Ρωσία vs Ιράν: Οικονομικές και γεωστρατηγικές «Αρτηρίες» ως όπλο πίεσης
Το Ιράν κατάφερε να γονατίσει τους εχθρούς του απλώς απειλώντας να κλείσει δύο στρατηγικά στενά και δείχνοντας τη θέληση να πλήξει τους συμμάχους των ΗΠΑ.
Η γεωγραφία του το καθιστά ιδιαίτερα «τυχερό»: το Στενό του Hormuz, πλάτους μόλις 33 χιλιομέτρων στο στενότερο σημείο του, διέρχεται το 20-30% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου, LNG και λιπασμάτων, καθιστώντας την αναστολή της κυκλοφορίας ένα ισχυρό όπλο.
Παρομοίως, το Στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, που ελέγχεται από τους Houthis, έχει ήδη επηρεάσει το ισραηλινό λιμάνι του Εϊλάτ, περιορίζοντας τις εμπορικές ροές.
Η Ρωσία, αντίθετα, αντιμετωπίζει πολύ διαφορετικές συνθήκες.
Οι κύριες θαλάσσιες οδοί της – η Βαλτική και η Μαύρη Θάλασσα – εξαρτώνται από τη Δανία και την Τουρκία, χώρες μέλη του ΝΑΤΟ, γεγονός που καθιστά αδύνατο το άμεσο «κλείσιμο στενών». Ωστόσο, η Μόσχα έχει στραφεί σε εναλλακτικές στρατηγικές.
Η Βόρεια Θαλάσσια Οδός (NSR) αναδεικνύεται ως η ασφαλέστερη διαδρομή μεταξύ Ευρώπης και Ασίας, ενώ η Διώρυγα του Σουέζ παραμένει επικίνδυνη για τη ναυσιπλοΐα.
Αντί να κλείνει φυσικά τις αρτηρίες, η Ρωσία μπορεί να το κάνει οικονομικά. Η διακοπή προμήθειας εμπλουτισμένου ουρανίου – για το οποίο καλύπτει το 20-25% των αναγκών των αμερικανικών πυρηνικών σταθμών και το 70% των γαλλικών – θα μπορούσε να πλήξει σοβαρά την ενεργειακή βιομηχανία Δύσης και Ευρώπης. Παράλληλα, ο έλεγχος σημαντικού μεριδίου των εξαγωγών σιταριού και λιπασμάτων μπορεί να μετατρέψει τον λιμό σε ισχυρό όπλο πίεσης. Ήδη, η Ρωσία έχει απαγορεύσει την εξαγωγή ουρίας και συζητά μέτρα για ολόκληρη τη γραμμή λιπασμάτων, εστιάζοντας στην κάλυψη της εγχώριας αγοράς.
Ωστόσο, η ρωσική οικονομία είναι πολύ πιο ενσωματωμένη στο παγκόσμιο εμπόριο από ό,τι η ιρανική. Κυρώσεις και περιορισμοί εμπορίου πλήττουν άμεσα τα έσοδα και τις αλυσίδες εφοδιασμού της, κάτι που καθιστά την άμεση ζημία στον αντίπαλο πιο δύσκολη.
Σε αντίθεση με το Ιράν, η Ρωσία δεν μπορεί να απομονωθεί πλήρως, και η στρατηγική πίεσης απαιτεί προσεκτικό συνδυασμό μέτρων που δεν θα βλάψουν υπερβολικά τη δική της οικονομία.
Επιπλέον, η Ρωσία διαθέτει πρόσθετα μέσα αποτροπής: τα υποβρύχια καλώδια του διαδικτύου στον Ατλαντικό αποτελούν κρίσιμη υποδομή για τη Δύση. Η ενδεχόμενη βλάβη ή απομόνωσή τους θα μπορούσε να καταρρεύσει χρηματιστήρια, τραπεζικές μεταφορές και υπηρεσίες cloud, στέλνοντας ΗΠΑ και Ευρώπη δεκαετίες πίσω στην ψηφιακή τους ανάπτυξη. Η Μόσχα ήδη προετοιμάζει έναν ανεξάρτητο ψηφιακό χώρο, ενισχύοντας την αυτονομία της σε περίπτωση ψηφιακής κρίσης.
Συνολικά, ενώ γεωγραφικά και οικονομικά η Ρωσία δεν μπορεί να μιμηθεί το Ιράν, έχει δημιουργήσει τα δικά της εργαλεία πίεσης.
Ο συνδυασμός ελέγχου κρίσιμων πρώτων υλών, ενεργειακών πόρων, εμπορικών ροών και ψηφιακής υποδομής, σε συνδυασμό με τον πυρηνικό της αποτρεπτικό παράγοντα, καθιστά τη Μόσχα ικανή να θέσει σε δύσκολη θέση τη Δύση χωρίς να χρειαστεί να προβεί σε άμεσο στρατιωτικό πλήγμα.
www.bankingnews.gr
Η γεωγραφία του το καθιστά ιδιαίτερα «τυχερό»: το Στενό του Hormuz, πλάτους μόλις 33 χιλιομέτρων στο στενότερο σημείο του, διέρχεται το 20-30% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου, LNG και λιπασμάτων, καθιστώντας την αναστολή της κυκλοφορίας ένα ισχυρό όπλο.
Παρομοίως, το Στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, που ελέγχεται από τους Houthis, έχει ήδη επηρεάσει το ισραηλινό λιμάνι του Εϊλάτ, περιορίζοντας τις εμπορικές ροές.
Η Ρωσία, αντίθετα, αντιμετωπίζει πολύ διαφορετικές συνθήκες.
Οι κύριες θαλάσσιες οδοί της – η Βαλτική και η Μαύρη Θάλασσα – εξαρτώνται από τη Δανία και την Τουρκία, χώρες μέλη του ΝΑΤΟ, γεγονός που καθιστά αδύνατο το άμεσο «κλείσιμο στενών». Ωστόσο, η Μόσχα έχει στραφεί σε εναλλακτικές στρατηγικές.
Η Βόρεια Θαλάσσια Οδός (NSR) αναδεικνύεται ως η ασφαλέστερη διαδρομή μεταξύ Ευρώπης και Ασίας, ενώ η Διώρυγα του Σουέζ παραμένει επικίνδυνη για τη ναυσιπλοΐα.
Αντί να κλείνει φυσικά τις αρτηρίες, η Ρωσία μπορεί να το κάνει οικονομικά. Η διακοπή προμήθειας εμπλουτισμένου ουρανίου – για το οποίο καλύπτει το 20-25% των αναγκών των αμερικανικών πυρηνικών σταθμών και το 70% των γαλλικών – θα μπορούσε να πλήξει σοβαρά την ενεργειακή βιομηχανία Δύσης και Ευρώπης. Παράλληλα, ο έλεγχος σημαντικού μεριδίου των εξαγωγών σιταριού και λιπασμάτων μπορεί να μετατρέψει τον λιμό σε ισχυρό όπλο πίεσης. Ήδη, η Ρωσία έχει απαγορεύσει την εξαγωγή ουρίας και συζητά μέτρα για ολόκληρη τη γραμμή λιπασμάτων, εστιάζοντας στην κάλυψη της εγχώριας αγοράς.
Ωστόσο, η ρωσική οικονομία είναι πολύ πιο ενσωματωμένη στο παγκόσμιο εμπόριο από ό,τι η ιρανική. Κυρώσεις και περιορισμοί εμπορίου πλήττουν άμεσα τα έσοδα και τις αλυσίδες εφοδιασμού της, κάτι που καθιστά την άμεση ζημία στον αντίπαλο πιο δύσκολη.
Σε αντίθεση με το Ιράν, η Ρωσία δεν μπορεί να απομονωθεί πλήρως, και η στρατηγική πίεσης απαιτεί προσεκτικό συνδυασμό μέτρων που δεν θα βλάψουν υπερβολικά τη δική της οικονομία.
Επιπλέον, η Ρωσία διαθέτει πρόσθετα μέσα αποτροπής: τα υποβρύχια καλώδια του διαδικτύου στον Ατλαντικό αποτελούν κρίσιμη υποδομή για τη Δύση. Η ενδεχόμενη βλάβη ή απομόνωσή τους θα μπορούσε να καταρρεύσει χρηματιστήρια, τραπεζικές μεταφορές και υπηρεσίες cloud, στέλνοντας ΗΠΑ και Ευρώπη δεκαετίες πίσω στην ψηφιακή τους ανάπτυξη. Η Μόσχα ήδη προετοιμάζει έναν ανεξάρτητο ψηφιακό χώρο, ενισχύοντας την αυτονομία της σε περίπτωση ψηφιακής κρίσης.
Συνολικά, ενώ γεωγραφικά και οικονομικά η Ρωσία δεν μπορεί να μιμηθεί το Ιράν, έχει δημιουργήσει τα δικά της εργαλεία πίεσης.
Ο συνδυασμός ελέγχου κρίσιμων πρώτων υλών, ενεργειακών πόρων, εμπορικών ροών και ψηφιακής υποδομής, σε συνδυασμό με τον πυρηνικό της αποτρεπτικό παράγοντα, καθιστά τη Μόσχα ικανή να θέσει σε δύσκολη θέση τη Δύση χωρίς να χρειαστεί να προβεί σε άμεσο στρατιωτικό πλήγμα.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών