Σχετικά Άρθρα
Το Hormuz μετά τον πόλεμο - Goldman Sachs: Οι ροές πετρελαίου θα ανακάμψουν μόνο στο 70% των προπολεμικών επιπέδων
Το σοκ του Hormuz ανατρέπει τον ενεργειακό χάρτη - Οι χώρες του Κόλπου αναζητούν επειγόντως νέες οδούς εξαγωγών
Σε μια επίδειξη ισχύος και στρατηγικής κυριαρχίας, το Ιράν ανατρέπει πλήρως τα δεδομένα στον Περσικό Κόλπο, αφήνοντας άναυδη τη Δύση και την Ουάσιγκτον. Μετά την υπογραφή της 60ήμερης εκεχειρίας με τις ΗΠΑ, η Αρχή του Στενού του Περσικού Κόλπου του Ιράν (PGSA) έκανε μια αιφνιδιαστική κίνηση-ματ, αναλαμβάνοντας τον πλήρη έλεγχο και τη διαχείριση της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Hormuz, επιβάλλοντας τους δικούς της, απαράβατους κανόνες.
Ενώ οι δυτικές δυνάμεις πίστευαν ότι η συμφωνία θα περιόριζε την ιρανική επιρροή, η Τεχεράνη εμφανίζεται τώρα ως ο απόλυτος εγγυητής της ασφάλειας, της προστασίας και του περιβάλλοντος στην πιο κρίσιμη θαλάσσια δίοδο του πλανήτη. Παρουσιάζοντας ένα προφίλ υπερδύναμης, το Ιράν ανακοίνωσε ότι όχι μόνο δεν θα εισπράξει διόδια κατά την περίοδο της εκεχειρίας, αλλά θα καλύψει εξ ολοκλήρου τα έξοδα ασφάλισης και τις υπηρεσίες ασφαλείας για τα εμπορικά πλοία, υποχρεώνοντας ωστόσο κάθε σκάφος να υποβάλλει αίτημα διέλευσης 48 ώρες νωρίτερα και να συντονίζεται απόλυτα με τις ιρανικές αρχές.
Με τη στρατηγική αυτή κίνηση, η Τεχεράνη όχι μόνο «κλειδώνει» τον έλεγχο του 20% του παγκόσμιου πετρελαίου, αλλά δείχνει στην πράξη ποιος κρατά πλέον τα κλειδιά της παγκόσμιας οικονομίας, αναγκάζοντας τους διεθνείς κολοσσούς της ναυτιλίας να συμμορφωθούν με τη νέα πραγματικότητα.
Η κίνηση… ματ από την Τεχεράνη
Πιο αναλυτικά, η Αρχή του Στενού του Περσικού Κόλπου του Ιράν (PGSA) ανακοίνωσε σήμερα Παρασκευή (19/6/2026) ότι τα εμπορικά πλοία που επιθυμούν να πλεύσουν στο Στενό του Hormuz πρέπει να υποβάλουν σχετικό αίτημα τουλάχιστον 48 ώρες νωρίτερα, κατά τη διάρκεια της 60ήμερης εκεχειρίας μεταξύ του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η PGSA σημείωσε ότι δεν θα εισπράττονται διόδια από τα πλοία και ότι το Ιράν θα καλύψει το κόστος των τελών για «υπηρεσίες ασφάλειας, προστασίας και περιβάλλοντος», καθώς και την ασφάλιση.
Επίσης, προειδοποίησε ότι τα πλοία πρέπει να συντονίζουν τον χρόνο και τη διαδρομή της διέλευσής τους με την Αρχή, λόγω «κινδύνων ασφαλείας» στο Στενό και για την αποφυγή ναυτικών ατυχημάτων.
Ερώτημα οι... 80 νάρκες στο Hormuz
Το κέντρο του Στενού του Hormuz είναι αποκλεισμένο από περίπου 80 νάρκες, που θα πρέπει να… απομακρυνθούν προκειμένου να επαναληφθεί η κανονική ναυσιπλοΐα, σύμφωνα με την ανεξάρτητη ένωση ιδιοκτητών δεξαμενόπλοιων (Intertanko).
Αρκετά πλοία άρχισαν να εξέρχονται από τον Κόλπο μέσω του κρίσιμου αυτού θαλάσσιου περάσματος την Πέμπτη, μετά την υπογραφή μνημονίου μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν. Ωστόσο, η ναυσιπλοΐα δεν αναμένεται να επιστρέψει σε κανονικούς ρυθμούς σύντομα, ακόμη και αν η εκεχειρία διαρκέσει, λόγω των ναρκών και άλλων εμποδίων, γεγονός που υπογραμμίζει τις συνεχιζόμενες προκλήσεις για το παγκόσμιο εμπόριο.
«Η κύρια διαδρομή… μέσω του μέσου του Στενού του Hormuz είναι κλειστή, είναι επικίνδυνη», δήλωσε ο Phil Belcher, ναυτιλιακός διευθυντής της Intertanko, της ένωσης ανεξάρτητων ιδιοκτητών δεξαμενόπλοιων. «Τα τελευταία στοιχεία που είχαμε δείχνουν ότι υπάρχουν 80 νάρκες στο Στενό του Hormuz. Είναι ένας τεράστιος αριθμός και θα χρειαστεί χρόνος για να καθαριστούν».
Κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, η Τεχεράνη τοποθέτησε νάρκες στο κέντρο του στενού, στο σύστημα διαχωρισμού της θαλάσσιας κυκλοφορίας, το οποίο ισχύει μεταξύ Ιράν και Ομάν από το 1968, προκειμένου να περιορίσει την κίνηση των δεξαμενόπλοιων και άλλων πλοίων.
Περίπου 20.000 ναυτικοί εγκλωβίστηκαν εκατέρωθεν του καναλιού, αν και ορισμένα πλοία κατάφεραν να περάσουν κρυφά τη νύχτα κοντά στις ακτές του Ομάν με απενεργοποιημένους τους πομπούς τους και με τη βοήθεια των ΗΠΑ. Άλλα πλοία πλήρωσαν για να ταξιδέψουν μέσω των ιρανικών υδάτων.
Η ναυτιλιακή βιομηχανία επιθυμεί διακαώς την επιστροφή στην τυπική διαδρομή, η οποία πριν από τη σύγκρουση επέτρεπε σε περίπου 130 πλοία την ημέρα να διασχίζουν με ασφάλεια το στενό, από το οποίο διερχόταν περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου.
«Αυτό μοιάζει με αυτοκινητόδρομο όπου η μεσαία λωρίδα είναι κλειστή και χρησιμοποιείς τη λωρίδα έκτακτης ανάγκης (ΛΕΑ)», δήλωσε ο Belcher. «Πρέπει να ανοίξουμε τον αυτοκινητόδρομο για να μπορέσει να περάσει ο όγκος της κυκλοφορίας με ασφάλεια. Ένα από τα μεγάλα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε αυτή τη στιγμή είναι ο κίνδυνος ναυσιπλοΐας, ο κίνδυνος προσάραξης στα βράχια. Είναι πολύ κοντά στα βράχια στη νότια διαδρομή, τη διαδρομή του Ομάν».
Κίνδυνοι συγκρούσεων
Με μεγάλο αριθμό πλοίων να προσπαθούν να περάσουν από στενές περιοχές του πορθμού, η ναυτιλιακή βιομηχανία προειδοποιεί για τον κίνδυνο σύγκρουσης. Ο κίνδυνος αυτός εντείνεται από τις «παρεμβολές σημάτων» (signal jamming) που φέρεται να πραγματοποίησε το Ιράν κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, όπου οι ηλεκτρονικές παρεμβολές εμπόδιζαν τη λειτουργία των συστημάτων πλοήγησης και εντοπισμού θέσης των πλοίων, αφήνοντάς τα ουσιαστικά να πλέουν στα τυφλά.
Μια σύγκρουση, προσάραξη ή βύθιση θα μπορούσε να διαταράξει περαιτέρω το παγκόσμιο εμπόριο. Οι ναυτιλιακές εταιρείες θυμούνται ακόμη την αναστάτωση που προκλήθηκε το 2021, όταν το πλοίο μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων Ever Given απέκλεισε τη διώρυγα του Σουέζ για μια εβδομάδα. Σχεδόν 600 πλοία πιστεύεται ότι βρίσκονται ακόμη στον Κόλπο, όπου είναι αγκυροβολημένα από τον Φεβρουάριο, πράγμα που σημαίνει ότι η συσσώρευση θα χρειαστεί χρόνο για να εξαλειφθεί.
Ο Richard Meade, αρχισυντάκτης του παρόχου ναυτιλιακών δεδομένων Lloyd’s List, δήλωσε: «Βρισκόμαστε σε αχαρτογράφητα νερά. Δεν νομίζω ότι η ναυσιπλοΐα στο στενό θα επιστρέψει στα κανονικά επίπεδα φέτος».
Το ζήτημα των διοδίων
Παραμένουν περαιτέρω ανησυχίες σχετικά με τις δηλώσεις του Ιράν ότι σχεδιάζει να επιβάλει ναυτιλιακό τέλος στα πλοία που διασχίζουν το στενό. Τέτοια διόδια είναι παράνομα βάσει του διεθνούς δικαίου. Βάσει των όρων του μνημονίου ΗΠΑ-Ιράν, το Ιράν υποχρεούται να διασφαλίσει τη διέλευση χωρίς διόδια για τα εμπορικά πλοία για τουλάχιστον 60 ημέρες, με πλήρη αποκατάσταση της κυκλοφορίας εντός 30 ημερών. Η Τεχεράνη δήλωσε ότι θα χρεώνει τέλη στα πλοία για να καλύψει το κόστος διαχείρισης της θαλάσσιας οδού μετά την περίοδο των 60 ημερών.
Η γερμανική εταιρεία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων Hapag-Lloyd δήλωσε ότι θα ήταν «θεμελιωδώς λάθος» να χρεώνονται τα πλοία για να περάσουν από διεθνή ύδατα. Εκπρόσωπος της εταιρείας πρόσθεσε: «Τα διόδια για υποδομές όπως η διώρυγα του Σουέζ ή του Παναμά είναι διαφορετικά, καθώς αντικατοπτρίζουν μεγάλες επενδύσεις σε υποδομές. Αυτό δεν συμβαίνει στην περίπτωση του Στενού του Hormuz».
Η ναυτιλιακή βιομηχανία ανησυχεί ότι η επιβολή τελών από το Ιράν θα μπορούσε να αποτελέσει προηγούμενο για άλλα βασικά θαλάσσια κανάλια που συνορεύουν με περισσότερα από ένα κράτη, συμπεριλαμβανομένου του Στενού της Μάλακα –μιας στενής λωρίδας νερού μεταξύ Σινγκαπούρης, Μαλαισίας και Ινδονησίας– ή του στενού της Ταϊβάν που χωρίζει το νησί της Ταϊβάν από την ηπειρωτική Κίνα.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών