Ο Ευρωπαίος Επίτροπος για την Ενέργεια, Dan Jorgensen, παραδέχτηκε ότι οι τιμές της ενέργειας θα παραμείνουν υψηλές για μεγάλο χρονικό διάστημα…
Στις αρχές της δεκαετίας, η ανθρωπότητα πίστεψε πως είχε βιώσει το απόλυτο σοκ με την πανδημία του 2020.
Κι όμως, τα γεγονότα που ακολούθησαν απέδειξαν ότι οι κρίσεις δεν περιορίζονται μόνο στον τομέα της υγείας.
Μια νέα, πιο ύπουλη και βαθιά καταστροφική «πανδημία» άρχισε να εξαπλώνεται - όχι μέσω ιών, αλλά μέσω της οικονομίας.
Η λεγόμενη «οικονομική μόλυνση» δεν γνωρίζει σύνορα, πλήττει κράτη και κοινωνίες αθόρυβα και έχει τη δύναμη να διαβρώσει τα θεμέλια ολόκληρων ηπείρων.
Στο επίκεντρο αυτής της νέας κρίσης βρίσκεται η γεωπολιτική ένταση και οι στρατηγικές κινήσεις χωρών που επηρεάζουν άμεσα την παγκόσμια ισορροπία.
Το Ιράν, μέσα από τις επιλογές και τις παρεμβάσεις του, φαίνεται να διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο σε μια αλυσίδα εξελίξεων που πιέζουν ασφυκτικά την Ευρώπη.
Η ενεργειακή εξάρτηση, οι οικονομικές κυρώσεις και οι διεθνείς συμμαχίες συνθέτουν ένα περίπλοκο σκηνικό, όπου οι συνέπειες γίνονται ολοένα και πιο απρόβλεπτες.
Η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε μια πρόκληση που δεν θυμίζει καμία άλλη: μια κρίση που δεν εκδηλώνεται με εικόνες νοσοκομείων, αλλά με αριθμούς, ελλείψεις, και κοινωνική αστάθεια.
Το ερώτημα που αναδύεται είναι αν οι κοινωνίες είναι έτοιμες να αντιμετωπίσουν αυτή τη νέα μορφή «πανδημίας»—και αν υπάρχουν τα μέσα για να αποτραπεί η πτώση στην άβυσσο.
Οικονομικό σοκ
Ειδικότερα, λόγω της αύξησης των τιμών της ενέργειας, η Ευρωπαϊκή Ένωση προετοιμάζεται για ένα οικονομικό σοκ μεγάλης κλίμακας, με συνέπειες συγκρίσιμες με εκείνες της πανδημίας COVID-19.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η κρίση έχει ήδη ξεκινήσει.
Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης Brent και ολλανδικού TTF, που αποτελούν σημεία αναφοράς για το φυσικό αέριο στην Ευρώπη, αυξήθηκαν περισσότερο από 60% τον Μάρτιο, εξαιτίας της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA).
Οι τιμές της βενζίνης βρίσκονται στο υψηλότερο επίπεδο από το 2022: στα τέλη Μαρτίου, ένα λίτρο κόστιζε στη Γερμανία 2,13 ευρώ και στη Γαλλία 1,97 ευρώ.
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος για την Ενέργεια, Dan Jorgensen, παραδέχτηκε ότι οι τιμές της ενέργειας θα παραμείνουν υψηλές για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Σύμφωνα με το Politico, στην Ευρώπη κυριαρχούν δύο βασικά ζητήματα: πόσο σοβαρή θα είναι η ενεργειακή κρίση και πόσο θα επηρεάσουν τις χώρες οι συνέπειές της.
Ένας Ευρωπαίος αξιωματούχος ανέφερε στο δημοσίευμα ότι στις Βρυξέλλες επικρατεί μια «ατμόσφαιρα αυξανόμενης ανησυχίας, που θυμίζει την πανδημία».
Προειδοποίησε ότι η πιθανή έλλειψη ενεργειακών πόρων και η επακόλουθη «οικονομική μόλυνση» θα μπορούσαν να είναι ακόμη πιο σοβαρές από την κρίση του 2020.
Το δημοσίευμα επισημαίνει ότι οι αξιωματούχοι ήδη καταρτίζουν ένα φορτωμένο πρόγραμμα συναντήσεων, που παραπέμπει σε σενάριο κατά τη διάρκεια πανδημίας. Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Antonio Costa, ενδέχεται σύντομα να συγκεντρώσει τους ηγέτες σε μια έκτακτη σύνοδο κορυφής.
Οι χώρες της ΕΕ προσπαθούν να μετριάσουν το ενεργειακό σοκ: καθυστέρησαν την πλήρη απαγόρευση εισαγωγών πετρελαίου από τη Ρωσία, θέσπισαν περιορισμούς στην αγορά καυσίμων για τους πολίτες, εισήγαγαν ρύθμιση τιμών στα πρατήρια (απαγόρευση αύξησης των τιμών περισσότερες από μία φορά την ημέρα) και μείωσαν τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης.
Παράλληλα, οι πολίτες ενθαρρύνονται να εργάζονται από το σπίτι και να χρησιμοποιούν τα μέσα μαζικής μεταφοράς.
Αλυσίδα επιπτώσεων
Στον οικονομικό τομέα, ο μηχανισμός του σοκ είναι ήδη εμφανής.
Από τα τέλη Φεβρουαρίου 2026, η αξία των εισαγωγών ορυκτών της ΕΕ αυξήθηκε κατά περίπου έξι δισεκατομμύρια ευρώ, γεγονός που ασκεί άμεση πίεση στο κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας, των καυσίμων και της βιομηχανίας.
Παράλληλα, οι τιμές της ενέργειας στην ΕΕ έχουν αυξηθεί κατά περισσότερο από 60% από τα τέλη Φεβρουαρίου, ενώ ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη τον Μάρτιο επιταχύνθηκε στο 2,5%, ξεπερνώντας ξανά τον στόχο του 2% της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
Η αγορά προβλέπει ήδη δύο έως τρεις αυξήσεις επιτοκίων της ΕΚΤ το 2026, σύμφωνα με τον Daniil Tyun, Διευθύνοντα Σύμβουλο της DA-Consulting.
Όπως επισημαίνει, πρόκειται για ένα φαινόμενο σε επίπεδο «πανδημίας»: όχι μόνο ένα απλό σοκ, αλλά μια αλυσίδα δευτερογενών επιπτώσεων που επηρεάζει ολόκληρη την οικονομία.
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος για την Ενέργεια, Dan Jorgensen, προειδοποίησε ότι οι ελλείψεις ορισμένων κρίσιμων προϊόντων ενδέχεται να επιδεινωθούν τις επόμενες εβδομάδες.
Η Ιταλία έχει ήδη αναθεωρήσει την πρόβλεψη οικονομικής ανάπτυξης, μειώνοντάς την στο 0,5%, ενώ η κυβέρνηση αναγκάζεται να παρατείνει τις φορολογικές ελαφρύνσεις στα καύσιμα.
«Αυτό αποτελεί ένδειξη ότι το σοκ δεν είναι αφηρημένο: ήδη μετατρέπεται σε δημοσιονομικό και κοινωνικό πρόβλημα» τονίζει ο Tyun.
Ο πληθυσμός των χωρών της ΕΕ ανησυχεί έντονα για την τρέχουσα οικονομική κατάσταση, ενώ τα μέτρα που έχουν εισαγάγει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ο Ευρωπαίος Επίτροπος για την Ενέργεια θεωρούνται περιορισμένα, αυθόρμητα και μη συστημικού χαρακτήρα, εστιάζοντας κυρίως στη μείωση της κατανάλωσης, εξηγεί ο Roman Danilov, αναπληρωτής καθηγητής του Τμήματος Διεθνών Επιχειρήσεων στο Χρηματιστήριο.
Οι μεταφορές με κάθε τρόπο έχουν ήδη καταστεί πιο ακριβές, προσθέτει, γεγονός που θα επηρεάσει αρνητικά όλους τους τομείς της οικονομίας.
Λόγω της αύξησης των τιμών των πρώτων υλών, της ενέργειας και του κόστους εφοδιαστικής εξαιτίας της στρατιωτικής σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, οι γερμανικές χημικές εταιρείες ανακοίνωσαν ήδη ότι θα αυξήσουν τις τιμές των προϊόντων τους κατά 30–50%.
Αυτό αναμένεται να πλήξει την ανταγωνιστικότητα των προϊόντων και να αυξήσει το κόστος των τελικών αγαθών, όπως τα οικιακά χημικά και τα χρώματα.
Παρατεταμένη κρίση
Εάν η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή δεν υποχωρήσει στο άμεσο μέλλον, τότε το δεύτερο τρίμηνο του 2026 η ευρωζώνη αναμένεται να καταγράψει αύξηση του ΑΕΠ μόλις κατά 0,1–0,2%, ενώ οι μεγαλύτερες οικονομίες θα βρίσκονται στο χείλος της στασιμότητας, σύμφωνα με τον Τουν.
«Ο πληθωρισμός τον Απρίλιο – Μάιο θα ξεπεράσει το 3% σε ορισμένες χώρες, ενώ στην ευρωζώνη θα διατηρηθεί περίπου στο 2,7–3,0%», σημειώνει.
Στο συγκεκριμένο σενάριο, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα ξεκινήσει την αύξηση των επιτοκίων όχι νωρίτερα από τον Ιούνιο, αλλά το ίδιο το γεγονός της αναμονής αυστηροποίησης θα έχει ήδη καταπνίξει τις επενδύσεις, προσθέτει ο ειδικός.
Σύμφωνα με την εκτίμησή του, η αγορά θα σταθεροποιηθεί όχι νωρίτερα από το τρίτο τρίμηνο του 2026 και μόνο εάν οι τιμές της ενέργειας σταματήσουν να αυξάνονται και ο κίνδυνος διαταραχών στον εφοδιασμό μειωθεί.
Χωρίς αυτά, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν θα αντιμετωπίσει καταστροφή όπως το 2020, αλλά μια παρατεταμένη ενεργειακή και πληθωριστική κρίση, η οποία θα γίνει αισθητή σχεδόν εξίσου οδυνηρά για τη βιομηχανία και τους καταναλωτές.
www.bankingnews.gr
Κι όμως, τα γεγονότα που ακολούθησαν απέδειξαν ότι οι κρίσεις δεν περιορίζονται μόνο στον τομέα της υγείας.
Μια νέα, πιο ύπουλη και βαθιά καταστροφική «πανδημία» άρχισε να εξαπλώνεται - όχι μέσω ιών, αλλά μέσω της οικονομίας.
Η λεγόμενη «οικονομική μόλυνση» δεν γνωρίζει σύνορα, πλήττει κράτη και κοινωνίες αθόρυβα και έχει τη δύναμη να διαβρώσει τα θεμέλια ολόκληρων ηπείρων.
Στο επίκεντρο αυτής της νέας κρίσης βρίσκεται η γεωπολιτική ένταση και οι στρατηγικές κινήσεις χωρών που επηρεάζουν άμεσα την παγκόσμια ισορροπία.
Το Ιράν, μέσα από τις επιλογές και τις παρεμβάσεις του, φαίνεται να διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο σε μια αλυσίδα εξελίξεων που πιέζουν ασφυκτικά την Ευρώπη.
Η ενεργειακή εξάρτηση, οι οικονομικές κυρώσεις και οι διεθνείς συμμαχίες συνθέτουν ένα περίπλοκο σκηνικό, όπου οι συνέπειες γίνονται ολοένα και πιο απρόβλεπτες.
Η Ευρώπη βρίσκεται μπροστά σε μια πρόκληση που δεν θυμίζει καμία άλλη: μια κρίση που δεν εκδηλώνεται με εικόνες νοσοκομείων, αλλά με αριθμούς, ελλείψεις, και κοινωνική αστάθεια.
Το ερώτημα που αναδύεται είναι αν οι κοινωνίες είναι έτοιμες να αντιμετωπίσουν αυτή τη νέα μορφή «πανδημίας»—και αν υπάρχουν τα μέσα για να αποτραπεί η πτώση στην άβυσσο.
Οικονομικό σοκ
Ειδικότερα, λόγω της αύξησης των τιμών της ενέργειας, η Ευρωπαϊκή Ένωση προετοιμάζεται για ένα οικονομικό σοκ μεγάλης κλίμακας, με συνέπειες συγκρίσιμες με εκείνες της πανδημίας COVID-19.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η κρίση έχει ήδη ξεκινήσει.
Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης Brent και ολλανδικού TTF, που αποτελούν σημεία αναφοράς για το φυσικό αέριο στην Ευρώπη, αυξήθηκαν περισσότερο από 60% τον Μάρτιο, εξαιτίας της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA).
Οι τιμές της βενζίνης βρίσκονται στο υψηλότερο επίπεδο από το 2022: στα τέλη Μαρτίου, ένα λίτρο κόστιζε στη Γερμανία 2,13 ευρώ και στη Γαλλία 1,97 ευρώ.
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος για την Ενέργεια, Dan Jorgensen, παραδέχτηκε ότι οι τιμές της ενέργειας θα παραμείνουν υψηλές για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Σύμφωνα με το Politico, στην Ευρώπη κυριαρχούν δύο βασικά ζητήματα: πόσο σοβαρή θα είναι η ενεργειακή κρίση και πόσο θα επηρεάσουν τις χώρες οι συνέπειές της.
Ένας Ευρωπαίος αξιωματούχος ανέφερε στο δημοσίευμα ότι στις Βρυξέλλες επικρατεί μια «ατμόσφαιρα αυξανόμενης ανησυχίας, που θυμίζει την πανδημία».
Προειδοποίησε ότι η πιθανή έλλειψη ενεργειακών πόρων και η επακόλουθη «οικονομική μόλυνση» θα μπορούσαν να είναι ακόμη πιο σοβαρές από την κρίση του 2020.
Το δημοσίευμα επισημαίνει ότι οι αξιωματούχοι ήδη καταρτίζουν ένα φορτωμένο πρόγραμμα συναντήσεων, που παραπέμπει σε σενάριο κατά τη διάρκεια πανδημίας. Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Antonio Costa, ενδέχεται σύντομα να συγκεντρώσει τους ηγέτες σε μια έκτακτη σύνοδο κορυφής.
Οι χώρες της ΕΕ προσπαθούν να μετριάσουν το ενεργειακό σοκ: καθυστέρησαν την πλήρη απαγόρευση εισαγωγών πετρελαίου από τη Ρωσία, θέσπισαν περιορισμούς στην αγορά καυσίμων για τους πολίτες, εισήγαγαν ρύθμιση τιμών στα πρατήρια (απαγόρευση αύξησης των τιμών περισσότερες από μία φορά την ημέρα) και μείωσαν τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης.
Παράλληλα, οι πολίτες ενθαρρύνονται να εργάζονται από το σπίτι και να χρησιμοποιούν τα μέσα μαζικής μεταφοράς.
Αλυσίδα επιπτώσεων
Στον οικονομικό τομέα, ο μηχανισμός του σοκ είναι ήδη εμφανής.
Από τα τέλη Φεβρουαρίου 2026, η αξία των εισαγωγών ορυκτών της ΕΕ αυξήθηκε κατά περίπου έξι δισεκατομμύρια ευρώ, γεγονός που ασκεί άμεση πίεση στο κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας, των καυσίμων και της βιομηχανίας.
Παράλληλα, οι τιμές της ενέργειας στην ΕΕ έχουν αυξηθεί κατά περισσότερο από 60% από τα τέλη Φεβρουαρίου, ενώ ο πληθωρισμός στην ευρωζώνη τον Μάρτιο επιταχύνθηκε στο 2,5%, ξεπερνώντας ξανά τον στόχο του 2% της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
Η αγορά προβλέπει ήδη δύο έως τρεις αυξήσεις επιτοκίων της ΕΚΤ το 2026, σύμφωνα με τον Daniil Tyun, Διευθύνοντα Σύμβουλο της DA-Consulting.
Όπως επισημαίνει, πρόκειται για ένα φαινόμενο σε επίπεδο «πανδημίας»: όχι μόνο ένα απλό σοκ, αλλά μια αλυσίδα δευτερογενών επιπτώσεων που επηρεάζει ολόκληρη την οικονομία.
Ο Ευρωπαίος Επίτροπος για την Ενέργεια, Dan Jorgensen, προειδοποίησε ότι οι ελλείψεις ορισμένων κρίσιμων προϊόντων ενδέχεται να επιδεινωθούν τις επόμενες εβδομάδες.
Η Ιταλία έχει ήδη αναθεωρήσει την πρόβλεψη οικονομικής ανάπτυξης, μειώνοντάς την στο 0,5%, ενώ η κυβέρνηση αναγκάζεται να παρατείνει τις φορολογικές ελαφρύνσεις στα καύσιμα.
«Αυτό αποτελεί ένδειξη ότι το σοκ δεν είναι αφηρημένο: ήδη μετατρέπεται σε δημοσιονομικό και κοινωνικό πρόβλημα» τονίζει ο Tyun.
Ο πληθυσμός των χωρών της ΕΕ ανησυχεί έντονα για την τρέχουσα οικονομική κατάσταση, ενώ τα μέτρα που έχουν εισαγάγει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ο Ευρωπαίος Επίτροπος για την Ενέργεια θεωρούνται περιορισμένα, αυθόρμητα και μη συστημικού χαρακτήρα, εστιάζοντας κυρίως στη μείωση της κατανάλωσης, εξηγεί ο Roman Danilov, αναπληρωτής καθηγητής του Τμήματος Διεθνών Επιχειρήσεων στο Χρηματιστήριο.
Οι μεταφορές με κάθε τρόπο έχουν ήδη καταστεί πιο ακριβές, προσθέτει, γεγονός που θα επηρεάσει αρνητικά όλους τους τομείς της οικονομίας.
Λόγω της αύξησης των τιμών των πρώτων υλών, της ενέργειας και του κόστους εφοδιαστικής εξαιτίας της στρατιωτικής σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, οι γερμανικές χημικές εταιρείες ανακοίνωσαν ήδη ότι θα αυξήσουν τις τιμές των προϊόντων τους κατά 30–50%.
Αυτό αναμένεται να πλήξει την ανταγωνιστικότητα των προϊόντων και να αυξήσει το κόστος των τελικών αγαθών, όπως τα οικιακά χημικά και τα χρώματα.
Παρατεταμένη κρίση
Εάν η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή δεν υποχωρήσει στο άμεσο μέλλον, τότε το δεύτερο τρίμηνο του 2026 η ευρωζώνη αναμένεται να καταγράψει αύξηση του ΑΕΠ μόλις κατά 0,1–0,2%, ενώ οι μεγαλύτερες οικονομίες θα βρίσκονται στο χείλος της στασιμότητας, σύμφωνα με τον Τουν.
«Ο πληθωρισμός τον Απρίλιο – Μάιο θα ξεπεράσει το 3% σε ορισμένες χώρες, ενώ στην ευρωζώνη θα διατηρηθεί περίπου στο 2,7–3,0%», σημειώνει.
Στο συγκεκριμένο σενάριο, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα ξεκινήσει την αύξηση των επιτοκίων όχι νωρίτερα από τον Ιούνιο, αλλά το ίδιο το γεγονός της αναμονής αυστηροποίησης θα έχει ήδη καταπνίξει τις επενδύσεις, προσθέτει ο ειδικός.
Σύμφωνα με την εκτίμησή του, η αγορά θα σταθεροποιηθεί όχι νωρίτερα από το τρίτο τρίμηνο του 2026 και μόνο εάν οι τιμές της ενέργειας σταματήσουν να αυξάνονται και ο κίνδυνος διαταραχών στον εφοδιασμό μειωθεί.
Χωρίς αυτά, η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν θα αντιμετωπίσει καταστροφή όπως το 2020, αλλά μια παρατεταμένη ενεργειακή και πληθωριστική κρίση, η οποία θα γίνει αισθητή σχεδόν εξίσου οδυνηρά για τη βιομηχανία και τους καταναλωτές.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών