Όσο οι αγορές κοιτούν τα 300 δισ. δολάρια που μπορεί να εισρεύσουν στην ιρανική οικονομία, τόσο μεγαλώνει ο φόβος στην Ουάσιγκτον και στο Tel Aviv ότι η πραγματική μάχη δεν χάνεται στα πεδία των συγκρούσεων
(upd 2) Ένα πραγματικό γεωπολιτικό θρίλερ βρίσκεται σε εξέλιξη σχετικά με την πρόβλεψη του μνημονίου των 14 σημείων για τη δημιουργία ενός ταμείου 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων με στόχο την ανοικοδόμηση του Ιράν.
Πίσω από τις κλειστές πόρτες των διαπραγματεύσεων στην Ελβετία, μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, πρωταγωνιστές του θρίλερ είναι ο Αμερικανός πρόεδρος Donald Trump, η κυβέρνηση της Τεχεράνης και ένα εξοργισμένο ισραηλινό κατεστημένο που βλέπει για πρώτη φορά μετά από χρόνια την Ουάσιγκτον να κινείται χωρίς να ζητά την άδειά του.
Το επίκεντρο της κρίσης δεν είναι μόνο το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Είναι τα χρήματα.
Πρόκειται για επενδύσεις που δυτικοί και ασιατικοί οικονομικοί κύκλοι εκτιμούν ότι θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τα 300 δισ. δολάρια τα επόμενα χρόνια εάν η συμφωνία οδηγήσει σε σταδιακή ομαλοποίηση των οικονομικών σχέσεων με την Τεχεράνη.
Ακριβώς αυτό είναι που προκαλεί τρόμο σε όσους επένδυσαν πολιτικά και στρατηγικά στην απομόνωση του Ιράν.
Η συμφωνία που κρατείται μυστική από το Ισραήλ
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της υπόθεσης είναι ότι σύμφωνα με πληροφορίες η αμερικανική κυβέρνηση κρατά το περιεχόμενο της συμφωνίας μακριά ακόμη και από το Ισραήλ.
Πρόκειται για μια εξέλιξη σχεδόν αδιανόητη για τις τελευταίες δεκαετίες.
Η Ουάσιγκτον φέρεται να φοβάται ότι η κυβέρνηση του Ισραηλινού πρωθυπουργού Benjamin Netanyahu θα διαρρεύσει στοιχεία της συμφωνίας στα μέσα ενημέρωσης και θα επιχειρήσει να τη δυναμιτίσει πριν ακόμη ολοκληρωθεί.
Ισραηλινοί αξιωματούχοι μιλούν ήδη για «κρίση εμπιστοσύνης» μεταξύ των δύο κυβερνήσεων.
Για το ισραηλινό πολιτικό και στρατιωτικό κατεστημένο, η συμφωνία ισοδυναμεί με στρατηγικό εφιάλτη.
Για πρώτη φορά μετά από χρόνια, η Ουάσιγκτον φαίνεται να εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο να συνυπάρξει με ένα ισχυρό Ιράν αντί να επιδιώξει την κατάρρευσή του.
Η κατάρρευση του σχεδίου αλλαγής καθεστώτος
Όταν ξεκίνησαν οι αμερικανικοί βομβαρδισμοί εναντίον του Ιράν, πολλοί στην Ουάσιγκτον και στο Tel Aviv πίστεψαν ότι η Ισλαμική Δημοκρατία βρισκόταν μπροστά στις τελευταίες της ημέρες.
Τα γνωστά γεράκια της αμερικανικής πολιτικής μιλούσαν ανοιχτά για αλλαγή καθεστώτος.
Οι πιο ακραίοι κύκλοι ονειρεύονταν μια νέα εκδοχή του Ιράκ του 2003.
Η πραγματικότητα όμως αποδείχθηκε διαφορετική.
Το Ιράν όχι μόνο δεν κατέρρευσε αλλά επέδειξε αξιοσημείωτη αντοχή.
Οι οικονομικές κυρώσεις δεν πέτυχαν τον στόχο τους.
Οι στρατιωτικές επιθέσεις δεν προκάλεσαν πολιτική διάλυση.
Και η κυβέρνηση της Τεχεράνης δεν προσήλθε στις διαπραγματεύσεις ως ηττημένη.
Αντιθέτως, προσήλθε ως συνομιλητής τον οποίο ακόμη και οι Ηνωμένες Πολιτείες αναγκάστηκαν να λάβουν σοβαρά υπόψη.
Αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη ήττα των νεοσυντηρητικών κύκλων στην Ουάσιγκτον.
Οι απειλές του Trump και το μήνυμα προς την Τεχεράνη
Ο Donald Trump επιχείρησε να εμφανιστεί σκληρός ακόμη και τη στιγμή που προωθεί τη συμφωνία.
«Αν δεν μου αρέσει η τελική μορφή, θα επιστρέψουμε στους βομβαρδισμούς», δήλωσε.
«Αν οι Ιρανοί δεν συμπεριφερθούν σωστά, θα επιστρέψουμε στους βομβαρδισμούς», πρόσθεσε.
Οι δηλώσεις αυτές αποκαλύπτουν μια βαθύτερη αντίφαση της αμερικανικής πολιτικής.
Η Ουάσιγκτον μιλά για ειρήνη ενώ ταυτόχρονα κρατά το πιστόλι πάνω στο τραπέζι.
Μιλά για διπλωματία ενώ απειλεί με νέες στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Πρόκειται για μια λογική που έχει χαρακτηρίσει σχεδόν όλες τις αμερικανικές παρεμβάσεις στη Μέση Ανατολή τις τελευταίες δεκαετίες.
Η διαφορά είναι ότι αυτή τη φορά το Ιράν δεν εμφανίζεται διατεθειμένο να υποκύψει σε εκβιασμούς.
Το μεγάλο παιχνίδι και το θρίλερ με τα 300 δισ.
Πίσω από τα πρωτοσέλιδα, τις δηλώσεις και τις απειλές κρύβεται η πραγματική μάχη.Η οικονομία.
Ο ίδιος ο Trump παραδέχθηκε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα μπορούν να εμποδίσουν τρίτες χώρες να επενδύσουν στο Ιράν.
Απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων στις 17/6, ο Trump ξεκαθάρισε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν πρόκειται να διαθέσουν χρήματα στην ιρανική οικονομία.
«Δεν κάνουμε τίποτα. Δεν βάζουμε χρήματα στο Ιράν.
Αν κάποιοι θέλουν να επενδύσουν, μπορούν να επενδύσουν», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Η φράση αυτή πέρασε σχεδόν απαρατήρητη.
Όμως είναι ίσως η σημαντικότερη ολόκληρων των δηλώσεων Trump.
Για χρόνια η αμερικανική στρατηγική βασιζόταν στην οικονομική απομόνωση της Τεχεράνης.
Το Ιράν διαθέτει από τα μεγαλύτερα ενεργειακά αποθέματα στον κόσμο, στρατηγική γεωγραφική θέση και αγορά δεκάδων εκατομμυρίων καταναλωτών.
Εάν οι περιορισμοί αρχίσουν να χαλαρώνουν, οι επενδύσεις θα μπορούσαν να εκτοξευθούν σε επίπεδα που θα μεταμορφώσουν ολόκληρη την περιοχή.
Για αυτό και το ποσό των 300 δισ. δολαρίων στοιχειώνει σήμερα πολλούς δυτικούς αναλυτές.
Δεν πρόκειται απλώς για χρήματα.
Πρόκειται για μεταφορά οικονομικής ισχύος.
Τα Στενά του Hormuz και η ήττα της στρατηγικής ασφυξίας
Ο Trump ανακοίνωσε επίσης ότι τα Στενά του Hormuz έχει ήδη ανοίξει μερικώς και θα επανέλθει πλήρως στη λειτουργία του μέσα στις επόμενες ημέρες.
Η σημασία αυτής της εξέλιξης είναι τεράστια.
Το συγκεκριμένο πέρασμα αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.
Όταν η περιοχή βρέθηκε στο επίκεντρο της κρίσης, οι αγορές αντέδρασαν βίαια.
Οι τιμές του πετρελαίου εκτοξεύθηκαν.
Οι επενδυτές πανικοβλήθηκαν.
Η παγκόσμια οικονομία βρέθηκε αντιμέτωπη με ένα νέο σοκ.
Η επαναλειτουργία των Στενών του Hormuz δεν αποτελεί απλώς τεχνική εξέλιξη.
Αποτελεί έμμεση παραδοχή ότι η πολιτική της πίεσης απέτυχε.
Αν είχε πετύχει, δεν θα χρειαζόταν συμφωνία.
Το Ισραήλ φοβάται τον Λίβανο
Την ίδια στιγμή, η συμφωνία φαίνεται να έχει σοβαρές συνέπειες και για τη στρατιωτική παρουσία του Ισραήλ στον νότιο Λίβανο.
Σύμφωνα με πληροφορίες, Ισραηλινοί αξιωματούχοι ανησυχούν ότι η νέα κατάσταση μπορεί να οδηγήσει σε πλήρη αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων προς τα διεθνώς αναγνωρισμένα σύνορα.
Οι ανησυχίες αυτές δεν είναι τυχαίες.
Για χρόνια το Ισραήλ αξιοποιούσε το επιχείρημα της ιρανικής απειλής για να δικαιολογεί τη στρατιωτική του παρουσία και τις επιχειρήσεις του στην περιοχή.
Μια συμφωνία μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης αποδυναμώνει αυτή τη στρατηγική.
Και αυτό προκαλεί βαθιά ανησυχία στους κύκλους ασφαλείας του Tel Aviv.
Η υποκρισία της Ουάσιγκτον
Ίσως το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της υπόθεσης είναι η αμερικανική υποκρισία.
Ο Trump κατηγορεί τον πρώην πρόεδρο των ΗΠΑ Barack Obama ότι έδωσε δισεκατομμύρια στο Ιράν.
Κατηγορεί την προηγούμενη κυβέρνηση ότι εξαπατήθηκε.
Κατηγορεί την Τεχεράνη ότι κέρδισε χρήματα.
Όμως ταυτόχρονα διαπραγματεύεται με την ίδια χώρα.
Αναγνωρίζει τη σημασία της.
Συζητά για το μέλλον της.
Και προσπαθεί να καταλήξει σε συμφωνία μαζί της.
Αν το Ιράν ήταν πραγματικά ο απόλυτος εχθρός που περιγράφουν τα αμερικανικά γεράκια, δεν θα υπήρχαν συνομιλίες.
Δεν θα υπήρχε μνημόνιο κατανόησης.
Δεν θα υπήρχε διπλωματία.
Η ίδια η ύπαρξη της συμφωνίας αποτελεί παραδοχή ότι η στρατηγική της απομόνωσης απέτυχε.
Το τέλος μιας εποχής
Κανείς δεν γνωρίζει αν η συμφωνία θα επιβιώσει.
Κανείς δεν γνωρίζει αν οι πιέσεις από το Ισραήλ, τους νεοσυντηρητικούς κύκλους και τα αμερικανικά γεράκια θα καταφέρουν να τη διαλύσουν.
Ωστόσο ένα γεγονός είναι ήδη αδιαμφισβήτητο.
Το Ιράν δεν κατέρρευσε.
Δεν λύγισε.
Δεν αποδέχθηκε την άνευ όρων παράδοση που ονειρεύονταν οι αντίπαλοί του.
Αντίθετα, ανάγκασε ακόμη και την ισχυρότερη χώρα του πλανήτη να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Και όσο οι αγορές κοιτούν τα 300 δισ. δολάρια που μπορεί να εισρεύσουν στην ιρανική οικονομία, τόσο μεγαλώνει ο φόβος στην Ουάσιγκτον και στο Tel Aviv ότι η πραγματική μάχη δεν χάνεται στα πεδία των συγκρούσεων.
Χάνεται όταν ο αντίπαλος επιβιώνει, επιστρέφει στις αγορές και μετατρέπει την αντοχή του σε γεωπολιτική νίκη.
Το μνημόνιο των 14 σημείων
Το 14 σημείων μνημόνιο κατανόησης (MoU) δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί επισήμως, ωστόσο αντίγραφό του περιήλθε στην κατοχή του CNN από Αμερικανό αξιωματούχο.
Διπλωμάτης που το είδε κατά τη διάρκεια της συνόδου G7 στη Γαλλία αυτή την εβδομάδα επιβεβαίωσε το περιεχόμενό του, όπως και δύο ακόμη διπλωματικές πηγές με γνώση των διαπραγματεύσεων.
Το πλήρες κείμενο
1. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες, μαζί με τους συμμάχους τους στον τρέχοντα πόλεμο, δηλώνουν με την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου Κατανόησης τον άμεσο και μόνιμο τερματισμό του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, και αναλαμβάνουν την υποχρέωση ότι από εδώ και στο εξής δεν θα προβούν σε καμία εχθρική ενέργεια η μία εναντίον της άλλης και θα απέχουν από την απειλή ή τη χρήση βίας μεταξύ τους.
Η τελική συμφωνία θα επιβεβαιώσει τις διατάξεις του παρόντος άρθρου και των υπολοίπων άρθρων.
2. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται να σέβονται η μία την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της άλλης και να απέχουν από οποιαδήποτε παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις της άλλης πλευράς.
3. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται να διαπραγματευθούν και να καταλήξουν σε τελική συμφωνία εντός μέγιστης προθεσμίας 60 ημερών, η οποία μπορεί να παραταθεί με κοινή συναίνεση.
4. Αμέσως μετά την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου Κατανόησης, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό και θα αποτρέψουν οποιαδήποτε παρέμβαση ή παρεμπόδιση κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, αποκαθιστώντας εντός μέγιστης προθεσμίας 30 ημερών τη ναυσιπλοΐα στην πλήρη δυναμικότητά της. Η κίνηση των πλοίων θα είναι ανάλογη του προπολεμικού όγκου ναυσιπλοΐας από την πλευρά της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται επίσης να αποσύρουν τις δυνάμεις τους από τις γύρω περιοχές εντός 30 ημερών από την τελική συμφωνία.
5. Με την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου Κατανόησης, η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν θα λάβει άμεσα μέτρα ώστε να αποκατασταθεί εντός 30 ημερών η κίνηση εμπορικών πλοίων από τον Περσικό Κόλπο προς τη Θάλασσα του Ομάν και αντίστροφα, στα προπολεμικά επίπεδα, λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη άρσης τεχνικών εμποδίων και εξουδετέρωσης ναρκών από το Ιράν.
6. Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλαμβάνουν, μαζί με τους περιφερειακούς εταίρους τους, να δημιουργήσουν ένα ολοκληρωμένο σχέδιο, συμφωνημένο από τα δύο μέρη, για την αποκατάσταση και οικονομική ανάπτυξη της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, διασφαλίζοντας χρηματοδότηση τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων. Ο μηχανισμός υλοποίησης αυτού του σχεδίου, ως μέρος της τελικής συμφωνίας, θα διαμορφωθεί εντός 60 ημερών.
7. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται να τερματίσουν, βάσει χρονοδιαγράμματος που θα συμφωνηθεί στο πλαίσιο της τελικής συμφωνίας, κάθε μορφή κυρώσεων που αντιμετωπίζει σήμερα η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, συμπεριλαμβανομένων των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, του Συμβουλίου Διοικητών του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA), καθώς και όλων των μονομερών αμερικανικών κυρώσεων, πρωτογενών και δευτερογενών.
8. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν επαναλαμβάνει ότι δεν θα κατασκευάσει ποτέ πυρηνικά όπλα. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες συμφωνούν ότι η τύχη του εμπλουτισμένου υλικού και όλα τα άλλα αμοιβαία συμφωνημένα ζητήματα που σχετίζονται με τα πυρηνικά, συμπεριλαμβανομένων των πυρηνικών αναγκών του Ιράν, θα ρυθμιστούν επαρκώς στην τελική συμφωνία. Η τελική συμφωνία θα επιβεβαιώσει τις διατάξεις του παρόντος άρθρου.
9. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες συμφωνούν ότι, μέχρι να επιτευχθεί τελική συμφωνία, θα διατηρήσουν το υφιστάμενο καθεστώς: το Ιράν θα διατηρήσει αμετάβλητο το πυρηνικό του πρόγραμμα και οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα επιβάλουν νέες κυρώσεις ούτε θα ενισχύσουν τις δυνάμεις τους στην περιοχή.
10. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται ότι αμέσως μετά την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου Κατανόησης και έως την ημερομηνία άρσης των κυρώσεων, το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ θα εκδώσει εξαιρέσεις (waivers) για τις εξαγωγές ιρανικού αργού πετρελαίου, πετροχημικών προϊόντων και παραγώγων τους, καθώς και για όλες τις σχετικές υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων των τραπεζικών, ασφαλιστικών και μεταφορικών υπηρεσιών.
11. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται ότι, υπό το φως της προόδου των διαπραγματεύσεων προς μια τελική συμφωνία, τα δεσμευμένα ή περιορισμένα κεφάλαια και περιουσιακά στοιχεία της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν θα αποδεσμευθούν και θα καταστούν πλήρως διαθέσιμα. Τα κεφάλαια αυτά, είτε τηρούνται σε κύριο λογαριασμό είτε έχουν μεταφερθεί, θα χρησιμοποιούνται για οποιαδήποτε τελική πληρωμή δικαιούχου που θα καθορίζεται από την Κεντρική Τράπεζα της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν και θα είναι πλήρως διαθέσιμα προς χρήση. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται να εκδώσουν όλες τις απαραίτητες άδειες και εγκρίσεις για τον σκοπό αυτό.
12. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες συμφωνούν ότι θα δημιουργηθεί μηχανισμός εφαρμογής για την εποπτεία της επιτυχούς υλοποίησης και της μελλοντικής τήρησης της Τελικής Συμφωνίας.
13. Μετά την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου Κατανόησης και αφού παρασχεθούν διαβεβαιώσεις σχετικά με την έναρξη εφαρμογής των άρθρων 4, 5, 10 και 11 του παρόντος Μνημονίου, καθώς και τη συνεχή εφαρμογή αυτών των μέτρων, η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες θα εισέλθουν σε διαπραγματεύσεις για την Τελική Συμφωνία αποκλειστικά ως προς τα υπόλοιπα άρθρα.
14. Η τελική συμφωνία θα εγκριθεί μέσω δεσμευτικού ψηφίσματος του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.
www.bankingnews.gr
Πίσω από τις κλειστές πόρτες των διαπραγματεύσεων στην Ελβετία, μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας, πρωταγωνιστές του θρίλερ είναι ο Αμερικανός πρόεδρος Donald Trump, η κυβέρνηση της Τεχεράνης και ένα εξοργισμένο ισραηλινό κατεστημένο που βλέπει για πρώτη φορά μετά από χρόνια την Ουάσιγκτον να κινείται χωρίς να ζητά την άδειά του.
Το επίκεντρο της κρίσης δεν είναι μόνο το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Είναι τα χρήματα.
Πρόκειται για επενδύσεις που δυτικοί και ασιατικοί οικονομικοί κύκλοι εκτιμούν ότι θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τα 300 δισ. δολάρια τα επόμενα χρόνια εάν η συμφωνία οδηγήσει σε σταδιακή ομαλοποίηση των οικονομικών σχέσεων με την Τεχεράνη.
Ακριβώς αυτό είναι που προκαλεί τρόμο σε όσους επένδυσαν πολιτικά και στρατηγικά στην απομόνωση του Ιράν.
Η συμφωνία που κρατείται μυστική από το Ισραήλ
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της υπόθεσης είναι ότι σύμφωνα με πληροφορίες η αμερικανική κυβέρνηση κρατά το περιεχόμενο της συμφωνίας μακριά ακόμη και από το Ισραήλ.
Πρόκειται για μια εξέλιξη σχεδόν αδιανόητη για τις τελευταίες δεκαετίες.
Η Ουάσιγκτον φέρεται να φοβάται ότι η κυβέρνηση του Ισραηλινού πρωθυπουργού Benjamin Netanyahu θα διαρρεύσει στοιχεία της συμφωνίας στα μέσα ενημέρωσης και θα επιχειρήσει να τη δυναμιτίσει πριν ακόμη ολοκληρωθεί.
Ισραηλινοί αξιωματούχοι μιλούν ήδη για «κρίση εμπιστοσύνης» μεταξύ των δύο κυβερνήσεων.
Για το ισραηλινό πολιτικό και στρατιωτικό κατεστημένο, η συμφωνία ισοδυναμεί με στρατηγικό εφιάλτη.
Για πρώτη φορά μετά από χρόνια, η Ουάσιγκτον φαίνεται να εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο να συνυπάρξει με ένα ισχυρό Ιράν αντί να επιδιώξει την κατάρρευσή του.
Η κατάρρευση του σχεδίου αλλαγής καθεστώτος
Όταν ξεκίνησαν οι αμερικανικοί βομβαρδισμοί εναντίον του Ιράν, πολλοί στην Ουάσιγκτον και στο Tel Aviv πίστεψαν ότι η Ισλαμική Δημοκρατία βρισκόταν μπροστά στις τελευταίες της ημέρες.
Τα γνωστά γεράκια της αμερικανικής πολιτικής μιλούσαν ανοιχτά για αλλαγή καθεστώτος.
Οι πιο ακραίοι κύκλοι ονειρεύονταν μια νέα εκδοχή του Ιράκ του 2003.
Η πραγματικότητα όμως αποδείχθηκε διαφορετική.
Το Ιράν όχι μόνο δεν κατέρρευσε αλλά επέδειξε αξιοσημείωτη αντοχή.
Οι οικονομικές κυρώσεις δεν πέτυχαν τον στόχο τους.
Οι στρατιωτικές επιθέσεις δεν προκάλεσαν πολιτική διάλυση.
Και η κυβέρνηση της Τεχεράνης δεν προσήλθε στις διαπραγματεύσεις ως ηττημένη.
Αντιθέτως, προσήλθε ως συνομιλητής τον οποίο ακόμη και οι Ηνωμένες Πολιτείες αναγκάστηκαν να λάβουν σοβαρά υπόψη.
Αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη ήττα των νεοσυντηρητικών κύκλων στην Ουάσιγκτον.
Οι απειλές του Trump και το μήνυμα προς την Τεχεράνη
Ο Donald Trump επιχείρησε να εμφανιστεί σκληρός ακόμη και τη στιγμή που προωθεί τη συμφωνία.
«Αν δεν μου αρέσει η τελική μορφή, θα επιστρέψουμε στους βομβαρδισμούς», δήλωσε.
«Αν οι Ιρανοί δεν συμπεριφερθούν σωστά, θα επιστρέψουμε στους βομβαρδισμούς», πρόσθεσε.
Οι δηλώσεις αυτές αποκαλύπτουν μια βαθύτερη αντίφαση της αμερικανικής πολιτικής.
Η Ουάσιγκτον μιλά για ειρήνη ενώ ταυτόχρονα κρατά το πιστόλι πάνω στο τραπέζι.
Μιλά για διπλωματία ενώ απειλεί με νέες στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Πρόκειται για μια λογική που έχει χαρακτηρίσει σχεδόν όλες τις αμερικανικές παρεμβάσεις στη Μέση Ανατολή τις τελευταίες δεκαετίες.
Η διαφορά είναι ότι αυτή τη φορά το Ιράν δεν εμφανίζεται διατεθειμένο να υποκύψει σε εκβιασμούς.
Το μεγάλο παιχνίδι και το θρίλερ με τα 300 δισ.
Πίσω από τα πρωτοσέλιδα, τις δηλώσεις και τις απειλές κρύβεται η πραγματική μάχη.Η οικονομία.
Ο ίδιος ο Trump παραδέχθηκε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα μπορούν να εμποδίσουν τρίτες χώρες να επενδύσουν στο Ιράν.
Απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων στις 17/6, ο Trump ξεκαθάρισε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν πρόκειται να διαθέσουν χρήματα στην ιρανική οικονομία.
«Δεν κάνουμε τίποτα. Δεν βάζουμε χρήματα στο Ιράν.
Αν κάποιοι θέλουν να επενδύσουν, μπορούν να επενδύσουν», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Η φράση αυτή πέρασε σχεδόν απαρατήρητη.
Όμως είναι ίσως η σημαντικότερη ολόκληρων των δηλώσεων Trump.
Για χρόνια η αμερικανική στρατηγική βασιζόταν στην οικονομική απομόνωση της Τεχεράνης.
Το Ιράν διαθέτει από τα μεγαλύτερα ενεργειακά αποθέματα στον κόσμο, στρατηγική γεωγραφική θέση και αγορά δεκάδων εκατομμυρίων καταναλωτών.
Εάν οι περιορισμοί αρχίσουν να χαλαρώνουν, οι επενδύσεις θα μπορούσαν να εκτοξευθούν σε επίπεδα που θα μεταμορφώσουν ολόκληρη την περιοχή.
Για αυτό και το ποσό των 300 δισ. δολαρίων στοιχειώνει σήμερα πολλούς δυτικούς αναλυτές.
Δεν πρόκειται απλώς για χρήματα.
Πρόκειται για μεταφορά οικονομικής ισχύος.
Τα Στενά του Hormuz και η ήττα της στρατηγικής ασφυξίας
Ο Trump ανακοίνωσε επίσης ότι τα Στενά του Hormuz έχει ήδη ανοίξει μερικώς και θα επανέλθει πλήρως στη λειτουργία του μέσα στις επόμενες ημέρες.
Η σημασία αυτής της εξέλιξης είναι τεράστια.
Το συγκεκριμένο πέρασμα αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη.
Όταν η περιοχή βρέθηκε στο επίκεντρο της κρίσης, οι αγορές αντέδρασαν βίαια.
Οι τιμές του πετρελαίου εκτοξεύθηκαν.
Οι επενδυτές πανικοβλήθηκαν.
Η παγκόσμια οικονομία βρέθηκε αντιμέτωπη με ένα νέο σοκ.
Η επαναλειτουργία των Στενών του Hormuz δεν αποτελεί απλώς τεχνική εξέλιξη.
Αποτελεί έμμεση παραδοχή ότι η πολιτική της πίεσης απέτυχε.
Αν είχε πετύχει, δεν θα χρειαζόταν συμφωνία.
Το Ισραήλ φοβάται τον Λίβανο
Την ίδια στιγμή, η συμφωνία φαίνεται να έχει σοβαρές συνέπειες και για τη στρατιωτική παρουσία του Ισραήλ στον νότιο Λίβανο.
Σύμφωνα με πληροφορίες, Ισραηλινοί αξιωματούχοι ανησυχούν ότι η νέα κατάσταση μπορεί να οδηγήσει σε πλήρη αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων προς τα διεθνώς αναγνωρισμένα σύνορα.
Οι ανησυχίες αυτές δεν είναι τυχαίες.
Για χρόνια το Ισραήλ αξιοποιούσε το επιχείρημα της ιρανικής απειλής για να δικαιολογεί τη στρατιωτική του παρουσία και τις επιχειρήσεις του στην περιοχή.
Μια συμφωνία μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης αποδυναμώνει αυτή τη στρατηγική.
Και αυτό προκαλεί βαθιά ανησυχία στους κύκλους ασφαλείας του Tel Aviv.
Η υποκρισία της Ουάσιγκτον
Ίσως το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της υπόθεσης είναι η αμερικανική υποκρισία.
Ο Trump κατηγορεί τον πρώην πρόεδρο των ΗΠΑ Barack Obama ότι έδωσε δισεκατομμύρια στο Ιράν.
Κατηγορεί την προηγούμενη κυβέρνηση ότι εξαπατήθηκε.
Κατηγορεί την Τεχεράνη ότι κέρδισε χρήματα.
Όμως ταυτόχρονα διαπραγματεύεται με την ίδια χώρα.
Αναγνωρίζει τη σημασία της.
Συζητά για το μέλλον της.
Και προσπαθεί να καταλήξει σε συμφωνία μαζί της.
Αν το Ιράν ήταν πραγματικά ο απόλυτος εχθρός που περιγράφουν τα αμερικανικά γεράκια, δεν θα υπήρχαν συνομιλίες.
Δεν θα υπήρχε μνημόνιο κατανόησης.
Δεν θα υπήρχε διπλωματία.
Η ίδια η ύπαρξη της συμφωνίας αποτελεί παραδοχή ότι η στρατηγική της απομόνωσης απέτυχε.
Το τέλος μιας εποχής
Κανείς δεν γνωρίζει αν η συμφωνία θα επιβιώσει.
Κανείς δεν γνωρίζει αν οι πιέσεις από το Ισραήλ, τους νεοσυντηρητικούς κύκλους και τα αμερικανικά γεράκια θα καταφέρουν να τη διαλύσουν.
Ωστόσο ένα γεγονός είναι ήδη αδιαμφισβήτητο.
Το Ιράν δεν κατέρρευσε.
Δεν λύγισε.
Δεν αποδέχθηκε την άνευ όρων παράδοση που ονειρεύονταν οι αντίπαλοί του.
Αντίθετα, ανάγκασε ακόμη και την ισχυρότερη χώρα του πλανήτη να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Και όσο οι αγορές κοιτούν τα 300 δισ. δολάρια που μπορεί να εισρεύσουν στην ιρανική οικονομία, τόσο μεγαλώνει ο φόβος στην Ουάσιγκτον και στο Tel Aviv ότι η πραγματική μάχη δεν χάνεται στα πεδία των συγκρούσεων.
Χάνεται όταν ο αντίπαλος επιβιώνει, επιστρέφει στις αγορές και μετατρέπει την αντοχή του σε γεωπολιτική νίκη.
Το μνημόνιο των 14 σημείων
Το 14 σημείων μνημόνιο κατανόησης (MoU) δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί επισήμως, ωστόσο αντίγραφό του περιήλθε στην κατοχή του CNN από Αμερικανό αξιωματούχο.
Διπλωμάτης που το είδε κατά τη διάρκεια της συνόδου G7 στη Γαλλία αυτή την εβδομάδα επιβεβαίωσε το περιεχόμενό του, όπως και δύο ακόμη διπλωματικές πηγές με γνώση των διαπραγματεύσεων.
Το πλήρες κείμενο
1. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες, μαζί με τους συμμάχους τους στον τρέχοντα πόλεμο, δηλώνουν με την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου Κατανόησης τον άμεσο και μόνιμο τερματισμό του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, και αναλαμβάνουν την υποχρέωση ότι από εδώ και στο εξής δεν θα προβούν σε καμία εχθρική ενέργεια η μία εναντίον της άλλης και θα απέχουν από την απειλή ή τη χρήση βίας μεταξύ τους.
Η τελική συμφωνία θα επιβεβαιώσει τις διατάξεις του παρόντος άρθρου και των υπολοίπων άρθρων.
2. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται να σέβονται η μία την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της άλλης και να απέχουν από οποιαδήποτε παρέμβαση στις εσωτερικές υποθέσεις της άλλης πλευράς.
3. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται να διαπραγματευθούν και να καταλήξουν σε τελική συμφωνία εντός μέγιστης προθεσμίας 60 ημερών, η οποία μπορεί να παραταθεί με κοινή συναίνεση.
4. Αμέσως μετά την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου Κατανόησης, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό και θα αποτρέψουν οποιαδήποτε παρέμβαση ή παρεμπόδιση κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, αποκαθιστώντας εντός μέγιστης προθεσμίας 30 ημερών τη ναυσιπλοΐα στην πλήρη δυναμικότητά της. Η κίνηση των πλοίων θα είναι ανάλογη του προπολεμικού όγκου ναυσιπλοΐας από την πλευρά της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται επίσης να αποσύρουν τις δυνάμεις τους από τις γύρω περιοχές εντός 30 ημερών από την τελική συμφωνία.
5. Με την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου Κατανόησης, η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν θα λάβει άμεσα μέτρα ώστε να αποκατασταθεί εντός 30 ημερών η κίνηση εμπορικών πλοίων από τον Περσικό Κόλπο προς τη Θάλασσα του Ομάν και αντίστροφα, στα προπολεμικά επίπεδα, λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη άρσης τεχνικών εμποδίων και εξουδετέρωσης ναρκών από το Ιράν.
6. Οι Ηνωμένες Πολιτείες αναλαμβάνουν, μαζί με τους περιφερειακούς εταίρους τους, να δημιουργήσουν ένα ολοκληρωμένο σχέδιο, συμφωνημένο από τα δύο μέρη, για την αποκατάσταση και οικονομική ανάπτυξη της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, διασφαλίζοντας χρηματοδότηση τουλάχιστον 300 δισ. δολαρίων. Ο μηχανισμός υλοποίησης αυτού του σχεδίου, ως μέρος της τελικής συμφωνίας, θα διαμορφωθεί εντός 60 ημερών.
7. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται να τερματίσουν, βάσει χρονοδιαγράμματος που θα συμφωνηθεί στο πλαίσιο της τελικής συμφωνίας, κάθε μορφή κυρώσεων που αντιμετωπίζει σήμερα η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν, συμπεριλαμβανομένων των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, του Συμβουλίου Διοικητών του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA), καθώς και όλων των μονομερών αμερικανικών κυρώσεων, πρωτογενών και δευτερογενών.
8. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν επαναλαμβάνει ότι δεν θα κατασκευάσει ποτέ πυρηνικά όπλα. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες συμφωνούν ότι η τύχη του εμπλουτισμένου υλικού και όλα τα άλλα αμοιβαία συμφωνημένα ζητήματα που σχετίζονται με τα πυρηνικά, συμπεριλαμβανομένων των πυρηνικών αναγκών του Ιράν, θα ρυθμιστούν επαρκώς στην τελική συμφωνία. Η τελική συμφωνία θα επιβεβαιώσει τις διατάξεις του παρόντος άρθρου.
9. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες συμφωνούν ότι, μέχρι να επιτευχθεί τελική συμφωνία, θα διατηρήσουν το υφιστάμενο καθεστώς: το Ιράν θα διατηρήσει αμετάβλητο το πυρηνικό του πρόγραμμα και οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα επιβάλουν νέες κυρώσεις ούτε θα ενισχύσουν τις δυνάμεις τους στην περιοχή.
10. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται ότι αμέσως μετά την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου Κατανόησης και έως την ημερομηνία άρσης των κυρώσεων, το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ θα εκδώσει εξαιρέσεις (waivers) για τις εξαγωγές ιρανικού αργού πετρελαίου, πετροχημικών προϊόντων και παραγώγων τους, καθώς και για όλες τις σχετικές υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων των τραπεζικών, ασφαλιστικών και μεταφορικών υπηρεσιών.
11. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται ότι, υπό το φως της προόδου των διαπραγματεύσεων προς μια τελική συμφωνία, τα δεσμευμένα ή περιορισμένα κεφάλαια και περιουσιακά στοιχεία της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν θα αποδεσμευθούν και θα καταστούν πλήρως διαθέσιμα. Τα κεφάλαια αυτά, είτε τηρούνται σε κύριο λογαριασμό είτε έχουν μεταφερθεί, θα χρησιμοποιούνται για οποιαδήποτε τελική πληρωμή δικαιούχου που θα καθορίζεται από την Κεντρική Τράπεζα της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν και θα είναι πλήρως διαθέσιμα προς χρήση. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεσμεύονται να εκδώσουν όλες τις απαραίτητες άδειες και εγκρίσεις για τον σκοπό αυτό.
12. Η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες συμφωνούν ότι θα δημιουργηθεί μηχανισμός εφαρμογής για την εποπτεία της επιτυχούς υλοποίησης και της μελλοντικής τήρησης της Τελικής Συμφωνίας.
13. Μετά την υπογραφή του παρόντος Μνημονίου Κατανόησης και αφού παρασχεθούν διαβεβαιώσεις σχετικά με την έναρξη εφαρμογής των άρθρων 4, 5, 10 και 11 του παρόντος Μνημονίου, καθώς και τη συνεχή εφαρμογή αυτών των μέτρων, η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες θα εισέλθουν σε διαπραγματεύσεις για την Τελική Συμφωνία αποκλειστικά ως προς τα υπόλοιπα άρθρα.
14. Η τελική συμφωνία θα εγκριθεί μέσω δεσμευτικού ψηφίσματος του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών