Το μήνυμα είναι σαφές: οι μεγάλες δυνάμεις που αγνοούν την πραγματική ισορροπία πολιτικής, οικονομίας και κοινωνικής αντοχής των περιοχών που επιχειρούν να ελέγξουν, κινδυνεύουν να δουν τη δύναμή τους να φθίνει με δραματικούς όρους
Οι αυτοκρατορίες παρακμάζουν όταν η στρατιωτική ισχύς ξεπερνά τη στρατηγική τους, όταν τα οικονομικά θεμέλια αποδυναμώνονται και όταν οι λαοί που επιδιώκουν να κυριαρχήσουν αντέχουν αρκετά ώστε να επιβιώσουν της υπεροπλίας τους.
Ένα ιστορικό παράδειγμα είναι η εθνικοποίηση της Διώρυγας του Suez το 1956, που αποτέλεσε καθοριστικό σημείο για τη Βρετανική Αυτοκρατορία.
Η κρίση αποκάλυψε την οικονομική ευπάθεια της Βρετανίας, καθώς η πίεση των ΗΠΑ προκάλεσε φυγή κεφαλαίων από τη στερλίνα, επιταχύνοντας την παρακμή της ως παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα και αναγκάζοντας την αυτοκρατορία σε αναδίπλωση και υποχώρηση.
Εβδομήντα χρόνια αργότερα, η κλιμάκωση των εντάσεων γύρω από τα Στενά του Hormuz μπορεί να σηματοδοτεί ένα αντίστοιχο στρατηγικό σημείο καμπής για την αμερικανική ισχύ στη Μέση Ανατολή.
Οι παραλληλισμοί δεν είναι απλώς επιφανειακοί ή ρητορικοί, εξηγεί ο ακαδημαϊκός και αναλυτής Sami Al - Arian.
Σε κάθε περίπτωση, μια καταρτισμένη αυτοκρατορική δύναμη έρχεται αντιμέτωπη με έναν αποφασισμένο περιφερειακό παράγοντα, που δεν πρόκειται να υποταχθεί.
Όπως η Αίγυπτος το 1956, έτσι και οι χώρες της Μέσης Ανατολής σήμερα δείχνουν ότι η υπεροπλία δεν εξασφαλίζει την κυριαρχία και ότι οι ιστορικές αυτοκρατορίες μπορεί να υποστούν ισχυρό πλήγμα από τη στρατηγική ανεπάρκεια και την αντοχή των λαών.
Το μήνυμα είναι σαφές: οι μεγάλες δυνάμεις που αγνοούν την πραγματική ισορροπία πολιτικής, οικονομίας και κοινωνικής αντοχής των περιοχών που επιχειρούν να ελέγξουν, κινδυνεύουν να δουν τη δύναμή τους να φθίνει με δραματικούς όρους.
Βρετανία τότε, ΗΠΑ τώρα
Το Ηνωμένο Βασίλειο το 1956 είχε χρέη ύψους 27 δισεκατομμυρίων λιρών (περίπου 1 τρισεκατομμύριο δολάρια σήμερα), μειωμένη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα και εξάρτηση από εξωτερική χρηματοδότηση.
Οι ΗΠΑ σήμερα αντιμετωπίζουν αντίστοιχα προβλήματα: εθνικό χρέος πάνω από 39 τρισεκατομμύρια δολάρια, επίμονες δημοσιονομικές ελλείψεις και μια σταδιακή απώλεια εμπιστοσύνης στο δολάριο ως παγκόσμιο νόμισμα.
Όπως η Βρετανία, οι ΗΠΑ διαθέτουν απεριόριστη στρατιωτική ισχύ, αλλά είναι κατακερματισμένες, με δυνάμεις σε πολλά μέτωπα, από την Ανατολική Ευρώπη έως τον Ινδο-Ειρηνικό.
Η Μέση Ανατολή, κάποτε κεντρική για την αμερικανική στρατηγική, είναι πλέον μια μόνο περιοχή ανάμεσα σε πολλές, με δεκαετίες δαπανηρών και ασαφών εμπλοκών.
Η διάχυση προσοχής και πόρων αφήνει την Ουάσιγκτον με ισχύ, αλλά χωρίς δυνατότητα επιβολής αποφασιστικών αποτελεσμάτων.
Πολιτικά, η Βρετανία υποτίμησε την άνοδο των πατριωτικών κινημάτων και υπερεκτίμησε την ικανότητά της να καθορίζει τα αποτελέσματα.
Οι ΗΠΑ σήμερα αντιμετωπίζουν μια Μέση Ανατολή μετασχηματισμένη από δεκαετίες πολέμων, όπου μη κρατικοί δρώντες, περιφερειακές δυνάμεις και διακρατικά δίκτυα έχουν υπονομεύσει τον παραδοσιακό έλεγχο.
Η σημασία του Hormuz
Περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου διέρχεται από τα Στενά του Hormuz.
Οποιαδήποτε διακοπή θα έχει άμεσες και εκτεταμένες συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία.
Η ικανότητα του Ιράν να απειλεί τη διέλευση βασίζεται σε γεωγραφία, στρατιωτικές δυνατότητες, ασύμμετρες τακτικές και πολιτική αποφασιστικότητα.
Σε αντίθεση με την Αίγυπτο το 1956, που βασιζόταν κυρίως σε πολιτική επιρροή και ως ηγέτης του Κινήματος των Αδέσμευτων, το Ιράν διαθέτει πιο ευρύ φάσμα εργαλείων, συμπεριλαμβανομένων προηγμένων πυραύλων και drones, με ικανότητα να διαταράσσει τις παγκόσμιες ροές ενέργειας.
Το Ιράν έχει θέσει σαφή πλαίσια για την τρέχουσα αντιπαράθεση, ζητώντας τερματισμό της αμερικανο-ισραηλινής επιθετικότητας, αναγνώριση ευθυνών για τον πόλεμο, κλείσιμο αμερικανικών βάσεων, αποζημιώσεις, άρση κυρώσεων και ένα νέο πλαίσιο για το Hormuz που θα λαμβάνει υπόψη την ασφάλεια και τα οικονομικά του συμφέροντα.
Τα όρια της Αμερικής
Οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν ένα δίλημμα παρόμοιο με αυτό της Βρετανίας το 1956, αλλά σε ένα πιο πολύπλοκο περιβάλλον.
Η κλιμάκωση φέρνει σημαντικούς κινδύνους: παρατεταμένο κλείσιμο των Στενών ή διαρκής διατάραξη των ροών ενέργειας θα προκαλέσει παγκόσμια οικονομική αστάθεια, άνοδο τιμών ενέργειας και πίεση στους συμμάχους.
Η αποκλιμάκωση χωρίς επίτευξη στόχων θα εκθέσει τα όρια της αμερικανικής εξαναγκαστικής ισχύος, στέλνοντας μήνυμα σε περιφερειακούς δρώντες ότι η αντοχή μπορεί να εξουδετερώσει ακόμη και τις πιο ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις.
Οι ΗΠΑ πρέπει να διαχειριστούν δεσμεύσεις σε πολλαπλές περιοχές, διατηρώντας παράλληλα οικονομική σταθερότητα και εσωτερική υποστήριξη, ενώ ένας παρατεταμένος πόλεμος στη Μέση Ανατολή πιέζει και τα τρία αυτά μέτωπα.
www.bankingnews.gr
Ένα ιστορικό παράδειγμα είναι η εθνικοποίηση της Διώρυγας του Suez το 1956, που αποτέλεσε καθοριστικό σημείο για τη Βρετανική Αυτοκρατορία.
Η κρίση αποκάλυψε την οικονομική ευπάθεια της Βρετανίας, καθώς η πίεση των ΗΠΑ προκάλεσε φυγή κεφαλαίων από τη στερλίνα, επιταχύνοντας την παρακμή της ως παγκόσμιο αποθεματικό νόμισμα και αναγκάζοντας την αυτοκρατορία σε αναδίπλωση και υποχώρηση.
Εβδομήντα χρόνια αργότερα, η κλιμάκωση των εντάσεων γύρω από τα Στενά του Hormuz μπορεί να σηματοδοτεί ένα αντίστοιχο στρατηγικό σημείο καμπής για την αμερικανική ισχύ στη Μέση Ανατολή.
Οι παραλληλισμοί δεν είναι απλώς επιφανειακοί ή ρητορικοί, εξηγεί ο ακαδημαϊκός και αναλυτής Sami Al - Arian.
Σε κάθε περίπτωση, μια καταρτισμένη αυτοκρατορική δύναμη έρχεται αντιμέτωπη με έναν αποφασισμένο περιφερειακό παράγοντα, που δεν πρόκειται να υποταχθεί.
Όπως η Αίγυπτος το 1956, έτσι και οι χώρες της Μέσης Ανατολής σήμερα δείχνουν ότι η υπεροπλία δεν εξασφαλίζει την κυριαρχία και ότι οι ιστορικές αυτοκρατορίες μπορεί να υποστούν ισχυρό πλήγμα από τη στρατηγική ανεπάρκεια και την αντοχή των λαών.
Το μήνυμα είναι σαφές: οι μεγάλες δυνάμεις που αγνοούν την πραγματική ισορροπία πολιτικής, οικονομίας και κοινωνικής αντοχής των περιοχών που επιχειρούν να ελέγξουν, κινδυνεύουν να δουν τη δύναμή τους να φθίνει με δραματικούς όρους.
Βρετανία τότε, ΗΠΑ τώρα
Το Ηνωμένο Βασίλειο το 1956 είχε χρέη ύψους 27 δισεκατομμυρίων λιρών (περίπου 1 τρισεκατομμύριο δολάρια σήμερα), μειωμένη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα και εξάρτηση από εξωτερική χρηματοδότηση.
Οι ΗΠΑ σήμερα αντιμετωπίζουν αντίστοιχα προβλήματα: εθνικό χρέος πάνω από 39 τρισεκατομμύρια δολάρια, επίμονες δημοσιονομικές ελλείψεις και μια σταδιακή απώλεια εμπιστοσύνης στο δολάριο ως παγκόσμιο νόμισμα.
Όπως η Βρετανία, οι ΗΠΑ διαθέτουν απεριόριστη στρατιωτική ισχύ, αλλά είναι κατακερματισμένες, με δυνάμεις σε πολλά μέτωπα, από την Ανατολική Ευρώπη έως τον Ινδο-Ειρηνικό.
Η Μέση Ανατολή, κάποτε κεντρική για την αμερικανική στρατηγική, είναι πλέον μια μόνο περιοχή ανάμεσα σε πολλές, με δεκαετίες δαπανηρών και ασαφών εμπλοκών.
Η διάχυση προσοχής και πόρων αφήνει την Ουάσιγκτον με ισχύ, αλλά χωρίς δυνατότητα επιβολής αποφασιστικών αποτελεσμάτων.
Πολιτικά, η Βρετανία υποτίμησε την άνοδο των πατριωτικών κινημάτων και υπερεκτίμησε την ικανότητά της να καθορίζει τα αποτελέσματα.
Οι ΗΠΑ σήμερα αντιμετωπίζουν μια Μέση Ανατολή μετασχηματισμένη από δεκαετίες πολέμων, όπου μη κρατικοί δρώντες, περιφερειακές δυνάμεις και διακρατικά δίκτυα έχουν υπονομεύσει τον παραδοσιακό έλεγχο.
Η σημασία του Hormuz
Περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου διέρχεται από τα Στενά του Hormuz.
Οποιαδήποτε διακοπή θα έχει άμεσες και εκτεταμένες συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία.
Η ικανότητα του Ιράν να απειλεί τη διέλευση βασίζεται σε γεωγραφία, στρατιωτικές δυνατότητες, ασύμμετρες τακτικές και πολιτική αποφασιστικότητα.
Σε αντίθεση με την Αίγυπτο το 1956, που βασιζόταν κυρίως σε πολιτική επιρροή και ως ηγέτης του Κινήματος των Αδέσμευτων, το Ιράν διαθέτει πιο ευρύ φάσμα εργαλείων, συμπεριλαμβανομένων προηγμένων πυραύλων και drones, με ικανότητα να διαταράσσει τις παγκόσμιες ροές ενέργειας.
Το Ιράν έχει θέσει σαφή πλαίσια για την τρέχουσα αντιπαράθεση, ζητώντας τερματισμό της αμερικανο-ισραηλινής επιθετικότητας, αναγνώριση ευθυνών για τον πόλεμο, κλείσιμο αμερικανικών βάσεων, αποζημιώσεις, άρση κυρώσεων και ένα νέο πλαίσιο για το Hormuz που θα λαμβάνει υπόψη την ασφάλεια και τα οικονομικά του συμφέροντα.
Τα όρια της Αμερικής
Οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν ένα δίλημμα παρόμοιο με αυτό της Βρετανίας το 1956, αλλά σε ένα πιο πολύπλοκο περιβάλλον.
Η κλιμάκωση φέρνει σημαντικούς κινδύνους: παρατεταμένο κλείσιμο των Στενών ή διαρκής διατάραξη των ροών ενέργειας θα προκαλέσει παγκόσμια οικονομική αστάθεια, άνοδο τιμών ενέργειας και πίεση στους συμμάχους.
Η αποκλιμάκωση χωρίς επίτευξη στόχων θα εκθέσει τα όρια της αμερικανικής εξαναγκαστικής ισχύος, στέλνοντας μήνυμα σε περιφερειακούς δρώντες ότι η αντοχή μπορεί να εξουδετερώσει ακόμη και τις πιο ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις.
Οι ΗΠΑ πρέπει να διαχειριστούν δεσμεύσεις σε πολλαπλές περιοχές, διατηρώντας παράλληλα οικονομική σταθερότητα και εσωτερική υποστήριξη, ενώ ένας παρατεταμένος πόλεμος στη Μέση Ανατολή πιέζει και τα τρία αυτά μέτωπα.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών