Ο επόμενος υπερκύκλος των εμπορευμάτων έχει ήδη ξεκινήσει
Ο κόσμος κινείται διαχρονικά ανάμεσα σε δύο κυρίαρχους τομείς: την τεχνολογία και την ενέργεια.
Η λογική είναι απλή. Πρέπει να ανάψουν τα φώτα για να λειτουργήσει η οικονομία, αλλά χρειάζεται και ενέργεια για να τροφοδοτήσει αυτά τα φώτα. Μόνο ενέργεια χωρίς τεχνολογία δεν αρκεί. Τεχνολογία χωρίς ενέργεια επίσης δεν αρκεί.
Η πρόοδος προϋποθέτει καινοτομία, ενώ οι αγορές τείνουν να εναλλάσσονται μεταξύ αυτών των δύο μεγάλων πυλώνων.
Αν γυρίσουμε πίσω στο 2013 και το 2014, στην κορύφωση του ενεργειακού κύκλου, οι τεχνολογικές μετοχές ήταν σχεδόν ανεπιθύμητες. Η Microsoft δεν συγκέντρωνε το ενδιαφέρον των επενδυτών, ενώ οι ενεργειακές εταιρείες θεωρούνταν σχεδόν αλάνθαστες. Εκείνη ήταν η περίοδος που άξιζε να επενδύσει κανείς στην τεχνολογία.
Στη συνέχεια όμως η τεχνολογία εκτοξεύθηκε. Από το 2014 έως περίπου το 2022 κυριάρχησε στις αγορές, ενώ ο ενεργειακός κλάδος βρέθηκε στο περιθώριο και πολλοί τον θεωρούσαν «νεκρό».
Η ιστορία των αγορών δείχνει ότι οι τελευταίοι επενδυτές που εγκαταλείπουν έναν κλάδο συνήθως υφίστανται τις μεγαλύτερες απώλειες και αποφεύγουν να επιστρέψουν σε αυτόν για πολλά χρόνια.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η κατάρρευση του Nasdaq το 2001, όταν έχασε περίπου το 75% της αξίας του. Το γεγονός αυτό πυροδότησε έναν υπερκύκλο εμπορευμάτων που διήρκεσε έως το 2014.
Όταν ο Nasdaq επέστρεψε στα προηγούμενα ιστορικά υψηλά του, το πετρέλαιο ξεκίνησε την καθοδική του πορεία σχεδόν την ίδια χρονική στιγμή και ο κύκλος ξεκίνησε ξανά από την αρχή.
Ιστορικά, το πετρέλαιο έχει καταγράψει μέση άνοδο έως και επτά φορές κατά τη διάρκεια τέτοιων υπερκύκλων, ενώ ο Nasdaq έχει υποχωρήσει κατά 50% έως 75%.
Σήμερα βρισκόμαστε σε ένα σημείο όπου και τα δύο αυτά σενάρια εμφανίζουν αυξημένες πιθανότητες. Για τον λόγο αυτό, πολλοί επενδυτές επιλέγουν ανοδικές θέσεις στην ενέργεια και πτωτικές τοποθετήσεις στον Nasdaq.
Τι έχει αλλάξει: Η Κίνα «οπλοποιεί» τον περιοδικό πίνακα
Ο σημερινός κύκλος είναι μεγαλύτερος και βαθύτερος από οτιδήποτε έχει καταγραφεί τις τελευταίες δεκαετίες.
Ο βασικός του κινητήρας δεν είναι μόνο οικονομικός αλλά και γεωπολιτικός.
Η Κίνα έχει ουσιαστικά μετατρέψει τον περιοδικό πίνακα των στοιχείων σε γεωπολιτικό εργαλείο.
Οι δύο μεγαλύτερες δυνάμεις του πλανήτη έχουν μοιράσει μεταξύ τους τον υλικό κόσμο.
Η Κίνα κυριαρχεί στα μέταλλα, στις σπάνιες γαίες και στα κρίσιμα ορυκτά. Με άλλα λόγια, αποτελεί μια «ηλεκτρονιακή δύναμη».
Αντίθετα, οι Ηνωμένες Πολιτείες κυριαρχούν στους υδρογονάνθρακες, στα καύσιμα και στην αγροτική παραγωγή. Πρόκειται για μια «μοριακή δύναμη».
Όταν το Πεκίνο περιόρισε τις εξαγωγές κρίσιμων μετάλλων και μαγνητών σπανίων γαιών τον περασμένο Οκτώβριο, αποκάλυψε αμέσως πόσο ευάλωτες παραμένουν οι δυτικές αλυσίδες εφοδιασμού.
Ένας μαγνήτης μπορεί να αντιπροσωπεύει ένα απειροελάχιστο ποσοστό του ΑΕΠ, ωστόσο η έλλειψή του μπορεί να οδηγήσει σε παράλυση ολόκληρους βιομηχανικούς κλάδους.
Το ίδιο ισχύει και για το πετρέλαιο
Πολλοί υποστηρίζουν ότι το πετρέλαιο αποτελεί πλέον μικρότερο ποσοστό της παγκόσμιας οικονομίας. Ωστόσο, αν αφαιρεθεί από το σύστημα, η οικονομική δραστηριότητα σταματά.
Μάλιστα, οι βελτιώσεις στην ενεργειακή αποδοτικότητα δεν μείωσαν τη σημασία του πετρελαίου, αλλά την ενίσχυσαν.
Οι μη κρίσιμες χρήσεις περιορίστηκαν με την πάροδο των δεκαετιών, αφήνοντας μόνο τις απολύτως απαραίτητες εφαρμογές. Αυτές πλέον δεν μπορούν εύκολα να υποκατασταθούν.
Χωρίς ενέργεια, δεν υπάρχει σύγχρονος πολιτισμός.
Αυτός ο ανταγωνισμός μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας αποτελεί το βασικό πλαίσιο μέσα στο οποίο πρέπει να αναλυθούν οι αγορές εμπορευμάτων την επόμενη δεκαετία.
Το τέλος της εποχής του Bretton Woods
Η γεωπολιτική αρχιτεκτονική που στήριξε τις αγορές εμπορευμάτων επί δεκαετίες εμφανίζει πλέον σοβαρές ρωγμές.
Το σύστημα του Bretton Woods δημιουργήθηκε το 1944, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες διέθεταν τη μοναδική πλήρως λειτουργική βιομηχανική αλυσίδα παραγωγής στον κόσμο.
Η συμφωνία ήταν απλή.
Οι ΗΠΑ θα χρησιμοποιούσαν το τεράστιο ναυτικό τους — κληρονομιά της Βρετανικής Αυτοκρατορίας, η οποία με τη σειρά της είχε οικοδομηθεί πάνω στα δίκτυα της Ισπανίας και της Πορτογαλίας — για να προστατεύουν το παγκόσμιο εμπόριο.
Σε αντάλλαγμα, ο κόσμος θα πραγματοποιούσε τις συναλλαγές του σε δολάρια.
Το σημαντικότερο εμπόρευμα που διακινούνταν μέσω αυτών των θαλάσσιων διαδρόμων ήταν και παραμένει το πετρέλαιο.
Σήμερα, τρεις εξελίξεις φαίνεται να διαλύουν αυτό το μοντέλο.
Πρώτον, η επανάσταση του σχιστολιθικού πετρελαίου κατέστησε τις ΗΠΑ ενεργειακά αυτάρκεις, μειώνοντας το στρατηγικό κίνητρο προστασίας των παγκόσμιων θαλάσσιων οδών.
Δεύτερον, η άνοδος των επιτοκίων αποκάλυψε το δημοσιονομικό κόστος αυτής της στρατηγικής.
Οι μεγαλύτερες δαπάνες του αμερικανικού προϋπολογισμού αφορούν πλέον τα προγράμματα Medicare και Social Security, ακολουθούν οι τόκοι του δημοσίου χρέους και στη συνέχεια οι αμυντικές δαπάνες.
Το κόστος του ρόλου του «παγκόσμιου αστυνόμου» καθίσταται ολοένα και πιο δυσβάσταχτο.
Τρίτον, η Κίνα στηρίζει ενεργά συμμάχους όπως η Ρωσία και το Ιράν, καθιστώντας δυσκολότερη οποιαδήποτε αμερικανική προσπάθεια επιβολής ισχύος.
Όταν οι ΗΠΑ προστατεύουν ένα πλοίο που μεταφέρει χαλκό από τη Χιλή προς τη Σαγκάη, στην ουσία χρηματοδοτούν την ασφάλεια της σημαντικότερης στρατηγικής ανταγωνίστριάς τους.
Το μοντέλο αυτό φαίνεται να φτάνει στο τέλος του.
Το πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχει σήμερα άλλη δύναμη με το μέγεθος και τις δυνατότητες να αναλάβει αυτόν τον ρόλο.
Επιστροφή σε έναν κόσμο σκληρών περιουσιακών στοιχείων
Σύμφωνα με την ανάλυση, ο κόσμος ίσως επιστρέφει σε ένα μοντέλο που θυμίζει την εποχή της Ολλανδικής Εταιρείας Ανατολικών Ινδιών.
Κρατικά υποστηριζόμενες οντότητες, δικά τους συστήματα ασφαλείας, εμπορικές συμφωνίες βασισμένες στον χρυσό, στο ασήμι και σε πραγματικά περιουσιακά στοιχεία, καθώς και ιδιωτικές στρατιωτικές δυνάμεις για την προστασία των εφοδιαστικών αλυσίδων.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, πολυεθνικοί κολοσσοί όπως η Apple και η Exxon αρχίζουν να μοιάζουν περισσότερο με κυρίαρχες γεωπολιτικές οντότητες παρά με συμβατικές επιχειρήσεις.
Και εάν αυτή η εκτίμηση αποδειχθεί σωστή, τότε ο επόμενος υπερκύκλος των εμπορευμάτων δεν έχει απλώς ξεκινήσει. Μπορεί να αποτελέσει τη μεγαλύτερη ανακατανομή πλούτου και ισχύος που έχει γνωρίσει η παγκόσμια οικονομία από τις αρχές του 21ου αιώνα.
www.bankingnews.gr
Η λογική είναι απλή. Πρέπει να ανάψουν τα φώτα για να λειτουργήσει η οικονομία, αλλά χρειάζεται και ενέργεια για να τροφοδοτήσει αυτά τα φώτα. Μόνο ενέργεια χωρίς τεχνολογία δεν αρκεί. Τεχνολογία χωρίς ενέργεια επίσης δεν αρκεί.
Η πρόοδος προϋποθέτει καινοτομία, ενώ οι αγορές τείνουν να εναλλάσσονται μεταξύ αυτών των δύο μεγάλων πυλώνων.
Αν γυρίσουμε πίσω στο 2013 και το 2014, στην κορύφωση του ενεργειακού κύκλου, οι τεχνολογικές μετοχές ήταν σχεδόν ανεπιθύμητες. Η Microsoft δεν συγκέντρωνε το ενδιαφέρον των επενδυτών, ενώ οι ενεργειακές εταιρείες θεωρούνταν σχεδόν αλάνθαστες. Εκείνη ήταν η περίοδος που άξιζε να επενδύσει κανείς στην τεχνολογία.
Στη συνέχεια όμως η τεχνολογία εκτοξεύθηκε. Από το 2014 έως περίπου το 2022 κυριάρχησε στις αγορές, ενώ ο ενεργειακός κλάδος βρέθηκε στο περιθώριο και πολλοί τον θεωρούσαν «νεκρό».
Η ιστορία των αγορών δείχνει ότι οι τελευταίοι επενδυτές που εγκαταλείπουν έναν κλάδο συνήθως υφίστανται τις μεγαλύτερες απώλειες και αποφεύγουν να επιστρέψουν σε αυτόν για πολλά χρόνια.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η κατάρρευση του Nasdaq το 2001, όταν έχασε περίπου το 75% της αξίας του. Το γεγονός αυτό πυροδότησε έναν υπερκύκλο εμπορευμάτων που διήρκεσε έως το 2014.
Όταν ο Nasdaq επέστρεψε στα προηγούμενα ιστορικά υψηλά του, το πετρέλαιο ξεκίνησε την καθοδική του πορεία σχεδόν την ίδια χρονική στιγμή και ο κύκλος ξεκίνησε ξανά από την αρχή.
Ιστορικά, το πετρέλαιο έχει καταγράψει μέση άνοδο έως και επτά φορές κατά τη διάρκεια τέτοιων υπερκύκλων, ενώ ο Nasdaq έχει υποχωρήσει κατά 50% έως 75%.
Σήμερα βρισκόμαστε σε ένα σημείο όπου και τα δύο αυτά σενάρια εμφανίζουν αυξημένες πιθανότητες. Για τον λόγο αυτό, πολλοί επενδυτές επιλέγουν ανοδικές θέσεις στην ενέργεια και πτωτικές τοποθετήσεις στον Nasdaq.
Τι έχει αλλάξει: Η Κίνα «οπλοποιεί» τον περιοδικό πίνακα
Ο σημερινός κύκλος είναι μεγαλύτερος και βαθύτερος από οτιδήποτε έχει καταγραφεί τις τελευταίες δεκαετίες.
Ο βασικός του κινητήρας δεν είναι μόνο οικονομικός αλλά και γεωπολιτικός.
Η Κίνα έχει ουσιαστικά μετατρέψει τον περιοδικό πίνακα των στοιχείων σε γεωπολιτικό εργαλείο.
Οι δύο μεγαλύτερες δυνάμεις του πλανήτη έχουν μοιράσει μεταξύ τους τον υλικό κόσμο.
Η Κίνα κυριαρχεί στα μέταλλα, στις σπάνιες γαίες και στα κρίσιμα ορυκτά. Με άλλα λόγια, αποτελεί μια «ηλεκτρονιακή δύναμη».
Αντίθετα, οι Ηνωμένες Πολιτείες κυριαρχούν στους υδρογονάνθρακες, στα καύσιμα και στην αγροτική παραγωγή. Πρόκειται για μια «μοριακή δύναμη».
Όταν το Πεκίνο περιόρισε τις εξαγωγές κρίσιμων μετάλλων και μαγνητών σπανίων γαιών τον περασμένο Οκτώβριο, αποκάλυψε αμέσως πόσο ευάλωτες παραμένουν οι δυτικές αλυσίδες εφοδιασμού.
Ένας μαγνήτης μπορεί να αντιπροσωπεύει ένα απειροελάχιστο ποσοστό του ΑΕΠ, ωστόσο η έλλειψή του μπορεί να οδηγήσει σε παράλυση ολόκληρους βιομηχανικούς κλάδους.
Το ίδιο ισχύει και για το πετρέλαιο
Πολλοί υποστηρίζουν ότι το πετρέλαιο αποτελεί πλέον μικρότερο ποσοστό της παγκόσμιας οικονομίας. Ωστόσο, αν αφαιρεθεί από το σύστημα, η οικονομική δραστηριότητα σταματά.
Μάλιστα, οι βελτιώσεις στην ενεργειακή αποδοτικότητα δεν μείωσαν τη σημασία του πετρελαίου, αλλά την ενίσχυσαν.
Οι μη κρίσιμες χρήσεις περιορίστηκαν με την πάροδο των δεκαετιών, αφήνοντας μόνο τις απολύτως απαραίτητες εφαρμογές. Αυτές πλέον δεν μπορούν εύκολα να υποκατασταθούν.
Χωρίς ενέργεια, δεν υπάρχει σύγχρονος πολιτισμός.
Αυτός ο ανταγωνισμός μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας αποτελεί το βασικό πλαίσιο μέσα στο οποίο πρέπει να αναλυθούν οι αγορές εμπορευμάτων την επόμενη δεκαετία.
Το τέλος της εποχής του Bretton Woods
Η γεωπολιτική αρχιτεκτονική που στήριξε τις αγορές εμπορευμάτων επί δεκαετίες εμφανίζει πλέον σοβαρές ρωγμές.
Το σύστημα του Bretton Woods δημιουργήθηκε το 1944, όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες διέθεταν τη μοναδική πλήρως λειτουργική βιομηχανική αλυσίδα παραγωγής στον κόσμο.
Η συμφωνία ήταν απλή.
Οι ΗΠΑ θα χρησιμοποιούσαν το τεράστιο ναυτικό τους — κληρονομιά της Βρετανικής Αυτοκρατορίας, η οποία με τη σειρά της είχε οικοδομηθεί πάνω στα δίκτυα της Ισπανίας και της Πορτογαλίας — για να προστατεύουν το παγκόσμιο εμπόριο.
Σε αντάλλαγμα, ο κόσμος θα πραγματοποιούσε τις συναλλαγές του σε δολάρια.
Το σημαντικότερο εμπόρευμα που διακινούνταν μέσω αυτών των θαλάσσιων διαδρόμων ήταν και παραμένει το πετρέλαιο.
Σήμερα, τρεις εξελίξεις φαίνεται να διαλύουν αυτό το μοντέλο.
Πρώτον, η επανάσταση του σχιστολιθικού πετρελαίου κατέστησε τις ΗΠΑ ενεργειακά αυτάρκεις, μειώνοντας το στρατηγικό κίνητρο προστασίας των παγκόσμιων θαλάσσιων οδών.
Δεύτερον, η άνοδος των επιτοκίων αποκάλυψε το δημοσιονομικό κόστος αυτής της στρατηγικής.
Οι μεγαλύτερες δαπάνες του αμερικανικού προϋπολογισμού αφορούν πλέον τα προγράμματα Medicare και Social Security, ακολουθούν οι τόκοι του δημοσίου χρέους και στη συνέχεια οι αμυντικές δαπάνες.
Το κόστος του ρόλου του «παγκόσμιου αστυνόμου» καθίσταται ολοένα και πιο δυσβάσταχτο.
Τρίτον, η Κίνα στηρίζει ενεργά συμμάχους όπως η Ρωσία και το Ιράν, καθιστώντας δυσκολότερη οποιαδήποτε αμερικανική προσπάθεια επιβολής ισχύος.
Όταν οι ΗΠΑ προστατεύουν ένα πλοίο που μεταφέρει χαλκό από τη Χιλή προς τη Σαγκάη, στην ουσία χρηματοδοτούν την ασφάλεια της σημαντικότερης στρατηγικής ανταγωνίστριάς τους.
Το μοντέλο αυτό φαίνεται να φτάνει στο τέλος του.
Το πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχει σήμερα άλλη δύναμη με το μέγεθος και τις δυνατότητες να αναλάβει αυτόν τον ρόλο.
Επιστροφή σε έναν κόσμο σκληρών περιουσιακών στοιχείων
Σύμφωνα με την ανάλυση, ο κόσμος ίσως επιστρέφει σε ένα μοντέλο που θυμίζει την εποχή της Ολλανδικής Εταιρείας Ανατολικών Ινδιών.
Κρατικά υποστηριζόμενες οντότητες, δικά τους συστήματα ασφαλείας, εμπορικές συμφωνίες βασισμένες στον χρυσό, στο ασήμι και σε πραγματικά περιουσιακά στοιχεία, καθώς και ιδιωτικές στρατιωτικές δυνάμεις για την προστασία των εφοδιαστικών αλυσίδων.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, πολυεθνικοί κολοσσοί όπως η Apple και η Exxon αρχίζουν να μοιάζουν περισσότερο με κυρίαρχες γεωπολιτικές οντότητες παρά με συμβατικές επιχειρήσεις.
Και εάν αυτή η εκτίμηση αποδειχθεί σωστή, τότε ο επόμενος υπερκύκλος των εμπορευμάτων δεν έχει απλώς ξεκινήσει. Μπορεί να αποτελέσει τη μεγαλύτερη ανακατανομή πλούτου και ισχύος που έχει γνωρίσει η παγκόσμια οικονομία από τις αρχές του 21ου αιώνα.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών