Η κίνηση αυτή της Μόσχας έρχεται σε μια στιγμή που η παγκόσμια αρχιτεκτονική ασφάλειας καταρρέει.
Η σύγκρουση μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας (η οποία υποστηρίζεται σθεναρά από τον δυτικό συνασπισμό) έχει πλέον ξεπεράσει τα συμβατικά πεδία των μαχών και τη διπλωματία της ενέργειας, μεταφερόμενη με ταχύτητα στους πλέον ευαίσθητους θεσμούς της διεθνούς πυρηνικής αρχιτεκτονικής.
Το πεδίο της ατομικής ενέργειας, που για δεκαετίες αποτελούσε χώρο θεσμικού διαλόγου ακόμα και στις πιο τεταμένες περιόδους του Ψυχρού Πολέμου, μετατρέπεται πλέον σε ένα ακόμη εργαλείο γεωπολιτικής πίεσης και οικονομικού ανταγωνισμού.
Η οικονομική υπαναχώρηση της Μόσχας και το «μέτωπο» του OECD / ΟΟΣΑ κλιμάκωση μιας μακράς θεσμικής ρήξης
Όπως μεταδίδει το RIA Novosti επικαλούμενο επίσημο κυβερνητικό διάταγμα, η Ρωσία αρνήθηκε κατηγορηματικά να καταβάλει την ετήσια εισφορά της, ύψους 6.133,4 χιλιάδων ρουβλίων, (70.000 δολαρια) στον προϋπολογισμό του Οργανισμού Πυρηνικής Ενέργειας του OECD για το 2026.
Τα κονδύλια αυτά, τα οποία είχαν ήδη δεσμευτεί στον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό, αποφασίστηκε να διοχετευθούν εκτάκτως για την αποκατάσταση περιοχών στο Τατζικιστάν που έχουν πληγεί από τη εξόρυξη ουρανίου.
Η απόφαση αυτή δεν αποτελεί κεραυνό εν εν αιθρία, αλλά συνιστά την κλιμάκωση μιας μακράς θεσμικής ρήξης.
Η συμμετοχή της Ρωσίας στον εξειδικευμένο αυτόν οργανισμό έχει ανασταλεί ήδη από τον Μάιο του 2022, ως άμεση συνέπεια της έναρξης των στρατιωτικών επιχειρήσεων στην Ουκρανία και των εκτεταμένων κυρώσεων που επιβλήθηκαν από τη Δύση.
Ωστόσο, η Ρωσική Κυβέρνηση δεν περιορίστηκε στην άρνηση πληρωμής.
Τα κονδύλια αυτά, τα οποία είχαν ήδη δεσμευτεί στον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό, αποφασίστηκε να ανακατευθυνθούν εκτάκτως μέσω της κρατικής εταιρείας ατομικής ενέργειας Rosatom.
Προορισμός τους είναι η χρηματοδότηση περιβαλλοντικών έργων αποκατάστασης και διαχείρισης ραδιενεργών καταλοίπων στις περιοχές του Τατζικιστάν, οι οποίες έχουν πληγεί ανεπανόρθωτα από την ιστορική εξόρυξη και επεξεργασία ουρανίου.
Με την κίνηση αυτή, η Μόσχα επιδιώκει...
- αφενός να αποδείξει ότι δεν προτίθεται να χρηματοδοτεί δυτικούς θεσμούς που τη περιθωριοποιούν και,
- αφετέρου να ενισχύσει τη σφαίρα επιρροής της στη Κεντρική Ασία, προσφέροντας τεχνογνωσία και κεφάλαια σε στρατηγικούς συμμάχους της, όπως επισημαίνει δεικτικά το μέσο Laodong.vn.
Και τα δύο συνιστούν τις δύο από τις 3 άμεσες συνέπειες
1. Άμεση διοχέτευση πόρων στη διαχείριση καταλοίπων ουρανίου
Η πιο άμεση συνέπεια της απόφασης είναι η αλλαγή προορισμού του κονδυλίου.
Τα χρήματα αυτά, τα οποία διαχειρίζεται η ρωσική κρατική εταιρεία Rosatom, θα διατεθούν αποκλειστικά για την αποκατάσταση των περιοχών στο Τατζικιστάν που επιβαρύνθηκαν από τις ιστορικές εξορύξεις ουρανίου της σοβιετικής περιόδου. Με την κίνηση αυτή, η Ρωσία επιλέγει να χρηματοδοτήσει άμεσα ένα πρακτικό έργο περιβαλλοντικής αποκατάστασης στη Central Asia, ενισχύοντας τους διμερείς δεσμούς της με το Ντουσανμπέ, αντί να συνεισφέρει στον προϋπολογισμό ενός δυτικού οργανισμού.
2. Πλήρης διακοπή της θεσμικής συνεργασίας με τον ΟΟΣΑ
Αν και το ποσό των 68.000 δολαρίων είναι σχετικά μικρό για τα μεγέθη του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού της Ρωσίας, η άρνηση καταβολής του σφραγίζει το οριστικό πάγωμα των σχέσεων. Η συμμετοχή της Ρωσίας στον NEA είχε ανασταλεί ήδη από το 2022.
Με τη διακοπή της χρηματοδότησης, η Μόσχα καθιστά σαφές ότι δεν πρόκειται να διατηρεί οικονομικές υποχρεώσεις προς έναν οργανισμό στον οποίο δεν έχει πλέον ενεργό ρόλο ή δικαίωμα συναπόφασης.
3. Απώλεια ανταλλαγής τεχνικών δεδόμενων και προτύπων
Μια τρίτη συνέπεια, είναι πως η διακοπή της χρηματοδότησης και της συμμετοχής στερεί από τον Οργανισμό Πυρηνικής Ενέργειας του ΟΟΣΑ την επίσημη πρόσβαση σε ρωσικά τεχνικά δεδομένα και εμπειρογνωμοσύνη, ενώ παράλληλα αποκόπτει τη Ρωσία από τις κοινές μελέτες του ΟΟΣΑ για την πυρηνική ασφάλεια, τη διαχείριση αποβλήτων και τις τεχνολογίες αντιδραστήρων.
Η απομόνωση αυτή δυσχεραίνει τη διαμόρφωση ενιαίων παγκόσμιων τεχνικών προτύπων.
Αυτό έχει έναν ευρύτερο αντίκτυπο...
Εφιαλτικές προβλέψεις από ΙΑΕΑ...
Η απόσυρση της Ρωσίας είναι ακόμη ένα γεγονός στην αποδιοργάνωση των διεθνών οργανισμών και η κατάρρευση των διαύλων επικοινωνίας μεταξύ των πυρηνικών δυνάμεων εκδηλώνονται σε μια στιγμή που η παγκόσμια αρχιτεκτονική ασφάλειας αποσαρθρώνεται θεμελιακά.
Κληθείς να σχολιάσει την επικίνδυνη επιτάχυνση της κούρσας των εξοπλισμών και την αυξανόμενη γεωπολιτική αβεβαιότητα, ο Γενικός Διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA), Rafael Grossi, προέβη σε μια ιδιαιτέρως εφιαλτική διαπίστωση.
Ο επικεφαλής του πυρηνικού παρατηρητηρίου του ΟΗΕ τόνισε ότι υπό τις σημερινές συνθήκες ακραίας πόλωσης, περιφερειακών συγκρούσεων και αποσύνθεσης των συνθηκών ελέγχου των εξοπλισμών, «η προοπτική του ολοκληρωτικού πυρηνικού αφοπλισμού φαντάζει πλέον ένα απατηλό και μακρινό σενάριο».
Ο Grossi προειδοποίησε ότι ο κόσμος βρίσκεται αντιμέτωπος με το ενδεχόμενο μιας ανεξέλεγκτης «ντόμινο» διάδοσης πυρηνικών όπλων.
Όπως επεσήμανε, η διάβρωση της εμπιστοσύνης στις διεθνείς εγγυήσεις ασφαλείας ωθεί ολοένα και περισσότερες χώρες —ακόμα και μη πυρηνικές— να εξετάζουν ανοιχτά την απόκτηση δικών τους αποτρεπτικών δυνατοτήτων.
Οι επιπτώσεις της παγκόσμιας αποσταθεροποίησης
Η απόσυρση της Ρωσίας από την οικονομική στήριξη των οργάνων του ΟΟΣΑ, σε συνδυασμό με τις προειδοποιήσεις του IAEA, αποτυπώνουν μια νέα πραγματικότητα:
1. Διάσπαση των προτύπων ασφάλειας
Η έλλειψη συντονισμού μεταξύ Ρωσίας και Δύσης δυσκολεύει τη θέσπιση κοινών διεθνών κανόνων για τη διαχείριση πυρηνικών αποβλήτων, την ασφάλεια των αντιδραστήρων και την εμπορία σχάσιμων υλικών.
2. Γεωπολιτικός ανταγωνισμός στον Νότο
Η στροφή της Ρωσίας σε χώρες όπως το Τατζικιστάν, το Ουζμπεκιστάν και άλλες περιοχές της Ασίας και της Αφρικής για έργα πυρηνικής τεχνολογίας δημιουργεί παράλληλα δίκτυα επιρροής, εκτός του ελέγχου των δυτικών θεσμών.
3. Κατάρρευση των Συνθηκών
Με τις συνθήκες ελέγχου των πυρηνικών οπλοστασίων (όπως η New START) να βρίσκονται στον «αέρα», η απουσία διαλόγου αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο υπολογιστικών λαθών ή στρατηγικών ατυχημάτων.
Η ατομική ενέργεια, από εργαλείο ενεργειακής μετάβασης και διεθνούς συνεργασίας, μετατρέπεται εκ νέου στο πιο επικίνδυνο πεδίο αντιπαράθεσης του 21ου αιώνα, όπως επισημαίνει το World Nuclear News
www.bankingnews.gr
Το πεδίο της ατομικής ενέργειας, που για δεκαετίες αποτελούσε χώρο θεσμικού διαλόγου ακόμα και στις πιο τεταμένες περιόδους του Ψυχρού Πολέμου, μετατρέπεται πλέον σε ένα ακόμη εργαλείο γεωπολιτικής πίεσης και οικονομικού ανταγωνισμού.
Η οικονομική υπαναχώρηση της Μόσχας και το «μέτωπο» του OECD / ΟΟΣΑ κλιμάκωση μιας μακράς θεσμικής ρήξης
Όπως μεταδίδει το RIA Novosti επικαλούμενο επίσημο κυβερνητικό διάταγμα, η Ρωσία αρνήθηκε κατηγορηματικά να καταβάλει την ετήσια εισφορά της, ύψους 6.133,4 χιλιάδων ρουβλίων, (70.000 δολαρια) στον προϋπολογισμό του Οργανισμού Πυρηνικής Ενέργειας του OECD για το 2026.
Τα κονδύλια αυτά, τα οποία είχαν ήδη δεσμευτεί στον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό, αποφασίστηκε να διοχετευθούν εκτάκτως για την αποκατάσταση περιοχών στο Τατζικιστάν που έχουν πληγεί από τη εξόρυξη ουρανίου.
Η απόφαση αυτή δεν αποτελεί κεραυνό εν εν αιθρία, αλλά συνιστά την κλιμάκωση μιας μακράς θεσμικής ρήξης.
Η συμμετοχή της Ρωσίας στον εξειδικευμένο αυτόν οργανισμό έχει ανασταλεί ήδη από τον Μάιο του 2022, ως άμεση συνέπεια της έναρξης των στρατιωτικών επιχειρήσεων στην Ουκρανία και των εκτεταμένων κυρώσεων που επιβλήθηκαν από τη Δύση.
Ωστόσο, η Ρωσική Κυβέρνηση δεν περιορίστηκε στην άρνηση πληρωμής.
Τα κονδύλια αυτά, τα οποία είχαν ήδη δεσμευτεί στον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό, αποφασίστηκε να ανακατευθυνθούν εκτάκτως μέσω της κρατικής εταιρείας ατομικής ενέργειας Rosatom.
Προορισμός τους είναι η χρηματοδότηση περιβαλλοντικών έργων αποκατάστασης και διαχείρισης ραδιενεργών καταλοίπων στις περιοχές του Τατζικιστάν, οι οποίες έχουν πληγεί ανεπανόρθωτα από την ιστορική εξόρυξη και επεξεργασία ουρανίου.
Με την κίνηση αυτή, η Μόσχα επιδιώκει...
- αφενός να αποδείξει ότι δεν προτίθεται να χρηματοδοτεί δυτικούς θεσμούς που τη περιθωριοποιούν και,
- αφετέρου να ενισχύσει τη σφαίρα επιρροής της στη Κεντρική Ασία, προσφέροντας τεχνογνωσία και κεφάλαια σε στρατηγικούς συμμάχους της, όπως επισημαίνει δεικτικά το μέσο Laodong.vn.
Και τα δύο συνιστούν τις δύο από τις 3 άμεσες συνέπειες
1. Άμεση διοχέτευση πόρων στη διαχείριση καταλοίπων ουρανίου
Η πιο άμεση συνέπεια της απόφασης είναι η αλλαγή προορισμού του κονδυλίου.
Τα χρήματα αυτά, τα οποία διαχειρίζεται η ρωσική κρατική εταιρεία Rosatom, θα διατεθούν αποκλειστικά για την αποκατάσταση των περιοχών στο Τατζικιστάν που επιβαρύνθηκαν από τις ιστορικές εξορύξεις ουρανίου της σοβιετικής περιόδου. Με την κίνηση αυτή, η Ρωσία επιλέγει να χρηματοδοτήσει άμεσα ένα πρακτικό έργο περιβαλλοντικής αποκατάστασης στη Central Asia, ενισχύοντας τους διμερείς δεσμούς της με το Ντουσανμπέ, αντί να συνεισφέρει στον προϋπολογισμό ενός δυτικού οργανισμού.
2. Πλήρης διακοπή της θεσμικής συνεργασίας με τον ΟΟΣΑ
Αν και το ποσό των 68.000 δολαρίων είναι σχετικά μικρό για τα μεγέθη του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού της Ρωσίας, η άρνηση καταβολής του σφραγίζει το οριστικό πάγωμα των σχέσεων. Η συμμετοχή της Ρωσίας στον NEA είχε ανασταλεί ήδη από το 2022.
Με τη διακοπή της χρηματοδότησης, η Μόσχα καθιστά σαφές ότι δεν πρόκειται να διατηρεί οικονομικές υποχρεώσεις προς έναν οργανισμό στον οποίο δεν έχει πλέον ενεργό ρόλο ή δικαίωμα συναπόφασης.
3. Απώλεια ανταλλαγής τεχνικών δεδόμενων και προτύπων
Μια τρίτη συνέπεια, είναι πως η διακοπή της χρηματοδότησης και της συμμετοχής στερεί από τον Οργανισμό Πυρηνικής Ενέργειας του ΟΟΣΑ την επίσημη πρόσβαση σε ρωσικά τεχνικά δεδομένα και εμπειρογνωμοσύνη, ενώ παράλληλα αποκόπτει τη Ρωσία από τις κοινές μελέτες του ΟΟΣΑ για την πυρηνική ασφάλεια, τη διαχείριση αποβλήτων και τις τεχνολογίες αντιδραστήρων.
Η απομόνωση αυτή δυσχεραίνει τη διαμόρφωση ενιαίων παγκόσμιων τεχνικών προτύπων.
Αυτό έχει έναν ευρύτερο αντίκτυπο...
Εφιαλτικές προβλέψεις από ΙΑΕΑ...
Η απόσυρση της Ρωσίας είναι ακόμη ένα γεγονός στην αποδιοργάνωση των διεθνών οργανισμών και η κατάρρευση των διαύλων επικοινωνίας μεταξύ των πυρηνικών δυνάμεων εκδηλώνονται σε μια στιγμή που η παγκόσμια αρχιτεκτονική ασφάλειας αποσαρθρώνεται θεμελιακά.
Κληθείς να σχολιάσει την επικίνδυνη επιτάχυνση της κούρσας των εξοπλισμών και την αυξανόμενη γεωπολιτική αβεβαιότητα, ο Γενικός Διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA), Rafael Grossi, προέβη σε μια ιδιαιτέρως εφιαλτική διαπίστωση.
Ο επικεφαλής του πυρηνικού παρατηρητηρίου του ΟΗΕ τόνισε ότι υπό τις σημερινές συνθήκες ακραίας πόλωσης, περιφερειακών συγκρούσεων και αποσύνθεσης των συνθηκών ελέγχου των εξοπλισμών, «η προοπτική του ολοκληρωτικού πυρηνικού αφοπλισμού φαντάζει πλέον ένα απατηλό και μακρινό σενάριο».
Ο Grossi προειδοποίησε ότι ο κόσμος βρίσκεται αντιμέτωπος με το ενδεχόμενο μιας ανεξέλεγκτης «ντόμινο» διάδοσης πυρηνικών όπλων.
Όπως επεσήμανε, η διάβρωση της εμπιστοσύνης στις διεθνείς εγγυήσεις ασφαλείας ωθεί ολοένα και περισσότερες χώρες —ακόμα και μη πυρηνικές— να εξετάζουν ανοιχτά την απόκτηση δικών τους αποτρεπτικών δυνατοτήτων.
Οι επιπτώσεις της παγκόσμιας αποσταθεροποίησης
Η απόσυρση της Ρωσίας από την οικονομική στήριξη των οργάνων του ΟΟΣΑ, σε συνδυασμό με τις προειδοποιήσεις του IAEA, αποτυπώνουν μια νέα πραγματικότητα:
1. Διάσπαση των προτύπων ασφάλειας
Η έλλειψη συντονισμού μεταξύ Ρωσίας και Δύσης δυσκολεύει τη θέσπιση κοινών διεθνών κανόνων για τη διαχείριση πυρηνικών αποβλήτων, την ασφάλεια των αντιδραστήρων και την εμπορία σχάσιμων υλικών.
2. Γεωπολιτικός ανταγωνισμός στον Νότο
Η στροφή της Ρωσίας σε χώρες όπως το Τατζικιστάν, το Ουζμπεκιστάν και άλλες περιοχές της Ασίας και της Αφρικής για έργα πυρηνικής τεχνολογίας δημιουργεί παράλληλα δίκτυα επιρροής, εκτός του ελέγχου των δυτικών θεσμών.
3. Κατάρρευση των Συνθηκών
Με τις συνθήκες ελέγχου των πυρηνικών οπλοστασίων (όπως η New START) να βρίσκονται στον «αέρα», η απουσία διαλόγου αυξάνει δραματικά τον κίνδυνο υπολογιστικών λαθών ή στρατηγικών ατυχημάτων.
Η ατομική ενέργεια, από εργαλείο ενεργειακής μετάβασης και διεθνούς συνεργασίας, μετατρέπεται εκ νέου στο πιο επικίνδυνο πεδίο αντιπαράθεσης του 21ου αιώνα, όπως επισημαίνει το World Nuclear News
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών