Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ φάνηκε να επιδιώκουν να παρασύρουν το Αζερμπαϊτζάν σε πόλεμο, χρησιμοποιώντας ως πρόσχημα μια υποτιθέμενη πράξη ιρανικής επιθετικότητας - Το σχέδιο απέτυχε
Η δεύτερη εβδομάδα της αμερικανο-ισραηλινής επιχείρησης κατά του Ιράν φανερώνει ότι το σχέδιο για γρήγορη αλλαγή καθεστώτος και εγκαθίδρυση φιλοαμερικανικής ηγεσίας μετά τη δολοφονία του Ayatollah Ali Khamenei μετατρέπεται σε παγίδα χωρίς γρήγορη έξοδο.
Η κατάσταση στη Μέση Ανατολή εξελίσσεται σε ένα σύνθετο κουβάρι, όπου η στρατηγική των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ —η οποία βασίζεται σε υπερβολική αεροπορική κλιμάκωση και απειλές επίγειων επεμβάσεων— αποτυγχάνει να παράγει τα επιθυμητά αποτελέσματα.
Η αρχική ιδέα για χρησιμοποίηση Κούρδων μαχητών ώστε να αναλάβουν τον έλεγχο περιοχών στο βόρειο Ιράν δείχνει την απελπισμένη προσπάθεια των ΗΠΑ να μειώσουν τα ρίσκα για τα στρατεύματά τους, μεταθέτοντας την εκτέλεση στρατιωτικών επιχειρήσεων σε τοπικούς πληθυσμούς.
Ισραηλινή προβοκάτσια
Στη συνέχεια, οι ισχυρισμοί περί επιθέσεων με drones από το Ιράν στο Nakhchivan του Αζερμπαϊτζάν —που έπληξαν ένα αεροδρόμιο και ένα σχολείο, τραυματίζοντας τέσσερις αμάχους— έδωσαν πρόσχημα για πιθανή άνοιξη ενός βόρειου μετώπου κατά του Ιράν.
Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ φάνηκε να επιδιώκουν να παρασύρουν το Αζερμπαϊτζάν σε πόλεμο, χρησιμοποιώντας ως πρόσχημα μια υποτιθέμενη πράξη ιρανικής επιθετικότητας.
Η αντίδραση του Αζερμπαϊτζάν, ωστόσο, αποκαλύπτει το μέγεθος της ρεαλιστικής διπλωματίας απέναντι στις υπερβολές της Ουάσιγκτον.
Ο Αζέρος πρόεδρος Ilham Aliyev καταδίκασε την επίθεση με drones ως « τρομοκρατική ενέργεια» και υποσχέθηκε αντίποινα, ενώ χαρακτήρισε τους Ιρανούς Αζέρους —που υπολογίζονται σε περίπου 20 εκατομμύρια, δηλαδή διπλάσιοι από τον πληθυσμό της Δημοκρατίας του Αζερμπαϊτζάν— «συμπατριώτες» για τους οποίους το Μπακού αποτελεί «φάρο ελπίδας».
Παρά τη σκληρή ρητορική, οι κινήσεις του Aliyev παρέμειναν συμβολικές: η πρόσκληση του Ιρανού πρεσβευτή στο υπουργείο Εξωτερικών, μια επίσημη διαμαρτυρία και η προσωρινή διακοπή των χερσαίων συνόρων με το Ιράν, η οποία επηρέασε κυρίως μεταφορές από Ρωσία, Αζερμπαϊτζάν και Γεωργία.
Κέρδισε η διπλωματία
Αυτή η συγκράτηση ήταν αποτέλεσμα όχι μόνο της ρεαλιστικής εκτίμησης κινδύνων, αλλά και της διεθνούς διπλωματικής στήριξης.
Ο Aliyev επικοινώνησε τηλεφωνικά με τον Ιρανό ομόλογό του, Masoud Pezeshkian, ο οποίος επανέλαβε ότι το Ιράν δεν εμπλέκεται στην εκτόξευση των drones και απέδωσε την επίθεση σε προβοκάτσια του Ισραήλ.
Στη συνέχεια, το Αζερμπαϊτζάν επανέφερε τα σύνορα και το αεροδρόμιο του Nakhchevan επανήλθε σε λειτουργία μόλις μετά από τέσσερις ημέρες, δείχνοντας ότι η ορθολογική διπλωματία επικράτησε έναντι των αμερικανικών πιέσεων και των νεοσυντηρητικών υπερβολών.
Η στάση αυτή αντικατοπτρίζεται και στην αντίδραση των συμμάχων του Αζερμπαϊτζάν, όπως ο Οργανισμός Τουρκικών Κρατών (OTS), που περιλαμβάνει Τουρκία, Αζερμπαϊτζάν και τις κεντροασιατικές δημοκρατίες.
Στην κοινή τους δήλωση καταδίκασαν τις επιθέσεις «από το έδαφος του Ιράν» και όχι «από το Ιράν», δείχνοντας προσεκτική διπλωματική ισορροπία: υποστήριξη προς το Μπακού χωρίς να κατηγορείται ευθέως η Τεχεράνη.
Αυτό αποτελεί σαφές μήνυμα ότι οι χώρες της περιοχής αποφεύγουν τη συμμετοχή σε μια αμερικανο-ισραηλινή στρατιωτική συμμαχία, παρά την πίεση από νεοσυντηρητικά λόμπι στην Ουάσιγκτον.
Η αμερικανική στρατηγική, όπως φαίνεται από τις προσπάθειες να δημιουργηθεί ένα «τείχος μετριοπαθών μουσουλμανικών κρατών» από τον Περσικό Κόλπο μέχρι την Κασπία, αποδεικνύεται αμφίβολη στην πράξη.
Στο κενό οι προσδοκίες των νεοσυντηρητικών
Οι προσδοκίες των νεοσυντηρητικών, όπως ο Joseph Epstein από το Turan Research Center και φιλοϊσραηλινοί υποστηρικτές στην Ουάσιγκτον, για συμμετοχή του Αζερμπαϊτζάν σε έναν πόλεμο κατά του Ιράν, συναντούν σθεναρή αντίσταση.
Ο διπλωματικός ρεαλισμός υπερισχύει: οι χώρες της περιοχής επιλέγουν την ασάφεια και την αποκλιμάκωση έναντι της άμεσης αντιπαράθεσης.
Η γεωγραφική και στρατηγική θέση του Αζερμπαϊτζάν εξηγεί την προσοχή του Aliyev.
Ο κύριος ενεργειακός αγωγός της χώρας, Baku-Tbilisi-Ceyhan (BTC), αποτελεί την οικονομική ραχοκοκαλιά του κράτους και βασικό προμηθευτή πετρελαίου για το Ισραήλ —το 46% των εισαγωγών ισραηλινού πετρελαίου προέρχεται από τον αγωγό.
Διακοπή της λειτουργίας του, είτε από επιθέσεις drones είτε από πυραύλους, θα προκαλούσε σοβαρή ζημιά στην οικονομία του Αζερμπαϊτζάν.
Αυτό εξηγεί γιατί η κυβέρνηση επιλέγει σταθερότητα και αποκλιμάκωση, όπως έχουν μάθει οι χώρες του Κόλπου στις προηγούμενες αντιπαραθέσεις με το Ιράν.
Ο κρίσιμος ρόλος της Τουρκίας
Επιπλέον, η Τουρκία παίζει κατασταλτικό ρόλο.
Η ανησυχία της Άγκυρας για την πιθανή εμφάνιση ανεξάρτητου κουρδικού κράτους στο δυτικό Ιράν, που θα απειλούσε άμεσα την εδαφική της ακεραιότητα, εξηγεί τη σιωπηρή πίεση προς το Αζερμπαϊτζάν να περιορίσει τις στρατιωτικές ενέργειες.
Παράλληλα, οι Ιρανοί Αζέροι, που είναι πολυπληθέστεροι από τους κατοίκους της Δημοκρατίας του Αζερμπαϊτζάν, δείχνουν ισχυρή αφοσίωση στο Ιράν και δεν ενδιαφέρονται για απόσχιση ή ένωση με το Μπακού.
Ο ίδιος ο Ayatollah Khamenei ήταν εθνοτικά Αζέρος, όπως και ο Pezeshkian και πολλοί άλλοι στην πολιτική και στρατιωτική ελίτ του Ιράν, γεγονός που καθιστά πρακτικά ανέφικτο κάθε σχέδιο «Μεγάλου Αζερμπαϊτζάν».
Παρά τις προσπάθειες των εξόριστων «Νότιων Αζέρων» και της παντουρκικής προπαγάνδας, η απήχηση είναι περιορισμένη.
Η αμερικανική πίεση για εμπλοκή του Αζερμπαϊτζάν σε έναν πόλεμο κατά του Ιράν μοιάζει να αποτυγχάνει.
Αν ο πόλεμος παραταθεί, τα «ανθρωπιστικά» μέτρα που έχει υποσχεθεί ο Aliyev θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε «ανθρωπιστική επέμβαση» με στόχο την προστασία των εθνοτικών του συμπολιτών, αλλά για την ώρα παραμένει υπόθεση θεωρητική.
Φαντασίωση και όχι ρεαλιστικό σχέδιο
Επιπλέον, η αμερικανική στρατηγική έχει απρόβλεπτες επιπτώσεις στην περιοχή.
Η προσπάθεια της Ουάσιγκτον να διαμορφώσει μία «στρατηγική συμμαχία» από τον Κόλπο έως την Κασπία, υπέρ του Ισραήλ και σε βάρος του Ιράν, αποδεικνύεται περισσότερο ως γεωπολιτική επιθετική φαντασίωση παρά ως ρεαλιστικό σχέδιο.
Η διπλωματία και οι οικονομικοί υπολογισμοί των κρατών αυτών, όπως το Αζερμπαϊτζάν και η Τουρκία, υπερισχύουν, περιορίζοντας την ικανότητα των ΗΠΑ να επιβάλλουν στρατιωτική συμμαχία.
Η μόνη ουσιαστική λύση για να αποφευχθεί η περαιτέρω επέκταση της σύγκρουσης και η εμπλοκή περισσότερων χωρών είναι να τερματιστεί άμεσα ο πόλεμος και να σταματήσουν οι ΗΠΑ να ακούν τις προτροπές των νεοσυντηρητικών «γερακιών» στην Ουάσιγκτον.
Η υπερβολική στρατιωτική πίεση, οι απειλές και οι προσπάθειες χειραγώγησης των περιφερειακών κρατών έχουν οδηγήσει σε αδιέξοδο και ενισχύουν την περιφερειακή αστάθεια, αντί να εξασφαλίζουν ειρήνη ή σταθερότητα.
Οι εξελίξεις δείχνουν ότι η αμερικανική στρατηγική συχνά αγνοεί την πραγματικότητα του χάρτη, τις οικονομικές και στρατηγικές ανάγκες των κρατών και την εσωτερική συνοχή των εθνών. Το Ιράν αντιστέκεται όχι μόνο με στρατιωτικά μέσα, αλλά και μέσω της ρεαλιστικής διπλωματίας και της πολιτικής συνοχής, αποδεικνύοντας ότι η αμερικανική υπερβολή και οι υπερεκτιμήσεις της ισχύος τους είναι πιθανό να αποτύχουν, αφήνοντας πίσω τους χάος, ανασφάλεια και οικονομική αναταραχή σε ολόκληρη την περιοχή.
www.bankingnews.gr
Η κατάσταση στη Μέση Ανατολή εξελίσσεται σε ένα σύνθετο κουβάρι, όπου η στρατηγική των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ —η οποία βασίζεται σε υπερβολική αεροπορική κλιμάκωση και απειλές επίγειων επεμβάσεων— αποτυγχάνει να παράγει τα επιθυμητά αποτελέσματα.
Η αρχική ιδέα για χρησιμοποίηση Κούρδων μαχητών ώστε να αναλάβουν τον έλεγχο περιοχών στο βόρειο Ιράν δείχνει την απελπισμένη προσπάθεια των ΗΠΑ να μειώσουν τα ρίσκα για τα στρατεύματά τους, μεταθέτοντας την εκτέλεση στρατιωτικών επιχειρήσεων σε τοπικούς πληθυσμούς.
Ισραηλινή προβοκάτσια
Στη συνέχεια, οι ισχυρισμοί περί επιθέσεων με drones από το Ιράν στο Nakhchivan του Αζερμπαϊτζάν —που έπληξαν ένα αεροδρόμιο και ένα σχολείο, τραυματίζοντας τέσσερις αμάχους— έδωσαν πρόσχημα για πιθανή άνοιξη ενός βόρειου μετώπου κατά του Ιράν.
Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ φάνηκε να επιδιώκουν να παρασύρουν το Αζερμπαϊτζάν σε πόλεμο, χρησιμοποιώντας ως πρόσχημα μια υποτιθέμενη πράξη ιρανικής επιθετικότητας.
Η αντίδραση του Αζερμπαϊτζάν, ωστόσο, αποκαλύπτει το μέγεθος της ρεαλιστικής διπλωματίας απέναντι στις υπερβολές της Ουάσιγκτον.
Ο Αζέρος πρόεδρος Ilham Aliyev καταδίκασε την επίθεση με drones ως « τρομοκρατική ενέργεια» και υποσχέθηκε αντίποινα, ενώ χαρακτήρισε τους Ιρανούς Αζέρους —που υπολογίζονται σε περίπου 20 εκατομμύρια, δηλαδή διπλάσιοι από τον πληθυσμό της Δημοκρατίας του Αζερμπαϊτζάν— «συμπατριώτες» για τους οποίους το Μπακού αποτελεί «φάρο ελπίδας».
Παρά τη σκληρή ρητορική, οι κινήσεις του Aliyev παρέμειναν συμβολικές: η πρόσκληση του Ιρανού πρεσβευτή στο υπουργείο Εξωτερικών, μια επίσημη διαμαρτυρία και η προσωρινή διακοπή των χερσαίων συνόρων με το Ιράν, η οποία επηρέασε κυρίως μεταφορές από Ρωσία, Αζερμπαϊτζάν και Γεωργία.
Κέρδισε η διπλωματία
Αυτή η συγκράτηση ήταν αποτέλεσμα όχι μόνο της ρεαλιστικής εκτίμησης κινδύνων, αλλά και της διεθνούς διπλωματικής στήριξης.
Ο Aliyev επικοινώνησε τηλεφωνικά με τον Ιρανό ομόλογό του, Masoud Pezeshkian, ο οποίος επανέλαβε ότι το Ιράν δεν εμπλέκεται στην εκτόξευση των drones και απέδωσε την επίθεση σε προβοκάτσια του Ισραήλ.
Στη συνέχεια, το Αζερμπαϊτζάν επανέφερε τα σύνορα και το αεροδρόμιο του Nakhchevan επανήλθε σε λειτουργία μόλις μετά από τέσσερις ημέρες, δείχνοντας ότι η ορθολογική διπλωματία επικράτησε έναντι των αμερικανικών πιέσεων και των νεοσυντηρητικών υπερβολών.
Η στάση αυτή αντικατοπτρίζεται και στην αντίδραση των συμμάχων του Αζερμπαϊτζάν, όπως ο Οργανισμός Τουρκικών Κρατών (OTS), που περιλαμβάνει Τουρκία, Αζερμπαϊτζάν και τις κεντροασιατικές δημοκρατίες.
Στην κοινή τους δήλωση καταδίκασαν τις επιθέσεις «από το έδαφος του Ιράν» και όχι «από το Ιράν», δείχνοντας προσεκτική διπλωματική ισορροπία: υποστήριξη προς το Μπακού χωρίς να κατηγορείται ευθέως η Τεχεράνη.
Αυτό αποτελεί σαφές μήνυμα ότι οι χώρες της περιοχής αποφεύγουν τη συμμετοχή σε μια αμερικανο-ισραηλινή στρατιωτική συμμαχία, παρά την πίεση από νεοσυντηρητικά λόμπι στην Ουάσιγκτον.
Η αμερικανική στρατηγική, όπως φαίνεται από τις προσπάθειες να δημιουργηθεί ένα «τείχος μετριοπαθών μουσουλμανικών κρατών» από τον Περσικό Κόλπο μέχρι την Κασπία, αποδεικνύεται αμφίβολη στην πράξη.
Στο κενό οι προσδοκίες των νεοσυντηρητικών
Οι προσδοκίες των νεοσυντηρητικών, όπως ο Joseph Epstein από το Turan Research Center και φιλοϊσραηλινοί υποστηρικτές στην Ουάσιγκτον, για συμμετοχή του Αζερμπαϊτζάν σε έναν πόλεμο κατά του Ιράν, συναντούν σθεναρή αντίσταση.
Ο διπλωματικός ρεαλισμός υπερισχύει: οι χώρες της περιοχής επιλέγουν την ασάφεια και την αποκλιμάκωση έναντι της άμεσης αντιπαράθεσης.
Η γεωγραφική και στρατηγική θέση του Αζερμπαϊτζάν εξηγεί την προσοχή του Aliyev.
Ο κύριος ενεργειακός αγωγός της χώρας, Baku-Tbilisi-Ceyhan (BTC), αποτελεί την οικονομική ραχοκοκαλιά του κράτους και βασικό προμηθευτή πετρελαίου για το Ισραήλ —το 46% των εισαγωγών ισραηλινού πετρελαίου προέρχεται από τον αγωγό.
Διακοπή της λειτουργίας του, είτε από επιθέσεις drones είτε από πυραύλους, θα προκαλούσε σοβαρή ζημιά στην οικονομία του Αζερμπαϊτζάν.
Αυτό εξηγεί γιατί η κυβέρνηση επιλέγει σταθερότητα και αποκλιμάκωση, όπως έχουν μάθει οι χώρες του Κόλπου στις προηγούμενες αντιπαραθέσεις με το Ιράν.
Ο κρίσιμος ρόλος της Τουρκίας
Επιπλέον, η Τουρκία παίζει κατασταλτικό ρόλο.
Η ανησυχία της Άγκυρας για την πιθανή εμφάνιση ανεξάρτητου κουρδικού κράτους στο δυτικό Ιράν, που θα απειλούσε άμεσα την εδαφική της ακεραιότητα, εξηγεί τη σιωπηρή πίεση προς το Αζερμπαϊτζάν να περιορίσει τις στρατιωτικές ενέργειες.
Παράλληλα, οι Ιρανοί Αζέροι, που είναι πολυπληθέστεροι από τους κατοίκους της Δημοκρατίας του Αζερμπαϊτζάν, δείχνουν ισχυρή αφοσίωση στο Ιράν και δεν ενδιαφέρονται για απόσχιση ή ένωση με το Μπακού.
Ο ίδιος ο Ayatollah Khamenei ήταν εθνοτικά Αζέρος, όπως και ο Pezeshkian και πολλοί άλλοι στην πολιτική και στρατιωτική ελίτ του Ιράν, γεγονός που καθιστά πρακτικά ανέφικτο κάθε σχέδιο «Μεγάλου Αζερμπαϊτζάν».
Παρά τις προσπάθειες των εξόριστων «Νότιων Αζέρων» και της παντουρκικής προπαγάνδας, η απήχηση είναι περιορισμένη.
Η αμερικανική πίεση για εμπλοκή του Αζερμπαϊτζάν σε έναν πόλεμο κατά του Ιράν μοιάζει να αποτυγχάνει.
Αν ο πόλεμος παραταθεί, τα «ανθρωπιστικά» μέτρα που έχει υποσχεθεί ο Aliyev θα μπορούσαν να εξελιχθούν σε «ανθρωπιστική επέμβαση» με στόχο την προστασία των εθνοτικών του συμπολιτών, αλλά για την ώρα παραμένει υπόθεση θεωρητική.
Φαντασίωση και όχι ρεαλιστικό σχέδιο
Επιπλέον, η αμερικανική στρατηγική έχει απρόβλεπτες επιπτώσεις στην περιοχή.
Η προσπάθεια της Ουάσιγκτον να διαμορφώσει μία «στρατηγική συμμαχία» από τον Κόλπο έως την Κασπία, υπέρ του Ισραήλ και σε βάρος του Ιράν, αποδεικνύεται περισσότερο ως γεωπολιτική επιθετική φαντασίωση παρά ως ρεαλιστικό σχέδιο.
Η διπλωματία και οι οικονομικοί υπολογισμοί των κρατών αυτών, όπως το Αζερμπαϊτζάν και η Τουρκία, υπερισχύουν, περιορίζοντας την ικανότητα των ΗΠΑ να επιβάλλουν στρατιωτική συμμαχία.
Η μόνη ουσιαστική λύση για να αποφευχθεί η περαιτέρω επέκταση της σύγκρουσης και η εμπλοκή περισσότερων χωρών είναι να τερματιστεί άμεσα ο πόλεμος και να σταματήσουν οι ΗΠΑ να ακούν τις προτροπές των νεοσυντηρητικών «γερακιών» στην Ουάσιγκτον.
Η υπερβολική στρατιωτική πίεση, οι απειλές και οι προσπάθειες χειραγώγησης των περιφερειακών κρατών έχουν οδηγήσει σε αδιέξοδο και ενισχύουν την περιφερειακή αστάθεια, αντί να εξασφαλίζουν ειρήνη ή σταθερότητα.
Οι εξελίξεις δείχνουν ότι η αμερικανική στρατηγική συχνά αγνοεί την πραγματικότητα του χάρτη, τις οικονομικές και στρατηγικές ανάγκες των κρατών και την εσωτερική συνοχή των εθνών. Το Ιράν αντιστέκεται όχι μόνο με στρατιωτικά μέσα, αλλά και μέσω της ρεαλιστικής διπλωματίας και της πολιτικής συνοχής, αποδεικνύοντας ότι η αμερικανική υπερβολή και οι υπερεκτιμήσεις της ισχύος τους είναι πιθανό να αποτύχουν, αφήνοντας πίσω τους χάος, ανασφάλεια και οικονομική αναταραχή σε ολόκληρη την περιοχή.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών