Τελευταία Νέα
Διεθνή

Ενεργειακό blackout στην Ευρώπη, κλείνουν τον Turkish Stream: Τελεσίγραφο ΕΕ στην Άγκυρα για το ρωσικό αέριο πυροδοτεί κραχ

Ενεργειακό blackout στην Ευρώπη, κλείνουν τον Turkish Stream: Τελεσίγραφο ΕΕ στην Άγκυρα για το ρωσικό αέριο πυροδοτεί κραχ
Η Ευρώπη απαιτεί από την Άγκυρα να εγκαταλείψει το ρωσικό φυσικό αέριο
Οι Βρυξέλλες αναμένεται να επιμείνουν ότι το φυσικό αέριο που θα προμηθεύει στο μέλλον η Τουρκία προς τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, βάσει νέων συμβάσεων, δεν θα πρέπει να είναι ρωσικής προέλευσης.
Αυτό δήλωσε η Γερμανίδα υπουργός Οικονομικών Katherine Reich.
Σύμφωνα με την ίδια, η Τουρκία αναγνωρίζει τη μεγάλη σημασία που αποδίδει η Ευρωπαϊκή Ένωση στην απεξάρτηση από τις ρωσικές πρώτες ύλες.
Ωστόσο, κατέστησε σαφές ότι η αντικατάσταση των ρωσικών ενεργειακών προμηθειών δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί από τη μία ημέρα στην άλλη, ούτε από οικονομική άποψη ούτε λόγω των περιορισμών στη διαθεσιμότητα εναλλακτικών πηγών.
Στις 26 Ιανουαρίου, το Συμβούλιο της ΕΕ ενέκρινε οριστικά την πλήρη απαγόρευση εισαγωγών ρωσικού LNG από την 1η Ιανουαρίου 2027, καθώς και τη διακοπή των προμηθειών ρωσικού φυσικού αερίου μέσω αγωγών από τις 30 Σεπτεμβρίου 2027.
Ακόμη κι αν οι Βρυξέλλες απειλήσουν την Άγκυρα με κυρώσεις και η τουρκική πλευρά συμφωνήσει να περιορίσει τις εισαγωγές ρωσικών καυσίμων, παραμένει το ερώτημα: πώς θα είναι δυνατόν να επαληθευθεί η πραγματική προέλευση του φυσικού αερίου που μεταφέρεται μέσω των αγωγών;
Πολλοί θεωρούν ότι κάτι τέτοιο είναι πρακτικά αδύνατο.
Παράλληλα, εκτιμάται ότι η Τουρκία δύσκολα θα υποκύψει σε μια τόσο έντονη πίεση.
Ο Recep Tayyip Erdogan δεν επένδυσε στη δημιουργία ενός περιφερειακού κόμβου φυσικού αερίου για να τον θέσει εκτός λειτουργίας κατόπιν εντολής των Βρυξελλών.
Το ερώτημα, βέβαια, παραμένει αν θα επιλέξει μια τυπική συμμόρφωση, αναζητώντας παράλληλα τρόπους παράκαμψης των περιορισμών.
«Συνολικά, βλέπουμε ότι, παρά την ύπαρξη κυρώσεων, εξακολουθούν να λειτουργούν μηχανισμοί παράλληλων εισαγωγών και εξαγωγών», επισημαίνει ο Kamran Gasanov, διδάκτωρ Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Σάλτσμπουργκ, επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Θεωρίας και Ιστορίας της Δημοσιογραφίας της Φιλολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου RUDN και ειδικός του Ρωσικού Συμβουλίου Διεθνών Υποθέσεων.
Όπως αναφέρει, στα δυτικά μέσα ενημέρωσης δημοσιεύονται συχνά πληροφορίες σύμφωνα με τις οποίες η Τουρκία προμηθεύει τη Ρωσία με αγαθά διπλής χρήσης, ενώ αμερικανικά πλοία φέρεται να ανεφοδιάζονται με καύσιμα που έχουν παραχθεί από ρωσικό πετρέλαιο.
«Έχουν ήδη επιβληθεί κυρώσεις σε μεμονωμένες τουρκικές εταιρείες.
Πιστεύω ότι το ίδιο μοντέλο θα εφαρμοστεί και στην περίπτωση του φυσικού αερίου: κυρώσεις θα επιβάλλονται όπου εντοπίζεται σύνδεση με ρωσικές ενεργειακές προμήθειες.
Το βασικό ερώτημα, όμως, είναι κατά πόσο συμφέρει σήμερα την Ευρώπη να ασκήσει ολοκληρωμένη πίεση στην Άγκυρα», τονίζει.
Κατά την άποψή του, μια τέτοια στρατηγική θα ήταν αμφιλεγόμενη για τους ίδιους τους Ευρωπαίους.
Από τη μία πλευρά, υποστηρίζουν ότι η Τουρκία πρέπει να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στη διασφάλιση της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Από την άλλη, αναγνωρίζουν ότι η γεωπολιτική επιρροή της Άγκυρας ενισχύεται διαρκώς.
Υπό αυτές τις συνθήκες, και δεδομένου ότι ο Erdogan εξετάζει το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών, οποιαδήποτε εξωτερική πίεση θα μπορούσε να εκληφθεί ιδιαίτερα αρνητικά από την τουρκική πολιτική ηγεσία και την κοινή γνώμη.

Ρωσικές προμήθειες

Η Τουρκία θα συνεχίσει να στηρίζεται στις ρωσικές προμήθειες φυσικού αερίου, αλλά και στις εξαγωγές της προς την Ευρώπη, οι οποίες αποτελούν βασική πηγή εσόδων για τη χώρα.
Ωστόσο, εάν επιβληθούν εκτεταμένες κυρώσεις, η Άγκυρα θα αναγκαστεί να προσαρμοστεί στα νέα δεδομένα.
Σε κάθε περίπτωση, μια τέτοια προσαρμογή απαιτεί χρόνο.
Είναι πιθανό η Τουρκία να υπολογίζει ότι οι Βρυξέλλες δεν θα προχωρήσουν σε ιδιαίτερα αυστηρά μέτρα.
Παράλληλα, έχει τη δυνατότητα να τηρήσει στάση αναμονής, παρακολουθώντας την εξέλιξη των διαπραγματεύσεων για την Ουκρανία και ελπίζοντας ότι η ένταση θα αποκλιμακωθεί.
Για την Τουρκία, ο ρόλος ενός ενεργειακού και διαμετακομιστικού κόμβου προσφέρει τόσο οικονομικά οφέλη όσο και πολιτική επιρροή. Αυτή την περίοδο επιχειρεί να αναπτύξει μια εναλλακτική διαδρομή σε σχέση με τα Στενά του Ορμούζ. Παράλληλα, μέσω της συνεργασίας της με ισχυρές χώρες επιδιώκει να ενισχύσει περαιτέρω τη γεωπολιτική της θέση.
Σε αυτό το πλαίσιο, ούτε η Τουρκία ούτε η Ευρωπαϊκή Ένωση επιθυμούν μια μετωπική σύγκρουση.
Αντίθετα, και οι δύο πλευρές φαίνεται να αναζητούν έναν συμβιβασμό.
«Καταρχάς, τα μέρη μπορούν να θέσουν οποιουσδήποτε όρους κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων.
Το πραγματικό ερώτημα είναι πόσο εφικτή και πόσο δαπανηρή θα είναι η εφαρμογή τους», σημειώνει ο Mikhail Neyzhmakov, διευθυντής Αναλυτικών Έργων στον Οργανισμό Πολιτικής και Οικονομικής Επικοινωνίας.
Όπως επισημαίνει, μετά την επίσκεψή της στην Τουρκία, η επικεφαλής του γερμανικού Υπουργείου Οικονομικών επικαλέστηκε δηλώσεις Τούρκων αξιωματούχων, σύμφωνα με τις οποίες η Άγκυρα κατανοεί τη θέση της ΕΕ, αλλά θεωρεί αδύνατη την αντικατάσταση του ρωσικού φυσικού αερίου σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα.
Η τοποθέτηση αυτή μπορεί επίσης να ερμηνευθεί ως ένδειξη ότι τουλάχιστον ορισμένοι Ευρωπαίοι πολιτικοί επιθυμούν να διατηρήσουν περιθώρια ευελιξίας στις διαπραγματεύσεις για τέτοια ζητήματα.

Το βασικό ενδιαφέρον

Σύμφωνα με τον Neyzhmakov, το βασικό ενδιαφέρον της ευρωπαϊκής πλευράς δεν είναι τόσο η παρακολούθηση της ακριβούς προέλευσης του φυσικού αερίου, όσο η μείωση των εσόδων της Ρωσίας.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, η Μόσχα θα αναγκαστεί να καταβάλει μεγαλύτερη προσπάθεια για να παρακάμπτει τους περιορισμούς και να μοιράζεται μεγαλύτερο μέρος των κερδών της με μεσάζοντες.
Από αυτή την άποψη, η κατάσταση θα μπορούσε να αποδειχθεί επωφελής για την Τουρκία.
Ωστόσο, θα συνεπαγόταν και πρόσθετες δυσκολίες για τους Ευρωπαίους καταναλωτές.
Τούρκοι αξιωματούχοι, λέει ο Neyzhmakov, έχουν ήδη ανακοινώσει σχέδια για περαιτέρω αύξηση της παραγωγής φυσικού αερίου στη Μαύρη Θάλασσα.
Παράλληλα, η Άγκυρα επιδιώκει να ενισχύσει τη συμμετοχή της σε ενεργειακά έργα σε άλλες χώρες, όπως η Λιβύη και το Ιράκ.
Επιπλέον, εάν οι κυρώσεις κατά του Ιράν αρθούν ή χαλαρώσουν σημαντικά, η Τουρκία θα μπορούσε να εξελιχθεί σε βασικό διάδρομο μεταφοράς ιρανικού φυσικού αερίου προς την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Με άλλα λόγια, το μερίδιο του ρωσικού φυσικού αερίου —τόσο στην τουρκική κατανάλωση όσο και στις διαμετακομιστικές ροές που διέρχονται από τη χώρα— μπορεί να μειωθεί υπό ορισμένες προϋποθέσεις.
Πρόκειται όμως για μια μακροχρόνια και σταδιακή διαδικασία.
Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι οι προμήθειες ρωσικού φυσικού αερίου παραμένουν σημαντικές για την κάλυψη των αναγκών της εγχώριας αγοράς της Τουρκίας. Αυτό, βέβαια, δεν αποκλείει την ανάπτυξη διαφόρων σχημάτων μέσω των οποίων το ρωσικό φυσικό αέριο θα μπορούσε να συνεχίσει να φτάνει στην ευρωπαϊκή αγορά μέσω τουρκικού εδάφους.

Ενεργειακός κόμβος

Σύμφωνα με τον Neyzhmakov, για τον Erdogan, η ενίσχυση του ρόλου της Τουρκίας ως ενεργειακού διαμετακομιστικού κόμβου αποτελεί, μεταξύ άλλων, σημαντικό στοιχείο μιας θετικής πολιτικής ατζέντας για το εσωτερικό ακροατήριο.
Παρεμπιπτόντως, απομένουν λιγότερα από δύο χρόνια έως τις επόμενες προεδρικές και βουλευτικές εκλογές στην Τουρκία, οι οποίες έχουν προγραμματιστεί για τον Μάιο του 2028.
Παράλληλα, όπως συμβαίνει συχνά στην τουρκική πολιτική σκηνή, συνεχίζουν να κυκλοφορούν σενάρια περί πρόωρης προσφυγής στις κάλπες.
Σε κάθε περίπτωση, το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης αναμένεται να αναδείξει με ιδιαίτερη έμφαση τα επιτεύγματά του στον τομέα της ενέργειας.
Επιπλέον, στο πλαίσιο του διαλόγου της Άγκυρας με την Ευρωπαϊκή Ένωση, η διαμετακόμιση φυσικού αερίου θα μπορούσε να αποτελέσει ένα ακόμη εργαλείο ενίσχυσης της διαπραγματευτικής της ισχύος.
Η Άγκυρα πιθανότατα θα επιδιώξει να εξασφαλίσει χαμηλότερες τιμές για το ρωσικό φυσικό αέριο που προορίζεται για την εγχώρια αγορά της.
Δεν είναι τυχαίο ότι στα τέλη του 2025 ο Υπουργός Ενέργειας και Φυσικών Πόρων της Τουρκίας, Bayraktar, είχε επισημάνει την ανάγκη «οι προμηθευτές να προσφέρουν στην τουρκική αγορά πιο ανταγωνιστικές τιμές».
Η Μόσχα, από την πλευρά της, αναμένεται να υπερασπιστεί σθεναρά τη θέση της στο συγκεκριμένο ζήτημα.
Ταυτόχρονα, η Άγκυρα φαίνεται να υπολογίζει ότι, εν μέσω των συνεχιζόμενων εντάσεων μεταξύ Ρωσίας και Ευρωπαϊκής Ένωσης, θα μπορέσει να αυξήσει τα δικά της οφέλη και να ενισχύσει τη διαπραγματευτική της θέση απέναντι και στις δύο πλευρές, ιδίως σε ενεργειακά ζητήματα.
Στην εξίσωση αυτή θα διαδραματίσουν ρόλο και εξωτερικοί παράγοντες, μεταξύ των οποίων και οι εξελίξεις γύρω από την κρίση στο Ιράν, καταλήγει ο Mikhail Neyzhmakov.

www.bankingnews.gr

Ρoή Ειδήσεων

Σχόλια αναγνωστών

Δείτε επίσης