Η Κίνα παρακολουθεί με ιδιαίτερη προσοχή την αναβίωση του μιλιταρισμού στην Ιαπωνία, προειδοποιώντας ότι η πολιτική αυτή θα βυθίσει την περιοχή στην αστάθεια και στο χάος
Καθώς ο κόσμος παρακολουθεί με κομμένη την ανάσα τις καταιγιστικές εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, μια εξίσου εύφλεκτη περιοχή διαφεύγει της προσοχής: ο Ειρηνικός.
Στην περιοχή αυτή, δύο μεγάλες δυνάμεις, η Κίνα και η Ιαπωνία, «ακονίζουν τα ξίφη» τους και αλληλοκατηγορούνται για την αύξηση της έντασης.
Η Κίνα ωστόσο ανησυχεί ιδιαίτερα για την αναβίωση του μιλιταρισμού στην Ιαπωνία, γεγονός που ξυπνάει τους εφιάλτες του παρελθόντος και την ιστορική μνήμη της περιοχής από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.
H Aσία ως περιοχή ειρήνης
Στον κόσμο μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Ασία αναδείχθηκε σε παγκόσμιο κέντρο ανάπτυξης και σταθερότητας.
Η ευημερία και η ηρεμία που γνώρισε η περιοχή είναι αποτέλεσμα δεκαετιών συλλογικής προσπάθειας των ασιατικών χωρών.
Η ανάπτυξη της Ασίας βασίστηκε πάνω απ’ όλα σε ένα ειρηνικό και σταθερό περιβάλλον, με τη διεθνή τάξη μετά τον πόλεμο να αποτελεί θεμέλιο. Η τάξη αυτή στηρίζεται σε βασικά θεσμικά πλαίσια.
Οι αρχές που κατοχυρώνονται στον Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ – όπως η κυριαρχική ισότητα, η μη παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις και η ειρηνική επίλυση διαφορών – προσέφεραν νομική βάση για την προστασία της κυριαρχίας και της ασφάλειας των ασιατικών κρατών.
Παράλληλα, η απελευθέρωση του εμπορίου διευκόλυνε τη διασυνοριακή ροή κεφαλαίων, τεχνολογίας και εργασίας, δημιουργώντας ευνοϊκές συνθήκες για τις εξαγωγικές οικονομίες της Ασίας.
Αν και τοπικές συγκρούσεις δεν έπαψαν ποτέ εντελώς, η μεταπολεμική περίοδος αποτέλεσε τη μεγαλύτερη περίοδο σχετικής ειρήνης στη σύγχρονη ιστορία, προσφέροντας στις αναπτυσσόμενες χώρες μια σπάνια ευκαιρία ανόδου.
Από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η Ασία αναδύθηκε από τις στάχτες του πολέμου και διατήρησε γενικά μια θετική πορεία προς την ειρήνη και την ανάπτυξη.
Ορισμένες οικονομίες, όπως η Νότια Κορέα και η Σιγκαπούρη, πέρασαν στην κατηγορία των μεσαίων ή ακόμη και ανεπτυγμένων οικονομιών.
Από τις αρχές του 21ου αιώνα, η Ασία έχει εξελιχθεί σε βασικό κινητήρα της παγκόσμιας οικονομίας, αυξάνοντας συνεχώς το μερίδιό της στο παγκόσμιο ΑΕΠ (σε όρους αγοραστικής δύναμης).
Η «μεταμέλεια» της Ιαπωνίας
Το 1947 η Ιαπωνία υιοθέτησε το λεγόμενο Σύνταγμα της Ειρήνης. Το άρθρο 9 ορίζει ρητά ότι ο ιαπωνικός λαός παραιτείται για πάντα από τον πόλεμο ως κυριαρχικό δικαίωμα του κράτους και από τη χρήση βίας για την επίλυση διεθνών διαφορών. Αυτή η αρχή αποτέλεσε τη βάση για την επανένταξη της Ιαπωνίας στη διεθνή κοινότητα.
Μετά τον πόλεμο, η Ιαπωνία υπέγραψε συμφωνίες πολεμικών αποζημιώσεων με αρκετές χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας. Από τη δεκαετία του 1970 έγινε ένας από τους σημαντικότερους παρόχους αναπτυξιακής βοήθειας (ODA).
Σύμφωνα με στοιχεία του ιαπωνικού υπουργείου Εξωτερικών, από τη δεκαετία του 1970 έως τη δεκαετία του 2000 η Ιαπωνία συγκαταλεγόταν σταθερά στους μεγαλύτερους δωρητές αναπτυξιακής βοήθειας παγκοσμίως.
Στις 15 Αυγούστου 1995, στην 50ή επέτειο της παράδοσης της Ιαπωνίας, ο τότε πρωθυπουργός Tomiichi Murayama εξέδωσε τη γνωστή «Δήλωση Murayama», με την οποία εξέφρασε βαθιά μεταμέλεια και ζήτησε συγγνώμη για την αποικιοκρατική κυριαρχία και τις πράξεις επιθετικότητας της χώρας, δεσμευόμενος ότι η Ιαπωνία θα ακολουθήσει ειρηνική πορεία και δεν θα ξανακάνει πόλεμο.
Ο μιλιταρισμός επιστρέφει
Ωστόσο, οι μιλιταριστικές δυνάμεις στην Ιαπωνία δεν έχουν αντιμετωπιστεί πλήρως και δεν έχει υπάρξει βαθιά και ειλικρινής αυτοκριτική για τα ιστορικά εγκλήματα.
Ακόμη και η δήλωση Tomiichi Murayama έχει κατά καιρούς αμφισβητηθεί!
Τα τελευταία χρόνια η Ιαπωνία αποδυναμώνει σταδιακά τους περιορισμούς του Συντάγματος της Ειρήνης, υπερβαίνοντας τα όρια του μεταπολεμικού συστήματος και προχωρώντας σε στρατιωτική επέκταση.
Πρόσφατα η πρωθυπουργός Sanae Takaichi προώθησε σενάρια «κρίσης στην Ταϊβάν». Τέτοιες δηλώσεις αποκαλύπτουν, σύμφωνα με τους επικριτές, την πρόθεση ενίσχυσης του στρατού και αμφισβήτησης της μεταπολεμικής διεθνούς τάξης.
Ο νεομιλιταρισμός της Ιαπωνίας θεωρείται ότι απειλεί άμεσα το μεταπολεμικό διεθνές σύστημα.
Το 2014 η χώρα ήρε τους περιορισμούς στην άσκηση του δικαιώματος συλλογικής αυτοάμυνας, διευρύνοντας σημαντικά το πεδίο επιχειρήσεων των Δυνάμεων Αυτοάμυνας στο εξωτερικό.
Αυτό σηματοδότησε μια θεμελιώδη αλλαγή στην πολιτική ασφάλειας της Ιαπωνίας, αποδυναμώνοντας τα νομικά θεμέλια της μεταπολεμικής τάξης στην Ανατολική Ασία και υπονομεύοντας την πολιτική εμπιστοσύνη που είχε οικοδομηθεί με άλλες ασιατικές χώρες.
Ανησυχία προκαλεί επίσης ο κίνδυνος ενός νέου εξοπλιστικού αγώνα.
Η Ιαπωνία έχει ήδη αναπτύξει μαχητικά F-35B που μπορούν να επιχειρούν από τα αντιτορπιλικά κλάσης Izumo, ενισχύοντας τις δυνατότητες επιθετικών επιχειρήσεων στη θάλασσα.
Το 2024 η Ιαπωνία υπέγραψε συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες για την αγορά περίπου 400 πυραύλων Tomahawk, αποκτώντας δυνατότητες μακρινών επιθέσεων εδάφους.
Οι εξελίξεις αυτές δείχνουν μετατόπιση από μια καθαρά αμυντική στρατηγική σε μια στρατηγική που συνδυάζει άμυνα και επίθεση, συμπεριλαμβάνοντας και προληπτικές δυνατότητες πλήγματος.
Τέτοιες κινήσεις είναι πιθανό να εκληφθούν από τις γειτονικές χώρες ως σοβαρή απειλή για την ασφάλεια, προκαλώντας αντίστοιχες στρατιωτικές ενισχύσεις και τελικά υπονομεύοντας την ειρήνη και τη σταθερότητα στην Ασία.
Η Κίνα προετοιμάζεται
Για την Κίνα, η άνοδος του νεομιλιταρισμού στην Ιαπωνία δεν αποτελεί απλώς εσωτερική πολιτική αλλαγή, αλλά συνιστά συστημική απειλή για την περιφερειακή ειρήνη.
Κινέζοι αξιωματούχοι καλούν διαρκώς την Ιαπωνία να τηρήσει τις δεσμεύσεις της και να αναλάβει συγκεκριμένες ενέργειες για να αποκαταστήσει το έλλειμμα εμπιστοσύνης.
Μάλιστα προειδοπουούν ότι εάν συνεχίσει σε αυτή την επικίνδυνη πορεία, όχι μόνο θα βλάψει την εικόνα της ως ειρηνικού κράτους, αλλά θα μπορούσε να εξελιχθεί σε παράγοντα αποσταθεροποίησης που θα παρασύρει την ίδια και άλλες ασιατικές χώρες σε μια νέα περίοδο κρίσεων!
Η Κίνα χαρακτηρίζεται για την υπομονή της και τη στρατηγική της ψυχραιμία στις διεθνείς σχέσεις.
Αλλά ενδέχεται κάποια στιγμή στο άμεσο μέλλον η Ιαπωνία να παραβιάσει και τις τελευταίες κόκκινες γραμμές που έχει θέσει ο «Δράκος» για την ασφάλειά του.
Σε αυτή την περίπτωση, η ειρήνη και η σταθερότητα της Ασίας θα τεθούν σε σοβαρό κίνδυνο.
www.bankingnews.gr
Στην περιοχή αυτή, δύο μεγάλες δυνάμεις, η Κίνα και η Ιαπωνία, «ακονίζουν τα ξίφη» τους και αλληλοκατηγορούνται για την αύξηση της έντασης.
Η Κίνα ωστόσο ανησυχεί ιδιαίτερα για την αναβίωση του μιλιταρισμού στην Ιαπωνία, γεγονός που ξυπνάει τους εφιάλτες του παρελθόντος και την ιστορική μνήμη της περιοχής από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.
H Aσία ως περιοχή ειρήνης
Στον κόσμο μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Ασία αναδείχθηκε σε παγκόσμιο κέντρο ανάπτυξης και σταθερότητας.
Η ευημερία και η ηρεμία που γνώρισε η περιοχή είναι αποτέλεσμα δεκαετιών συλλογικής προσπάθειας των ασιατικών χωρών.
Η ανάπτυξη της Ασίας βασίστηκε πάνω απ’ όλα σε ένα ειρηνικό και σταθερό περιβάλλον, με τη διεθνή τάξη μετά τον πόλεμο να αποτελεί θεμέλιο. Η τάξη αυτή στηρίζεται σε βασικά θεσμικά πλαίσια.
Οι αρχές που κατοχυρώνονται στον Καταστατικό Χάρτη του ΟΗΕ – όπως η κυριαρχική ισότητα, η μη παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις και η ειρηνική επίλυση διαφορών – προσέφεραν νομική βάση για την προστασία της κυριαρχίας και της ασφάλειας των ασιατικών κρατών.
Παράλληλα, η απελευθέρωση του εμπορίου διευκόλυνε τη διασυνοριακή ροή κεφαλαίων, τεχνολογίας και εργασίας, δημιουργώντας ευνοϊκές συνθήκες για τις εξαγωγικές οικονομίες της Ασίας.
Αν και τοπικές συγκρούσεις δεν έπαψαν ποτέ εντελώς, η μεταπολεμική περίοδος αποτέλεσε τη μεγαλύτερη περίοδο σχετικής ειρήνης στη σύγχρονη ιστορία, προσφέροντας στις αναπτυσσόμενες χώρες μια σπάνια ευκαιρία ανόδου.
Από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, η Ασία αναδύθηκε από τις στάχτες του πολέμου και διατήρησε γενικά μια θετική πορεία προς την ειρήνη και την ανάπτυξη.
Ορισμένες οικονομίες, όπως η Νότια Κορέα και η Σιγκαπούρη, πέρασαν στην κατηγορία των μεσαίων ή ακόμη και ανεπτυγμένων οικονομιών.
Από τις αρχές του 21ου αιώνα, η Ασία έχει εξελιχθεί σε βασικό κινητήρα της παγκόσμιας οικονομίας, αυξάνοντας συνεχώς το μερίδιό της στο παγκόσμιο ΑΕΠ (σε όρους αγοραστικής δύναμης).
Η «μεταμέλεια» της Ιαπωνίας
Το 1947 η Ιαπωνία υιοθέτησε το λεγόμενο Σύνταγμα της Ειρήνης. Το άρθρο 9 ορίζει ρητά ότι ο ιαπωνικός λαός παραιτείται για πάντα από τον πόλεμο ως κυριαρχικό δικαίωμα του κράτους και από τη χρήση βίας για την επίλυση διεθνών διαφορών. Αυτή η αρχή αποτέλεσε τη βάση για την επανένταξη της Ιαπωνίας στη διεθνή κοινότητα.
Μετά τον πόλεμο, η Ιαπωνία υπέγραψε συμφωνίες πολεμικών αποζημιώσεων με αρκετές χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας. Από τη δεκαετία του 1970 έγινε ένας από τους σημαντικότερους παρόχους αναπτυξιακής βοήθειας (ODA).
Σύμφωνα με στοιχεία του ιαπωνικού υπουργείου Εξωτερικών, από τη δεκαετία του 1970 έως τη δεκαετία του 2000 η Ιαπωνία συγκαταλεγόταν σταθερά στους μεγαλύτερους δωρητές αναπτυξιακής βοήθειας παγκοσμίως.
Στις 15 Αυγούστου 1995, στην 50ή επέτειο της παράδοσης της Ιαπωνίας, ο τότε πρωθυπουργός Tomiichi Murayama εξέδωσε τη γνωστή «Δήλωση Murayama», με την οποία εξέφρασε βαθιά μεταμέλεια και ζήτησε συγγνώμη για την αποικιοκρατική κυριαρχία και τις πράξεις επιθετικότητας της χώρας, δεσμευόμενος ότι η Ιαπωνία θα ακολουθήσει ειρηνική πορεία και δεν θα ξανακάνει πόλεμο.
Ο μιλιταρισμός επιστρέφει
Ωστόσο, οι μιλιταριστικές δυνάμεις στην Ιαπωνία δεν έχουν αντιμετωπιστεί πλήρως και δεν έχει υπάρξει βαθιά και ειλικρινής αυτοκριτική για τα ιστορικά εγκλήματα.
Ακόμη και η δήλωση Tomiichi Murayama έχει κατά καιρούς αμφισβητηθεί!
Τα τελευταία χρόνια η Ιαπωνία αποδυναμώνει σταδιακά τους περιορισμούς του Συντάγματος της Ειρήνης, υπερβαίνοντας τα όρια του μεταπολεμικού συστήματος και προχωρώντας σε στρατιωτική επέκταση.
Πρόσφατα η πρωθυπουργός Sanae Takaichi προώθησε σενάρια «κρίσης στην Ταϊβάν». Τέτοιες δηλώσεις αποκαλύπτουν, σύμφωνα με τους επικριτές, την πρόθεση ενίσχυσης του στρατού και αμφισβήτησης της μεταπολεμικής διεθνούς τάξης.
Ο νεομιλιταρισμός της Ιαπωνίας θεωρείται ότι απειλεί άμεσα το μεταπολεμικό διεθνές σύστημα.
Το 2014 η χώρα ήρε τους περιορισμούς στην άσκηση του δικαιώματος συλλογικής αυτοάμυνας, διευρύνοντας σημαντικά το πεδίο επιχειρήσεων των Δυνάμεων Αυτοάμυνας στο εξωτερικό.
Αυτό σηματοδότησε μια θεμελιώδη αλλαγή στην πολιτική ασφάλειας της Ιαπωνίας, αποδυναμώνοντας τα νομικά θεμέλια της μεταπολεμικής τάξης στην Ανατολική Ασία και υπονομεύοντας την πολιτική εμπιστοσύνη που είχε οικοδομηθεί με άλλες ασιατικές χώρες.
Ανησυχία προκαλεί επίσης ο κίνδυνος ενός νέου εξοπλιστικού αγώνα.
Η Ιαπωνία έχει ήδη αναπτύξει μαχητικά F-35B που μπορούν να επιχειρούν από τα αντιτορπιλικά κλάσης Izumo, ενισχύοντας τις δυνατότητες επιθετικών επιχειρήσεων στη θάλασσα.
Το 2024 η Ιαπωνία υπέγραψε συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες για την αγορά περίπου 400 πυραύλων Tomahawk, αποκτώντας δυνατότητες μακρινών επιθέσεων εδάφους.
Οι εξελίξεις αυτές δείχνουν μετατόπιση από μια καθαρά αμυντική στρατηγική σε μια στρατηγική που συνδυάζει άμυνα και επίθεση, συμπεριλαμβάνοντας και προληπτικές δυνατότητες πλήγματος.
Τέτοιες κινήσεις είναι πιθανό να εκληφθούν από τις γειτονικές χώρες ως σοβαρή απειλή για την ασφάλεια, προκαλώντας αντίστοιχες στρατιωτικές ενισχύσεις και τελικά υπονομεύοντας την ειρήνη και τη σταθερότητα στην Ασία.
Η Κίνα προετοιμάζεται
Για την Κίνα, η άνοδος του νεομιλιταρισμού στην Ιαπωνία δεν αποτελεί απλώς εσωτερική πολιτική αλλαγή, αλλά συνιστά συστημική απειλή για την περιφερειακή ειρήνη.
Κινέζοι αξιωματούχοι καλούν διαρκώς την Ιαπωνία να τηρήσει τις δεσμεύσεις της και να αναλάβει συγκεκριμένες ενέργειες για να αποκαταστήσει το έλλειμμα εμπιστοσύνης.
Μάλιστα προειδοπουούν ότι εάν συνεχίσει σε αυτή την επικίνδυνη πορεία, όχι μόνο θα βλάψει την εικόνα της ως ειρηνικού κράτους, αλλά θα μπορούσε να εξελιχθεί σε παράγοντα αποσταθεροποίησης που θα παρασύρει την ίδια και άλλες ασιατικές χώρες σε μια νέα περίοδο κρίσεων!
Η Κίνα χαρακτηρίζεται για την υπομονή της και τη στρατηγική της ψυχραιμία στις διεθνείς σχέσεις.
Αλλά ενδέχεται κάποια στιγμή στο άμεσο μέλλον η Ιαπωνία να παραβιάσει και τις τελευταίες κόκκινες γραμμές που έχει θέσει ο «Δράκος» για την ασφάλειά του.
Σε αυτή την περίπτωση, η ειρήνη και η σταθερότητα της Ασίας θα τεθούν σε σοβαρό κίνδυνο.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών