Ιρανικές δυνάμεις πλήττουν αμερικανικό αμφίβιο σκάφος με 5.000 στρατιώτες
Στο στόχαστρο των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων βρέθηκαν σήμερα στρατιωτικές και βιομηχανικές υποδομές των ΗΠΑ και του Ισραήλ, καθώς και ένα αμερικανικό αμφίβιο σκάφος μεταφοράς ελικοπτέρων, που μετέφερε περισσότερους από 5.000 στρατιώτες.
Όπως μετέδωσε το ιρανικό πρακτορείο Tasnim News Agency, η δημόσια υπηρεσία των Φρουρών της Επανάστασης (Islamic Revolutionary Guard Corps) ανακοίνωσε ότι οι ναυτικές και διαστημικές δυνάμεις του Σώματος εκτέλεσαν συνδυασμένες επιχειρήσεις κατά των αμερικανικών και ισραηλινών στρατιωτικών εγκαταστάσεων.
Η επιχείρηση, αφιερώθηκε στον Majid Khademi, περιλάμβανε πλήγματα εναντίον κέντρων διοίκησης, επιχειρησιακών και εφοδιαστικών υποδομών, καθώς και βιομηχανικών στρατιωτικών στόχων.
Πρώτα πλήγματα με Κρουζ
Στο πρώτο σκέλος των επιχειρήσεων, τα ναυτικά στρατεύματα του IRGC στόχευσαν με κρουζ πυραύλους το ισραηλινό πλοίο κοντέινερ SDN7, προκαλώντας εκτεταμένη πυρκαγιά μετά την καταστροφή του.
Παράλληλα, πύραυλοι ακριβείας έπληξαν στρατηγικούς στόχους στη Χάιφα και βιομηχανικές εγκαταστάσεις στη Μπερ Σεβά, καθώς και στρατιωτικές βάσεις του Ισραήλ στο Μπετάχ Τεκφά.
Το αμερικανικό αμφίβιο LHA7, που μετέφερε περισσότερους από 5.000 πεζοναύτες, δέχθηκε σειρά επιθέσεων με εκρηκτικά και πυραύλους από το IRGC, αναγκάζοντάς το να υποχωρήσει προς τα νότια του Ινδικού Ωκεανού.
Χτύπημα και με drones
Σε άλλο τμήμα της επιχείρησης, κέντρα παραγωγής drones στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Ισραήλ, καθώς και αεροσκάφη στη βάση Ali Al-Salem, πλήττονται με ακρίβεια από drones και πυραύλους.
Το IRGC υπογραμμίζει ότι οι επιθέσεις θα συνεχιστούν και ότι η ναυτική δραστηριότητα στον Περσικό Κόλπο και τα Στενά του Hormuz παρακολουθείται στενά. Κάθε κίνηση των αντιπάλων θα αντιμετωπιστεί με αποφασιστικότητα από τα ιρανικά στρατεύματα.
Η Τεχεράνη δεσμεύεται να ενημερώνει το ιρανικό κοινό για κάθε εξέλιξη σχετικά με τις επιχειρήσεις εναντίον «τρομοκρατικών» δυνάμεων, όπως χαρακτηρίζει τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Ο IDF υπέστη στρατηγική ήττα
Με τον πόλεμο στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής να έχει εισέλθει στην 6η εβδομάδα του, ΗΠΑ και Ισραήλ έχουν εγκλωβιστεί σε ένα επικίνδυνο παιχνίδι στρατιωτικής κλιμάκωσης με το Ιράν.
Τη σύγχυση που επικρατεί στην αμερικανική κυβέρνηση για το ποια θα είναι η επόμενη κίνηση, την αποκαλύπτει ο ίδιος ο Trump, ο οποίος από τη μια εκτοξεύει πρωτοφανείς απειλές καταστροφής των ενεργειακών υποδομών του Ιράν και από την άλλη παρατείνει τα τελεσίγραφα που ο ίδιος δίνει, αναφέροντας πως είναι σε εξέλιξη σοβαρές διαπραγματεύσεις και πως είναι πιθανή μια συμφωνία… με την Τεχεράνη.
Ο Trump είναι εγκλωβισμένος… και το αδιέξοδο του στο Στενό του Hormuz είναι χαρακτηριστικό…
Η αποτυχία του να επιτύχει το άνοιγμα του Στενού βυθίζει την οικονομία των ΗΠΑ στην καταστροφή… ενώ η πολιτική του αποτέλεσε ένα πραγματικό δώρο για το Ιράν, το οποίο πλέον μπορεί να υπολογίζει σε έσοδα… 500 δις δολαρίων…
Απέναντι σε αυτές τις κινήσεις που αποκαλύπτουν ένα πρωτοφανές φιάσκο, το Ιράν τηρεί με σταθερότητα μια πολύ συγκεκριμένη γραμμή, αναφέροντας πως δεν πρόκειται να υποχωρήσει ούτε να συμφωνήσει σε μια προσωρινή εκεχειρία, καθώς θέλει διαβεβαιώσεις πως ο πόλεμος θα τελειώσει οριστικά και ότι δεν θα δεχθεί ξανά επίθεση από ΗΠΑ, Ισραήλ…
Την ίδια στιγμή, Ισραηλινός στρατηγός ομολογεί και εξηγεί γιατί ο στρατός του Ισραήλ έχει υποστεί… στρατηγική ήττα στο μέτωπο του Ιράν..
Μέσα σε αυτό το χαοτικό σκηνικό, ο κόσμος παρακολουθεί, το ρολόι τρέχει… και κάθε στιγμή μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα σε μια από τις πιο επικίνδυνες συγκρούσεις του 21ου αιώνα.
Παραδοχή από Ισραηλινό στρατηγό για στρατηγική ήττα
Ο Ισραηλινός στρατηγός Isaac Brik υποστηρίζει ότι ο ισραηλινός στρατός έχει υποβαθμιστεί από έναν στρατηγικά προσανατολισμένο στρατό σε έναν «διαχειριστή κρίσεων».
Σε ανάλυση του ο Brik εξηγεί τους λόγους της στρατηγικής ήττας του IDF στον πρόσφατο πόλεμο, εντοπίζοντας τις ρίζες της σε μια σταδιακή διαδικασία σχεδόν τριών δεκαετιών.
Όπως λέει, η πορεία ξεκίνησε μετά τον πόλεμο του Yom Kippur, αλλά ενισχύθηκε σημαντικά τις τελευταίες τρεις δεκαετίες και κατέληξε στην τρέχουσα κατάσταση.
Ο Brik υποστηρίζει ότι ο IDF έχει υποβαθμιστεί από έναν «στρατηγικά προσανατολισμένο στρατό» σε έναν «διαχειριστή κρίσεων».
Κατά την άποψή του, ο στρατός αυτός δεν διαθέτει πλέον συνολική στρατηγική αντίληψη και λειτουργεί μόνο αντιδραστικά.
Αντί να σχεδιάζει και να καθοδηγεί τον πόλεμο σε περιφερειακό ή παγκόσμιο επίπεδο, απλώς ανταποκρίνεται σε σημεία κρίσης — όπως ένας πυροσβέστης που πηγαίνει από περιστατικό σε περιστατικό χωρίς ολοκληρωμένο σχέδιο.
Αποδυνάμωση και στροφή στην αεροπορία
Στην ανάλυση επισημαίνεται ότι περίπου τα δύο τρίτα της παραδοσιακής ικανότητας του IDF έχουν αποδυναμωθεί και η κύρια εστίαση έχει μετατοπιστεί στην ανάπτυξη μιας τεχνολογικά προσανατολισμένης αεροπορικής δύναμης.
Ο Brik σημειώνει ότι αυτή η μετατόπιση, αν και παρέχει πλεονεκτήματα, αποδυναμώνει τα στρατηγικά θεμέλια του στρατού και τον μετατρέπει από ένα ολοκληρωμένο σώμα σε ένα μονοδιάστατο εργαλείο.
Μία από τις σημαντικότερες συνέπειες αυτής της τάσης είναι η σοβαρή μείωση της ανθεκτικότητας του «εσωτερικού μετώπου» του Ισραήλ.
Ο Brik διακρίνει διαφορετικά μέτωπα:
• Κλασικά μέτωπα (π.χ. Βορράς ενάντια στη Hezbollah ή Νότος ενάντια στη Γάζα)
• Ένα νέο μέτωπο, το «πίσω μέτωπο», δηλαδή η εσωτερική κοινωνία
Σύμφωνα με τον Brik, σε προηγούμενες συγκρούσεις — ακόμη και στις πρόσφατες κρίσεις — το επίπεδο εμπλοκής στο εσωτερικό ήταν περιορισμένο:
• Στα γεγονότα της 7ης Οκτωβρίου, οι συγκρούσεις στο εσωτερικό περιορίστηκαν κυρίως στις πρώτες δύο ημέρες και στις περιοχές γύρω από τη Γάζα
• Στην ένταση με τη Hezbollah, οι συγκρούσεις περιορίστηκαν κυρίως στη βόρεια παραμεθόριο (~10 χλμ.).
Διαφορές στον τρέχοντα πόλεμο
Στην τρέχουσα κατάσταση, για πρώτη φορά η «οπισθοφυλακή» εμπλέκεται συνεχώς και σε μεγάλη κλίμακα.
Ο Brik τονίζει ότι «για 37 συνεχόμενες ημέρες, το εσωτερικό μέτωπο έχει εμπλακεί.
Αυτό περιλαμβάνει πλήγματα, διακοπές λειτουργιών και ανασφάλεια σε επίπεδο πόλεων, γεγονός που μειώνει αισθητά την κοινωνική ανθεκτικότητα και την ικανότητα συνέχισης του πολέμου».
Το Ιράν προσδοκά έσοδα 500 δις από το Στενό του Hormuz
Το Ιράν μπορεί βασιζόμενο στη στρατηγική του θέση στο Στενό του Hormuz να αποκτήσει μια σταθερή πηγή εσόδων αναφέρει σε δημοσίευμα του το Reuters.
Όπως αναφέρεται, η στρατιωτική δράση των ΗΠΑ κατά του Ιράν δημιούργησε απρόσμενα μια γεωπολιτική ευκαιρία για την Τεχεράνη.
Το Ιράν μπορεί, αξιοποιώντας τη θέση του στο Στενό του Hormuz, να αποκτήσει μια σταθερή πηγή εσόδων.
Καθημερινά περνούν από το Στενό περίπου 150 τάνκερ πετρελαίου.
Εάν το Ιράν χρεώνει κατά μέσο όρο 2 εκατομμύρια δολάρια σε κάθε πλοίο – πρόκειται για ένα έσοδο που ανέφερε η Lloyd’s List - τα ετήσια έσοδα θα μπορούσαν να φτάσουν τα 100 με 120 δισεκατομμύρια δολάρια.
Στο δημοσίευμα τονίζεται ότι το Ιράν πιθανόν δεν θα περιοριστεί σε ένα σταθερό τέλος, αλλά θα εφαρμόσει ένα δυναμικό σύστημα, παρόμοιο με αυτό των στενών του Βοσπόρου και των Δαρδανελίων, όπου τα τέλη καθορίζονται ανάλογα με τον όγκο, το βάρος ή τον τύπο του φορτίου, αυξάνοντας δυναμικά τα έσοδα.
Δεν υπάρχουν εναλλακτικές διαδρομές
Όπως επισημαίνεται η δυνατότητα εναλλακτικών διαδρομών είναι περιορισμένη.
Συγκεκριμένα, τονίζεται ότι η χωρητικότητα των αγωγών για την παράκαμψη του Στενού είναι περιορισμένη καθώς και ότι από τα περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως που εξάγονται από την περιοχή, περίπου 10 εκατομμύρια βαρέλια εξακολουθούν να εξαρτώνται από το Στενό του Hormuz.
Επίσης, τονίζεται ότι σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα (4 με 5 χρόνια), δεν υπάρχει αποτελεσματική εναλλακτική διαδρομή.
Η ανάλυση του Reuters καταλήγει στο ότι, εάν το Ιράν μπορέσει να σταθεροποιήσει αυτό το μοντέλο εσόδων σε βάθος μερικών ετών, το συνολικό ποσό θα μπορούσε να φτάσει τα 500 δισεκατομμύρια δολάρια.
Επισημαίνεται μάλιστα ότι οι πολιτικές του Trump δημιούργησαν … αυτή τη δυνατότητα για το Ιράν.
Οι Άραβες θα χάνουν 200 δισ ετησίως εάν το Hormuz μείνει κλειστό...
Την ίδια στιγμή, εκτιμάται ότι σε περίπτωση που το Στενό του Hormuz παραμείνει κλειστό, οι αραβικές χώρες θα χάσουν περίπου 200 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως από τα πετρελαϊκά τους έσοδα.
Σύμφωνα με ανάλυση, εάν το Στενό παραμείνει κλειστό, οι αραβικές χώρες θα χάσουν περίπου 200 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως από τα έσοδα πετρελαίου τους.
Επιπλέον, το Κατάρ θα υποστεί απώλειες περίπου 50 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τις εξαγωγές φυσικού αερίου.
Συνολικά, περίπου 250 δισεκατομμύρια δολάρια ετήσιων εσόδων ενδέχεται να επηρεαστούν — έσοδα που, λόγω της γεωπολιτικής θέσης της περιοχής, βρίσκονται ουσιαστικά υπό την επιρροή του Ιράν.
Με βάση αυτή την πραγματικότητα, υποστηρίζεται ότι το Ιράν θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τη θέση αυτή ως οικονομικό μοχλό πίεσης και να απαιτήσει μέρος αυτών των ροών εσόδων με τη μορφή τελών διέλευσης ή δασμών.
Σενάριο άρνησης από τις αραβικές χώρες
Ένα από τα πιθανά σενάρια είναι ότι οι αραβικές χώρες, βασιζόμενες στα κρατικά επενδυτικά τους ταμεία, θα μπορούσαν να αρνηθούν την πληρωμή τελών στο Ιράν.
Ωστόσο, σύμφωνα με την ανάλυση του Reuters, η οικονομική ανθεκτικότητα αυτών των χωρών σε μια μακροχρόνια κρίση είναι περιορισμένη, ενώ το Ιράν έχει μεγαλύτερη εμπειρία στη διαχείριση παρατεταμένων πιέσεων.
Ως αποτέλεσμα, η συνέχιση του αποκλεισμού θα μπορούσε σταδιακά να εξαντλήσει τους οικονομικούς τους πόρους.
Όπως επισημαίνεται, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να απειλήσουν ότι οποιαδήποτε πληρωμή τελών στο Ιράν θα θεωρηθεί ως παράκαμψη των κυρώσεων, επιβάλλοντας κυρώσεις στις εμπλεκόμενες πλευρές.
Ωστόσο, αυτή η προσέγγιση δημιουργεί ένα στρατηγικό δίλημμα: ο βασικός στόχος της Ουάσιγκτον είναι η μείωση των τιμών ενέργειας, ενώ τέτοιες πιέσεις ενδέχεται να οδηγήσουν σε αύξηση των τιμών του πετρελαίου.
Αυτό δημιουργεί ένα είδος αδιεξόδου στη λήψη αποφάσεων για την αμερικανική πολιτική.
Αδιέξοδο και σύγχυση Trump
Ο Trump στέλνει εδώ και 37 ημέρες διαρκώς αντιφατικά και αντικρουόμενα μηνύματα.
Ενδεικτικές είναι οι δηλώσεις του για το πετρέλαιο και το Στενό του Hormuz.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν εισάγουν σχεδόν καθόλου πετρέλαιο μέσω του Στενού του Hormuz και δεν θα εισάγουν στο μέλλον.
Δεν το χρειαζόμαστε. Δεν το έχουμε χρειαστεί ποτέ και δεν το χρειαζόμαστε».
Αυτό δήλωσε ο Πρόεδρος Donald Trump την περασμένη Τετάρτη κατά τη διάρκεια ομιλίας του prime time από τον Λευκό Οίκο.
«Ανοίξτε το γαμημένο το Στενό, τρελοί μπάσταρδοι, διαφορετικά θα ζήσετε την Κόλαση – ΑΠΛΩΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ!»
Αυτό ήταν το μήνυμα του Trump την Κυριακή σε ανάρτηση του στο Truth Social.
Τι άλλαξε;
Αφενός η τιμή του πετρελαίου…
Το πετρέλαιο, το Hormuz και η αμερικανική οικονομία
Το αμερικανικό πετρέλαιο εκτοξεύτηκε πάνω από 11% την περασμένη Πέμπτη, την επόμενη μέρα της ομιλίας του, φτάνοντας πάνω από 111 δολάρια το βαρέλι – η υψηλότερη τιμή σε τέσσερα χρόνια και μία από τις μεγαλύτερες ημερήσιες αυξήσεις στην ιστορία.
Το αργό West Texas διαπραγματευόταν γύρω στα 100 δολάρια το βαρέλι λίγο πριν από την ομιλία του Trump και κάτω από 70 δολάρια το βαρέλι πριν ξεκινήσει ο πόλεμος.
Ο Trump έχει δίκιο ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες βασίζονται ελάχιστα στο πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής που διέρχεται από το Στενό του Hormuz – το στενό πέρασμα μέσω του οποίου διέρχεται συνήθως το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου.
Η Αμερική παίρνει μόνο περίπου μισό εκατομμύριο βαρέλια από τα 20 εκατομμύρια βαρέλια αργού που περνούν καθημερινά από το Στενό – μια πολύ μικρή ποσότητα που θα μπορούσε να αντικαταστήσει με πετρέλαιο από άλλες περιοχές.
Αλλά η τελευταία απειλή του Trump, γεμάτη βρισιές, υπογραμμίζει την τραγική αλήθεια: η υγεία της αμερικανικής οικονομίας εξαρτάται από το Στενό του Hormuz πολύ περισσότερο από ό,τι έχει παραδεχτεί ο πρόεδρος.
Προσφορά και ζήτηση
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν κάνει αξιοσημείωτη δουλειά την τελευταία δεκαπενταετία αναδιαμορφώνοντας τη βιομηχανία ενέργειας τους, χάρη στο hydraulic fracking και στην οριζόντια γεώτρηση, ιδιαίτερα στη λεκάνη Permian του Τέξας.
Η Αμερική παράγει τώρα περίπου 22 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα, διπλάσια από την παραγωγή της Σαουδικής Αραβίας και λίγο περισσότερο από ό,τι καταναλώνει καθημερινά.
Η Αμερική είναι ενεργειακά ανεξάρτητη.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να εισάγουν πάνω από 6 εκατομμύρια βαρέλια αργού την ημέρα – περίπου το ένα τρίτο από όσα καταναλώνουν.
Εξάγουν επίσης περίπου 4 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου καθημερινά.
Αυτό συμβαίνει επειδή δεν είναι όλα τα πετρέλαια ίδια: η Αμερική παράγει ελαφρύ, γλυκό αργό, το οποίο είναι ιδανικό για βενζίνη αλλά κακό για καύσιμα θέρμανσης, άσφαλτο και ντίζελ, μεταξύ άλλων βαρέων αποσταγμάτων.
Έτσι, οι ΗΠΑ χρειάζεται να εισάγουν πετρέλαιο από χώρες που παράγουν βαρύ, όξινο αργό – συμπεριλαμβανομένης της Βενεζουέλας και της Μέσης Ανατολής.
Επιπλέον, η αγορά πετρελαίου είναι παγκόσμια.
Όταν η προσφορά μειώνεται σε μια περιοχή, επηρεάζει όλες τις περιοχές.
Κατά τη διάρκεια τέτοιων ελλείψεων, οι εισαγωγείς πετρελαίου ανταγωνίζονται για όσα βαρέλια είναι διαθέσιμα, ανεβάζοντας την τιμή για όποιον τα χρειάζεται περισσότερο, όπως επισημαίνει ο Dan Pickering, ιδρυτής και επικεφαλής επενδύσεων της Pickering Energy Partners.
Έτσι, οι ΗΠΑ ήταν και πιθανότατα θα συνεχίσουν να είναι καλά εφοδιασμένες με πετρέλαιο κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν.
Το πρόβλημα δεν είναι αυτό.
Το ανησυχητικό είναι ότι η Αμερική δεν είναι απρόσβλητη από τις παγκόσμιες τιμές πετρελαίου.
Η ενεργειακή οικονομία
Οι υψηλές τιμές ενέργειας είναι προφανής συνέπεια του πολέμου της Αμερικής και του αποτελεσματικού κλεισίματος του Στενού του Hormuz από το Ιράν.
Οι τιμές του αργού παρέμειναν υψηλές τη Δευτέρα μετά την απειλή του Trump να πλήξει εργοστάσια και γέφυρες του Ιράν.
Οι τιμές της βενζίνης στις ΗΠΑ ανέβηκαν στα 4,11 δολάρια το γαλόνι κατά μέσο όρο.
Αυτές οι υψηλές τιμές πετρελαίου και βενζίνης επηρεάζουν ήδη την οικονομία των ΗΠΑ.
Πολλοί Αμερικανοί μεσαίου και χαμηλού εισοδήματος που ήταν ήδη κουρασμένοι από τις υψηλές τιμές δυσκολεύονται με τα έξοδα στη βενζίνη, και μερικές μικρές επιχειρήσεις που δεν μπορούν να αυξήσουν περαιτέρω τις τιμές αντιμετωπίζουν δύσκολες αποφάσεις για το προσωπικό.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα θα προκύψει αν οι υψηλές τιμές καταστρέψουν τη ζήτηση για βενζίνη και πετρέλαιο.
Οι τιμές μπορεί να μειωθούν ως αποτέλεσμα, αλλά αν το πετρέλαιο και η βενζίνη είναι υπερβολικά ακριβά για να γεμίσουν οι Αμερικανοί τα αυτοκίνητά τους ή να ταξιδέψουν με αεροπλάνο, αυτό μπορεί να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα για την οικονομία.
Οι εκτιμήσεις της Wall Street
Η μείωση μιας οικονομίας 30 τρισεκατομμυρίων δολαρίων δεν είναι εύκολη.
Παρά το γεγονός ότι οκτώ από τις τελευταίες εννέα υφέσεις προηγήθηκαν από σοκ τιμών πετρελαίου, ο πόλεμος διαρκεί μόλις πέντε εβδομάδες και ίσως χρειαστεί να συνεχιστεί για μήνες για να προκαλέσει ζημιά επιπέδου ύφεσης.
Οι αναλυτές της Wall Street εκτιμούν ότι κάθε αύξηση 10 δολαρίων ανά βαρέλι μειώνει το ΑΕΠ μεταξύ 0,1 και 0,4 ποσοστιαίας μονάδας.
Η τρέχουσα αύξηση των 40 δολαρίων ανά βαρέλι θα μπορούσε να μειώσει περίπου μία ποσοστιαία μονάδα του ΑΕΠ – κάτι σημαντικό, αλλά όχι αρκετό για σοβαρή ζημιά.
Όμως η κατάσταση θα μπορούσε να γίνει πολύ χειρότερη αν οι τιμές αυξηθούν απότομα.
Αυξήσεις παντού
Και το πετρέλαιο δεν είναι ο μόνος παράγοντας: Όλα τα προϊόντα που παραδίδονται με φορτηγό θα ακριβύνουν λόγω των αυξανόμενων τιμών ντίζελ.
Αρκετές άλλες εισαγωγές μέσω του Στενού, όπως αλουμίνιο, ήλιο και λίπασμα, θα αυξήσουν τις τιμές για οικοδομικά υλικά, μικροτσίπ και τρόφιμα.
Ο ετήσιος πληθωρισμός καταναλωτή για τον Μάρτιο αναμένεται να φτάσει περίπου στο 3,5%, σβήνοντας πλήρως την μέση αύξηση μισθού του προηγούμενου έτους για τους Αμερικανούς εργαζόμενους.
«Η αμερικανική οικονομία μπορεί να αντέξει το σοκ για κάποιο διάστημα με το πετρέλαιο πάνω από 100 δολάρια ανά βαρέλι», είπε ο Joe Brusuelas, επικεφαλής οικονομολόγος της RSM US. «Αν όμως φτάσει τα 150 ή 200 δολάρια ανά βαρέλι, είναι διαφορετικό θέμα».
Η σκληρή αλήθεια για το Στενό
Αυτό μπορεί να είναι σημαντικός παράγοντας στην ανησυχία του Trump για το Στενό του Hormuz.
Ο Trump έχει μιλήσει αντικρουόμενα για το Στενό από την αρχή του πολέμου.
Η διοίκησή του έχει υποσχεθεί να συνοδεύει ναυτικά τα δεξαμενόπλοια που διέρχονται το Στενό και να εγγυηθεί ασφάλιση για πλοία που έχασαν την κάλυψή τους από ασφαλιστές ναυτιλίας.
Έχει επίσης δηλώσει ότι τα δεξαμενόπλοια πρέπει να δείξουν θάρρος και να πλεύσουν στο Στενό, και οι χώρες που βασίζονται περισσότερο στο πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής θα πρέπει να βοηθήσουν να ανοίξει ξανά το στενό από μόνες τους.
«Πηγαίνετε να πάρετε το δικό σας πετρέλαιο!» ανάρτησε ο Trump στο Truth Social την περασμένη Τρίτη.
Η μεταβαλλόμενη ρητορική του Trump καθημερινά έχει ανεβάσει ή ρίξει τις τιμές του πετρελαίου, αλλά συνολικά το πετρέλαιο έχει αυξηθεί καθώς γίνεται σαφές ότι το Ιράν κρατά τα χαρτιά στο Στενό – και η αμερικανική αποχώρηση από τον πόλεμο μπορεί να μην ανοίξει ξανά τη ζωτική λωρίδα για τη διέλευση δεξαμενόπλοιων.
Καμία στρατηγική εξόδου
Υπάρχει έντονη ανησυχία ότι ο Trump δεν έχει στρατηγική εξόδου από τον πόλεμο με το Ιράν, και διατυπώνεται έντονη ανησυχία ότι οι απειλές του για κλιμάκωση θα μπορούσαν να πλήξουν περαιτέρω την προσφορά αργού.
Το Ιράν, εν τω μεταξύ, δήλωσε ότι θα χρεώνει διόδια για ασφαλή διέλευση μέσω του Στενού – τέτοιο τέλος που πολλές χώρες του Κόλπου πιθανώς θα αρνηθούν να πληρώσουν.
Ακόμη και ένα μερικώς ανοιχτό Στενό θα άφηνε τον κόσμο με έλλειμμα 4,4 έως 8 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα, σύμφωνα με τον παγκόσμιο στρατηγικό αναλυτή ενέργειας της Citi, Anthony Yuen.
Ο Trump έθεσε προθεσμία έως τις 03:00 τα ξημερώματα της Τετάρτης 8/4 (ώρα Ελλάδας) για το Ιράν να ανοίξει ξανά το Στενό.
Δεν είναι σαφές ποια θα είναι η απάντηση του Ιράν, ή αν και πώς οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να πείσουν το Ιράν να το ανοίξει.
Τι θα συμβεί;
Η εκστρατεία ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν συμπλήρωσε πέντε εβδομάδες το περασμένο Σάββατο, χωρίς να υπάρχει κάποιο σαφές σχέδιο για τη λήξη της σύγκρουσης.
Στην αρχή του πολέμου ο Λευκός Οίκος μιλούσε για μια επιχείρηση διάρκειας 4 με 6 εβδομάδων…
Διαμεσολαβητές δήλωσαν στη Wall Street Journal την περασμένη Παρασκευή ότι οι διαπραγματεύσεις έχουν φτάσει σε «αδιέξοδο».
Εάν ληφθεί υπόψη ότι σε λιγότερο από 48 ώρες λήγει και το τελευταίο τελεσίγραφο του Trump, τότε είναι προφανές πως τα χειρότερα έπονται…
Δύο αισιόδοξα σενάρια φαίνεται απίθανο να πραγματοποιηθούν.
Παρά τις επαναλαμβανόμενες δηλώσεις του Ισραήλ ότι υπάρχουν «ορατές ρωγμές» στο ιρανικό καθεστώς, αυτό δεν πρόκειται να πέσει.
Οι εκτιμήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών λένε ότι το καθεστώς πιθανότατα θα παραμείνει στη θέση του, με τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης να ελέγχουν ακόμα περισσότερο.
Ούτε οι Ιρανοί πρόκειται να μείνουν χωρίς πυραύλους ή drones.
Το Ισραήλ και οι ΗΠΑ έχουν καταστρέψει εκατοντάδες ιρανικούς πυραύλους και εκτοξευτές, αλλά το Ισραήλ πιστεύει ότι η χώρα έχει πάνω από 1.000 ακόμη, σύμφωνα με αξιωματικό πληροφοριών της IAF, και θα μπορεί να συνεχίσει να πυροβολεί όσο διαρκεί ο πόλεμος.
Το Ιράν αποδεικνύεται επίσης ικανό να ανασύρει γρήγορα εκτοξευτές από υπόγειες θέσεις που χτυπήθηκαν από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ και να τους ξαναχρησιμοποιήσει, όπως ανέφερε η New York Times.
Προς κλιμάκωση…
Ο πόλεμος φαίνεται να κατευθύνεται προς κλιμάκωση, πιθανόν στην τελική του φάση.
Εάν ο Trump δεν συνεχίσει να παρατείνει τις προθεσμίες του, θα πρέπει να τηρήσει την υπόσχεσή του να τερματίσει την «ωραία παραμονή της Αμερικής στο Ιράν» με επιθέσεις σε ηλεκτρικά εργοστάσια, σε ενεργειακές υποδομές και στο Νησί Kharg.
Έκανε μια εξαιρετικά σαφή και συγκεκριμένη απειλή την Κυριακή, λέγοντας ότι η Τρίτη «θα είναι η Ημέρα των Ηλεκτρικών Σταθμών και η Ημέρα των Γεφυρών, όλα μαζί στο Ιράν. Δεν θα υπάρχει τίποτα σαν κι αυτό!!!»
Το Ισραήλ είναι έτοιμο να ξεκινήσει και τις δικές του επιθέσεις σε ιρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις, αλλά περιμένει το πράσινο φως από τις ΗΠΑ.
Αφήγημα νίκης…
Ο Trump — και πιθανότατα ο Netanyahu σε αυτή την περίπτωση — θα μπορούσαν να τερματίσουν μονομερώς τον πόλεμο μετά την εξουδετέρωση σημαντικών ιρανικών ενεργειακών υποδομών, δημιουργώντας αφήγημα νίκης παρουσιάζοντας τη ζημιά που προκλήθηκε στις στρατιωτικές και βιομηχανικές δυνατότητες του Ιράν.
Υπάρχουν όμως αρκετά μεγάλα προβλήματα με αυτή την προσέγγιση.
Πρώτον, δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι το Ιράν θα συμφωνήσει να σταματήσει τον πόλεμο μόνο επειδή το κάνουν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Μπορεί να δει την ευκαιρία να ενισχύσει την αφήγηση ότι νίκησε τους εχθρούς του συνεχίζοντας να στοχεύει το Ισραήλ και τις αραβικές χώρες, υπονομεύοντας τις ισχυριζόμενες νίκες του Trump.
Το πιο σημαντικό είναι ότι είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς τον Trump να επιτρέπει στον πόλεμο να τελειώσει αφήνοντας τον έλεγχο του Στενού του Hormuz στα χέρια του Ιράν.
Ενώ στο παρελθόν οι ΗΠΑ ήταν ο εγγυητής ασφαλούς διέλευσης από αυτό το στρατηγικό σημείο, το Ιράν θα γινόταν ο ρυθμιστής για το ποιος περνά – και θα το χρησιμοποιούσε σίγουρα προς όφελός του, χρεώνοντας τέλη και πιέζοντας άλλες χώρες απειλώντας να τις αποκλείσει.
Θα αποφασίσει χερσαία επέμβαση…
Ο Trump διαθέτει χιλιάδες επίγειες δυνάμεις έτοιμες για επιχείρηση για να πάρουν τον έλεγχο του στενού από το Ιράν.
Μπορούν να καταλάβουν νησιά στο πέρασμα, να ελέγξουν τμήματα της ιρανικής ακτής από τα οποία απειλείται η ναυσιπλοΐα, ή να αποβιβαστούν στο Νησί Kharg για να κρατήσουν τον κρίσιμο χώρο εξαγωγής ως διαπραγματευτικό χαρτί.
Η χρήση επίγειων δυνάμεων θα μπορούσε να κλιμακώσει ακόμη περισσότερο τον πόλεμο, καθώς το Ιράν πιθανότατα θα στοχεύσει μεγάλο μέρος της ισχύος του σε αμφίβιες δυνάμεις.
Αν προκαλέσει σημαντικές απώλειες, ο Trump θα μπορούσε να επιλέξει να τιμωρήσει το Ιράν ακόμα περισσότερο.
Τι θα γίνει με τα 440 κιλά ουρανίου
Υπάρχει επίσης το ζήτημα των 440 κιλών υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν.
Πιστεύεται ότι είναι θαμμένο κάτω από τα συντρίμμια των πυρηνικών εγκαταστάσεων Isfahan και Natanz, που βομβαρδίστηκαν από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ πέρυσι.
Αν μείνει μέσα στο Ιράν, το καθεστώς θα μπορούσε μελλοντικά να το χρησιμοποιήσει για τη δημιουργία πυρηνικού όπλου.
Ο Trump ισχυρίζεται ότι δεν υπάρχει πρόβλημα.
Στην ομιλία του την περασμένη εβδομάδα είπε ότι «το έχουμε υπό έντονη δορυφορική παρακολούθηση και έλεγχο.
Αν δούμε [τους Ιρανούς] να κάνουν κίνηση, έστω και για αυτό, θα τους χτυπήσουμε ξανά πολύ σκληρά με πυραύλους».
Ωστόσο, ο Trump δεν θα είναι πρόεδρος για πάντα, και μπορεί να μην έχει τη διάθεση να ξεκινήσει άλλη σύγκρουση με το Ιράν στον χρόνο που απομένει.
Χιλιάδες Αμερικανοί στρατιώτες
Υπάρχουν σχέδια των ΗΠΑ να χρησιμοποιήσουν επίγειες δυνάμεις για να πάρουν το ουράνιο.
Ωστόσο, μια τέτοια επιχείρηση θα ήταν επικίνδυνη και θα απαιτούσε σημαντικούς πόρους.
Οι αμερικανικές δυνάμεις θα πρέπει να μεταφέρουν εκατοντάδες ή ακόμη και χιλιάδες στρατιώτες πίσω από τις γραμμές του εχθρού, μαζί με βαριά εξοπλισμό, ενώ θα δρουν υπό πυρά από το Ιράν, όπως δήλωσαν πρώην αξιωματούχοι άμυνας στην Washington Post.
Θα έπρεπε να περάσουν εβδομάδες σπάζοντας τα συντρίμμια για να συλλέξουν το ουράνιο, ενώ τα αεροπλάνα θα χρειάζονταν ειδικά κατασκευασμένο διάδρομο για τη μεταφορά του.
Και το Ιράν θα προσπαθούσε να βλάψει τις δυνάμεις που εμπλέκονται στην επιχείρηση.
Τουλάχιστον για τις επόμενες εβδομάδες, ο πόλεμος κατά του Ιράν φαίνεται να κατευθύνεται σε περαιτέρω κλιμάκωση.
Αυτό θα βλάψει περισσότερο το Ιράν παρά το Ισραήλ και τις ΗΠΑ, αλλά δεν δείχνει καμία εύκολη έξοδο από τον πόλεμο.
www.bankingnews.gr
Όπως μετέδωσε το ιρανικό πρακτορείο Tasnim News Agency, η δημόσια υπηρεσία των Φρουρών της Επανάστασης (Islamic Revolutionary Guard Corps) ανακοίνωσε ότι οι ναυτικές και διαστημικές δυνάμεις του Σώματος εκτέλεσαν συνδυασμένες επιχειρήσεις κατά των αμερικανικών και ισραηλινών στρατιωτικών εγκαταστάσεων.
Η επιχείρηση, αφιερώθηκε στον Majid Khademi, περιλάμβανε πλήγματα εναντίον κέντρων διοίκησης, επιχειρησιακών και εφοδιαστικών υποδομών, καθώς και βιομηχανικών στρατιωτικών στόχων.
Πρώτα πλήγματα με Κρουζ
Στο πρώτο σκέλος των επιχειρήσεων, τα ναυτικά στρατεύματα του IRGC στόχευσαν με κρουζ πυραύλους το ισραηλινό πλοίο κοντέινερ SDN7, προκαλώντας εκτεταμένη πυρκαγιά μετά την καταστροφή του.
Παράλληλα, πύραυλοι ακριβείας έπληξαν στρατηγικούς στόχους στη Χάιφα και βιομηχανικές εγκαταστάσεις στη Μπερ Σεβά, καθώς και στρατιωτικές βάσεις του Ισραήλ στο Μπετάχ Τεκφά.
Το αμερικανικό αμφίβιο LHA7, που μετέφερε περισσότερους από 5.000 πεζοναύτες, δέχθηκε σειρά επιθέσεων με εκρηκτικά και πυραύλους από το IRGC, αναγκάζοντάς το να υποχωρήσει προς τα νότια του Ινδικού Ωκεανού.
Χτύπημα και με drones
Σε άλλο τμήμα της επιχείρησης, κέντρα παραγωγής drones στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Ισραήλ, καθώς και αεροσκάφη στη βάση Ali Al-Salem, πλήττονται με ακρίβεια από drones και πυραύλους.
Το IRGC υπογραμμίζει ότι οι επιθέσεις θα συνεχιστούν και ότι η ναυτική δραστηριότητα στον Περσικό Κόλπο και τα Στενά του Hormuz παρακολουθείται στενά. Κάθε κίνηση των αντιπάλων θα αντιμετωπιστεί με αποφασιστικότητα από τα ιρανικά στρατεύματα.
Η Τεχεράνη δεσμεύεται να ενημερώνει το ιρανικό κοινό για κάθε εξέλιξη σχετικά με τις επιχειρήσεις εναντίον «τρομοκρατικών» δυνάμεων, όπως χαρακτηρίζει τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Ο IDF υπέστη στρατηγική ήττα
Με τον πόλεμο στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής να έχει εισέλθει στην 6η εβδομάδα του, ΗΠΑ και Ισραήλ έχουν εγκλωβιστεί σε ένα επικίνδυνο παιχνίδι στρατιωτικής κλιμάκωσης με το Ιράν.
Τη σύγχυση που επικρατεί στην αμερικανική κυβέρνηση για το ποια θα είναι η επόμενη κίνηση, την αποκαλύπτει ο ίδιος ο Trump, ο οποίος από τη μια εκτοξεύει πρωτοφανείς απειλές καταστροφής των ενεργειακών υποδομών του Ιράν και από την άλλη παρατείνει τα τελεσίγραφα που ο ίδιος δίνει, αναφέροντας πως είναι σε εξέλιξη σοβαρές διαπραγματεύσεις και πως είναι πιθανή μια συμφωνία… με την Τεχεράνη.
Ο Trump είναι εγκλωβισμένος… και το αδιέξοδο του στο Στενό του Hormuz είναι χαρακτηριστικό…
Η αποτυχία του να επιτύχει το άνοιγμα του Στενού βυθίζει την οικονομία των ΗΠΑ στην καταστροφή… ενώ η πολιτική του αποτέλεσε ένα πραγματικό δώρο για το Ιράν, το οποίο πλέον μπορεί να υπολογίζει σε έσοδα… 500 δις δολαρίων…
Απέναντι σε αυτές τις κινήσεις που αποκαλύπτουν ένα πρωτοφανές φιάσκο, το Ιράν τηρεί με σταθερότητα μια πολύ συγκεκριμένη γραμμή, αναφέροντας πως δεν πρόκειται να υποχωρήσει ούτε να συμφωνήσει σε μια προσωρινή εκεχειρία, καθώς θέλει διαβεβαιώσεις πως ο πόλεμος θα τελειώσει οριστικά και ότι δεν θα δεχθεί ξανά επίθεση από ΗΠΑ, Ισραήλ…
Την ίδια στιγμή, Ισραηλινός στρατηγός ομολογεί και εξηγεί γιατί ο στρατός του Ισραήλ έχει υποστεί… στρατηγική ήττα στο μέτωπο του Ιράν..
Μέσα σε αυτό το χαοτικό σκηνικό, ο κόσμος παρακολουθεί, το ρολόι τρέχει… και κάθε στιγμή μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα σε μια από τις πιο επικίνδυνες συγκρούσεις του 21ου αιώνα.
Παραδοχή από Ισραηλινό στρατηγό για στρατηγική ήττα
Ο Ισραηλινός στρατηγός Isaac Brik υποστηρίζει ότι ο ισραηλινός στρατός έχει υποβαθμιστεί από έναν στρατηγικά προσανατολισμένο στρατό σε έναν «διαχειριστή κρίσεων».
Σε ανάλυση του ο Brik εξηγεί τους λόγους της στρατηγικής ήττας του IDF στον πρόσφατο πόλεμο, εντοπίζοντας τις ρίζες της σε μια σταδιακή διαδικασία σχεδόν τριών δεκαετιών.
Όπως λέει, η πορεία ξεκίνησε μετά τον πόλεμο του Yom Kippur, αλλά ενισχύθηκε σημαντικά τις τελευταίες τρεις δεκαετίες και κατέληξε στην τρέχουσα κατάσταση.
Ο Brik υποστηρίζει ότι ο IDF έχει υποβαθμιστεί από έναν «στρατηγικά προσανατολισμένο στρατό» σε έναν «διαχειριστή κρίσεων».
Κατά την άποψή του, ο στρατός αυτός δεν διαθέτει πλέον συνολική στρατηγική αντίληψη και λειτουργεί μόνο αντιδραστικά.
Αντί να σχεδιάζει και να καθοδηγεί τον πόλεμο σε περιφερειακό ή παγκόσμιο επίπεδο, απλώς ανταποκρίνεται σε σημεία κρίσης — όπως ένας πυροσβέστης που πηγαίνει από περιστατικό σε περιστατικό χωρίς ολοκληρωμένο σχέδιο.
Αποδυνάμωση και στροφή στην αεροπορία
Στην ανάλυση επισημαίνεται ότι περίπου τα δύο τρίτα της παραδοσιακής ικανότητας του IDF έχουν αποδυναμωθεί και η κύρια εστίαση έχει μετατοπιστεί στην ανάπτυξη μιας τεχνολογικά προσανατολισμένης αεροπορικής δύναμης.
Ο Brik σημειώνει ότι αυτή η μετατόπιση, αν και παρέχει πλεονεκτήματα, αποδυναμώνει τα στρατηγικά θεμέλια του στρατού και τον μετατρέπει από ένα ολοκληρωμένο σώμα σε ένα μονοδιάστατο εργαλείο.
Μία από τις σημαντικότερες συνέπειες αυτής της τάσης είναι η σοβαρή μείωση της ανθεκτικότητας του «εσωτερικού μετώπου» του Ισραήλ.
Ο Brik διακρίνει διαφορετικά μέτωπα:
• Κλασικά μέτωπα (π.χ. Βορράς ενάντια στη Hezbollah ή Νότος ενάντια στη Γάζα)
• Ένα νέο μέτωπο, το «πίσω μέτωπο», δηλαδή η εσωτερική κοινωνία
Σύμφωνα με τον Brik, σε προηγούμενες συγκρούσεις — ακόμη και στις πρόσφατες κρίσεις — το επίπεδο εμπλοκής στο εσωτερικό ήταν περιορισμένο:
• Στα γεγονότα της 7ης Οκτωβρίου, οι συγκρούσεις στο εσωτερικό περιορίστηκαν κυρίως στις πρώτες δύο ημέρες και στις περιοχές γύρω από τη Γάζα
• Στην ένταση με τη Hezbollah, οι συγκρούσεις περιορίστηκαν κυρίως στη βόρεια παραμεθόριο (~10 χλμ.).
Διαφορές στον τρέχοντα πόλεμο
Στην τρέχουσα κατάσταση, για πρώτη φορά η «οπισθοφυλακή» εμπλέκεται συνεχώς και σε μεγάλη κλίμακα.
Ο Brik τονίζει ότι «για 37 συνεχόμενες ημέρες, το εσωτερικό μέτωπο έχει εμπλακεί.
Αυτό περιλαμβάνει πλήγματα, διακοπές λειτουργιών και ανασφάλεια σε επίπεδο πόλεων, γεγονός που μειώνει αισθητά την κοινωνική ανθεκτικότητα και την ικανότητα συνέχισης του πολέμου».
Το Ιράν προσδοκά έσοδα 500 δις από το Στενό του Hormuz
Το Ιράν μπορεί βασιζόμενο στη στρατηγική του θέση στο Στενό του Hormuz να αποκτήσει μια σταθερή πηγή εσόδων αναφέρει σε δημοσίευμα του το Reuters.
Όπως αναφέρεται, η στρατιωτική δράση των ΗΠΑ κατά του Ιράν δημιούργησε απρόσμενα μια γεωπολιτική ευκαιρία για την Τεχεράνη.
Το Ιράν μπορεί, αξιοποιώντας τη θέση του στο Στενό του Hormuz, να αποκτήσει μια σταθερή πηγή εσόδων.
Καθημερινά περνούν από το Στενό περίπου 150 τάνκερ πετρελαίου.
Εάν το Ιράν χρεώνει κατά μέσο όρο 2 εκατομμύρια δολάρια σε κάθε πλοίο – πρόκειται για ένα έσοδο που ανέφερε η Lloyd’s List - τα ετήσια έσοδα θα μπορούσαν να φτάσουν τα 100 με 120 δισεκατομμύρια δολάρια.
Στο δημοσίευμα τονίζεται ότι το Ιράν πιθανόν δεν θα περιοριστεί σε ένα σταθερό τέλος, αλλά θα εφαρμόσει ένα δυναμικό σύστημα, παρόμοιο με αυτό των στενών του Βοσπόρου και των Δαρδανελίων, όπου τα τέλη καθορίζονται ανάλογα με τον όγκο, το βάρος ή τον τύπο του φορτίου, αυξάνοντας δυναμικά τα έσοδα.
Δεν υπάρχουν εναλλακτικές διαδρομές
Όπως επισημαίνεται η δυνατότητα εναλλακτικών διαδρομών είναι περιορισμένη.
Συγκεκριμένα, τονίζεται ότι η χωρητικότητα των αγωγών για την παράκαμψη του Στενού είναι περιορισμένη καθώς και ότι από τα περίπου 20 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως που εξάγονται από την περιοχή, περίπου 10 εκατομμύρια βαρέλια εξακολουθούν να εξαρτώνται από το Στενό του Hormuz.
Επίσης, τονίζεται ότι σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα (4 με 5 χρόνια), δεν υπάρχει αποτελεσματική εναλλακτική διαδρομή.
Η ανάλυση του Reuters καταλήγει στο ότι, εάν το Ιράν μπορέσει να σταθεροποιήσει αυτό το μοντέλο εσόδων σε βάθος μερικών ετών, το συνολικό ποσό θα μπορούσε να φτάσει τα 500 δισεκατομμύρια δολάρια.
Επισημαίνεται μάλιστα ότι οι πολιτικές του Trump δημιούργησαν … αυτή τη δυνατότητα για το Ιράν.
Οι Άραβες θα χάνουν 200 δισ ετησίως εάν το Hormuz μείνει κλειστό...
Την ίδια στιγμή, εκτιμάται ότι σε περίπτωση που το Στενό του Hormuz παραμείνει κλειστό, οι αραβικές χώρες θα χάσουν περίπου 200 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως από τα πετρελαϊκά τους έσοδα.
Σύμφωνα με ανάλυση, εάν το Στενό παραμείνει κλειστό, οι αραβικές χώρες θα χάσουν περίπου 200 δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως από τα έσοδα πετρελαίου τους.
Επιπλέον, το Κατάρ θα υποστεί απώλειες περίπου 50 δισεκατομμυρίων δολαρίων από τις εξαγωγές φυσικού αερίου.
Συνολικά, περίπου 250 δισεκατομμύρια δολάρια ετήσιων εσόδων ενδέχεται να επηρεαστούν — έσοδα που, λόγω της γεωπολιτικής θέσης της περιοχής, βρίσκονται ουσιαστικά υπό την επιρροή του Ιράν.
Με βάση αυτή την πραγματικότητα, υποστηρίζεται ότι το Ιράν θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει τη θέση αυτή ως οικονομικό μοχλό πίεσης και να απαιτήσει μέρος αυτών των ροών εσόδων με τη μορφή τελών διέλευσης ή δασμών.
Σενάριο άρνησης από τις αραβικές χώρες
Ένα από τα πιθανά σενάρια είναι ότι οι αραβικές χώρες, βασιζόμενες στα κρατικά επενδυτικά τους ταμεία, θα μπορούσαν να αρνηθούν την πληρωμή τελών στο Ιράν.
Ωστόσο, σύμφωνα με την ανάλυση του Reuters, η οικονομική ανθεκτικότητα αυτών των χωρών σε μια μακροχρόνια κρίση είναι περιορισμένη, ενώ το Ιράν έχει μεγαλύτερη εμπειρία στη διαχείριση παρατεταμένων πιέσεων.
Ως αποτέλεσμα, η συνέχιση του αποκλεισμού θα μπορούσε σταδιακά να εξαντλήσει τους οικονομικούς τους πόρους.
Όπως επισημαίνεται, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να απειλήσουν ότι οποιαδήποτε πληρωμή τελών στο Ιράν θα θεωρηθεί ως παράκαμψη των κυρώσεων, επιβάλλοντας κυρώσεις στις εμπλεκόμενες πλευρές.
Ωστόσο, αυτή η προσέγγιση δημιουργεί ένα στρατηγικό δίλημμα: ο βασικός στόχος της Ουάσιγκτον είναι η μείωση των τιμών ενέργειας, ενώ τέτοιες πιέσεις ενδέχεται να οδηγήσουν σε αύξηση των τιμών του πετρελαίου.
Αυτό δημιουργεί ένα είδος αδιεξόδου στη λήψη αποφάσεων για την αμερικανική πολιτική.
Αδιέξοδο και σύγχυση Trump
Ο Trump στέλνει εδώ και 37 ημέρες διαρκώς αντιφατικά και αντικρουόμενα μηνύματα.
Ενδεικτικές είναι οι δηλώσεις του για το πετρέλαιο και το Στενό του Hormuz.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν εισάγουν σχεδόν καθόλου πετρέλαιο μέσω του Στενού του Hormuz και δεν θα εισάγουν στο μέλλον.
Δεν το χρειαζόμαστε. Δεν το έχουμε χρειαστεί ποτέ και δεν το χρειαζόμαστε».
Αυτό δήλωσε ο Πρόεδρος Donald Trump την περασμένη Τετάρτη κατά τη διάρκεια ομιλίας του prime time από τον Λευκό Οίκο.
«Ανοίξτε το γαμημένο το Στενό, τρελοί μπάσταρδοι, διαφορετικά θα ζήσετε την Κόλαση – ΑΠΛΩΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ!»
Αυτό ήταν το μήνυμα του Trump την Κυριακή σε ανάρτηση του στο Truth Social.
Τι άλλαξε;
Αφενός η τιμή του πετρελαίου…
Το πετρέλαιο, το Hormuz και η αμερικανική οικονομία
Το αμερικανικό πετρέλαιο εκτοξεύτηκε πάνω από 11% την περασμένη Πέμπτη, την επόμενη μέρα της ομιλίας του, φτάνοντας πάνω από 111 δολάρια το βαρέλι – η υψηλότερη τιμή σε τέσσερα χρόνια και μία από τις μεγαλύτερες ημερήσιες αυξήσεις στην ιστορία.
Το αργό West Texas διαπραγματευόταν γύρω στα 100 δολάρια το βαρέλι λίγο πριν από την ομιλία του Trump και κάτω από 70 δολάρια το βαρέλι πριν ξεκινήσει ο πόλεμος.
Ο Trump έχει δίκιο ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες βασίζονται ελάχιστα στο πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής που διέρχεται από το Στενό του Hormuz – το στενό πέρασμα μέσω του οποίου διέρχεται συνήθως το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου.
Η Αμερική παίρνει μόνο περίπου μισό εκατομμύριο βαρέλια από τα 20 εκατομμύρια βαρέλια αργού που περνούν καθημερινά από το Στενό – μια πολύ μικρή ποσότητα που θα μπορούσε να αντικαταστήσει με πετρέλαιο από άλλες περιοχές.
Αλλά η τελευταία απειλή του Trump, γεμάτη βρισιές, υπογραμμίζει την τραγική αλήθεια: η υγεία της αμερικανικής οικονομίας εξαρτάται από το Στενό του Hormuz πολύ περισσότερο από ό,τι έχει παραδεχτεί ο πρόεδρος.
Προσφορά και ζήτηση
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν κάνει αξιοσημείωτη δουλειά την τελευταία δεκαπενταετία αναδιαμορφώνοντας τη βιομηχανία ενέργειας τους, χάρη στο hydraulic fracking και στην οριζόντια γεώτρηση, ιδιαίτερα στη λεκάνη Permian του Τέξας.
Η Αμερική παράγει τώρα περίπου 22 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα, διπλάσια από την παραγωγή της Σαουδικής Αραβίας και λίγο περισσότερο από ό,τι καταναλώνει καθημερινά.
Η Αμερική είναι ενεργειακά ανεξάρτητη.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να εισάγουν πάνω από 6 εκατομμύρια βαρέλια αργού την ημέρα – περίπου το ένα τρίτο από όσα καταναλώνουν.
Εξάγουν επίσης περίπου 4 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου καθημερινά.
Αυτό συμβαίνει επειδή δεν είναι όλα τα πετρέλαια ίδια: η Αμερική παράγει ελαφρύ, γλυκό αργό, το οποίο είναι ιδανικό για βενζίνη αλλά κακό για καύσιμα θέρμανσης, άσφαλτο και ντίζελ, μεταξύ άλλων βαρέων αποσταγμάτων.
Έτσι, οι ΗΠΑ χρειάζεται να εισάγουν πετρέλαιο από χώρες που παράγουν βαρύ, όξινο αργό – συμπεριλαμβανομένης της Βενεζουέλας και της Μέσης Ανατολής.
Επιπλέον, η αγορά πετρελαίου είναι παγκόσμια.
Όταν η προσφορά μειώνεται σε μια περιοχή, επηρεάζει όλες τις περιοχές.
Κατά τη διάρκεια τέτοιων ελλείψεων, οι εισαγωγείς πετρελαίου ανταγωνίζονται για όσα βαρέλια είναι διαθέσιμα, ανεβάζοντας την τιμή για όποιον τα χρειάζεται περισσότερο, όπως επισημαίνει ο Dan Pickering, ιδρυτής και επικεφαλής επενδύσεων της Pickering Energy Partners.
Έτσι, οι ΗΠΑ ήταν και πιθανότατα θα συνεχίσουν να είναι καλά εφοδιασμένες με πετρέλαιο κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν.
Το πρόβλημα δεν είναι αυτό.
Το ανησυχητικό είναι ότι η Αμερική δεν είναι απρόσβλητη από τις παγκόσμιες τιμές πετρελαίου.
Η ενεργειακή οικονομία
Οι υψηλές τιμές ενέργειας είναι προφανής συνέπεια του πολέμου της Αμερικής και του αποτελεσματικού κλεισίματος του Στενού του Hormuz από το Ιράν.
Οι τιμές του αργού παρέμειναν υψηλές τη Δευτέρα μετά την απειλή του Trump να πλήξει εργοστάσια και γέφυρες του Ιράν.
Οι τιμές της βενζίνης στις ΗΠΑ ανέβηκαν στα 4,11 δολάρια το γαλόνι κατά μέσο όρο.
Αυτές οι υψηλές τιμές πετρελαίου και βενζίνης επηρεάζουν ήδη την οικονομία των ΗΠΑ.
Πολλοί Αμερικανοί μεσαίου και χαμηλού εισοδήματος που ήταν ήδη κουρασμένοι από τις υψηλές τιμές δυσκολεύονται με τα έξοδα στη βενζίνη, και μερικές μικρές επιχειρήσεις που δεν μπορούν να αυξήσουν περαιτέρω τις τιμές αντιμετωπίζουν δύσκολες αποφάσεις για το προσωπικό.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα θα προκύψει αν οι υψηλές τιμές καταστρέψουν τη ζήτηση για βενζίνη και πετρέλαιο.
Οι τιμές μπορεί να μειωθούν ως αποτέλεσμα, αλλά αν το πετρέλαιο και η βενζίνη είναι υπερβολικά ακριβά για να γεμίσουν οι Αμερικανοί τα αυτοκίνητά τους ή να ταξιδέψουν με αεροπλάνο, αυτό μπορεί να δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα για την οικονομία.
Οι εκτιμήσεις της Wall Street
Η μείωση μιας οικονομίας 30 τρισεκατομμυρίων δολαρίων δεν είναι εύκολη.
Παρά το γεγονός ότι οκτώ από τις τελευταίες εννέα υφέσεις προηγήθηκαν από σοκ τιμών πετρελαίου, ο πόλεμος διαρκεί μόλις πέντε εβδομάδες και ίσως χρειαστεί να συνεχιστεί για μήνες για να προκαλέσει ζημιά επιπέδου ύφεσης.
Οι αναλυτές της Wall Street εκτιμούν ότι κάθε αύξηση 10 δολαρίων ανά βαρέλι μειώνει το ΑΕΠ μεταξύ 0,1 και 0,4 ποσοστιαίας μονάδας.
Η τρέχουσα αύξηση των 40 δολαρίων ανά βαρέλι θα μπορούσε να μειώσει περίπου μία ποσοστιαία μονάδα του ΑΕΠ – κάτι σημαντικό, αλλά όχι αρκετό για σοβαρή ζημιά.
Όμως η κατάσταση θα μπορούσε να γίνει πολύ χειρότερη αν οι τιμές αυξηθούν απότομα.
Αυξήσεις παντού
Και το πετρέλαιο δεν είναι ο μόνος παράγοντας: Όλα τα προϊόντα που παραδίδονται με φορτηγό θα ακριβύνουν λόγω των αυξανόμενων τιμών ντίζελ.
Αρκετές άλλες εισαγωγές μέσω του Στενού, όπως αλουμίνιο, ήλιο και λίπασμα, θα αυξήσουν τις τιμές για οικοδομικά υλικά, μικροτσίπ και τρόφιμα.
Ο ετήσιος πληθωρισμός καταναλωτή για τον Μάρτιο αναμένεται να φτάσει περίπου στο 3,5%, σβήνοντας πλήρως την μέση αύξηση μισθού του προηγούμενου έτους για τους Αμερικανούς εργαζόμενους.
«Η αμερικανική οικονομία μπορεί να αντέξει το σοκ για κάποιο διάστημα με το πετρέλαιο πάνω από 100 δολάρια ανά βαρέλι», είπε ο Joe Brusuelas, επικεφαλής οικονομολόγος της RSM US. «Αν όμως φτάσει τα 150 ή 200 δολάρια ανά βαρέλι, είναι διαφορετικό θέμα».
Η σκληρή αλήθεια για το Στενό
Αυτό μπορεί να είναι σημαντικός παράγοντας στην ανησυχία του Trump για το Στενό του Hormuz.
Ο Trump έχει μιλήσει αντικρουόμενα για το Στενό από την αρχή του πολέμου.
Η διοίκησή του έχει υποσχεθεί να συνοδεύει ναυτικά τα δεξαμενόπλοια που διέρχονται το Στενό και να εγγυηθεί ασφάλιση για πλοία που έχασαν την κάλυψή τους από ασφαλιστές ναυτιλίας.
Έχει επίσης δηλώσει ότι τα δεξαμενόπλοια πρέπει να δείξουν θάρρος και να πλεύσουν στο Στενό, και οι χώρες που βασίζονται περισσότερο στο πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής θα πρέπει να βοηθήσουν να ανοίξει ξανά το στενό από μόνες τους.
«Πηγαίνετε να πάρετε το δικό σας πετρέλαιο!» ανάρτησε ο Trump στο Truth Social την περασμένη Τρίτη.
Η μεταβαλλόμενη ρητορική του Trump καθημερινά έχει ανεβάσει ή ρίξει τις τιμές του πετρελαίου, αλλά συνολικά το πετρέλαιο έχει αυξηθεί καθώς γίνεται σαφές ότι το Ιράν κρατά τα χαρτιά στο Στενό – και η αμερικανική αποχώρηση από τον πόλεμο μπορεί να μην ανοίξει ξανά τη ζωτική λωρίδα για τη διέλευση δεξαμενόπλοιων.
Καμία στρατηγική εξόδου
Υπάρχει έντονη ανησυχία ότι ο Trump δεν έχει στρατηγική εξόδου από τον πόλεμο με το Ιράν, και διατυπώνεται έντονη ανησυχία ότι οι απειλές του για κλιμάκωση θα μπορούσαν να πλήξουν περαιτέρω την προσφορά αργού.
Το Ιράν, εν τω μεταξύ, δήλωσε ότι θα χρεώνει διόδια για ασφαλή διέλευση μέσω του Στενού – τέτοιο τέλος που πολλές χώρες του Κόλπου πιθανώς θα αρνηθούν να πληρώσουν.
Ακόμη και ένα μερικώς ανοιχτό Στενό θα άφηνε τον κόσμο με έλλειμμα 4,4 έως 8 εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα, σύμφωνα με τον παγκόσμιο στρατηγικό αναλυτή ενέργειας της Citi, Anthony Yuen.
Ο Trump έθεσε προθεσμία έως τις 03:00 τα ξημερώματα της Τετάρτης 8/4 (ώρα Ελλάδας) για το Ιράν να ανοίξει ξανά το Στενό.
Δεν είναι σαφές ποια θα είναι η απάντηση του Ιράν, ή αν και πώς οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσαν να πείσουν το Ιράν να το ανοίξει.
Τι θα συμβεί;
Η εκστρατεία ΗΠΑ-Ισραήλ κατά του Ιράν συμπλήρωσε πέντε εβδομάδες το περασμένο Σάββατο, χωρίς να υπάρχει κάποιο σαφές σχέδιο για τη λήξη της σύγκρουσης.
Στην αρχή του πολέμου ο Λευκός Οίκος μιλούσε για μια επιχείρηση διάρκειας 4 με 6 εβδομάδων…
Διαμεσολαβητές δήλωσαν στη Wall Street Journal την περασμένη Παρασκευή ότι οι διαπραγματεύσεις έχουν φτάσει σε «αδιέξοδο».
Εάν ληφθεί υπόψη ότι σε λιγότερο από 48 ώρες λήγει και το τελευταίο τελεσίγραφο του Trump, τότε είναι προφανές πως τα χειρότερα έπονται…
Δύο αισιόδοξα σενάρια φαίνεται απίθανο να πραγματοποιηθούν.
Παρά τις επαναλαμβανόμενες δηλώσεις του Ισραήλ ότι υπάρχουν «ορατές ρωγμές» στο ιρανικό καθεστώς, αυτό δεν πρόκειται να πέσει.
Οι εκτιμήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών λένε ότι το καθεστώς πιθανότατα θα παραμείνει στη θέση του, με τους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης να ελέγχουν ακόμα περισσότερο.
Ούτε οι Ιρανοί πρόκειται να μείνουν χωρίς πυραύλους ή drones.
Το Ισραήλ και οι ΗΠΑ έχουν καταστρέψει εκατοντάδες ιρανικούς πυραύλους και εκτοξευτές, αλλά το Ισραήλ πιστεύει ότι η χώρα έχει πάνω από 1.000 ακόμη, σύμφωνα με αξιωματικό πληροφοριών της IAF, και θα μπορεί να συνεχίσει να πυροβολεί όσο διαρκεί ο πόλεμος.
Το Ιράν αποδεικνύεται επίσης ικανό να ανασύρει γρήγορα εκτοξευτές από υπόγειες θέσεις που χτυπήθηκαν από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ και να τους ξαναχρησιμοποιήσει, όπως ανέφερε η New York Times.
Προς κλιμάκωση…
Ο πόλεμος φαίνεται να κατευθύνεται προς κλιμάκωση, πιθανόν στην τελική του φάση.
Εάν ο Trump δεν συνεχίσει να παρατείνει τις προθεσμίες του, θα πρέπει να τηρήσει την υπόσχεσή του να τερματίσει την «ωραία παραμονή της Αμερικής στο Ιράν» με επιθέσεις σε ηλεκτρικά εργοστάσια, σε ενεργειακές υποδομές και στο Νησί Kharg.
Έκανε μια εξαιρετικά σαφή και συγκεκριμένη απειλή την Κυριακή, λέγοντας ότι η Τρίτη «θα είναι η Ημέρα των Ηλεκτρικών Σταθμών και η Ημέρα των Γεφυρών, όλα μαζί στο Ιράν. Δεν θα υπάρχει τίποτα σαν κι αυτό!!!»
Το Ισραήλ είναι έτοιμο να ξεκινήσει και τις δικές του επιθέσεις σε ιρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις, αλλά περιμένει το πράσινο φως από τις ΗΠΑ.
Αφήγημα νίκης…
Ο Trump — και πιθανότατα ο Netanyahu σε αυτή την περίπτωση — θα μπορούσαν να τερματίσουν μονομερώς τον πόλεμο μετά την εξουδετέρωση σημαντικών ιρανικών ενεργειακών υποδομών, δημιουργώντας αφήγημα νίκης παρουσιάζοντας τη ζημιά που προκλήθηκε στις στρατιωτικές και βιομηχανικές δυνατότητες του Ιράν.
Υπάρχουν όμως αρκετά μεγάλα προβλήματα με αυτή την προσέγγιση.
Πρώτον, δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι το Ιράν θα συμφωνήσει να σταματήσει τον πόλεμο μόνο επειδή το κάνουν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Μπορεί να δει την ευκαιρία να ενισχύσει την αφήγηση ότι νίκησε τους εχθρούς του συνεχίζοντας να στοχεύει το Ισραήλ και τις αραβικές χώρες, υπονομεύοντας τις ισχυριζόμενες νίκες του Trump.
Το πιο σημαντικό είναι ότι είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς τον Trump να επιτρέπει στον πόλεμο να τελειώσει αφήνοντας τον έλεγχο του Στενού του Hormuz στα χέρια του Ιράν.
Ενώ στο παρελθόν οι ΗΠΑ ήταν ο εγγυητής ασφαλούς διέλευσης από αυτό το στρατηγικό σημείο, το Ιράν θα γινόταν ο ρυθμιστής για το ποιος περνά – και θα το χρησιμοποιούσε σίγουρα προς όφελός του, χρεώνοντας τέλη και πιέζοντας άλλες χώρες απειλώντας να τις αποκλείσει.
Θα αποφασίσει χερσαία επέμβαση…
Ο Trump διαθέτει χιλιάδες επίγειες δυνάμεις έτοιμες για επιχείρηση για να πάρουν τον έλεγχο του στενού από το Ιράν.
Μπορούν να καταλάβουν νησιά στο πέρασμα, να ελέγξουν τμήματα της ιρανικής ακτής από τα οποία απειλείται η ναυσιπλοΐα, ή να αποβιβαστούν στο Νησί Kharg για να κρατήσουν τον κρίσιμο χώρο εξαγωγής ως διαπραγματευτικό χαρτί.
Η χρήση επίγειων δυνάμεων θα μπορούσε να κλιμακώσει ακόμη περισσότερο τον πόλεμο, καθώς το Ιράν πιθανότατα θα στοχεύσει μεγάλο μέρος της ισχύος του σε αμφίβιες δυνάμεις.
Αν προκαλέσει σημαντικές απώλειες, ο Trump θα μπορούσε να επιλέξει να τιμωρήσει το Ιράν ακόμα περισσότερο.
Τι θα γίνει με τα 440 κιλά ουρανίου
Υπάρχει επίσης το ζήτημα των 440 κιλών υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν.
Πιστεύεται ότι είναι θαμμένο κάτω από τα συντρίμμια των πυρηνικών εγκαταστάσεων Isfahan και Natanz, που βομβαρδίστηκαν από τις ΗΠΑ και το Ισραήλ πέρυσι.
Αν μείνει μέσα στο Ιράν, το καθεστώς θα μπορούσε μελλοντικά να το χρησιμοποιήσει για τη δημιουργία πυρηνικού όπλου.
Ο Trump ισχυρίζεται ότι δεν υπάρχει πρόβλημα.
Στην ομιλία του την περασμένη εβδομάδα είπε ότι «το έχουμε υπό έντονη δορυφορική παρακολούθηση και έλεγχο.
Αν δούμε [τους Ιρανούς] να κάνουν κίνηση, έστω και για αυτό, θα τους χτυπήσουμε ξανά πολύ σκληρά με πυραύλους».
Ωστόσο, ο Trump δεν θα είναι πρόεδρος για πάντα, και μπορεί να μην έχει τη διάθεση να ξεκινήσει άλλη σύγκρουση με το Ιράν στον χρόνο που απομένει.
Χιλιάδες Αμερικανοί στρατιώτες
Υπάρχουν σχέδια των ΗΠΑ να χρησιμοποιήσουν επίγειες δυνάμεις για να πάρουν το ουράνιο.
Ωστόσο, μια τέτοια επιχείρηση θα ήταν επικίνδυνη και θα απαιτούσε σημαντικούς πόρους.
Οι αμερικανικές δυνάμεις θα πρέπει να μεταφέρουν εκατοντάδες ή ακόμη και χιλιάδες στρατιώτες πίσω από τις γραμμές του εχθρού, μαζί με βαριά εξοπλισμό, ενώ θα δρουν υπό πυρά από το Ιράν, όπως δήλωσαν πρώην αξιωματούχοι άμυνας στην Washington Post.
Θα έπρεπε να περάσουν εβδομάδες σπάζοντας τα συντρίμμια για να συλλέξουν το ουράνιο, ενώ τα αεροπλάνα θα χρειάζονταν ειδικά κατασκευασμένο διάδρομο για τη μεταφορά του.
Και το Ιράν θα προσπαθούσε να βλάψει τις δυνάμεις που εμπλέκονται στην επιχείρηση.
Τουλάχιστον για τις επόμενες εβδομάδες, ο πόλεμος κατά του Ιράν φαίνεται να κατευθύνεται σε περαιτέρω κλιμάκωση.
Αυτό θα βλάψει περισσότερο το Ιράν παρά το Ισραήλ και τις ΗΠΑ, αλλά δεν δείχνει καμία εύκολη έξοδο από τον πόλεμο.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών