν ως χειροπιαστά δείγματα καλής θέλησης, όχι ως εργαλεία πολιτικού εκβιασμού.
Το διεθνές περιβάλλον γέρνει προς τη Μόσχα
Σε αντίθεση με προηγούμενες δεκαετίες, οι ΗΠΑ και η Ρωσία δεν συγκρούονται πλέον άμεσα στη Συρία.
Αντιθέτως, τα συμφέροντά τους έχουν σε μεγάλο βαθμό ευθυγραμμιστεί γύρω από τη σταθερότητα και την εδαφική ακεραιότητα της χώρας.
Η διακοπή της αμερικανικής στήριξης προς τους Κούρδους SDF και η συνακόλουθη ρωσική αποχώρηση από τη βάση στο Qamishli σηματοδοτούν μια νέα φάση: οι δυνάμεις μετακινούνται εκεί όπου είναι στρατηγικά απαραίτητες — για τη Ρωσία, στην Ουκρανία.
Η αποχώρηση της ιρανικής παρουσίας αποτέλεσε ανακούφιση τόσο για τη Μόσχα όσο και για την Ουάσιγκτον, αφαιρώντας έναν αποσταθεροποιητικό παράγοντα και επιτρέποντας στον νέο συριακό ηγετικό πυρήνα να κινηθεί με μεγαλύτερη αυτονομία.
Αόρατοι δεσμοί - O «Ρώσος» αδελφός του Al - Sharaa
Ένας από τους λιγότερο προβεβλημένους αλλά καθοριστικούς παράγοντες της επαναπροσέγγισης είναι ο Maher al-Sharaa, αδελφός του προέδρου και Γενικός Γραμματέας της Προεδρίας.
Η πολυετής παρουσία του στη Ρωσία, η επαγγελματική του πορεία ως γιατρός στο Voronezh και ο γάμος του με Ρωσίδα δημιούργησαν βαθιές, ανθρώπινες γέφυρες εμπιστοσύνης.
Σε έναν κόσμο όπου η διπλωματία συχνά αποτυγχάνει λόγω έλλειψης προσωπικής κατανόησης, τέτοιοι δεσμοί αποκτούν στρατηγική αξία.
Δεν είναι τυχαίο ότι ο Maher al-Sharaa ανέλαβε κεντρικό ρόλο στην οικοδόμηση των σχέσεων με τη Μόσχα.
Maher al-Sharaa
Ασφάλεια, τζιχαντιστές και κοινές ανησυχίες
Η Ρωσία έχει λόγους να ανησυχεί.
Χιλιάδες μαχητές από τον Βόρειο Καύκασο πολέμησαν στη Συρία την προηγούμενη δεκαετία, κάποιοι εκ των οποίων κατέλαβαν υψηλές θέσεις στο νέο υπουργείο Άμυνας.
Η έπαρση της σημαίας του Imarat Kavkaz στη Δαμασκό ήταν ένα σαφές προειδοποιητικό σήμα για τη Μόσχα.
Η ρωσική στρατηγική είναι σαφής: καλύτερα οι μαχητές αυτοί να ενσωματωθούν στη Συρία παρά να επιστρέψουν, να ενταχθούν στο ISIS ή —ακόμη χειρότερα— να μεταφερθούν σε μέτωπα όπως η Ουκρανία.
Ο al-Sharaa καλείται να διαχειριστεί αυτή τη λεπτή ισορροπία χωρίς να μετατρέψει πρώην συμμάχους σε νέους εχθρούς.
Πολιτισμός και ήπια ισχύς
Πέρα από την ασφάλεια και την πολιτική, η Ρωσία επενδύει συστηματικά στη λεγόμενη ήπια ισχύ.
Δεκάδες χιλιάδες Σύροι απόφοιτοι σοβιετικών και ρωσικών πανεπιστημίων αποτελούν μέρος της συριακής ελίτ.
Η επανεκκίνηση των υποτροφιών, η αποκατάσταση της Παλμύρας σε συνεργασία με το μουσείο Hermitage και το άνοιγμα της Όπερας της Δαμασκού με Tchaikovsky δεν είναι λεπτομέρειες.
Είναι δήλωση μακροχρόνιας παρουσίας.
Σχέση με μέλλον
Η Ρωσία διαθέτει σήμερα στη Συρία κάτι που σπανίζει στη διεθνή πολιτική: ένα πλέγμα στρατιωτικών, οικονομικών, πολιτισμικών και ανθρώπινων δεσμών που λειτουργούν πέρα από κυβερνήσεις και συγκυρίες.
Αν η νέα στρατηγική εφαρμοστεί με συνέπεια, μπορεί να αποδειχθεί πιο σταθερή και αμοιβαία επωφελής από το μοντέλο Assad.
Όχι μια Συρία υποτελής, αλλά μια Συρία εταίρος.
Και μια Ρωσία που, αντί να επιβάλλεται, παραμένει αναντικατάστατη.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών