Η περιοχή γύρω από τον ύφαλο Second Thomas Shoal έχει μετατραπεί τα τελευταία χρόνια σε ένα από τα πιο εκρηκτικά σημεία αντιπαράθεσης μεταξύ Κίνας και Φιλιππίνων…
Ένα απλό ξύλινο ραβδί στα χέρια ενός Κινέζου ναύτη ήταν αρκετό για να ανάψει ξανά τη σπίθα σε μία από τις πιο επικίνδυνες γεωπολιτικές ζώνες του πλανήτη.
Το σενάριο μοιάζει σχεδόν παράλογο: ένας ναύτης με ένα γκλομπ, ένας Φιλιππινέζος στρατιωτικός, μια αμφισβητούμενη θαλάσσια περιοχή και στη συνέχεια η εμφάνιση των Ηνωμένων Πολιτειών με ένα ολόκληρο αεροπλανοφόρο.
Όμως στη Νότια Σινική Θάλασσα, εκεί που συγκρούονται τα συμφέροντα μεγάλων δυνάμεων, ακόμη και ένα μικρό επεισόδιο μπορεί να εξελιχθεί σε κρίση.
Η περιοχή γύρω από τον ύφαλο Second Thomas Shoal έχει μετατραπεί τα τελευταία χρόνια σε ένα από τα πιο εκρηκτικά σημεία αντιπαράθεσης μεταξύ Κίνας και Φιλιππίνων.
Μια σύγκρουση που ξεκίνησε με ένα χτύπημα από ξύλινο ρόπαλο και συνεχίστηκε με επικίνδυνους ελιγμούς πλοίων, κανόνια νερού και στρατιωτικές προειδοποιήσεις, απειλεί να συμπαρασύρει ολόκληρη τη Νοτιοανατολική Ασία.
Ο πλανήτης βρίσκεται ήδη αντιμέτωπος με πολλαπλές κρίσεις.
Από τα Στενά του Hormuz και το Bab el-Mandeb έως τη Μαύρη Θάλασσα και τη Θάλασσα του Azov, οι θαλάσσιες αρτηρίες του παγκόσμιου εμπορίου έχουν μετατραπεί σε πεδία στρατηγικής αντιπαράθεσης.
Τώρα, στο επίκεντρο βρίσκεται η Νότια Σινική Θάλασσα, ένας από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους στον κόσμο.
Από την περιοχή διέρχονται εμπορικές διαδρομές που συνδέουν την Κίνα με το Βιετνάμ, την Ταϊβάν, τη Μαλαισία και τις Φιλιππίνες.
Θεωρητικά, μια ολόκληρη θάλασσα θα έπρεπε να είναι αρκετή για να χωρέσουν όλοι.
Στην πράξη, όμως, αποδεικνύεται ότι δεν είναι αρκετή για τις διεκδικήσεις κρατών που βλέπουν την περιοχή ως ζωτικό στρατηγικό και οικονομικό χώρο.
Ένας ύφαλος που μπορεί να γίνει σπίθα πολέμου
Το Second Thomas Shoal αποτελεί τμήμα των αμφισβητούμενων Νήσων Spratly, μιας συστάδας νησιών και υφάλων που διεκδικούν πολλές χώρες: Βιετνάμ, Φιλιππίνες, Μπρουνέι, Κίνα, Ταϊβάν και Μαλαισία.
Η διαμάχη βασίζεται σε δύο διαφορετικές λογικές.
Η Κίνα και το Βιετνάμ επικαλούνται ιστορικά δικαιώματα, υποστηρίζοντας ότι είχαν παρουσία στην περιοχή εδώ και αιώνες.
Οι Φιλιππίνες, από την άλλη πλευρά, υποστηρίζουν ότι η περιοχή βρίσκεται πολύ κοντά στη δική τους υφαλοκρηπίδα και αποτελεί φυσική συνέχεια της επικράτειάς τους.
Στη σύγχρονη γεωπολιτική, όμως, η ιστορία δεν είναι το μοναδικό όπλο.
Η παρουσία επί του εδάφους ή της θάλασσας έχει τεράστια σημασία.
Και έτσι ξεκίνησε ένας αθόρυβος αγώνας κατοχύρωσης: μικρές στρατιωτικές φρουρές, προσωρινές εγκαταστάσεις, σημαδούρες και κάθε είδους τεχνάσματα για να αποδειχθεί η κυριαρχία.
Το «πλωτό νησί» των Φιλιππίνων που εξοργίζει την Κίνα
Το 1999 οι Φιλιππίνες προχώρησαν σε μια κίνηση που άλλαξε τα δεδομένα. Προσάραξαν σκόπιμα ένα παλιό αποβατικό πλοίο στον ύφαλο κοντά στο Second Thomas Shoal.
Το πλοίο μετατράπηκε ουσιαστικά σε μόνιμη στρατιωτική βάση.
Πάνω σε αυτή την αυτοσχέδια εγκατάσταση βρίσκονται σήμερα λίγοι στρατιώτες, οι οποίοι εναλλάσσονται και ανεφοδιάζονται τακτικά.
Για τη Μανίλα, πρόκειται για νόμιμη παρουσία σε δική της περιοχή.
Για το Πεκίνο, όμως, αποτελεί αυθαίρετη κατοχή ενός σημείου που θεωρεί ότι του ανήκει.
Αυτό έχει οδηγήσει σε επαναλαμβανόμενες συγκρούσεις.
Η Κίνα πραγματοποιεί συχνά επιχειρήσεις παρεμπόδισης των φιλιππινέζικων αποστολών ανεφοδιασμού, δημιουργώντας σκηνές που μοιάζουν περισσότερο με πολεμικό θέατρο παρά με διπλωματική διαμάχη.
Κατά τη διάρκεια μιας από αυτές τις επιχειρήσεις σημειώθηκε η πιο πρόσφατη ένταση.
Σύμφωνα με τις αναφορές, ένας Κινέζος ναύτης χτύπησε έναν Φιλιππινέζο με ξύλινο ρόπαλο.
Το περιστατικό μπορεί να φαίνεται μικρό σε σχέση με τις στρατιωτικές αντιπαραθέσεις που έχουν συγκλονίσει την ιστορία.
Όμως στη συγκεκριμένη περιοχή, όπου οι ισορροπίες είναι εξαιρετικά εύθραυστες, τέτοιες κινήσεις μπορούν να λειτουργήσουν ως καταλύτης.
Λίγες ημέρες αργότερα, η ένταση αυξήθηκε ξανά, όταν κινεζικά πλοία χρησιμοποίησαν κανόνια νερού εναντίον φιλιππινέζικων σκαφών σε άλλη αμφισβητούμενη περιοχή.
Η Ουάσινγκτον αντέδρασε άμεσα.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Marco Rubio, καταδίκασε τις κινεζικές ενέργειες, χαρακτηρίζοντάς τες επικίνδυνες και αποσταθεροποιητικές, ενώ επανέλαβε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες στηρίζουν τη θέση των Φιλιππίνων και την απόφαση του Διαιτητικού Δικαστηρίου του 2016, η οποία απέρριψε τις εκτεταμένες κινεζικές θαλάσσιες αξιώσεις.
Η Ουάσινγκτον μπαίνει στο παιχνίδι με αεροπλανοφόρο
Οι Φιλιππίνες δεν αποτελούν έναν τυχαίο εταίρο για τις ΗΠΑ.
Το αρχιπέλαγος υπήρξε αμερικανική αποικία και μέχρι σήμερα υπάρχουν ισχυροί κοινωνικοί και οικογενειακοί δεσμοί μεταξύ των δύο χωρών.
Περίπου τέσσερα εκατομμύρια Αμερικανοί έχουν φιλιππινέζικη καταγωγή.
Παράλληλα, Ουάσινγκτον και Μανίλα έχουν εκτεταμένη στρατιωτική συνεργασία, κάνουν κοινές ασκήσεις και έχουν συνάψει συμφωνίες ασφαλείας.
Τα τελευταία χρόνια η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην περιοχή έχει ενισχυθεί σημαντικά.
Οι ΗΠΑ έχουν μεταφέρει στις Φιλιππίνες ακόμη και το σύστημα πυραύλων Typhon, με δυνατότητα εκτόξευσης πυραύλων εδάφους-επιφανείας μεγάλης εμβέλειας.
Η Κίνα θεωρεί τέτοιες κινήσεις άμεση απειλή για την ασφάλειά της.
Πέρα από τη στρατηγική σημασία, οι Νήσοι Spratly κρύβουν και έναν ακόμη λόγο αντιπαράθεσης: πιθανά ενεργειακά αποθέματα.
Κίνα και Φιλιππίνες είχαν επιχειρήσει στο παρελθόν να συμφωνήσουν σε κοινή εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων της περιοχής με αναλογία 60/40.
Η προσπάθεια όμως κατέρρευσε.
Η Μανίλα, τελικά, εγκατέλειψε την ιδέα, ενώ η αμερικανική επιρροή στην περιοχή ενισχύθηκε περαιτέρω.
Η Κίνα γνωρίζει ότι οι Φιλιππίνες έχουν στρατηγική θέση.
Γεωγραφικά, οι αμφισβητούμενες περιοχές βρίσκονται πολύ πιο κοντά στη Μανίλα από ό,τι στο Πεκίνο.
Ωστόσο, στη διεθνή πολιτική συχνά δεν επικρατεί μόνο το δίκαιο, αλλά και η ισχύς.
Ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι η Κίνα δοκιμάζει τις αντιδράσεις των ΗΠΑ, εξετάζοντας πόσο μακριά μπορεί να φτάσει η αντιπαράθεση χωρίς να οδηγηθεί σε ανοιχτή σύγκρουση.
Προς το παρόν, η απάντηση της Ουάσινγκτον περιορίζεται σε δηλώσεις του Marco Rubio και στην παρουσία αμερικανικών ναυτικών δυνάμεων.
Όμως η ιστορία έχει δείξει ότι πολλές μεγάλες κρίσεις ξεκίνησαν από μικρά επεισόδια.
Και στη Νότια Σινική Θάλασσα, ένα ξύλινο γκλομπ ίσως αποδειχθεί αρκετό για να δοκιμάσει τα όρια ανάμεσα σε Κίνα και Ηνωμένες Πολιτείες.
www.bankingnews.gr
Το σενάριο μοιάζει σχεδόν παράλογο: ένας ναύτης με ένα γκλομπ, ένας Φιλιππινέζος στρατιωτικός, μια αμφισβητούμενη θαλάσσια περιοχή και στη συνέχεια η εμφάνιση των Ηνωμένων Πολιτειών με ένα ολόκληρο αεροπλανοφόρο.
Όμως στη Νότια Σινική Θάλασσα, εκεί που συγκρούονται τα συμφέροντα μεγάλων δυνάμεων, ακόμη και ένα μικρό επεισόδιο μπορεί να εξελιχθεί σε κρίση.
Η περιοχή γύρω από τον ύφαλο Second Thomas Shoal έχει μετατραπεί τα τελευταία χρόνια σε ένα από τα πιο εκρηκτικά σημεία αντιπαράθεσης μεταξύ Κίνας και Φιλιππίνων.
Μια σύγκρουση που ξεκίνησε με ένα χτύπημα από ξύλινο ρόπαλο και συνεχίστηκε με επικίνδυνους ελιγμούς πλοίων, κανόνια νερού και στρατιωτικές προειδοποιήσεις, απειλεί να συμπαρασύρει ολόκληρη τη Νοτιοανατολική Ασία.
Ο πλανήτης βρίσκεται ήδη αντιμέτωπος με πολλαπλές κρίσεις.
Από τα Στενά του Hormuz και το Bab el-Mandeb έως τη Μαύρη Θάλασσα και τη Θάλασσα του Azov, οι θαλάσσιες αρτηρίες του παγκόσμιου εμπορίου έχουν μετατραπεί σε πεδία στρατηγικής αντιπαράθεσης.
Τώρα, στο επίκεντρο βρίσκεται η Νότια Σινική Θάλασσα, ένας από τους σημαντικότερους θαλάσσιους διαδρόμους στον κόσμο.
Από την περιοχή διέρχονται εμπορικές διαδρομές που συνδέουν την Κίνα με το Βιετνάμ, την Ταϊβάν, τη Μαλαισία και τις Φιλιππίνες.
Θεωρητικά, μια ολόκληρη θάλασσα θα έπρεπε να είναι αρκετή για να χωρέσουν όλοι.
Στην πράξη, όμως, αποδεικνύεται ότι δεν είναι αρκετή για τις διεκδικήσεις κρατών που βλέπουν την περιοχή ως ζωτικό στρατηγικό και οικονομικό χώρο.
Ένας ύφαλος που μπορεί να γίνει σπίθα πολέμου
Το Second Thomas Shoal αποτελεί τμήμα των αμφισβητούμενων Νήσων Spratly, μιας συστάδας νησιών και υφάλων που διεκδικούν πολλές χώρες: Βιετνάμ, Φιλιππίνες, Μπρουνέι, Κίνα, Ταϊβάν και Μαλαισία.
Η διαμάχη βασίζεται σε δύο διαφορετικές λογικές.
Η Κίνα και το Βιετνάμ επικαλούνται ιστορικά δικαιώματα, υποστηρίζοντας ότι είχαν παρουσία στην περιοχή εδώ και αιώνες.
Οι Φιλιππίνες, από την άλλη πλευρά, υποστηρίζουν ότι η περιοχή βρίσκεται πολύ κοντά στη δική τους υφαλοκρηπίδα και αποτελεί φυσική συνέχεια της επικράτειάς τους.
Στη σύγχρονη γεωπολιτική, όμως, η ιστορία δεν είναι το μοναδικό όπλο.
Η παρουσία επί του εδάφους ή της θάλασσας έχει τεράστια σημασία.
Και έτσι ξεκίνησε ένας αθόρυβος αγώνας κατοχύρωσης: μικρές στρατιωτικές φρουρές, προσωρινές εγκαταστάσεις, σημαδούρες και κάθε είδους τεχνάσματα για να αποδειχθεί η κυριαρχία.
Το «πλωτό νησί» των Φιλιππίνων που εξοργίζει την Κίνα
Το 1999 οι Φιλιππίνες προχώρησαν σε μια κίνηση που άλλαξε τα δεδομένα. Προσάραξαν σκόπιμα ένα παλιό αποβατικό πλοίο στον ύφαλο κοντά στο Second Thomas Shoal.
Το πλοίο μετατράπηκε ουσιαστικά σε μόνιμη στρατιωτική βάση.
Πάνω σε αυτή την αυτοσχέδια εγκατάσταση βρίσκονται σήμερα λίγοι στρατιώτες, οι οποίοι εναλλάσσονται και ανεφοδιάζονται τακτικά.
Για τη Μανίλα, πρόκειται για νόμιμη παρουσία σε δική της περιοχή.
Για το Πεκίνο, όμως, αποτελεί αυθαίρετη κατοχή ενός σημείου που θεωρεί ότι του ανήκει.
Αυτό έχει οδηγήσει σε επαναλαμβανόμενες συγκρούσεις.
Η Κίνα πραγματοποιεί συχνά επιχειρήσεις παρεμπόδισης των φιλιππινέζικων αποστολών ανεφοδιασμού, δημιουργώντας σκηνές που μοιάζουν περισσότερο με πολεμικό θέατρο παρά με διπλωματική διαμάχη.
Κατά τη διάρκεια μιας από αυτές τις επιχειρήσεις σημειώθηκε η πιο πρόσφατη ένταση.
Σύμφωνα με τις αναφορές, ένας Κινέζος ναύτης χτύπησε έναν Φιλιππινέζο με ξύλινο ρόπαλο.
Το περιστατικό μπορεί να φαίνεται μικρό σε σχέση με τις στρατιωτικές αντιπαραθέσεις που έχουν συγκλονίσει την ιστορία.
Όμως στη συγκεκριμένη περιοχή, όπου οι ισορροπίες είναι εξαιρετικά εύθραυστες, τέτοιες κινήσεις μπορούν να λειτουργήσουν ως καταλύτης.
Λίγες ημέρες αργότερα, η ένταση αυξήθηκε ξανά, όταν κινεζικά πλοία χρησιμοποίησαν κανόνια νερού εναντίον φιλιππινέζικων σκαφών σε άλλη αμφισβητούμενη περιοχή.
Η Ουάσινγκτον αντέδρασε άμεσα.
Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Marco Rubio, καταδίκασε τις κινεζικές ενέργειες, χαρακτηρίζοντάς τες επικίνδυνες και αποσταθεροποιητικές, ενώ επανέλαβε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες στηρίζουν τη θέση των Φιλιππίνων και την απόφαση του Διαιτητικού Δικαστηρίου του 2016, η οποία απέρριψε τις εκτεταμένες κινεζικές θαλάσσιες αξιώσεις.
Η Ουάσινγκτον μπαίνει στο παιχνίδι με αεροπλανοφόρο
Οι Φιλιππίνες δεν αποτελούν έναν τυχαίο εταίρο για τις ΗΠΑ.
Το αρχιπέλαγος υπήρξε αμερικανική αποικία και μέχρι σήμερα υπάρχουν ισχυροί κοινωνικοί και οικογενειακοί δεσμοί μεταξύ των δύο χωρών.
Περίπου τέσσερα εκατομμύρια Αμερικανοί έχουν φιλιππινέζικη καταγωγή.
Παράλληλα, Ουάσινγκτον και Μανίλα έχουν εκτεταμένη στρατιωτική συνεργασία, κάνουν κοινές ασκήσεις και έχουν συνάψει συμφωνίες ασφαλείας.
Τα τελευταία χρόνια η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην περιοχή έχει ενισχυθεί σημαντικά.
Οι ΗΠΑ έχουν μεταφέρει στις Φιλιππίνες ακόμη και το σύστημα πυραύλων Typhon, με δυνατότητα εκτόξευσης πυραύλων εδάφους-επιφανείας μεγάλης εμβέλειας.
Η Κίνα θεωρεί τέτοιες κινήσεις άμεση απειλή για την ασφάλειά της.
Πέρα από τη στρατηγική σημασία, οι Νήσοι Spratly κρύβουν και έναν ακόμη λόγο αντιπαράθεσης: πιθανά ενεργειακά αποθέματα.
Κίνα και Φιλιππίνες είχαν επιχειρήσει στο παρελθόν να συμφωνήσουν σε κοινή εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων της περιοχής με αναλογία 60/40.
Η προσπάθεια όμως κατέρρευσε.
Η Μανίλα, τελικά, εγκατέλειψε την ιδέα, ενώ η αμερικανική επιρροή στην περιοχή ενισχύθηκε περαιτέρω.
Η Κίνα γνωρίζει ότι οι Φιλιππίνες έχουν στρατηγική θέση.
Γεωγραφικά, οι αμφισβητούμενες περιοχές βρίσκονται πολύ πιο κοντά στη Μανίλα από ό,τι στο Πεκίνο.
Ωστόσο, στη διεθνή πολιτική συχνά δεν επικρατεί μόνο το δίκαιο, αλλά και η ισχύς.
Ορισμένοι αναλυτές εκτιμούν ότι η Κίνα δοκιμάζει τις αντιδράσεις των ΗΠΑ, εξετάζοντας πόσο μακριά μπορεί να φτάσει η αντιπαράθεση χωρίς να οδηγηθεί σε ανοιχτή σύγκρουση.
Προς το παρόν, η απάντηση της Ουάσινγκτον περιορίζεται σε δηλώσεις του Marco Rubio και στην παρουσία αμερικανικών ναυτικών δυνάμεων.
Όμως η ιστορία έχει δείξει ότι πολλές μεγάλες κρίσεις ξεκίνησαν από μικρά επεισόδια.
Και στη Νότια Σινική Θάλασσα, ένα ξύλινο γκλομπ ίσως αποδειχθεί αρκετό για να δοκιμάσει τα όρια ανάμεσα σε Κίνα και Ηνωμένες Πολιτείες.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών