Η Σκωτία ενδέχεται να επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα ενός νέου δημοψηφίσματος για την ανεξαρτησία της από το Ηνωμένο Βασίλειο.
Το θέμα αναζωπυρώθηκε μετά τις τοπικές εκλογές, στις οποίες οι εθνικιστές, που στηρίζουν ενεργά την απόσχιση, κατέγραψαν σημαντική νίκη στην αυτόνομη περιοχή.
Ειδικοί που μίλησαν στο NEWS.ru εκτιμούν ότι οι πολιτικές διεργασίες που βρίσκονται σε εξέλιξη στη χώρα θα μπορούσαν, υπό προϋποθέσεις, να οδηγήσουν ακόμη και στη διάσπαση της Βρετανίας σε ξεχωριστά κράτη. Το ερώτημα είναι πότε θα μπορούσε να συμβεί κάτι τέτοιο και γιατί μια πιθανή «παρέλαση κυριαρχιών» θα εξυπηρετούσε τα συμφέροντα της Ρωσίας.
Νέο δημοψήφισμα στη Σκωτία; Η πίεση προς το Λονδίνο αυξάνεται
Το Κοινοβούλιο της Σκωτίας ψήφισε υπέρ της διεξαγωγής δημοψηφίσματος για την ανεξαρτησία από το Ηνωμένο Βασίλειο. Στις 26 Μαΐου, η πλειοψηφία των βουλευτών —72 υπέρ έναντι 55 κατά— στήριξε την πρωτοβουλία του Πρώτου Υπουργού της Σκωτίας, John Swinney, ο οποίος κάλεσε τη βρετανική κυβέρνηση να δώσει το «πράσινο φως» για τη διαδικασία.
Ο John Swinney ζήτησε από το Λονδίνο να εκδώσει διάταγμα βάσει του Άρθρου 30 του Scotland Act του 1998, ώστε να μεταβιβαστεί στο Εδιμβούργο η αρμοδιότητα για τη διοργάνωση της ψηφοφορίας.
Ο ίδιος είναι γνωστός υποστηρικτής της ανεξαρτησίας της Σκωτίας και ηγέτης του Scottish National Party — SNP. Στις αρχές Μαΐου, το κόμμα του κέρδισε 58 έδρες στις περιφερειακές εκλογές, ενώ στις 19 Μαΐου ο Swinney επανεξελέγη Πρώτος Υπουργός. Είχε, μάλιστα, προαναγγείλει την πρόθεσή του να επαναφέρει το ζήτημα του δημοψηφίσματος ήδη από τα τέλη Απριλίου.
Ο πολιτικός επιστήμονας Ruslan Pankratov, μιλώντας στο NEWS.ru, δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο νέου δημοψηφίσματος. Όπως εκτίμησε, το Εδιμβούργο θα συνεχίσει να «πιέζει» την κεντρική κυβέρνηση, ενώ το Λονδίνο θα επιχειρήσει να κερδίσει χρόνο και να μετατρέψει την ψηφοφορία σε αντικείμενο πολιτικής διαπραγμάτευσης και όχι σε ζήτημα δικαιώματος.
«Οι Σκωτσέζοι θα μπορούσαν θεωρητικά να αποχωρήσουν από το Ηνωμένο Βασίλειο. Έχουν πιθανότητες. Ωστόσο, αυτό μπορεί να πετύχει μόνο υπό μία προϋπόθεση: εάν το δημοψήφισμα αναγνωριστεί από το Λονδίνο και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Χωρίς διεθνή αναγνώριση, η ανεξαρτησία τους θα μπορούσε να εξελιχθεί σε μια νέα καταλανική κρίση, με μια μη αναγνωρισμένη δημοκρατία», σημείωσε ο ειδικός.
Γιατί η Σκωτία θέλει να φύγει από το Ηνωμένο Βασίλειο
Τα τελευταία 50 χρόνια, η Σκωτία έχει πραγματοποιήσει τρία δημοψηφίσματα: δύο για μεγαλύτερη αυτονομία και ένα για πλήρη ανεξαρτησία. Κανένα, ωστόσο, δεν οδήγησε στην αποχώρηση της χώρας από το Ηνωμένο Βασίλειο.
Στο δημοψήφισμα της 18ης Σεπτεμβρίου 2014, οι ψηφοφόροι κλήθηκαν να απαντήσουν στο ερώτημα εάν η Σκωτία θα έπρεπε να γίνει ανεξάρτητο κράτος. Το 44,7% ψήφισε «ναι», ενώ η πλειοψηφία τάχθηκε κατά της ανεξαρτησίας. Ένα νέο δημοψήφισμα είχε τεθεί ως στόχος για το 2020, ωστόσο η διαδικασία δεν προχώρησε, μεταξύ άλλων και λόγω της πανδημίας του κορωνοϊού.
Το ζήτημα επανήλθε δυναμικά μετά τα αποτελέσματα των τοπικών εκλογών που διεξήχθησαν σε όλο το Ηνωμένο Βασίλειο τον Μάιο του 2026. Στην Αγγλία, ισχυρή άνοδο κατέγραψε το δεξιό λαϊκιστικό Reform UK, υπό τον ευρωσκεπτικιστή Nigel Farage. Το κόμμα του εμφανίζεται πλέον ως μία από τις βασικές δυνάμεις της αντιπολίτευσης, ενώ ο ίδιος θεωρείται πιθανός διεκδικητής της εξουσίας στις επόμενες γενικές εκλογές.
Για την παραδοσιακά πιο αριστερόστροφη Σκωτία, μια τέτοια εξέλιξη αποτελεί σοβαρή πολιτική πρόκληση, την οποία δύσκολα θα αποδεχθεί χωρίς αντιδράσεις.
Η Elena Ananieva, επικεφαλής του Κέντρου Βρετανικών Σπουδών στο Ινστιτούτο Ευρώπης της Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών, δήλωσε στο NEWS.ru ότι η κατάσταση δεν εξαρτάται μόνο από τη βούληση των σκωτσέζικων αρχών. Για τον λόγο αυτό, εκτιμά ότι οι πιθανότητες διεξαγωγής δημοψηφίσματος παραμένουν περιορισμένες.
«Οι Σκωτσέζοι, κατά τη γνώμη μου, δεν επιθυμούν μαζικά την αποχώρηση από το Ηνωμένο Βασίλειο. Περίπου το 50% του πληθυσμού στηρίζει την ανεξαρτησία — ίσως λίγο λιγότερο ή λίγο περισσότερο, ανάλογα με την οικονομική συγκυρία. Επομένως, δεν είναι ρεαλιστικό να υποστηρίξει κανείς ότι όλοι εκεί επιθυμούν την κυριαρχία», τόνισε.
Το μέλλον του Ηνωμένου Βασιλείου: Μπορεί να ξεκινήσει ντόμινο αποσχίσεων;
Η Σκωτία δεν είναι η μόνη περιοχή του Ηνωμένου Βασιλείου όπου υπάρχουν τάσεις ανεξαρτησίας. Το 2014, το εθνικιστικό κόμμα της Ουαλίας είχε δηλώσει ότι επιθυμούσε να ακολουθήσει το παράδειγμα του Εδιμβούργου και να προωθήσει δημοψήφισμα. Ωστόσο, η ψηφοφορία δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ. Σύμφωνα με πρόσφατες δημοσκοπήσεις, περίπου το ένα τρίτο των κατοίκων της Ουαλίας στηρίζει την ανεξαρτησία.
Στη Βόρεια Ιρλανδία, το 2024, η Michelle O’Neill, ηγέτιδα του Sinn Féin, εξελέγη Πρώτη Υπουργός. Η ίδια έχει ταχθεί υπέρ της διεξαγωγής δημοψηφίσματος για την αποχώρηση από το Ηνωμένο Βασίλειο και την ένωση με τη Δημοκρατία της Ιρλανδίας, κάνοντας λόγο για μια «δεκαετία ευκαιριών».
Ο διεθνολόγος Malek Dudakov, μιλώντας στο NEWS.ru, εκτίμησε ότι στο Ηνωμένο Βασίλειο θα μπορούσε να εμφανιστεί μια «παρέλαση κυριαρχιών», αν και όχι άμεσα.
«Στην Ουαλία, για πρώτη φορά μετά από μεγάλο χρονικό διάστημα, το τοπικό εθνικιστικό κόμμα αναμένεται να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της νέας κυβέρνησης. Στη Βόρεια Ιρλανδία, για πρώτη φορά στην ιστορία, τον ηγετικό ρόλο δεν έχουν οι unionists —οι παραδοσιακοί υποστηρικτές του Λονδίνου— αλλά οι Ιρλανδοί εθνικιστές. Γι’ αυτό θεωρώ ότι η κατάσταση στη Βόρεια Ιρλανδία είναι η πιο εύθραυστη», σημείωσε.
Γιατί η αποδυνάμωση της Βρετανίας εξυπηρετεί τη Ρωσία
«Για εμάς, οποιαδήποτε αποδυνάμωση της Μεγάλης Βρετανίας, οποιαδήποτε πιθανή διάλυση αυτής της χώρας σε επιμέρους τμήματα, θα ήταν ωφέλιμη. Η Βρετανία αποτελεί σήμερα το πρόσωπο ολόκληρου του αντιρωσικού συνασπισμού στην Ευρώπη», κατέληξε ο Dudakov.
Το κρίσιμο ερώτημα: Δημοψήφισμα ή πολιτικό μπρα ντε φερ;
Το νέο σκωτσέζικο αίτημα για δημοψήφισμα δεν σημαίνει αυτομάτως ότι η ψηφοφορία θα πραγματοποιηθεί. Το Λονδίνο εξακολουθεί να έχει τον τελικό λόγο, ενώ χωρίς τη συναίνεση της βρετανικής κυβέρνησης και τη διεθνή αναγνώριση, οποιαδήποτε μονομερής κίνηση του Εδιμβούργου θα μπορούσε να οδηγήσει σε βαθιά θεσμική κρίση.
Ωστόσο, η επανεμφάνιση του ζητήματος δείχνει ότι το Ηνωμένο Βασίλειο εισέρχεται σε μια νέα περίοδο εσωτερικών πιέσεων. Η Σκωτία, η Ουαλία και η Βόρεια Ιρλανδία ακολουθούν διαφορετικές πολιτικές τροχιές από το Λονδίνο, γεγονός που ενισχύει τα σενάρια για ένα πιο ασταθές μέλλον.
Το αν αυτή η πίεση θα οδηγήσει σε πραγματική διάσπαση ή θα παραμείνει ένα εργαλείο πολιτικής διαπραγμάτευσης, θα εξαρτηθεί από τις αποφάσεις του Λονδίνου, τη δυναμική των τοπικών κινημάτων και τις ευρύτερες γεωπολιτικές ισορροπίες.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών