Πότε θα ολοκληρωθεί η ρωσική «Ειδική Στρατιωτική Επιχείρηση», γνωστή ως SVO;
Το ερώτημα ακούγεται πλέον παντού: στις οικογένειες των στρατιωτών, στα χαρακώματα, στα υπουργικά γραφεία, στις επιχειρήσεις και στις ουρές των πρατηρίων καυσίμων. Η απάντηση, ωστόσο, μοιάζει να απομακρύνεται όσο ο πόλεμος συνεχίζεται.
Μπορεί μια τόσο σύνθετη και αιματηρή σύγκρουση να υπολογιστεί σαν μαθηματική εξίσωση; Μπορούν να προστεθούν οι διαθέσιμοι στρατιώτες, τα πυρομαχικά, τα χρήματα, τα καύσιμα και οι απώλειες, ώστε να προκύψει μια ημερομηνία λήξης;
Η αρχική απάντηση φαίνεται απλή: ο πόλεμος τελειώνει όταν η μία από τις δύο πλευρές δεν μπορεί πλέον να συνεχίσει.
Στην πραγματικότητα, όμως, οι ειδικοί προειδοποιούν ότι τα μαθηματικά του πολέμου δεν λειτουργούν με αυτόν τον τρόπο.
Η εξίσωση του πολέμου: Άνθρωποι, χρήματα, καύσιμα και αντοχή
Κάθε πολεμική αναμέτρηση αποτελεί μια συνεχή διαδικασία φθοράς.
Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι στρατιωτικές δυνάμεις, η οικονομία, η βιομηχανία, η κοινωνική συνοχή και η πολιτική ηγεσία της Ρωσίας. Από την άλλη, οι αντίστοιχες δυνατότητες της Ουκρανίας, ενισχυμένες από την οικονομική, τεχνολογική και στρατιωτική υποστήριξη δυτικών χωρών.
Οι αριθμοί, όμως, δεν είναι οι μοναδικοί παράγοντες.
Η ποιότητα της στρατιωτικής διοίκησης, το ηθικό των στρατευμάτων, η τεχνολογική καινοτομία και —κυρίως— η πολιτική βούληση μπορούν να πολλαπλασιάσουν ή να μηδενίσουν ακόμη και ένα σημαντικό υλικό πλεονέκτημα.
Αυτό ίσχυε από την πολιορκία της Τροίας και τη Μάχη των Γαυγάμηλων μέχρι την πολιορκία του Λένινγκραντ. Ο πόλεμος δεν κρίνεται μόνο από το ποιος διαθέτει περισσότερους πόρους, αλλά και από το ποιος αντέχει περισσότερο και γνωρίζει με μεγαλύτερη σαφήνεια τι επιδιώκει.
Φωτιά στα διυλιστήρια – Το ενεργειακό μέτωπο που τρομάζει τη Ρωσία
Η αρχική ανάλυση υποστηρίζει ότι οι ουκρανικές επιθέσεις μεγάλης εμβέλειας εναντίον ρωσικών διυλιστηρίων έχουν μετατρέψει την ενεργειακή υποδομή της Ρωσίας σε ένα από τα σοβαρότερα μέτωπα του πολέμου.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται σε φερόμενη επίθεση κατά του διυλιστηρίου του Ομσκ, η οποία παρουσιάζεται ως ένα από τα βαθύτερα ουκρανικά πλήγματα σε ρωσικό έδαφος.
Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του κειμένου, μεγάλα διυλιστήρια έχουν υποστεί επανειλημμένες επιθέσεις, η παραγωγή καυσίμων έχει δεχθεί πιέσεις και ο κρατικός προϋπολογισμός καλείται να στηρίξει τις πετρελαϊκές εταιρείες και την εσωτερική αγορά.
Οι αριθμοί που αναφέρονται για ελλείψεις καυσίμων, ζημιές δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων και διεύρυνση του δημοσιονομικού ελλείμματος παρουσιάζονται ως εκτιμήσεις ανεξάρτητων αναλυτών. Δεν συνοδεύονται, ωστόσο, στο αρχικό κείμενο από πλήρη και ανεξάρτητα επαληθεύσιμα στοιχεία.
Η κατεύθυνση του επιχειρήματος παραμένει σαφής: κάθε πλήγμα στην ενεργειακή υποδομή δεν προκαλεί μόνο στρατιωτικό κόστος. Επηρεάζει τις μεταφορές, τη γεωργία, τον πληθωρισμό, τον προϋπολογισμό και τελικά την κοινωνική αντοχή.
Ο πόλεμος των drones – Η Ουκρανία επιτίθεται εκεί όπου δεν μπορεί να προελάσει
Στο πεδίο των μη επανδρωμένων αεροσκαφών, η Ουκρανία παρουσιάζεται ως ένας εξαιρετικά ευέλικτος και ταχύτατα εξελισσόμενος αντίπαλος.
Παρά την αδυναμία της να πραγματοποιήσει μεγάλης κλίμακας χερσαίες επιθέσεις, διατηρεί τη δυνατότητα να χτυπά στρατιωτικούς, ενεργειακούς και υλικοτεχνικούς στόχους σε μεγάλο βάθος.
Πρόσωπα όπως ο Robert “Madyar” Brovdi και ο υπουργός Ψηφιακού Μετασχηματισμού Mykhailo Fedorov συνδέονται με τη δημιουργία περισσότερο αποκεντρωμένων δικτύων παραγωγής, προμηθειών και αξιοποίησης drones.
Η ρωσική πλευρά, αντιθέτως, κατηγορείται από επικριτές της ότι εξακολουθεί να υποφέρει από αργές διαδικασίες, γραφειοκρατία και περιορισμένη δυνατότητα γρήγορης υιοθέτησης καινοτομιών.
Στο επίκεντρο αυτής της κριτικής βρίσκεται και η υπόθεση του Ρώσου στρατηγού Ivan Popov, ο οποίος έχει παρουσιαστεί από υποστηρικτές του ως αποτελεσματικός διοικητής, αλλά βρέθηκε αντιμέτωπος με ποινικές διώξεις και φυλάκιση.
Το μεγαλύτερο όπλο της Ουκρανίας: Το υπαρξιακό κίνητρο
Η Ουκρανία πολεμά με την πεποίθηση ότι διακυβεύεται η ίδια η ύπαρξή της ως ανεξάρτητου κράτους.
Αυτό το αφήγημα είναι απλό, άμεσο και κατανοητό τόσο στους στρατιώτες όσο και στην κοινωνία.
Η ρωσική πλευρά, αντίθετα, έχει χρησιμοποιήσει διαφορετικές διατυπώσεις για τους στόχους της επιχείρησης: αποστρατιωτικοποίηση, αποναζιστικοποίηση, προστασία του Donbas και απελευθέρωση της λεγόμενης Novorossiya.
Οι μεταβαλλόμενοι αυτοί στόχοι τροφοδοτούν το ερώτημα εάν η Μόσχα έχει παρουσιάσει έναν σαφή και μετρήσιμο ορισμό της νίκης.
Χωρίς έναν τέτοιο ορισμό, κανείς δεν μπορεί να υπολογίσει πόσο κοντά ή μακριά βρίσκεται το τέλος.
Το κρυφό πλεονέκτημα της Ρωσίας: Άνθρωποι και πυρηνικό οπλοστάσιο
Παρά τις δυσκολίες, η Ρωσία εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικά πλεονεκτήματα.
Έχει μεγαλύτερο πληθυσμό, ισχυρότερη αμυντική βιομηχανία, εκτεταμένες δυνατότητες επιστράτευσης και σημαντικά αποθέματα στρατιωτικού εξοπλισμού. Παράλληλα, διαθέτει ένα από τα μεγαλύτερα πυρηνικά οπλοστάσια παγκοσμίως, τόσο σε στρατηγικό όσο και σε τακτικό επίπεδο.
Η Ουκρανία, από την πλευρά της, δεν διαθέτει πυρηνικά όπλα, αλλά αναπτύσσει πυραύλους και μη επανδρωμένα συστήματα μεγάλης εμβέλειας.
Στο αρχικό κείμενο γίνεται αναφορά στον Iryna Terekh και σε στελέχη της ουκρανικής εταιρείας Fire Point, η οποία έχει συνδεθεί με την ανάπτυξη ουκρανικών πυραυλικών και μη επανδρωμένων συστημάτων. Η αναφορά στον λεγόμενο «Mr. Stillerman», ωστόσο, χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, καθώς η ταυτότητα και ο ρόλος του δεν τεκμηριώνονται επαρκώς στο παρεχόμενο υλικό.
Η ύπαρξη πυρηνικών όπλων αποτελεί αναμφισβήτητο στρατηγικό πλεονέκτημα για τη Ρωσία. Δεν αποτελεί, όμως, αυτόματη απάντηση στο ερώτημα πότε και πώς θα ολοκληρωθεί ένας συμβατικός πόλεμος.
Zakhar Prilepin: «Εμείς επιδιώκουμε ειρήνη, εκείνοι επιδιώκουν νίκη»
Ο Ρώσος συγγραφέας και πολιτικός ακτιβιστής Zakhar Prilepin απορρίπτει την ιδέα ότι η κατάληψη ολόκληρης της περιφέρειας του Donetsk θα οδηγήσει αυτομάτως στον τερματισμό των εχθροπραξιών.
Το ερώτημα που θέτει είναι ωμό:
Γιατί να σταματήσει η Ουκρανία τον πόλεμο;
Κατά την άποψή του, η σύγκρουση έχει μετατραπεί για το ουκρανικό κράτος σε βασικό λόγο πολιτικής, οικονομικής και διεθνούς ύπαρξης. Η δυτική χρηματοδότηση, οι στρατιωτικές προμήθειες και η πολιτική στήριξη μπορούν να συνεχίσουν να ανανεώνονται, εφόσον οι δυτικές κυβερνήσεις θεωρούν ότι η συνέχιση του πολέμου εξυπηρετεί τα συμφέροντά τους.
Ο Zakhar Prilepin υποστηρίζει επίσης ότι είναι λανθασμένη η αντίληψη πως η Ουκρανία θα ξεμείνει σύντομα από στρατιώτες.
Παραλληλίζει την κατάσταση με τις πολυετείς συγκρούσεις στον Βόρειο Καύκασο και προειδοποιεί ότι ένας πληθυσμός δεκάδων εκατομμυρίων μπορεί να συνεχίσει να παρέχει προσωπικό για πολύ μεγαλύτερο διάστημα από όσο υπολογίζουν οι αισιόδοξες προβλέψεις.
Το πιο δραματικό του συμπέρασμα είναι ότι η Ρωσία επιδιώκει μια μορφή ειρήνης, ενώ η Ουκρανία και οι υποστηρικτές της εξακολουθούν να επιδιώκουν νίκη.
Όσο οι δύο πλευρές δεν επιδιώκουν το ίδιο τελικό αποτέλεσμα, η «ειρήνη» δεν αποτελεί κοινή μεταβλητή της εξίσωσης.
Andrey Pinchuk: «Οι πόροι της Ουκρανίας δεν τελειώνουν»
Ακόμη πιο κατηγορηματικός εμφανίζεται ο απόστρατος συνταγματάρχης Andrey Pinchuk, πρώην αξιωματούχος ασφαλείας της αυτοανακηρυχθείσας Donetsk People’s Republic και συγγραφέας του βιβλίου «Clausewitz and the Void».
Ο Andrey Pinchuk απορρίπτει τις προσπάθειες υπολογισμού της διάρκειας του πολέμου με βάση μια απλή εξίσωση απωλειών και διαθέσιμων πόρων.
Κατά την άποψή του, ούτε η Ρωσία ούτε η Ουκρανία βρίσκονται κοντά στην πλήρη εξάντληση των ανθρώπινων ή οικονομικών τους δυνατοτήτων.
Η Ουκρανία αντιμετωπίζει σοβαρές δημογραφικές και στρατολογικές πιέσεις, αλλά δεν έχει φτάσει στο σημείο να μην μπορεί να κινητοποιήσει νέο προσωπικό. Αντίστοιχα, η ρωσική οικονομία μπορεί να βρίσκεται υπό πίεση ή σε στασιμότητα, αλλά δεν παρουσιάζει τις συνθήκες ολοκληρωτικής κατάρρευσης που θα επέβαλλαν άμεση διακοπή του πολέμου.
Ο Andrey Pinchuk επικαλείται ιστορικά παραδείγματα όπως το Βιετνάμ, το Αφγανιστάν και τον πόλεμο Iράν - Ιράκ.
Καμία από αυτές τις συγκρούσεις δεν τελείωσε επειδή ένας μαθηματικός τύπος προέβλεψε την εξάντληση μιας πλευράς. Τερματίστηκαν λόγω πολιτικών αποφάσεων, αλλαγής στρατηγικής, εσωτερικών ανατροπών ή νέων διεθνών ισορροπιών.
Dmitry Peskov: «Πρόκειται για πραγματικό πόλεμο»
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτούν οι δηλώσεις του εκπροσώπου του Κρεμλίνου Dmitry Peskov, ο οποίος έχει περιγράψει τη σύγκρουση ως «πραγματικό πόλεμο», υποστηρίζοντας ότι η αρχική ειδική στρατιωτική επιχείρηση εξελίχθηκε λόγω της εμπλοκής και της στήριξης που παρέχουν δυτικές χώρες στην Ουκρανία.
Η διατύπωση αυτή προκάλεσε συζητήσεις στη Ρωσία.
Για ορισμένους, η χρήση της λέξης «πόλεμος» σημαίνει ότι το κράτος θα πρέπει να εγκαταλείψει τους περιορισμούς μιας ειδικής επιχείρησης και να προχωρήσει σε καθολικότερη κινητοποίηση.
Άλλοι, όμως, επισημαίνουν ότι οι λέξεις δεν αρκούν.
Valentin Katasonov: «Χωρίς πολεμική οικονομία, όλα είναι λόγια»
Ο οικονομολόγος Valentin Katasonov υποστηρίζει ότι εφόσον η ρωσική ηγεσία μιλά για πόλεμο, οφείλει να λάβει τα αντίστοιχα οικονομικά και νομικά μέτρα.
Αυτό, κατά την άποψή του, θα σήμαινε οικονομική κινητοποίηση, αυξημένο κρατικό έλεγχο σε στρατηγικές επιχειρήσεις, περιορισμό της ελεύθερης κυκλοφορίας κεφαλαίων και συναλλάγματος και αναδιοργάνωση της παραγωγής με βάση τις στρατιωτικές ανάγκες και όχι τη μεγιστοποίηση του ιδιωτικού κέρδους.
Ο Valentin Katasonov εκτιμά ότι η Ρωσία δεν έχει ακόμη πραγματοποιήσει μια τέτοια ολοκληρωτική μετάβαση σε πολεμική οικονομία.
Mikhail Delyagin: «Δεν μπορείς να λες πόλεμο και να λειτουργείς σαν να μη συμβαίνει τίποτα»
Ο βουλευτής της State Duma Mikhail Delyagin προχωρά ακόμη περισσότερο.
Τονίζει ότι ο πόλεμος δεν είναι απλώς μια πολιτική διατύπωση, αλλά συγκεκριμένη νομική κατάσταση με συνέπειες για το κράτος, την οικονομία, τις επιχειρήσεις και τις εμπορικές σχέσεις.
Κατά την άποψή του, η ρωσική οικονομία λειτουργεί σε μια αντιφατική πραγματικότητα: διεξάγει μεγάλης κλίμακας εχθροπραξίες, αλλά ταυτόχρονα διατηρεί σημαντικά στοιχεία ενός κανονικού οικονομικού και εμπορικού καθεστώτος.
Ο Mikhail Delyagin προειδοποιεί ότι μια οικονομία μπορεί να αντέξει έναν πόλεμο μόνο όταν διοικείται με βάση την πραγματική κατάσταση και όχι με βάση πολιτικές ψευδαισθήσεις.
Leonid Krutakov: «Το καθεστώς του SVO δεν έχει αλλάξει»
Ο πολιτικός αναλυτής Leonid Krutakov θεωρεί ότι οι δηλώσεις του Dmitry Peskov δεν άλλαξαν ουσιαστικά το νομικό και πολιτικό καθεστώς της επιχείρησης.
Για τη Ρωσία, υποστηρίζει, εξακολουθεί να υφίσταται ένα SVO και όχι επισήμως κηρυγμένος πόλεμος.
Μια πραγματική μετάβαση σε καθεστώς πολέμου θα απαιτούσε επανεξέταση των εμπορικών σχέσεων, των εξαγωγών ενέργειας, των διακρατικών συμβάσεων και της προνομιακής μεταχείρισης μεγάλων επιχειρηματικών συμφερόντων.
Ο Leonid Krutakov αναφέρεται σε ισχυρούς Ρώσους επιχειρηματίες όπως οι Alexey Mordashov και Vladimir Potanin, υποστηρίζοντας ότι μια πλήρης πολεμική κινητοποίηση θα έπληττε τεράστια οικονομικά συμφέροντα.
Για τον λόγο αυτό, εκτιμά ότι η ρωσική ηγεσία διατηρεί ένα υβριδικό μοντέλο: εκτεταμένες στρατιωτικές επιχειρήσεις χωρίς την ολοκληρωτική πολιτική και οικονομική μεταμόρφωση που συνεπάγεται μια επίσημη κατάσταση πολέμου.
Η ανατροπή: Το τέλος δεν θα κριθεί στα καύσιμα αλλά στις ηγεσίες
Όταν καταρρέει η εξίσωση των ανθρώπινων και οικονομικών πόρων, απομένει ένα διαφορετικό είδος μαθηματικών.
Σύμφωνα με τον Andrey Pinchuk, οι προβλέψεις για τη σύγκρουση διατηρούν αξία μόνο για σύντομα χρονικά διαστήματα, πιθανώς μέχρι έξι μήνες. Πέρα από αυτό, οι πολιτικές, στρατιωτικές και διεθνείς μεταβλητές μπορούν να αλλάξουν δραματικά.
Τα πραγματικά σημεία καμπής μπορεί να είναι:
η αλλαγή μιας πολιτικής ηγεσίας, η κατάρρευση μιας κυβέρνησης, η μεταβολή της στάσης των Ηνωμένων Πολιτειών ή της Ευρώπης, η εμφάνιση ενός νέου στρατηγικού στόχου ή η στιγμή κατά την οποία η ειρήνη θα προσφέρει σε μία ή περισσότερες πλευρές μεγαλύτερα οφέλη από τη συνέχιση του πολέμου.
Σήμερα, σύμφωνα με αυτή τη συλλογιστική, οι εμπλεκόμενες πλευρές εξακολουθούν να θεωρούν ότι η συνέχιση της σύγκρουσης εξυπηρετεί καλύτερα τα συμφέροντά τους από έναν επώδυνο συμβιβασμό.
Και όσο αυτό δεν αλλάζει, καμία εξίσωση δεν μπορεί να δώσει ημερομηνία λήξης.
Πότε θα τελειώσει το SVO; Η πιο τρομακτική απάντηση
Το SVO δεν θα τελειώσει όταν καταστραφεί ένα ακόμη διυλιστήριο.
Δεν θα τελειώσει όταν καταληφθεί μία ακόμη πόλη ή όταν κάποια πλευρά ανακοινώσει ότι ο αντίπαλος ξεμένει από στρατιώτες.
Δεν θα τελειώσει απαραίτητα με την ολοκλήρωση της μάχης για το Donbas, ούτε επειδή η Ρωσία διαθέτει περισσότερα όπλα ή η Ουκρανία περισσότερα drones μεγάλης εμβέλειας.
Θα τελειώσει όταν αλλάξει η πολιτική εξίσωση.
Όταν μία ή περισσότερες πλευρές καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι η ειρήνη, η ανακωχή ή ο συμβιβασμός προσφέρουν περισσότερα από τη συνέχιση των εχθροπραξιών.
Μέχρι τότε, η μόνη πραγματική πρόβλεψη είναι η πιο σκοτεινή:
Ο πόλεμος θα συνεχίζεται όσο όλοι οι βασικοί παίκτες εξακολουθούν να πιστεύουν ότι μπορούν να κερδίσουν.
Σχόλια αναγνωστών