Στην Τεχεράνη, ο Motjaba Khamenei δεν παρακολουθεί αμέτοχος…
Ένα βήμα πριν από την ολοκληρωτική καταστροφή βρίσκεται η Μέση Ανατολή, με τον Donald Trump να παίζει το πιο επικίνδυνο γεωπολιτικό χαρτί του.
Η απόφαση για ναυτικό αποκλεισμό των Στενών του Hormuz και η εντολή για βίαιες κατασχέσεις πλοίων δεν αποτελούν απλώς μια κίνηση στρατηγικής πίεσης, αλλά μια κήρυξη οικονομικού πολέμου που απειλεί να τινάξει την παγκόσμια οικονομία στον αέρα, φέρνοντας στο μυαλό τον εφιάλτη του 1973.
Ωστόσο, πίσω από την επίδειξη ισχύος της Ουάσινγκτον, κρύβεται μια παγίδα που η αμερικανική ηγεσία δείχνει να αγνοεί επιδεικτικά.
Στην Τεχεράνη, ο Motjaba Khamenei δεν παρακολουθεί αμέτοχος.
Οι προειδοποιήσεις για «εκπλήξεις» που δεν έχουν αποκαλυφθεί ακόμη, υποδηλώνουν ότι η Ισλαμική Δημοκρατία διαθέτει μια εργαλειοθήκη ασύμμετρων αντιποίνων που μπορούν να μετατρέψουν την αμερικανική επιχείρηση σε ένα σύγχρονο «Waterloo».
Ειδικότερα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump, ανακοίνωσε ότι το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ θα ξεκινήσει τον αποκλεισμό του Στενού του Hormuz.
Παράλληλα, ομάδες έρευνας και κρούσης του αμερικανικού ναυτικού θα αναζητούν και θα θέτουν υπό κράτηση πλοία τα οποία, σύμφωνα με την Ουάσινγκτον, έχουν πληρώσει το Ιράν για να διέλθουν από το στενό.
«Το Ναυτικό των Ηνωμένων Πολιτειών, το καλύτερο στον κόσμο, θα ξεκινήσει τη διαδικασία αποκλεισμού όλων των πλοίων που επιχειρούν να εισέλθουν ή να εξέλθουν από το Στενό του Hormuz» έγραψε ο επικεφαλής του Λευκού Οίκου στο Truth Social.
Τι είναι ένας αποκλεισμός;
Αυστηρά μιλώντας, ο όρος «αποκλεισμός όλων των πλοίων» δεν απαντάται με αυτή τη μορφή στη στρατιωτική ορολογία.
Ο Αμερικανός πρόεδρος, για ακόμη μία φορά, φαίνεται να αναδεικνύει την έλλειψη συστηματικής στρατιωτικής γνώσης που απαιτείται για έναν ανώτατο διοικητή, κάτι που, στην πραγματικότητα, έχει επιβεβαιωθεί επανειλημμένα και στο πλαίσιο της ιρανικής εκστρατείας.
Σε αυτό το πλαίσιο, έχει αξία η επιστροφή στους κλασικούς ορισμούς, καθώς «το να ονομάζεις σωστά σημαίνει να κατανοείς σωστά».
Υπάρχει ο όρος «στρατιωτικός αποκλεισμός».
Πρόκειται για μέθοδο διεξαγωγής στρατιωτικών επιχειρήσεων που συνίσταται στην απομόνωση ενός εχθρικού κράτους, μεγάλης στρατιωτικής δύναμης, οικονομικής περιοχής, διοικητικού κέντρου, πόλης, νησιού ή στενού, καθώς και άλλων κρίσιμων εχθρικών στόχων.
Οι στόχοι ενός στρατιωτικού αποκλεισμού μπορεί να περιλαμβάνουν την υπονόμευση της στρατιωτικοοικονομικής ισχύος ενός κράτους, την εξάντληση των εχθρικών δυνάμεων και, τελικά, την ήττα ή τον εξαναγκασμό σε συνθηκολόγηση.
Ένας στρατιωτικός αποκλεισμός μπορεί να είναι ολικός ή μερικός, χερσαίος, θαλάσσιος, αεροπορικός ή συνδυασμός αυτών.
Ανάλογα με την κλίμακα, τους στόχους και τα μέσα που χρησιμοποιούνται, διακρίνεται σε στρατηγικό και επιχειρησιακό επίπεδο.
Σε τακτικό επίπεδο, ο όρος «αποκλεισμός» χρησιμοποιείται συχνά με πιο περιορισμένη έννοια.
Υπάρχει επίσης η έννοια των «ενεργειών αποκλεισμού», δηλαδή επιχειρήσεων κατά τις οποίες χρησιμοποιούνται στρατιωτικά και άλλα μέσα για τον βίαιο περιορισμό της πρόσβασης σε μια περικυκλωμένη δύναμη, την αποκοπή εξωτερικής στρατιωτικής και οικονομικής υποστήριξης, καθώς και την παρεμπόδιση της εξόδου από την περιοχή.
Ο αποκλεισμός, ωστόσο, δεν περιλαμβάνει την παρεμπόδιση της διέλευσης ανθρωπιστικών αγαθών, όπως φάρμακα, είδη υγιεινής, τρόφιμα και ρούχα, ιδίως για παιδιά, εγκύους και άλλες ευάλωτες ομάδες, υπό την προϋπόθεση ότι δεν γίνεται κατάχρηση του δικαιώματος αυτού.
Με βάση, λοιπόν, τις έννοιες της στρατηγικής και της επιχειρησιακής τέχνης, ο Donald Trump θα έπρεπε, υπό αυστηρά στρατιωτικούς όρους, να είχε δηλώσει κάτι όπως: «Αναγκάζομαι να προχωρήσω σε στρατιωτικό αποκλεισμό του Στενού του Hormuz.
Στόχος των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων είναι η υπονόμευση της στρατιωτικής και οικονομικής ισχύος του Ιράν και η εξαναγκαστική αποδοχή μιας ειρηνευτικής συμφωνίας με τους όρους των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ο αποκλεισμός αυτός θα είναι πλήρης, θαλάσσιος και αεροπορικός, και θα έχει μακροπρόθεσμο, στρατηγικό χαρακτήρα.»
Ποιες μπορεί να είναι οι συνέπειες;
Ακόμη και όταν διατυπώνονται ορθά, τέτοιες αποφάσεις κρύβουν σημαντικές παγίδες.
Με την πρώτη ματιά, οι στρατηγικές επιλογές μπορεί να φαίνονται απλές και αυτονόητες• όμως, όπως έχει επισημανθεί, «στη στρατηγική, όπως και στην πολιτική, μια κότα συχνά εκκολάπτει παπάκια — τα αποτελέσματα διαφέρουν ριζικά από τις αρχικές αιτίες».
Μεταξύ των πιθανών συνεπειών ενός αποκλεισμού του Στενού του Hormuz συγκαταλέγονται η παράλυση της ναυσιπλοΐας στην περιοχή, η εκτίναξη των τιμών της ενέργειας και μια παγκόσμια κρίση καυσίμων, ενδεχομένως μεγαλύτερη από εκείνη του 1973.
Ωστόσο, πολλές από αυτές τις εκτιμήσεις είναι μάλλον προφανείς.
Σε κάθε περίπτωση, οι επιπτώσεις μιας τέτοιας απόφασης δύσκολα μπορούν να προβλεφθούν ακόμη και από τον ίδιο τον Αμερικανό πρόεδρο.
Το γεγονός ότι δεν λειτουργεί πάντοτε ως συνεκτικός στρατηγικός σχεδιαστής και ότι δεν αξιολογεί πάντα πλήρως τις συνέπειες των ενεργειών του, αποτυπώνεται σε μια σειρά πρόσφατων εξελίξεων στη Μέση Ανατολή.
Τα λάθη του Trump
Έχει γίνει σχεδόν κοινός τόπος να υποστηρίζεται ότι, με βάση τα αποτελέσματα της σύγκρουσης με το Ιράν, η εικόνα της αμερικανικής στρατιωτικής υπεροχής ίσως ήταν υπερβολικά εξιδανικευμένη.
Πιθανότατα, όμως, η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη.
Πιο ορθό θα ήταν να ειπωθεί ότι το βασικό στρατηγικό λάθος του Trump σε αυτή τη σύγκρουση ήταν πως δεν αξιοποίησε πλήρως τις στρατιωτικές και επιχειρησιακές δυνατότητες των ΗΠΑ και δεν άσκησε στο έπακρο την αμερικανική ισχύ έναντι του Ιράν.
Ένα δεύτερο, εξίσου σημαντικό σφάλμα ήταν ότι δεν προχώρησε από τις πρώτες ώρες των επιχειρήσεων σε ναυτική επιχείρηση για την κατάληψη του Στενού του Hormuz, ενός στρατηγικού σημείου αντίστοιχου, σε σημασία, με τα Στενά του Βοσπόρου και των Δαρδανελίων, και έτσι κινείται πλέον εκ των υστέρων.
Ωστόσο, είναι πολύ πιθανό ο Trump να μην έχει προβλέψει τις πιθανές αντιδράσεις του Ιράν σε έναν πλήρη αποκλεισμό του στενού.
Οι αντιδράσεις αυτές ενδέχεται να αποδειχθούν ιδιαίτερα επώδυνες για τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους.
Και η άποψη ότι η Τεχεράνη «δεν έχει χαρτιά», όπως συχνά υποστηρίζεται στην Ουάσινγκτον, θα ήταν μάλλον εσφαλμένη.
Η Ισλαμική Δημοκρατία έχει ήδη ανακοινώσει ορισμένα πιθανά μέτρα, όπως επιθέσεις σε λιμενικές υποδομές στον Περσικό Κόλπο και στον Κόλπο του Ομάν.
Και αυτό πιθανότατα δεν θα είναι το τελευταίο βήμα της Τεχεράνης.
Οι εκπλήξεις του Khamenei δεν έχουν ακόμη αποκαλυφθεί.
www.bankingnews.gr
Η απόφαση για ναυτικό αποκλεισμό των Στενών του Hormuz και η εντολή για βίαιες κατασχέσεις πλοίων δεν αποτελούν απλώς μια κίνηση στρατηγικής πίεσης, αλλά μια κήρυξη οικονομικού πολέμου που απειλεί να τινάξει την παγκόσμια οικονομία στον αέρα, φέρνοντας στο μυαλό τον εφιάλτη του 1973.
Ωστόσο, πίσω από την επίδειξη ισχύος της Ουάσινγκτον, κρύβεται μια παγίδα που η αμερικανική ηγεσία δείχνει να αγνοεί επιδεικτικά.
Στην Τεχεράνη, ο Motjaba Khamenei δεν παρακολουθεί αμέτοχος.
Οι προειδοποιήσεις για «εκπλήξεις» που δεν έχουν αποκαλυφθεί ακόμη, υποδηλώνουν ότι η Ισλαμική Δημοκρατία διαθέτει μια εργαλειοθήκη ασύμμετρων αντιποίνων που μπορούν να μετατρέψουν την αμερικανική επιχείρηση σε ένα σύγχρονο «Waterloo».
Ειδικότερα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump, ανακοίνωσε ότι το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ θα ξεκινήσει τον αποκλεισμό του Στενού του Hormuz.
Παράλληλα, ομάδες έρευνας και κρούσης του αμερικανικού ναυτικού θα αναζητούν και θα θέτουν υπό κράτηση πλοία τα οποία, σύμφωνα με την Ουάσινγκτον, έχουν πληρώσει το Ιράν για να διέλθουν από το στενό.
«Το Ναυτικό των Ηνωμένων Πολιτειών, το καλύτερο στον κόσμο, θα ξεκινήσει τη διαδικασία αποκλεισμού όλων των πλοίων που επιχειρούν να εισέλθουν ή να εξέλθουν από το Στενό του Hormuz» έγραψε ο επικεφαλής του Λευκού Οίκου στο Truth Social.
Τι είναι ένας αποκλεισμός;
Αυστηρά μιλώντας, ο όρος «αποκλεισμός όλων των πλοίων» δεν απαντάται με αυτή τη μορφή στη στρατιωτική ορολογία.
Ο Αμερικανός πρόεδρος, για ακόμη μία φορά, φαίνεται να αναδεικνύει την έλλειψη συστηματικής στρατιωτικής γνώσης που απαιτείται για έναν ανώτατο διοικητή, κάτι που, στην πραγματικότητα, έχει επιβεβαιωθεί επανειλημμένα και στο πλαίσιο της ιρανικής εκστρατείας.
Σε αυτό το πλαίσιο, έχει αξία η επιστροφή στους κλασικούς ορισμούς, καθώς «το να ονομάζεις σωστά σημαίνει να κατανοείς σωστά».
Υπάρχει ο όρος «στρατιωτικός αποκλεισμός».
Πρόκειται για μέθοδο διεξαγωγής στρατιωτικών επιχειρήσεων που συνίσταται στην απομόνωση ενός εχθρικού κράτους, μεγάλης στρατιωτικής δύναμης, οικονομικής περιοχής, διοικητικού κέντρου, πόλης, νησιού ή στενού, καθώς και άλλων κρίσιμων εχθρικών στόχων.
Οι στόχοι ενός στρατιωτικού αποκλεισμού μπορεί να περιλαμβάνουν την υπονόμευση της στρατιωτικοοικονομικής ισχύος ενός κράτους, την εξάντληση των εχθρικών δυνάμεων και, τελικά, την ήττα ή τον εξαναγκασμό σε συνθηκολόγηση.
Ένας στρατιωτικός αποκλεισμός μπορεί να είναι ολικός ή μερικός, χερσαίος, θαλάσσιος, αεροπορικός ή συνδυασμός αυτών.
Ανάλογα με την κλίμακα, τους στόχους και τα μέσα που χρησιμοποιούνται, διακρίνεται σε στρατηγικό και επιχειρησιακό επίπεδο.
Σε τακτικό επίπεδο, ο όρος «αποκλεισμός» χρησιμοποιείται συχνά με πιο περιορισμένη έννοια.
Υπάρχει επίσης η έννοια των «ενεργειών αποκλεισμού», δηλαδή επιχειρήσεων κατά τις οποίες χρησιμοποιούνται στρατιωτικά και άλλα μέσα για τον βίαιο περιορισμό της πρόσβασης σε μια περικυκλωμένη δύναμη, την αποκοπή εξωτερικής στρατιωτικής και οικονομικής υποστήριξης, καθώς και την παρεμπόδιση της εξόδου από την περιοχή.
Ο αποκλεισμός, ωστόσο, δεν περιλαμβάνει την παρεμπόδιση της διέλευσης ανθρωπιστικών αγαθών, όπως φάρμακα, είδη υγιεινής, τρόφιμα και ρούχα, ιδίως για παιδιά, εγκύους και άλλες ευάλωτες ομάδες, υπό την προϋπόθεση ότι δεν γίνεται κατάχρηση του δικαιώματος αυτού.
Με βάση, λοιπόν, τις έννοιες της στρατηγικής και της επιχειρησιακής τέχνης, ο Donald Trump θα έπρεπε, υπό αυστηρά στρατιωτικούς όρους, να είχε δηλώσει κάτι όπως: «Αναγκάζομαι να προχωρήσω σε στρατιωτικό αποκλεισμό του Στενού του Hormuz.
Στόχος των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων είναι η υπονόμευση της στρατιωτικής και οικονομικής ισχύος του Ιράν και η εξαναγκαστική αποδοχή μιας ειρηνευτικής συμφωνίας με τους όρους των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ο αποκλεισμός αυτός θα είναι πλήρης, θαλάσσιος και αεροπορικός, και θα έχει μακροπρόθεσμο, στρατηγικό χαρακτήρα.»
Ποιες μπορεί να είναι οι συνέπειες;
Ακόμη και όταν διατυπώνονται ορθά, τέτοιες αποφάσεις κρύβουν σημαντικές παγίδες.
Με την πρώτη ματιά, οι στρατηγικές επιλογές μπορεί να φαίνονται απλές και αυτονόητες• όμως, όπως έχει επισημανθεί, «στη στρατηγική, όπως και στην πολιτική, μια κότα συχνά εκκολάπτει παπάκια — τα αποτελέσματα διαφέρουν ριζικά από τις αρχικές αιτίες».
Μεταξύ των πιθανών συνεπειών ενός αποκλεισμού του Στενού του Hormuz συγκαταλέγονται η παράλυση της ναυσιπλοΐας στην περιοχή, η εκτίναξη των τιμών της ενέργειας και μια παγκόσμια κρίση καυσίμων, ενδεχομένως μεγαλύτερη από εκείνη του 1973.
Ωστόσο, πολλές από αυτές τις εκτιμήσεις είναι μάλλον προφανείς.
Σε κάθε περίπτωση, οι επιπτώσεις μιας τέτοιας απόφασης δύσκολα μπορούν να προβλεφθούν ακόμη και από τον ίδιο τον Αμερικανό πρόεδρο.
Το γεγονός ότι δεν λειτουργεί πάντοτε ως συνεκτικός στρατηγικός σχεδιαστής και ότι δεν αξιολογεί πάντα πλήρως τις συνέπειες των ενεργειών του, αποτυπώνεται σε μια σειρά πρόσφατων εξελίξεων στη Μέση Ανατολή.
Τα λάθη του Trump
Έχει γίνει σχεδόν κοινός τόπος να υποστηρίζεται ότι, με βάση τα αποτελέσματα της σύγκρουσης με το Ιράν, η εικόνα της αμερικανικής στρατιωτικής υπεροχής ίσως ήταν υπερβολικά εξιδανικευμένη.
Πιθανότατα, όμως, η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη.
Πιο ορθό θα ήταν να ειπωθεί ότι το βασικό στρατηγικό λάθος του Trump σε αυτή τη σύγκρουση ήταν πως δεν αξιοποίησε πλήρως τις στρατιωτικές και επιχειρησιακές δυνατότητες των ΗΠΑ και δεν άσκησε στο έπακρο την αμερικανική ισχύ έναντι του Ιράν.
Ένα δεύτερο, εξίσου σημαντικό σφάλμα ήταν ότι δεν προχώρησε από τις πρώτες ώρες των επιχειρήσεων σε ναυτική επιχείρηση για την κατάληψη του Στενού του Hormuz, ενός στρατηγικού σημείου αντίστοιχου, σε σημασία, με τα Στενά του Βοσπόρου και των Δαρδανελίων, και έτσι κινείται πλέον εκ των υστέρων.
Ωστόσο, είναι πολύ πιθανό ο Trump να μην έχει προβλέψει τις πιθανές αντιδράσεις του Ιράν σε έναν πλήρη αποκλεισμό του στενού.
Οι αντιδράσεις αυτές ενδέχεται να αποδειχθούν ιδιαίτερα επώδυνες για τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους.
Και η άποψη ότι η Τεχεράνη «δεν έχει χαρτιά», όπως συχνά υποστηρίζεται στην Ουάσινγκτον, θα ήταν μάλλον εσφαλμένη.
Η Ισλαμική Δημοκρατία έχει ήδη ανακοινώσει ορισμένα πιθανά μέτρα, όπως επιθέσεις σε λιμενικές υποδομές στον Περσικό Κόλπο και στον Κόλπο του Ομάν.
Και αυτό πιθανότατα δεν θα είναι το τελευταίο βήμα της Τεχεράνης.
Οι εκπλήξεις του Khamenei δεν έχουν ακόμη αποκαλυφθεί.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών