Προσομοιώσεις αποκαλύπτουν πως τα αμερικανικά αεροπλανοφόρα, τα πυρηνοκίνητα υποβρύχια και οι αμφίβιες δυνάμεις τους έχουν επανειλημμένα βυθιστεί από πολύ μικρότερα και φθηνότερα ντιζελοηλεκτρικά υποβρύχια, όπως τα Ghadir του Ιράν
Η επιβεβαίωση ότι το πολεμικό ναυτικό του Ιράν ανέπτυξε τα ελαφρά επιθετικά υποβρύχια κλάσης Ghadir στα Στενά του Hormuz προκάλεσε έντονη ανησυχία σε στρατιωτικούς και γεωπολιτικούς κύκλους της Δύσης.
Τα συγκεκριμένα υποβρύχια, τα οποία βασίζονται σε τεχνολογίες και σχεδιάσεις της Βόρειας Κορέας και παράγονται κατόπιν αδειοδότησης, θεωρούνται από πολλούς δυτικούς αναλυτές «ασύμμετρα όπλα» ικανά να προκαλέσουν σοβαρές απώλειες σε πολύ ακριβότερα και τεχνολογικά πιο προηγμένα αμερικανικά μέσα.
Παρά την εικόνα ανωτερότητας που επιχειρούν διαχρονικά να προβάλλουν οι ΗΠΑ για το ναυτικό τους, η ιστορία στρατιωτικών ασκήσεων των τελευταίων δεκαετιών δείχνει κάτι εντελώς διαφορετικό: τα αμερικανικά αεροπλανοφόρα, τα πυρηνοκίνητα υποβρύχια και οι αμφίβιες δυνάμεις τους έχουν επανειλημμένα «βυθιστεί» σε προσομοιωμένες συγκρούσεις από πολύ μικρότερα και φθηνότερα ντιζελοηλεκτρικά υποβρύχια.
Το γεγονός αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία στην περίπτωση του Ιράν, καθώς η γεωγραφία των Στενών του Hormuz, οι ιδιαιτερότητες των θαλάσσιων συνθηκών και η φιλοσοφία ασύμμετρου πολέμου που έχει υιοθετήσει η Τεχεράνη δημιουργούν ένα περιβάλλον εξαιρετικά επικίνδυνο για τις αμερικανικές ναυτικές δυνάμεις.
Η κλάση Ghadir και η ιρανική στρατηγική ασύμμετρου πολέμου
Τα υποβρύχια κλάσης Ghadir - τα δελφίνια του Περσικού Κόλπου όπως τα αποκαλούν Ιρανοί αξιωματικοί - αποτελούν έναν από τους βασικούς πυλώνες της ναυτικής στρατηγικής της Τεχεράνης.
Πρόκειται για μικρά ντιζελοηλεκτρικά υποβρύχια χαμηλού εκτοπίσματος, σχεδιασμένα κυρίως για επιχειρήσεις σε ρηχά νερά, ακριβώς δηλαδή στο περιβάλλον όπου επιχειρεί ο αμερικανικός στόλος όταν εισέρχεται στα Στενά του Hormuz.
Σε αντίθεση με τα μεγάλα πυρηνοκίνητα υποβρύχια των ΗΠΑ, τα Ghadir δεν σχεδιάστηκαν για υπερωκεάνιες επιχειρήσεις ή για επίδειξη ισχύος σε παγκόσμια κλίμακα.
Η φιλοσοφία τους είναι διαφορετική: χαμηλό ίχνος, αθόρυβη λειτουργία, δυσκολία εντοπισμού και δυνατότητα αιφνιδιαστικής επίθεσης σε κλειστά και γεωγραφικά περιορισμένα θαλάσσια πεδία.
Αυτό ακριβώς είναι που προκαλεί φόβο στην Ουάσιγκτον.
Το αμερικανικό ναυτικό έχει δομηθεί γύρω από πανάκριβα αεροπλανοφόρα και μεγάλες μονάδες επιφανείας, οι οποίες είναι εξαιρετικά αποτελεσματικές σε ανοικτούς ωκεανούς, αλλά πολύ πιο ευάλωτες σε περιοχές όπου μικρά και αθόρυβα υποβρύχια μπορούν να πλησιάσουν χωρίς να γίνουν αντιληπτά.
Το Ιράν έχει επενδύσει συστηματικά σε αυτή τη μορφή πολέμου.
Η λογική της Τεχεράνης δεν είναι να ανταγωνιστεί τις ΗΠΑ συμμετρικά, αλλά να καταστήσει οποιαδήποτε αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση τόσο δαπανηρή και επικίνδυνη ώστε να λειτουργήσει αποτρεπτικά.
Προσομοιώσεις τρόμου - Οι επανειλημμένες αποτυχίες των ΗΠΑ απέναντι σε ντιζελοηλεκτρικά υποβρύχια
Η πραγματικότητα που αποσιωπάται συχνά από τα δυτικά μέσα ενημέρωσης είναι ότι οι ΗΠΑ έχουν επανειλημμένα αποτύχει να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά ντιζελοηλεκτρικά υποβρύχια σε ασκήσεις με συμμάχους τους.
Ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά παραδείγματα προέρχεται από την Αυστραλία.
Τα υποβρύχια κλάσης Collins του Βασιλικού Ναυτικού της Αυστραλίας κατάφεραν επανειλημμένα να «βυθίσουν» αμερικανικά πλοία σε ασκήσεις μεγάλης κλίμακας, εξηγεί το Military Watch Magazine.
Κατά τη διάρκεια των ασκήσεων RIMPAC το 2000, αυστραλιανό υποβρύχιο Collins φέρεται να βύθισε δύο αμερικανικά πυρηνοκίνητα υποβρύχια και να πλησίασε επικίνδυνα κοντά στο αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln χωρίς να εντοπιστεί.
Το γεγονός αυτό ήταν ιδιαίτερα ταπεινωτικό για το αμερικανικό ναυτικό, καθώς η περιοχή δράσης του αυστραλιανού υποβρυχίου ήταν γνωστή εκ των προτέρων.
Παρά την πλήρη ετοιμότητα της αμερικανικής δύναμης μάχης, το υποβρύχιο δεν εντοπίστηκε εγκαίρως.
Αυτό ανέδειξε μια κρίσιμη αδυναμία των αμερικανικών συστημάτων ανθυποβρυχιακού πολέμου απέναντι σε μικρά, αθόρυβα και ευέλικτα ντιζελοηλεκτρικά σκάφη.
Το 2001, κατά τη διάρκεια της άσκησης Operation Tandem Thrust, ο αναλυτής Derek Woolner ανέφερε ότι υποβρύχιο Collins «βύθισε» δύο αμερικανικά αμφίβια επιθετικά πλοία σε βάθος μόλις 70 έως 80 μέτρων — σχεδόν όσο και το μήκος του ίδιου του υποβρυχίου.
Η επιτυχία αυτή δεν ήταν τυχαία.
Τα ντιζελοηλεκτρικά υποβρύχια μπορούν να παραμένουν σχεδόν ακίνητα στον βυθό, μειώνοντας δραματικά το ακουστικό τους ίχνος.
Σε τέτοιες συνθήκες, ακόμη και τα πιο εξελιγμένα αμερικανικά σόναρ δυσκολεύονται να τα εντοπίσουν.
Τον Οκτώβριο του 2002, υποβρύχιο Collins κατάφερε να «σκοτώσει» το αμερικανικό πυρηνοκίνητο υποβρύχιο USS Olympia σε ασκήσεις κοντά στη Χαβάη.
Ο Αυστραλός κυβερνήτης του υποβρυχίου δήλωσε χαρακτηριστικά ότι η μεγαλύτερη ταχύτητα του αμερικανικού σκάφους δεν αποτελούσε πλεονέκτημα, διότι «όσο πιο γρήγορα κινείσαι, τόσο περισσότερο θόρυβο παράγεις».
Η δήλωση αυτή συνοψίζει το βασικό πρόβλημα των ΗΠΑ στον ανθυποβρυχιακό πόλεμο.
Η αμερικανική στρατηγική βασίζεται στην τεχνολογική υπεροχή και στην ταχύτητα, όμως αυτά τα χαρακτηριστικά μπορούν να μετατραπούν σε μειονέκτημα σε περιβάλλοντα όπου η απόκρυψη και η σιωπή έχουν μεγαλύτερη σημασία.
Υποβρύχιο Collins
Η Σουηδία, η Ιαπωνία και η Χιλή εξέθεσαν το αμερικανικό ναυτικό
Οι αποτυχίες των ΗΠΑ απέναντι σε ντιζελοηλεκτρικά υποβρύχια δεν περιορίζονται στην Αυστραλία.
Το 2004, ο αντιναύαρχος του αμερικανικού ναυτικού Kirkland H. Donald παραδέχθηκε δημόσια ότι το σουηδικό υποβρύχιο HSwMS Halland είχε επιδείξει «εντυπωσιακή αποτελεσματικότητα» απέναντι σε μία από τις καλύτερες μονάδες των ΗΠΑ, το USS Annapolis.
Η παραδοχή αυτή είχε ιδιαίτερη σημασία, διότι προήλθε από ανώτατο αξιωματούχο του αμερικανικού ναυτικού και ουσιαστικά επιβεβαίωνε ότι ακόμη και τα κορυφαία αμερικανικά πλοία αντιμετώπιζαν σοβαρές δυσκολίες απέναντι σε καλά εκπαιδευμένα πληρώματα ντιζελοηλεκτρικών υποβρυχίων.
Ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες ανέφεραν μάλιστα ότι το USS Annapolis είχε «βυθιστεί» στην άσκηση.
Παρόμοιες επιτυχίες σημείωσαν και τα ιαπωνικά υποβρύχια.
Τα ντιζελοηλεκτρικά σκάφη της Ιαπωνίας αποδείχθηκαν εξαιρετικά δύσκολο να εντοπιστούν από τα αμερικανικά σόναρ, επιτυγχάνοντας επανειλημμένα πλήγματα εναντίον αμερικανικών μονάδων επιφανείας.
Ακόμη και η Χιλή, χώρα με σαφώς μικρότερες στρατιωτικές δυνατότητες από τις ΗΠΑ, κατάφερε να εκθέσει τις αμερικανικές αδυναμίες μέσω των υποβρυχίων της.
Το κοινό στοιχείο σε όλες αυτές τις περιπτώσεις ήταν η αδυναμία του αμερικανικού ναυτικού να εντοπίσει εγκαίρως μικρά και αθόρυβα υποβρύχια σε περίπλοκα θαλάσσια περιβάλλοντα.
Πυρηνοκίνητο υποβρύχιο ΗΠΑ
Στενά του Hormuz - Εφιάλτης για τα αμερικανικά αεροπλανοφόρα
Τα Στενά του Hormuz αποτελούν μία από τις πλέον δύσκολες περιοχές στον κόσμο για επιχειρήσεις ανθυποβρυχιακού πολέμου.
Πρόκειται για στενό θαλάσσιο πέρασμα με υψηλή εμπορική κίνηση, μεταβαλλόμενες θερμοκρασίες νερού, περιορισμένα βάθη και έντονο ακουστικό «θόρυβο».
Όλα αυτά δυσκολεύουν δραματικά τη λειτουργία των σόναρ.
Για το Ιράν, το περιβάλλον αυτό λειτουργεί ως φυσικός πολλαπλασιαστής ισχύος.
Τα υποβρύχια Ghadir μπορούν να κινούνται κοντά στις ακτές, να εκμεταλλεύονται τα ρηχά νερά και να παραμένουν σχεδόν αόρατα μέχρι τη στιγμή της επίθεσης.
Αντίθετα, τα αμερικανικά αεροπλανοφόρα και τα μεγάλα πλοία συνοδείας είναι αναγκασμένα να επιχειρούν σε συγκεκριμένους διαδρόμους διέλευσης, γεγονός που περιορίζει τις δυνατότητες ελιγμών τους.
Το οικονομικό και στρατηγικό κόστος ενός επιτυχημένου πλήγματος εναντίον αμερικανικού αεροπλανοφόρου θα ήταν τεράστιο.
Ένα μόνο αεροπλανοφόρο των ΗΠΑ κοστίζει δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια και μεταφέρει χιλιάδες μέλη πληρώματος.
Ακόμη και σοβαρή ζημιά — χωρίς βύθιση — θα αποτελούσε ιστορικό σοκ για την αμερικανική ισχύ και το γόητρο της Ουάσιγκτον.
Το Ιράν γνωρίζει ότι δεν χρειάζεται να καταστρέψει ολοκληρωτικά τον αμερικανικό στόλο.
Αρκεί να αποδείξει ότι μπορεί να προκαλέσει σημαντικές απώλειες ώστε να αλλάξει το πολιτικό κόστος οποιασδήποτε αμερικανικής επέμβασης.
Η αποτυχία της αμερικανικής στρατηγικής αποτροπής
Για δεκαετίες, οι ΗΠΑ βασίστηκαν στην ιδέα ότι η στρατιωτική τους υπεροχή θα λειτουργούσε αποτρεπτικά απέναντι σε οποιονδήποτε αντίπαλο.
Ωστόσο, η εμπειρία των τελευταίων ετών δείχνει ότι η εποχή της απόλυτης αμερικανικής κυριαρχίας αμφισβητείται ολοένα και περισσότερο.
Η ανάπτυξη ασύμμετρων όπλων από χώρες όπως το Ιράν, η Βόρεια Κορέα, η Ρωσία και η Κίνα δημιουργεί νέες συνθήκες στο πεδίο της στρατιωτικής ισορροπίας.
Το Ιράν ειδικότερα έχει επιδείξει αξιοσημείωτη ικανότητα προσαρμογής απέναντι στις κυρώσεις και στη δυτική πίεση.
Παρά τις δεκαετίες οικονομικού πολέμου, η Τεχεράνη κατάφερε να αναπτύξει εγχώρια αμυντική βιομηχανία, να βελτιώσει τα πυραυλικά της συστήματα και να δημιουργήσει ένα πολυεπίπεδο δίκτυο αποτροπής.
Οι ΗΠΑ συχνά υποτιμούν αυτή την πραγματικότητα, θεωρώντας ότι η τεχνολογική υπεροχή αρκεί για να εξασφαλίσει τη νίκη.
Όμως οι πόλεμοι του 21ου αιώνα δείχνουν ότι η αποφασιστικότητα, η γεωγραφία, η στρατηγική προσαρμοστικότητα και οι ασύμμετρες δυνατότητες μπορούν να εξουδετερώσουν πολύ ακριβότερα οπλικά συστήματα.
Η ψυχολογική διάσταση του ναυτικού πολέμου
Ένα από τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματα των ιρανικών υποβρυχίων είναι η ψυχολογική πίεση που ασκούν.
Η αβεβαιότητα σχετικά με το πού βρίσκεται ένα υποβρύχιο μπορεί να παραλύσει ολόκληρες ναυτικές επιχειρήσεις.
Τα αμερικανικά αεροπλανοφόρα, παρά τη δύναμή τους, είναι εξαιρετικά πολύτιμοι και ευάλωτοι στόχοι.
Η πιθανότητα ύπαρξης αθέατων υποβρυχίων σε μια περιοχή επιχειρήσεων αναγκάζει το αμερικανικό ναυτικό να αφιερώνει τεράστιους πόρους στην προστασία τους.
Αυτό σημαίνει περισσότερα πλοία συνοδείας, περισσότερα ανθυποβρυχιακά ελικόπτερα, περισσότερες περιπολίες και γενικότερα σημαντική επιβράδυνση των επιχειρησιακών ρυθμών.
Με άλλα λόγια, ακόμη και χωρίς να εκτοξεύσει τορπίλη, ένα ιρανικό υποβρύχιο μπορεί να επηρεάσει δυσανάλογα τις κινήσεις ολόκληρου του αμερικανικού στόλου.
Η στρατιωτική εκπαίδευση του Ιράν και η πραγματικότητα της Μέσης Ανατολής
Δυτικοί αναλυτές συχνά αμφισβητούν το επίπεδο εκπαίδευσης των ιρανικών πληρωμάτων.
Ωστόσο, η εικόνα αυτή δεν ανταποκρίνεται πλήρως στην πραγματικότητα.
Οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις έχουν αποκτήσει σημαντική εμπειρία σε επιχειρήσεις ασύμμετρου πολέμου, ενώ έχουν επιδείξει υψηλή ετοιμότητα σε διάφορα περιφερειακά μέτωπα.
Η Τεχεράνη έχει επίσης επενδύσει σημαντικά στη συνεργασία με χώρες που διαθέτουν εμπειρία στην αντιμετώπιση δυτικής στρατιωτικής υπεροχής.
Η Βόρεια Κορέα, από την οποία προέρχονται οι βασικές σχεδιάσεις των Ghadir, θεωρείται μία από τις πλέον έμπειρες χώρες στον κόσμο στον τομέα του ασύμμετρου ναυτικού πολέμου.
Το γεγονός ότι το Ιράν διαθέτει μεταξύ 14 και 20 υποβρυχίων κλάσης Ghadir, καθώς και επιπλέον ντιζελοηλεκτρικά υποβρύχια κορεατικής προέλευσης, σημαίνει ότι μπορεί να δημιουργήσει περιβάλλον συνεχούς απειλής για οποιαδήποτε αμερικανική ναυτική δύναμη εισέλθει στον Περσικό Κόλπο.
Η παρακμή της αμερικανικής ναυτικής παντοδυναμίας
Η συζήτηση γύρω από τα ιρανικά υποβρύχια δεν αφορά μόνο το Ιράν.
Αφορά συνολικά τη σταδιακή διάβρωση της αμερικανικής στρατιωτικής υπεροχής σε έναν κόσμο που γίνεται ολοένα και πιο πολυπολικός.
Οι ΗΠΑ εξακολουθούν να διαθέτουν τον ισχυρότερο στόλο στον κόσμο, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι μπορούν να επιχειρούν χωρίς σοβαρό ρίσκο.
Οι επανειλημμένες αποτυχίες τους σε ασκήσεις απέναντι σε μικρότερα ντιζελοηλεκτρικά υποβρύχια αποκαλύπτουν ένα θεμελιώδες πρόβλημα: η τεχνολογία από μόνη της δεν εγγυάται ασφάλεια.
Το Ιράν, αξιοποιώντας γεωγραφικά πλεονεκτήματα, ασύμμετρες τακτικές και χαμηλού κόστους αλλά αποτελεσματικά οπλικά συστήματα, έχει καταφέρει να δημιουργήσει μια πραγματική απειλή απέναντι σε έναν αντίπαλο πολλαπλάσιας ισχύος.
Αυτό εξηγεί γιατί οι ΗΠΑ αποφεύγουν εδώ και χρόνια μια άμεση στρατιωτική σύγκρουση μεγάλης κλίμακας με την Τεχεράνη.
Το κόστος μιας τέτοιας σύγκρουσης θα μπορούσε να είναι πολύ μεγαλύτερο από αυτό που είναι διατεθειμένη να αποδεχθεί η αμερικανική πολιτική ηγεσία.
Θανάσιμη απειλή
Η ανάπτυξη των ιρανικών υποβρυχίων κλάσης Ghadir στα Στενά του Hormuz αποτελεί μια ξεκάθαρη υπενθύμιση ότι η στρατιωτική ισορροπία στη Μέση Ανατολή αλλάζει.
Παρά την τεράστια ισχύ του αμερικανικού ναυτικού, η ιστορία των τελευταίων δεκαετιών αποδεικνύει ότι τα ντιζελοηλεκτρικά υποβρύχια μπορούν να αποτελέσουν θανάσιμη απειλή ακόμη και για τις πιο προηγμένες ναυτικές δυνάμεις.
Οι επιτυχίες της Αυστραλίας, της Σουηδίας, της Ιαπωνίας και της Χιλής απέναντι σε αμερικανικά πλοία κατά τη διάρκεια ασκήσεων αποκαλύπτουν τις βαθιές αδυναμίες της αμερικανικής ανθυποβρυχιακής στρατηγικής.
Σε αυτό το πλαίσιο, το Ιράν φαίνεται να έχει αναπτύξει μια ιδιαίτερα αποτελεσματική μορφή αποτροπής, βασισμένη όχι στην αριθμητική ή τεχνολογική υπεροχή, αλλά στην ευφυή αξιοποίηση της γεωγραφίας, της τακτικής και της ασύμμετρης ισχύος.
Το μήνυμα που στέλνει η Τεχεράνη είναι σαφές: ακόμη και η μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη του κόσμου δεν μπορεί πλέον να θεωρεί ότι επιχειρεί χωρίς κόστος ή συνέπειες.
Και ίσως αυτό να είναι το σημαντικότερο γεωπολιτικό συμπέρασμα της εποχής μας.
www.bankingnews.gr
Τα συγκεκριμένα υποβρύχια, τα οποία βασίζονται σε τεχνολογίες και σχεδιάσεις της Βόρειας Κορέας και παράγονται κατόπιν αδειοδότησης, θεωρούνται από πολλούς δυτικούς αναλυτές «ασύμμετρα όπλα» ικανά να προκαλέσουν σοβαρές απώλειες σε πολύ ακριβότερα και τεχνολογικά πιο προηγμένα αμερικανικά μέσα.
Παρά την εικόνα ανωτερότητας που επιχειρούν διαχρονικά να προβάλλουν οι ΗΠΑ για το ναυτικό τους, η ιστορία στρατιωτικών ασκήσεων των τελευταίων δεκαετιών δείχνει κάτι εντελώς διαφορετικό: τα αμερικανικά αεροπλανοφόρα, τα πυρηνοκίνητα υποβρύχια και οι αμφίβιες δυνάμεις τους έχουν επανειλημμένα «βυθιστεί» σε προσομοιωμένες συγκρούσεις από πολύ μικρότερα και φθηνότερα ντιζελοηλεκτρικά υποβρύχια.
Το γεγονός αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία στην περίπτωση του Ιράν, καθώς η γεωγραφία των Στενών του Hormuz, οι ιδιαιτερότητες των θαλάσσιων συνθηκών και η φιλοσοφία ασύμμετρου πολέμου που έχει υιοθετήσει η Τεχεράνη δημιουργούν ένα περιβάλλον εξαιρετικά επικίνδυνο για τις αμερικανικές ναυτικές δυνάμεις.
Η κλάση Ghadir και η ιρανική στρατηγική ασύμμετρου πολέμου
Τα υποβρύχια κλάσης Ghadir - τα δελφίνια του Περσικού Κόλπου όπως τα αποκαλούν Ιρανοί αξιωματικοί - αποτελούν έναν από τους βασικούς πυλώνες της ναυτικής στρατηγικής της Τεχεράνης.
Πρόκειται για μικρά ντιζελοηλεκτρικά υποβρύχια χαμηλού εκτοπίσματος, σχεδιασμένα κυρίως για επιχειρήσεις σε ρηχά νερά, ακριβώς δηλαδή στο περιβάλλον όπου επιχειρεί ο αμερικανικός στόλος όταν εισέρχεται στα Στενά του Hormuz.
Σε αντίθεση με τα μεγάλα πυρηνοκίνητα υποβρύχια των ΗΠΑ, τα Ghadir δεν σχεδιάστηκαν για υπερωκεάνιες επιχειρήσεις ή για επίδειξη ισχύος σε παγκόσμια κλίμακα.
Η φιλοσοφία τους είναι διαφορετική: χαμηλό ίχνος, αθόρυβη λειτουργία, δυσκολία εντοπισμού και δυνατότητα αιφνιδιαστικής επίθεσης σε κλειστά και γεωγραφικά περιορισμένα θαλάσσια πεδία.
Αυτό ακριβώς είναι που προκαλεί φόβο στην Ουάσιγκτον.
Το αμερικανικό ναυτικό έχει δομηθεί γύρω από πανάκριβα αεροπλανοφόρα και μεγάλες μονάδες επιφανείας, οι οποίες είναι εξαιρετικά αποτελεσματικές σε ανοικτούς ωκεανούς, αλλά πολύ πιο ευάλωτες σε περιοχές όπου μικρά και αθόρυβα υποβρύχια μπορούν να πλησιάσουν χωρίς να γίνουν αντιληπτά.
Το Ιράν έχει επενδύσει συστηματικά σε αυτή τη μορφή πολέμου.
Η λογική της Τεχεράνης δεν είναι να ανταγωνιστεί τις ΗΠΑ συμμετρικά, αλλά να καταστήσει οποιαδήποτε αμερικανική στρατιωτική επιχείρηση τόσο δαπανηρή και επικίνδυνη ώστε να λειτουργήσει αποτρεπτικά.
Προσομοιώσεις τρόμου - Οι επανειλημμένες αποτυχίες των ΗΠΑ απέναντι σε ντιζελοηλεκτρικά υποβρύχια
Η πραγματικότητα που αποσιωπάται συχνά από τα δυτικά μέσα ενημέρωσης είναι ότι οι ΗΠΑ έχουν επανειλημμένα αποτύχει να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά ντιζελοηλεκτρικά υποβρύχια σε ασκήσεις με συμμάχους τους.
Ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά παραδείγματα προέρχεται από την Αυστραλία.
Τα υποβρύχια κλάσης Collins του Βασιλικού Ναυτικού της Αυστραλίας κατάφεραν επανειλημμένα να «βυθίσουν» αμερικανικά πλοία σε ασκήσεις μεγάλης κλίμακας, εξηγεί το Military Watch Magazine.
Κατά τη διάρκεια των ασκήσεων RIMPAC το 2000, αυστραλιανό υποβρύχιο Collins φέρεται να βύθισε δύο αμερικανικά πυρηνοκίνητα υποβρύχια και να πλησίασε επικίνδυνα κοντά στο αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln χωρίς να εντοπιστεί.
Το γεγονός αυτό ήταν ιδιαίτερα ταπεινωτικό για το αμερικανικό ναυτικό, καθώς η περιοχή δράσης του αυστραλιανού υποβρυχίου ήταν γνωστή εκ των προτέρων.
Παρά την πλήρη ετοιμότητα της αμερικανικής δύναμης μάχης, το υποβρύχιο δεν εντοπίστηκε εγκαίρως.
Αυτό ανέδειξε μια κρίσιμη αδυναμία των αμερικανικών συστημάτων ανθυποβρυχιακού πολέμου απέναντι σε μικρά, αθόρυβα και ευέλικτα ντιζελοηλεκτρικά σκάφη.
Το 2001, κατά τη διάρκεια της άσκησης Operation Tandem Thrust, ο αναλυτής Derek Woolner ανέφερε ότι υποβρύχιο Collins «βύθισε» δύο αμερικανικά αμφίβια επιθετικά πλοία σε βάθος μόλις 70 έως 80 μέτρων — σχεδόν όσο και το μήκος του ίδιου του υποβρυχίου.
Η επιτυχία αυτή δεν ήταν τυχαία.
Τα ντιζελοηλεκτρικά υποβρύχια μπορούν να παραμένουν σχεδόν ακίνητα στον βυθό, μειώνοντας δραματικά το ακουστικό τους ίχνος.
Σε τέτοιες συνθήκες, ακόμη και τα πιο εξελιγμένα αμερικανικά σόναρ δυσκολεύονται να τα εντοπίσουν.
Τον Οκτώβριο του 2002, υποβρύχιο Collins κατάφερε να «σκοτώσει» το αμερικανικό πυρηνοκίνητο υποβρύχιο USS Olympia σε ασκήσεις κοντά στη Χαβάη.
Ο Αυστραλός κυβερνήτης του υποβρυχίου δήλωσε χαρακτηριστικά ότι η μεγαλύτερη ταχύτητα του αμερικανικού σκάφους δεν αποτελούσε πλεονέκτημα, διότι «όσο πιο γρήγορα κινείσαι, τόσο περισσότερο θόρυβο παράγεις».
Η δήλωση αυτή συνοψίζει το βασικό πρόβλημα των ΗΠΑ στον ανθυποβρυχιακό πόλεμο.
Η αμερικανική στρατηγική βασίζεται στην τεχνολογική υπεροχή και στην ταχύτητα, όμως αυτά τα χαρακτηριστικά μπορούν να μετατραπούν σε μειονέκτημα σε περιβάλλοντα όπου η απόκρυψη και η σιωπή έχουν μεγαλύτερη σημασία.
Υποβρύχιο Collins
Η Σουηδία, η Ιαπωνία και η Χιλή εξέθεσαν το αμερικανικό ναυτικό
Οι αποτυχίες των ΗΠΑ απέναντι σε ντιζελοηλεκτρικά υποβρύχια δεν περιορίζονται στην Αυστραλία.
Το 2004, ο αντιναύαρχος του αμερικανικού ναυτικού Kirkland H. Donald παραδέχθηκε δημόσια ότι το σουηδικό υποβρύχιο HSwMS Halland είχε επιδείξει «εντυπωσιακή αποτελεσματικότητα» απέναντι σε μία από τις καλύτερες μονάδες των ΗΠΑ, το USS Annapolis.
Η παραδοχή αυτή είχε ιδιαίτερη σημασία, διότι προήλθε από ανώτατο αξιωματούχο του αμερικανικού ναυτικού και ουσιαστικά επιβεβαίωνε ότι ακόμη και τα κορυφαία αμερικανικά πλοία αντιμετώπιζαν σοβαρές δυσκολίες απέναντι σε καλά εκπαιδευμένα πληρώματα ντιζελοηλεκτρικών υποβρυχίων.
Ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες ανέφεραν μάλιστα ότι το USS Annapolis είχε «βυθιστεί» στην άσκηση.
Παρόμοιες επιτυχίες σημείωσαν και τα ιαπωνικά υποβρύχια.
Τα ντιζελοηλεκτρικά σκάφη της Ιαπωνίας αποδείχθηκαν εξαιρετικά δύσκολο να εντοπιστούν από τα αμερικανικά σόναρ, επιτυγχάνοντας επανειλημμένα πλήγματα εναντίον αμερικανικών μονάδων επιφανείας.
Ακόμη και η Χιλή, χώρα με σαφώς μικρότερες στρατιωτικές δυνατότητες από τις ΗΠΑ, κατάφερε να εκθέσει τις αμερικανικές αδυναμίες μέσω των υποβρυχίων της.
Το κοινό στοιχείο σε όλες αυτές τις περιπτώσεις ήταν η αδυναμία του αμερικανικού ναυτικού να εντοπίσει εγκαίρως μικρά και αθόρυβα υποβρύχια σε περίπλοκα θαλάσσια περιβάλλοντα.
Πυρηνοκίνητο υποβρύχιο ΗΠΑ
Στενά του Hormuz - Εφιάλτης για τα αμερικανικά αεροπλανοφόρα
Τα Στενά του Hormuz αποτελούν μία από τις πλέον δύσκολες περιοχές στον κόσμο για επιχειρήσεις ανθυποβρυχιακού πολέμου.
Πρόκειται για στενό θαλάσσιο πέρασμα με υψηλή εμπορική κίνηση, μεταβαλλόμενες θερμοκρασίες νερού, περιορισμένα βάθη και έντονο ακουστικό «θόρυβο».
Όλα αυτά δυσκολεύουν δραματικά τη λειτουργία των σόναρ.
Για το Ιράν, το περιβάλλον αυτό λειτουργεί ως φυσικός πολλαπλασιαστής ισχύος.
Τα υποβρύχια Ghadir μπορούν να κινούνται κοντά στις ακτές, να εκμεταλλεύονται τα ρηχά νερά και να παραμένουν σχεδόν αόρατα μέχρι τη στιγμή της επίθεσης.
Αντίθετα, τα αμερικανικά αεροπλανοφόρα και τα μεγάλα πλοία συνοδείας είναι αναγκασμένα να επιχειρούν σε συγκεκριμένους διαδρόμους διέλευσης, γεγονός που περιορίζει τις δυνατότητες ελιγμών τους.
Το οικονομικό και στρατηγικό κόστος ενός επιτυχημένου πλήγματος εναντίον αμερικανικού αεροπλανοφόρου θα ήταν τεράστιο.
Ένα μόνο αεροπλανοφόρο των ΗΠΑ κοστίζει δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια και μεταφέρει χιλιάδες μέλη πληρώματος.
Ακόμη και σοβαρή ζημιά — χωρίς βύθιση — θα αποτελούσε ιστορικό σοκ για την αμερικανική ισχύ και το γόητρο της Ουάσιγκτον.
Το Ιράν γνωρίζει ότι δεν χρειάζεται να καταστρέψει ολοκληρωτικά τον αμερικανικό στόλο.
Αρκεί να αποδείξει ότι μπορεί να προκαλέσει σημαντικές απώλειες ώστε να αλλάξει το πολιτικό κόστος οποιασδήποτε αμερικανικής επέμβασης.
Η αποτυχία της αμερικανικής στρατηγικής αποτροπής
Για δεκαετίες, οι ΗΠΑ βασίστηκαν στην ιδέα ότι η στρατιωτική τους υπεροχή θα λειτουργούσε αποτρεπτικά απέναντι σε οποιονδήποτε αντίπαλο.
Ωστόσο, η εμπειρία των τελευταίων ετών δείχνει ότι η εποχή της απόλυτης αμερικανικής κυριαρχίας αμφισβητείται ολοένα και περισσότερο.
Η ανάπτυξη ασύμμετρων όπλων από χώρες όπως το Ιράν, η Βόρεια Κορέα, η Ρωσία και η Κίνα δημιουργεί νέες συνθήκες στο πεδίο της στρατιωτικής ισορροπίας.
Το Ιράν ειδικότερα έχει επιδείξει αξιοσημείωτη ικανότητα προσαρμογής απέναντι στις κυρώσεις και στη δυτική πίεση.
Παρά τις δεκαετίες οικονομικού πολέμου, η Τεχεράνη κατάφερε να αναπτύξει εγχώρια αμυντική βιομηχανία, να βελτιώσει τα πυραυλικά της συστήματα και να δημιουργήσει ένα πολυεπίπεδο δίκτυο αποτροπής.
Οι ΗΠΑ συχνά υποτιμούν αυτή την πραγματικότητα, θεωρώντας ότι η τεχνολογική υπεροχή αρκεί για να εξασφαλίσει τη νίκη.
Όμως οι πόλεμοι του 21ου αιώνα δείχνουν ότι η αποφασιστικότητα, η γεωγραφία, η στρατηγική προσαρμοστικότητα και οι ασύμμετρες δυνατότητες μπορούν να εξουδετερώσουν πολύ ακριβότερα οπλικά συστήματα.
Η ψυχολογική διάσταση του ναυτικού πολέμου
Ένα από τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματα των ιρανικών υποβρυχίων είναι η ψυχολογική πίεση που ασκούν.
Η αβεβαιότητα σχετικά με το πού βρίσκεται ένα υποβρύχιο μπορεί να παραλύσει ολόκληρες ναυτικές επιχειρήσεις.
Τα αμερικανικά αεροπλανοφόρα, παρά τη δύναμή τους, είναι εξαιρετικά πολύτιμοι και ευάλωτοι στόχοι.
Η πιθανότητα ύπαρξης αθέατων υποβρυχίων σε μια περιοχή επιχειρήσεων αναγκάζει το αμερικανικό ναυτικό να αφιερώνει τεράστιους πόρους στην προστασία τους.
Αυτό σημαίνει περισσότερα πλοία συνοδείας, περισσότερα ανθυποβρυχιακά ελικόπτερα, περισσότερες περιπολίες και γενικότερα σημαντική επιβράδυνση των επιχειρησιακών ρυθμών.
Με άλλα λόγια, ακόμη και χωρίς να εκτοξεύσει τορπίλη, ένα ιρανικό υποβρύχιο μπορεί να επηρεάσει δυσανάλογα τις κινήσεις ολόκληρου του αμερικανικού στόλου.
Η στρατιωτική εκπαίδευση του Ιράν και η πραγματικότητα της Μέσης Ανατολής
Δυτικοί αναλυτές συχνά αμφισβητούν το επίπεδο εκπαίδευσης των ιρανικών πληρωμάτων.
Ωστόσο, η εικόνα αυτή δεν ανταποκρίνεται πλήρως στην πραγματικότητα.
Οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις έχουν αποκτήσει σημαντική εμπειρία σε επιχειρήσεις ασύμμετρου πολέμου, ενώ έχουν επιδείξει υψηλή ετοιμότητα σε διάφορα περιφερειακά μέτωπα.
Η Τεχεράνη έχει επίσης επενδύσει σημαντικά στη συνεργασία με χώρες που διαθέτουν εμπειρία στην αντιμετώπιση δυτικής στρατιωτικής υπεροχής.
Η Βόρεια Κορέα, από την οποία προέρχονται οι βασικές σχεδιάσεις των Ghadir, θεωρείται μία από τις πλέον έμπειρες χώρες στον κόσμο στον τομέα του ασύμμετρου ναυτικού πολέμου.
Το γεγονός ότι το Ιράν διαθέτει μεταξύ 14 και 20 υποβρυχίων κλάσης Ghadir, καθώς και επιπλέον ντιζελοηλεκτρικά υποβρύχια κορεατικής προέλευσης, σημαίνει ότι μπορεί να δημιουργήσει περιβάλλον συνεχούς απειλής για οποιαδήποτε αμερικανική ναυτική δύναμη εισέλθει στον Περσικό Κόλπο.
Η παρακμή της αμερικανικής ναυτικής παντοδυναμίας
Η συζήτηση γύρω από τα ιρανικά υποβρύχια δεν αφορά μόνο το Ιράν.
Αφορά συνολικά τη σταδιακή διάβρωση της αμερικανικής στρατιωτικής υπεροχής σε έναν κόσμο που γίνεται ολοένα και πιο πολυπολικός.
Οι ΗΠΑ εξακολουθούν να διαθέτουν τον ισχυρότερο στόλο στον κόσμο, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι μπορούν να επιχειρούν χωρίς σοβαρό ρίσκο.
Οι επανειλημμένες αποτυχίες τους σε ασκήσεις απέναντι σε μικρότερα ντιζελοηλεκτρικά υποβρύχια αποκαλύπτουν ένα θεμελιώδες πρόβλημα: η τεχνολογία από μόνη της δεν εγγυάται ασφάλεια.
Το Ιράν, αξιοποιώντας γεωγραφικά πλεονεκτήματα, ασύμμετρες τακτικές και χαμηλού κόστους αλλά αποτελεσματικά οπλικά συστήματα, έχει καταφέρει να δημιουργήσει μια πραγματική απειλή απέναντι σε έναν αντίπαλο πολλαπλάσιας ισχύος.
Αυτό εξηγεί γιατί οι ΗΠΑ αποφεύγουν εδώ και χρόνια μια άμεση στρατιωτική σύγκρουση μεγάλης κλίμακας με την Τεχεράνη.
Το κόστος μιας τέτοιας σύγκρουσης θα μπορούσε να είναι πολύ μεγαλύτερο από αυτό που είναι διατεθειμένη να αποδεχθεί η αμερικανική πολιτική ηγεσία.
Θανάσιμη απειλή
Η ανάπτυξη των ιρανικών υποβρυχίων κλάσης Ghadir στα Στενά του Hormuz αποτελεί μια ξεκάθαρη υπενθύμιση ότι η στρατιωτική ισορροπία στη Μέση Ανατολή αλλάζει.
Παρά την τεράστια ισχύ του αμερικανικού ναυτικού, η ιστορία των τελευταίων δεκαετιών αποδεικνύει ότι τα ντιζελοηλεκτρικά υποβρύχια μπορούν να αποτελέσουν θανάσιμη απειλή ακόμη και για τις πιο προηγμένες ναυτικές δυνάμεις.
Οι επιτυχίες της Αυστραλίας, της Σουηδίας, της Ιαπωνίας και της Χιλής απέναντι σε αμερικανικά πλοία κατά τη διάρκεια ασκήσεων αποκαλύπτουν τις βαθιές αδυναμίες της αμερικανικής ανθυποβρυχιακής στρατηγικής.
Σε αυτό το πλαίσιο, το Ιράν φαίνεται να έχει αναπτύξει μια ιδιαίτερα αποτελεσματική μορφή αποτροπής, βασισμένη όχι στην αριθμητική ή τεχνολογική υπεροχή, αλλά στην ευφυή αξιοποίηση της γεωγραφίας, της τακτικής και της ασύμμετρης ισχύος.
Το μήνυμα που στέλνει η Τεχεράνη είναι σαφές: ακόμη και η μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη του κόσμου δεν μπορεί πλέον να θεωρεί ότι επιχειρεί χωρίς κόστος ή συνέπειες.
Και ίσως αυτό να είναι το σημαντικότερο γεωπολιτικό συμπέρασμα της εποχής μας.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών