Πολιτικός σεισμός στη Βρετανία - Ο Andy Burnham επιστρέφει στο Westminster, μάχη ηγεσίας με Starmer

Η εκλογική νίκη του Andy Burnham στη συμπληρωματική εκλογή του Makerfield δεν αποτελεί απλώς την επιστροφή ενός από τα πιο αναγνωρίσιμα στελέχη των Εργατικών στο Westminster.
Αντιθέτως, σύμφωνα με το The Conversation, σηματοδοτεί μια πιθανή καμπή στην εξέλιξη της αγγλικής αποκέντρωσης (devolution) και στον τρόπο με τον οποίο παράγεται πολιτική ηγεσία στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Η νίκη του, με 55% των ψήφων και σαφές προβάδισμα έναντι μικρότερων κομμάτων όπως το Restore UK και το Reform Britain, υπογραμμίζει ότι οι «metro mayors» αποκτούν πλέον πολιτική ισχύ που ξεπερνά τον παραδοσιακό τοπικό τους ρόλο.

Από το Westminster στo Μάντσεστερ: Mια ασυνήθιστη πολιτική διαδρομή

Για δεκαετίες, η βρετανική πολιτική ανέδειξε ηγέτες μέσα από μια σχεδόν ενιαία διαδρομή: κοινοβουλευτική θητεία, υπουργικές θέσεις, κομματική ανέλιξη.
Ο Burnham, πρώην βουλευτής του Leigh από το 2001, ακολούθησε αρχικά αυτή τη διαδρομή, φτάνοντας σε υπουργικά και κομματικά αξιώματα στις κυβερνήσεις του Gordon Brown και αργότερα στην αντιπολίτευση.
Είχε ήδη θεωρηθεί πιθανός διεκδικητής της ηγεσίας των Εργατικών, χωρίς όμως να καταφέρει να την κατακτήσει στις αναμετρήσεις του 2010 και του 2015.
Υπό τον Ed Miliband το 2010 και αργότερα υπό τον Jeremy Corbyn το 2015, η πορεία του φάνηκε να σταθεροποιείται χωρίς να κορυφώνεται.

Η στροφή στο Manchester και η πολιτική επανεκκίνηση

Η απόφαση του Burnham να εγκαταλείψει το Westminster και να διεκδικήσει τη δημαρχία του Manchester το 2017 αρχικά ερμηνεύτηκε ως υποχώρηση.
Στην πράξη, όμως, εξελίχθηκε σε στρατηγική επανεφεύρεση.
Ως δήμαρχος απέκτησε κάτι που σπανίζει στο Westminster: εκτελεστική εξουσία πάνω σε έναν συγκεκριμένο τόπο.
Παρότι οι αρμοδιότητες των δημάρχων στην Αγγλία παραμένουν περιορισμένες διεθνώς, καλύπτουν κρίσιμους τομείς όπως μεταφορές, στέγαση και οικονομική ανάπτυξη.

Η πανδημία ως πολιτική τομή

Καθοριστική στιγμή για την πολιτική του αναβάθμιση υπήρξε η περίοδος της πανδημίας COVID-19. Η αντιπαράθεσή του με την κυβέρνηση του Boris Johnson για τα lockdowns και τη χρηματοδότηση του Manchester τον μετέτρεψε σε εθνικό πρόσωπο.
Για τους υποστηρικτές του, εκπροσώπησε την τοπική αυτονομία απέναντι στο Λονδίνο.
Για τους επικριτές του, αξιοποίησε τη θεσμική του θέση για να ενισχύσει την προσωπική του πολιτική επιρροή.
Σε κάθε περίπτωση, η δημαρχία του του έδωσε μια πλατφόρμα παράλληλη – και όχι υποδεέστερη – του Westminster.

Οι πόλεις ως «σχολείο» εθνικής ηγεσίας

Η ανάλυση θέτει ένα ευρύτερο ερώτημα: μπορούν οι δημαρχίες να αποτελέσουν εναλλακτική διαδρομή προς την εθνική εξουσία στη Βρετανία;
Σε αντίθεση με άλλες χώρες, το Ηνωμένο Βασίλειο ιστορικά συγκέντρωνε την πολιτική ισχύ στο Westminster.
Όμως διεθνώς υπάρχουν πολλά παραδείγματα όπου η τοπική εκτελεστική εξουσία λειτουργεί ως σκαλοπάτι προς την κορυφή – από τη Γαλλία με τους Jacques Chirac και Nicolas Sarkozy, έως την Ιταλία, την Ινδονησία και το Μεξικό.
Στον αντίποδα, παραδείγματα όπως οι Rudy Giuliani και Michael Bloomberg δείχνουν ότι η δημοτικότητα σε επίπεδο πόλης δεν εγγυάται εθνική επιτυχία.

Η διαφορά με το «μοντέλο Boris Johnson»

Συχνά γίνεται σύγκριση με τον Boris Johnson, ο οποίος επίσης πέρασε από τη δημαρχία του Λονδίνου πριν γίνει πρωθυπουργός.
Ωστόσο, η διαδρομή του Burnham διαφέρει ουσιαστικά: δεν επέστρεψε στο Westminster ως «κλασικός» κοινοβουλευτικός καριερίστας, αλλά ως πολιτικός που έχει ήδη ασκήσει εκτελεστική εξουσία σε μητροπολιτικό επίπεδο.
Αυτό, σύμφωνα με την ανάλυση, αλλάζει τη φύση της πολιτικής του ταυτότητας.

Το νέο πολιτικό μοντέλο

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η βρετανική αποκέντρωση δεν παράγει πλέον απλώς τοπικούς διαχειριστές.
Οι metro mayors εξελίσσονται σε αυτόνομες πολιτικές μονάδες με δυνατότητα να διαμορφώνουν εθνική ατζέντα.
Ο Burnham, με την επιστροφή του στο κοινοβούλιο, γίνεται ίσως η πρώτη πραγματική δοκιμή αυτού του μοντέλου: ενός πολιτικού που δεν ανεβαίνει μόνο μέσα από το Westminster, αλλά επιστρέφει σε αυτό αφού έχει κυβερνήσει μια ολόκληρη μητροπολιτική περιοχή.
Η ανάλυση καταλήγει ότι το πραγματικό ζήτημα δεν είναι αν ο Burnham μπορεί να διεκδικήσει την ηγεσία των Εργατικών.
Είναι αν το σύστημα αποκέντρωσης στην Αγγλία έχει ωριμάσει αρκετά ώστε η διακυβέρνηση μιας πόλης-περιοχής να θεωρείται πλέον προετοιμασία για τη διακυβέρνηση ολόκληρης της χώρας.

www.bankingnews.gr