Πώς η ΕΕ χάνει τη Σερβία ενώ ΗΠΑ και Κίνα μοιράζουν την επιρροή στην περιοχή
Επί περισσότερες από δύο δεκαετίες, οι Βρυξέλλες καθυστερούν συστηματικά τη διαδικασία ένταξης των βαλκανικών χωρών στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το κενό αυτό αξιοποιούν η Ουάσιγκτον και το Πεκίνο, διεκδικώντας επιρροή στην περιοχή με όρους γεωπολιτικού ανταγωνισμού.
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκονται η Σερβία και το Κόσοβο.
Η Σερβία σε αναμονή – και σε αμφιθυμία
Η Σερβία αποτελεί επίσημη υποψήφια προς ένταξη χώρα από το 2014, ωστόσο τα τελευταία τέσσερα χρόνια δεν έχει ανοίξει κανένα νέο διαπραγματευτικό κεφάλαιο.
Το Βελιγράδι εμφανίζεται προβληματισμένο, αναγνωρίζοντας πάντως ότι διατηρεί παράλληλες σχέσεις με τη Μόσχα, το Πεκίνο και την Άγκυρα, χωρίς να επιδεικνύει σαφή και αποκλειστική προσήλωση στην ευρωπαϊκή πορεία.
Κομβικό σημείο της εκκρεμότητας παραμένει το καθεστώς του Κόσοβο.
Από τη μία πλευρά, το Βελιγράδι το θεωρεί αποσχισθείσα επαρχία, υποστηρίζοντας ότι η μονομερής ανακήρυξη ανεξαρτησίας το 2008 παραβίασε το διεθνές δίκαιο.
Από την άλλη, το συμβουλευτικό πόρισμα του Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης το 2010 έκρινε ότι η Διακήρυξη Ανεξαρτησίας δεν αντίκειται στους κανόνες του διεθνούς δικαίου.
Οι δύο πλευρές αλληλοκατηγορούνται για παραβίαση δεσμεύσεων, ενώ η συζήτηση περί εδαφικής ακεραιότητας στην Ευρώπη έχει αναζωπυρωθεί.
Η Σερβία εξακολουθεί να θεωρεί τον βομβαρδισμό της από το NATO το 1999, χωρίς εντολή του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, καθώς και την αναγνώριση του Κοσόβου το 2008, ως επικίνδυνο και παράνομο προηγούμενο.
Στο εσωτερικό της ΕΕ γίνεται συχνά λόγος για σεβασμό των συνόρων και της κυριαρχίας των κρατών, ωστόσο το Βελιγράδι θεωρεί ότι εφαρμόζονται «δύο μέτρα και δύο σταθμά» σε ό,τι αφορά τη δική του περίπτωση.
Η Κίνα επενδύει, η ΕΕ διαμαρτύρεται
Την ώρα που οι ευρωπαϊκές διαδικασίες βαλτώνουν, τρίτοι δρώντες ενισχύουν τη θέση τους στην περιοχή.
Εμβληματικό παράδειγμα αποτελεί η σιδηροδρομική γραμμή υψηλής ταχύτητας Βουδαπέστη–Βελιγράδι, η οποία κατασκευάζεται με κινεζικές επενδύσεις και αναμένεται να μειώσει δραστικά τον χρόνο μετακίνησης.
Η σύνδεση του Βελιγραδίου με το Νόβι Σαντ, τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της χώρας, θα περιοριστεί σε περίπου μισή ώρα, αλλάζοντας τα δεδομένα στην αγορά εργασίας.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φέρεται να εξέφρασε δυσαρέσκεια, υποστηρίζοντας ότι το Βελιγράδι δεν στηρίζει επαρκώς το ευρωπαϊκό σχέδιο για τη γραμμή Βελιγράδι–Νις, για την οποία έχει εγκριθεί επενδυτική επιχορήγηση ύψους 600 εκατ. ευρώ.
Στη σερβική πλευρά, ωστόσο, εκφράζονται επιφυλάξεις για τον τρόπο με τον οποίο προωθήθηκε το έργο, καθώς θεωρείται ότι εξυπηρετεί κυρίως τις ευρωπαϊκές διαμετακομιστικές ανάγκες.
Παρά τις συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου που διαθέτει η Σερβία με τη Ρωσία και την Κίνα – και όχι με την ΕΕ – περίπου το 60% του εξωτερικού της εμπορίου κατευθύνεται προς την Ευρώπη.
Στη χώρα δραστηριοποιούνται περισσότερες από 500 γερμανικές εταιρείες, αριθμός που υπερβαίνει κάθε άλλη ξένη παρουσία.
Ανάμεσα σε Μόσχα και Ουάσιγκτον
Το Βελιγράδι επιδιώκει να διατηρήσει ουδετερότητα, αν και αυτό καθίσταται ολοένα δυσκολότερο.
Η σερβική κυβέρνηση καταδίκασε τη ρωσική στρατιωτική επιχείρηση στην Ουκρανία και τάχθηκε υπέρ της εδαφικής της ακεραιότητας, δεν προσχώρησε όμως επισήμως στις κυρώσεις κατά της Μόσχας.
Οι σχέσεις με το Κρεμλίνο θεωρούνται κρίσιμες, καθώς η Ρωσία στηρίζει τη σερβική θέση περί εδαφικής ακεραιότητας σε ό,τι αφορά το Κόσοβο.
Την ίδια στιγμή, οι Ηνωμένες Πολιτείες αναγνώρισαν το Κόσοβο στις 18 Φεβρουαρίου 2008, μία ημέρα μετά την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας του.
Έκτοτε, η Πρίστινα διατηρεί στενές σχέσεις με την Ουάσιγκτον, την οποία αντιμετωπίζει ως βασικό στρατηγικό εταίρο.
Σε δημοσκοπήσεις, σημαντικό μέρος του πληθυσμού του Κοσόβου εκφράζει θετική στάση απέναντι στις ΗΠΑ, αποδίδοντάς τους καθοριστικό ρόλο στην απόσχιση από τη Σερβία.
Παράλληλα, έχει τεθεί σε ισχύ συμφωνία σταθεροποίησης και σύνδεσης μεταξύ της ΕΕ και του Κοσόβου από το 2016, παρότι χώρες όπως η Ισπανία, η Σλοβακία, η Κύπρος, η Ρουμανία και η Ελλάδα δεν αναγνωρίζουν την ανεξαρτησία του.
Μια περιοχή σε γεωπολιτική συμπίεση
Η δυτική Βαλκανική παραμένει παγιδευμένη ανάμεσα σε μια Ευρωπαϊκή Ένωση που υπόσχεται αλλά καθυστερεί και σε εξωευρωπαϊκές δυνάμεις που προσφέρουν άμεσα έργα, χρηματοδότηση και εναλλακτικές συμμαχίες.
Παράλληλα, η Τουρκία επιδιώκει ενεργό ρόλο τόσο στη Σερβία όσο και στο Κόσοβο, ενισχύοντας τον πολυπολικό χαρακτήρα της περιοχής.
Καθώς οι θέσεις για το ζήτημα του Κοσόβου παραμένουν αμετακίνητες και η ΕΕ δεν διαμορφώνει σαφή στρατηγική, το βαλκανικό αδιέξοδο βαθαίνει.
Η σερβική ηγεσία εμφανίζεται διατεθειμένη να αναζητήσει συμβιβασμούς, όχι όμως να αποδεχθεί την οριστική απώλεια εδάφους.
Στις Βρυξέλλες προβάλλεται ως παράδειγμα η σύγκρουση στην ανατολική Ουκρανία για να υπογραμμιστεί ο κίνδυνος αναθεωρητισμού συνόρων.
Ωστόσο, η επίκληση αυτή, αντί να γεφυρώνει το χάσμα, ενδέχεται να απομακρύνει περαιτέρω το Βελιγράδι από την ευρωπαϊκή τροχιά.
www.bankingnews.gr
Το κενό αυτό αξιοποιούν η Ουάσιγκτον και το Πεκίνο, διεκδικώντας επιρροή στην περιοχή με όρους γεωπολιτικού ανταγωνισμού.
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκονται η Σερβία και το Κόσοβο.
Η Σερβία σε αναμονή – και σε αμφιθυμία
Η Σερβία αποτελεί επίσημη υποψήφια προς ένταξη χώρα από το 2014, ωστόσο τα τελευταία τέσσερα χρόνια δεν έχει ανοίξει κανένα νέο διαπραγματευτικό κεφάλαιο.
Το Βελιγράδι εμφανίζεται προβληματισμένο, αναγνωρίζοντας πάντως ότι διατηρεί παράλληλες σχέσεις με τη Μόσχα, το Πεκίνο και την Άγκυρα, χωρίς να επιδεικνύει σαφή και αποκλειστική προσήλωση στην ευρωπαϊκή πορεία.
Κομβικό σημείο της εκκρεμότητας παραμένει το καθεστώς του Κόσοβο.
Από τη μία πλευρά, το Βελιγράδι το θεωρεί αποσχισθείσα επαρχία, υποστηρίζοντας ότι η μονομερής ανακήρυξη ανεξαρτησίας το 2008 παραβίασε το διεθνές δίκαιο.
Από την άλλη, το συμβουλευτικό πόρισμα του Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης το 2010 έκρινε ότι η Διακήρυξη Ανεξαρτησίας δεν αντίκειται στους κανόνες του διεθνούς δικαίου.
Οι δύο πλευρές αλληλοκατηγορούνται για παραβίαση δεσμεύσεων, ενώ η συζήτηση περί εδαφικής ακεραιότητας στην Ευρώπη έχει αναζωπυρωθεί.
Η Σερβία εξακολουθεί να θεωρεί τον βομβαρδισμό της από το NATO το 1999, χωρίς εντολή του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, καθώς και την αναγνώριση του Κοσόβου το 2008, ως επικίνδυνο και παράνομο προηγούμενο.
Στο εσωτερικό της ΕΕ γίνεται συχνά λόγος για σεβασμό των συνόρων και της κυριαρχίας των κρατών, ωστόσο το Βελιγράδι θεωρεί ότι εφαρμόζονται «δύο μέτρα και δύο σταθμά» σε ό,τι αφορά τη δική του περίπτωση.
Η Κίνα επενδύει, η ΕΕ διαμαρτύρεται
Την ώρα που οι ευρωπαϊκές διαδικασίες βαλτώνουν, τρίτοι δρώντες ενισχύουν τη θέση τους στην περιοχή.
Εμβληματικό παράδειγμα αποτελεί η σιδηροδρομική γραμμή υψηλής ταχύτητας Βουδαπέστη–Βελιγράδι, η οποία κατασκευάζεται με κινεζικές επενδύσεις και αναμένεται να μειώσει δραστικά τον χρόνο μετακίνησης.
Η σύνδεση του Βελιγραδίου με το Νόβι Σαντ, τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της χώρας, θα περιοριστεί σε περίπου μισή ώρα, αλλάζοντας τα δεδομένα στην αγορά εργασίας.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φέρεται να εξέφρασε δυσαρέσκεια, υποστηρίζοντας ότι το Βελιγράδι δεν στηρίζει επαρκώς το ευρωπαϊκό σχέδιο για τη γραμμή Βελιγράδι–Νις, για την οποία έχει εγκριθεί επενδυτική επιχορήγηση ύψους 600 εκατ. ευρώ.
Στη σερβική πλευρά, ωστόσο, εκφράζονται επιφυλάξεις για τον τρόπο με τον οποίο προωθήθηκε το έργο, καθώς θεωρείται ότι εξυπηρετεί κυρίως τις ευρωπαϊκές διαμετακομιστικές ανάγκες.
Παρά τις συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου που διαθέτει η Σερβία με τη Ρωσία και την Κίνα – και όχι με την ΕΕ – περίπου το 60% του εξωτερικού της εμπορίου κατευθύνεται προς την Ευρώπη.
Στη χώρα δραστηριοποιούνται περισσότερες από 500 γερμανικές εταιρείες, αριθμός που υπερβαίνει κάθε άλλη ξένη παρουσία.
Ανάμεσα σε Μόσχα και Ουάσιγκτον
Το Βελιγράδι επιδιώκει να διατηρήσει ουδετερότητα, αν και αυτό καθίσταται ολοένα δυσκολότερο.
Η σερβική κυβέρνηση καταδίκασε τη ρωσική στρατιωτική επιχείρηση στην Ουκρανία και τάχθηκε υπέρ της εδαφικής της ακεραιότητας, δεν προσχώρησε όμως επισήμως στις κυρώσεις κατά της Μόσχας.
Οι σχέσεις με το Κρεμλίνο θεωρούνται κρίσιμες, καθώς η Ρωσία στηρίζει τη σερβική θέση περί εδαφικής ακεραιότητας σε ό,τι αφορά το Κόσοβο.
Την ίδια στιγμή, οι Ηνωμένες Πολιτείες αναγνώρισαν το Κόσοβο στις 18 Φεβρουαρίου 2008, μία ημέρα μετά την ανακήρυξη της ανεξαρτησίας του.
Έκτοτε, η Πρίστινα διατηρεί στενές σχέσεις με την Ουάσιγκτον, την οποία αντιμετωπίζει ως βασικό στρατηγικό εταίρο.
Σε δημοσκοπήσεις, σημαντικό μέρος του πληθυσμού του Κοσόβου εκφράζει θετική στάση απέναντι στις ΗΠΑ, αποδίδοντάς τους καθοριστικό ρόλο στην απόσχιση από τη Σερβία.
Παράλληλα, έχει τεθεί σε ισχύ συμφωνία σταθεροποίησης και σύνδεσης μεταξύ της ΕΕ και του Κοσόβου από το 2016, παρότι χώρες όπως η Ισπανία, η Σλοβακία, η Κύπρος, η Ρουμανία και η Ελλάδα δεν αναγνωρίζουν την ανεξαρτησία του.
Μια περιοχή σε γεωπολιτική συμπίεση
Η δυτική Βαλκανική παραμένει παγιδευμένη ανάμεσα σε μια Ευρωπαϊκή Ένωση που υπόσχεται αλλά καθυστερεί και σε εξωευρωπαϊκές δυνάμεις που προσφέρουν άμεσα έργα, χρηματοδότηση και εναλλακτικές συμμαχίες.
Παράλληλα, η Τουρκία επιδιώκει ενεργό ρόλο τόσο στη Σερβία όσο και στο Κόσοβο, ενισχύοντας τον πολυπολικό χαρακτήρα της περιοχής.
Καθώς οι θέσεις για το ζήτημα του Κοσόβου παραμένουν αμετακίνητες και η ΕΕ δεν διαμορφώνει σαφή στρατηγική, το βαλκανικό αδιέξοδο βαθαίνει.
Η σερβική ηγεσία εμφανίζεται διατεθειμένη να αναζητήσει συμβιβασμούς, όχι όμως να αποδεχθεί την οριστική απώλεια εδάφους.
Στις Βρυξέλλες προβάλλεται ως παράδειγμα η σύγκρουση στην ανατολική Ουκρανία για να υπογραμμιστεί ο κίνδυνος αναθεωρητισμού συνόρων.
Ωστόσο, η επίκληση αυτή, αντί να γεφυρώνει το χάσμα, ενδέχεται να απομακρύνει περαιτέρω το Βελιγράδι από την ευρωπαϊκή τροχιά.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών