Ο Gaddafi είχε ταυτιστεί πολιτικά με ένα πολύ πιο φιλόδοξο όραμα παν-αφρικανικής οικονομικής ενοποίησης
Μια αθόρυβη χρηματοπιστωτική επανάσταση βρίσκεται σε εξέλιξη στην Αφρική και αυτή τη φορά το επίκεντρο δεν είναι ούτε το πετρέλαιο ούτε οι στρατιωτικές ανατροπές ούτε οι μεγάλες δυνάμεις. Είναι οι πληρωμές.
Το Pan-African Payment and Settlement System (PAPSS) επεκτείνεται σε ολοένα μεγαλύτερο κομμάτι της ηπείρου, επιτρέποντας σε τράπεζες και επιχειρήσεις διαφορετικών αφρικανικών χωρών να πραγματοποιούν διασυνοριακές συναλλαγές σε τοπικά νομίσματα, χωρίς να απαιτείται κάθε φορά η παραδοσιακή ενδιάμεση μετατροπή σε δολάρια ή άλλο τρίτο νόμισμα. Το ίδιο το PAPSS περιγράφει το σύστημα ως υποδομή που επιτρέπει πληρωμές μέσα σε δευτερόλεπτα και περιορίζει την ανάγκη για εξωτερικούς χρηματοπιστωτικούς μεσάζοντες.
Η τελευταία μεγάλη κίνηση ήρθε από την Κεντρική Αφρική.
Η Bank of Central African States (BEAC), η κεντρική τράπεζα των έξι χωρών της CEMAC, προσχώρησε επισήμως στο PAPSS τον Ιούλιο του 2026, ανοίγοντας την πόρτα για τη σύνδεση μιας ολόκληρης νομισματικής ζώνης με το παν-αφρικανικό δίκτυο.
Και κάπως έτσι επιστρέφει μια παλιά, φορτισμένη πολιτικά ιδέα:
μπορεί η Αφρική να πραγματοποιεί το εμπόριό της με δικούς της χρηματοπιστωτικούς μηχανισμούς, χωρίς να εξαρτάται στον ίδιο βαθμό από το δολάριο, το ευρώ και τις δυτικές τράπεζες;
Η μεγάλη αλλαγή: πληρωμές χωρίς το υποχρεωτικό πέρασμα από το δολάριο
Για δεκαετίες, μία επιχείρηση σε μία αφρικανική χώρα που ήθελε να πληρώσει προμηθευτή σε άλλη χώρα της ηπείρου μπορούσε να βρεθεί μπροστά σε μια παράδοξη διαδικασία.
Ακόμη και αν και οι δύο επιχειρήσεις βρίσκονταν στην Αφρική, η συναλλαγή μπορούσε να απαιτεί μετατροπή των χρημάτων σε διεθνές νόμισμα και χρήση ανταποκριτριών τραπεζών εκτός ηπείρου.
Αυτό σημαίνει περισσότερα στάδια.
Περισσότερες χρεώσεις.
Συναλλαγματικό κόστος.
Και μεγαλύτερο χρόνο ολοκλήρωσης.
Το PAPSS επιχειρεί να αλλάξει ακριβώς αυτό.
Η επίσημη περιγραφή του συστήματος αναφέρει ότι επιτρέπει διασυνοριακές συναλλαγές σε αφρικανικά τοπικά νομίσματα, με τον αποστολέα να πληρώνει στο δικό του νόμισμα και τον παραλήπτη να λαμβάνει το αντίστοιχο ποσό στο δικό του.
Και εδώ βρίσκεται η πραγματική «βόμβα».
Το PAPSS δεν καταργεί το δολάριο από την αφρικανική οικονομία.
Δεν καταργεί το ευρώ.
Αλλά για συγκεκριμένες ενδοαφρικανικές συναλλαγές προσπαθεί να κάνει κάτι εξαιρετικά σημαντικό:
να τα καταστήσει λιγότερο απαραίτητα.
Η BEAC μπήκε στο παιχνίδι και άνοιξε η πόρτα της Κεντρικής Αφρικής
Η ένταξη της BEAC θεωρείται κομβική επειδή η συγκεκριμένη κεντρική τράπεζα εξυπηρετεί Καμερούν Κογκό, Γκαμπό, Γουινέας και Τσαντ.
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του PAPSS, η προσχώρηση δίνει στο δίκτυο στρατηγική είσοδο στην Κεντρική και γαλλόφωνη Αφρική.
Το PAPSS ανακοίνωσε επίσης ότι θα συνεργαστεί με την BEAC μέχρι το τέλος του 2026 για την επιχειρησιακή εφαρμογή της συμμετοχής της και τη σταδιακή ενσωμάτωση χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων της CEMAC.
Αυτό σημαίνει ότι δεν πρόκειται απλώς για μια πολιτική υπογραφή.
Πρόκειται για διαδικασία που πρέπει να περάσει από τις κεντρικές τράπεζες στις εμπορικές τράπεζες και τελικά στις επιχειρήσεις και στους πολίτες.
Το χτύπημα των $5 δισ. στις προμήθειες
Ένας από τους σημαντικότερους λόγους για τους οποίους το PAPSS θεωρείται τόσο κρίσιμος μηχανισμός είναι το κόστος των συναλλαγών.
Η United Nations Economic Commission for Africa (UNECA) έχει εκτιμήσει ότι, όταν το σύστημα εφαρμοστεί πλήρως, θα μπορούσε να μειώσει το κόστος μετατροπής νομισμάτων στην Αφρική έως και κατά $5 δισ. ετησίως.
Το νούμερο είναι τεράστιο.
Δεν πρόκειται για νέο πλούτο που θα δημιουργηθεί αυτόματα.
Πρόκειται για χρήματα που σήμερα μπορούν να χάνονται σε μετατροπές νομισμάτων, καθυστερήσεις, μεσάζοντες και συναλλακτικό κόστος.
Το ίδιο το PAPSS έχει χρησιμοποιήσει επίσης την εκτίμηση των $5 δισ. ως ένα από τα βασικά επιχειρήματα υπέρ της δημιουργίας ενός αφρικανικού μηχανισμού πληρωμών.
Από ημέρες σε… δευτερόλεπτα
Το δεύτερο όπλο του PAPSS είναι η ταχύτητα.
Σε επίσημες ανακοινώσεις της Afreximbank για την εφαρμογή του συστήματος έχει αναφερθεί ότι οι πληρωμές μπορούν να ολοκληρώνονται σε περίπου 120 δευτερόλεπτα, ενώ το PAPSS περιγράφει την υποδομή του ως σύστημα άμεσων διασυνοριακών πληρωμών.
Για τις επιχειρήσεις, η διαφορά είναι τεράστια.
Ένας εισαγωγέας δεν χρειάζεται να περιμένει την ίδια αλυσίδα τραπεζικών διαδικασιών.
Ένας εξαγωγέας μπορεί να εισπράττει ταχύτερα.
Και όσο μικρότερη είναι η επιχείρηση, τόσο μεγαλύτερη μπορεί να είναι η σημασία κάθε ημέρας καθυστέρησης και κάθε πρόσθετης τραπεζικής χρέωσης.
Το «όνειρο» του Muammar Gaddafi επιστρέφει από άλλη πόρτα;
Η σύνδεση του PAPSS με τον Muammar Gaddafi είναι κυρίως πολιτική και συμβολική ερμηνεία, όχι επίσημη καταγωγή του συστήματος.
Το PAPSS δημιουργήθηκε από την Afreximbank σε συνεργασία με την African Union και τη γραμματεία της African Continental Free Trade Area (AfCFTA) και τέθηκε επίσημα σε δημόσια λειτουργία το 2022.
Ωστόσο, η φιλοσοφία πίσω από την κίνηση θυμίζει μια ιδέα που εδώ και δεκαετίες εμφανίζεται σε διαφορετικές μορφές στην αφρικανική πολιτική:
μεγαλύτερη οικονομική και νομισματική αυτονομία της ηπείρου.
Ο Gaddafi είχε ταυτιστεί πολιτικά με ένα πολύ πιο φιλόδοξο όραμα παν-αφρικανικής οικονομικής ενοποίησης.
Το PAPSS δεν είναι ένα «αφρικανικό δολάριο», ούτε κοινό νόμισμα και ασφαλώς δεν αποτελεί υλοποίηση κάποιου σχεδίου του πρώην Λίβυου ηγέτη.
Αλλά σε επίπεδο συμβολισμού, οι υποστηρικτές της αφρικανικής χρηματοπιστωτικής αυτονομίας μπορούν εύκολα να δουν τη σημερινή εξέλιξη ως ψηφιακή εκδοχή μιας παλαιότερης φιλοδοξίας: η Αφρική να συναλλάσσεται περισσότερο με τους δικούς της όρους.
Η Γαλλία και το CFA franc μπαίνουν ξανά στο επίκεντρο
Η μεγαλύτερη γεωπολιτική συζήτηση ξεκινά από τις έξι χώρες της BEAC.
Οι χώρες της CEMAC χρησιμοποιούν το Central African CFA franc (XAF), το οποίο εκδίδεται από την BEAC και έχει σταθερή ισοτιμία με το ευρώ.
Η ίδια η Banque de France αναφέρει ότι η ισοτιμία είναι σταθερή στα 655,957 CFA francs ανά ευρώ και ότι το γαλλικό Δημόσιο παρέχει εγγύηση μετατρεψιμότητας στο πλαίσιο της νομισματικής συνεργασίας.
Για αυτόν ακριβώς τον λόγο, η είσοδος της BEAC σε ένα σύστημα που διευκολύνει άμεσες πληρωμές με άλλα αφρικανικά νομίσματα έχει ισχυρό πολιτικό συμβολισμό.
Ωστόσο, χρειάζεται προσοχή.
Το PAPSS δεν καταργεί τη σύνδεση του CFA franc με το ευρώ και δεν σημαίνει ότι η γαλλική νομισματική σχέση με την CEMAC εξαφανίζεται.
Εκείνο που αλλάζει είναι ότι δημιουργείται ένας επιπλέον αφρικανικός δρόμος για τις διασυνοριακές συναλλαγές.
Και όσο περισσότερο χρησιμοποιείται αυτός ο δρόμος, τόσο μικρότερη μπορεί να γίνεται η ανάγκη προσφυγής σε παραδοσιακούς εξωτερικούς μηχανισμούς πληρωμών για το ενδοαφρικανικό εμπόριο.
Το πραγματικό σχέδιο πίσω από το PAPSS: μια τεράστια αφρικανική αγορά
Το PAPSS δεν δημιουργήθηκε ως αυτόνομο οικονομικό πείραμα.
Αποτελεί βασικό εργαλείο της AfCFTA, της προσπάθειας δημιουργίας μιας ενιαίας αφρικανικής ζώνης ελεύθερου εμπορίου.
Η λογική είναι απλή.
Δεν μπορεί να υπάρξει πραγματικά ενιαία αγορά εάν η μεταφορά χρημάτων ανάμεσα στις χώρες παραμένει ακριβή, αργή και εξαρτημένη από χρηματοπιστωτικά κέντρα εκτός Αφρικής.
Η UNECA χαρακτηρίζει το PAPSS σημαντικό βήμα προς τη χρηματοπιστωτική ολοκλήρωση της ηπείρου και συνδέει τη λειτουργία του με τον ευρύτερο στόχο της ενίσχυσης του ενδοαφρικανικού εμπορίου.
Με απλά λόγια:
η AfCFTA θέλει να καταργήσει τα εμπόδια στα προϊόντα.
Το PAPSS θέλει να καταργήσει τα εμπόδια στα χρήματα.
Και τώρα μπαίνει στο παιχνίδι ο χρυσός
Παράλληλα με το νέο σύστημα πληρωμών, η Afreximbank και η Central Bank of Egypt προωθούν ένα ξεχωριστό σχέδιο για τη δημιουργία ενός Pan-African Gold Bank Programme στην Αίγυπτο.
Η επίσημη ανακοίνωση της Afreximbank αναφέρει ότι η πρωτοβουλία στοχεύει στην καλύτερη οργάνωση της αφρικανικής αλυσίδας αξίας του χρυσού, στην ενίσχυση των αποθεμάτων των κεντρικών τραπεζών και στη μείωση της εξάρτησης από κέντρα επεξεργασίας και διαπραγμάτευσης εκτός Αφρικής.
Και αυτό είναι ίσως εξίσου σημαντικό με το PAPSS.
Διότι το ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο:
«Σε ποιο νόμισμα θα πληρώνει η Αφρική;»
Αλλά και:
«Πού θα φυλάσσει, θα επεξεργάζεται και θα διαπραγματεύεται τον δικό της πλούτο;»
Η αποδολαριοποίηση που δεν έγινε ακόμη – αλλά έχει αρχίσει να χτίζεται η υποδομή
Το πιο εντυπωσιακό λάθος θα ήταν να υποστηρίξει κανείς ότι η Αφρική «εγκατέλειψε το δολάριο».
Δεν συνέβη κάτι τέτοιο.
Το δολάριο εξακολουθεί να έχει τεράστια σημασία για το διεθνές εμπόριο, τις πρώτες ύλες, το χρέος και τα συναλλαγματικά αποθέματα πολλών αφρικανικών χωρών.
Το PAPSS, όμως, δημιουργεί κάτι που μέχρι πρόσφατα έλειπε:
την τεχνική δυνατότητα να μην απαιτείται το δολάριο σε κάθε ενδοαφρικανική πληρωμή.
Και αυτό μπορεί μακροπρόθεσμα να αποδειχθεί πολύ σημαντικότερο από οποιαδήποτε πολιτική διακήρυξη περί «αποδολαριοποίησης».
Γιατί οι πραγματικές αλλαγές στα νομισματικά συστήματα δεν ξεκινούν από τα συνθήματα.
Ξεκινούν όταν υπάρχει η υποδομή που επιτρέπει στις επιχειρήσεις να χρησιμοποιήσουν μια εναλλακτική λύση.
Η Αφρική στήνει τη δική της χρηματοπιστωτική λεωφόρο
Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι εντυπωσιακή.
34 χώρες ήδη στο δίκτυο σύμφωνα με την τελευταία επίσημη ανακοίνωση.
Περισσότερες από 190 τράπεζες και fintechs.
Έξι χώρες της Κεντρικής Αφρικής εισέρχονται μέσω της BEAC.
Πληρωμές σε τοπικά νομίσματα.
Δυνητική εξοικονόμηση έως $5 δισ. ετησίως από το κόστος μετατροπών.
Και παράλληλα ένα νέο σχέδιο για αφρικανική υποδομή γύρω από τον χρυσό.
Δεν είναι ακόμη μια οικονομική επανάσταση που ανέτρεψε το παγκόσμιο νομισματικό σύστημα.
Αλλά είναι κάτι που ίσως αποδειχθεί πολύ πιο σημαντικό σε βάθος χρόνου:
η δημιουργία των εργαλείων που θα επιτρέψουν στην Αφρική να κρατά μεγαλύτερο μέρος του εμπορίου, των πληρωμών και του πλούτου της μέσα στην ίδια την ήπειρο.
Και αν αυτή η υποδομή εξαπλωθεί πραγματικά σε ολόκληρη την Αφρική, τότε η μεγάλη συζήτηση δεν θα είναι πλέον αν το «όνειρο» του Muammar Gaddafi επέστρεψε.
Θα είναι αν μια ήπειρος 54 κρατών αρχίζει για πρώτη φορά να αποκτά τη χρηματοπιστωτική υποδομή για να λειτουργήσει ως πραγματικά ενιαία οικονομική δύναμη.
www.bankingnews.gr
Το Pan-African Payment and Settlement System (PAPSS) επεκτείνεται σε ολοένα μεγαλύτερο κομμάτι της ηπείρου, επιτρέποντας σε τράπεζες και επιχειρήσεις διαφορετικών αφρικανικών χωρών να πραγματοποιούν διασυνοριακές συναλλαγές σε τοπικά νομίσματα, χωρίς να απαιτείται κάθε φορά η παραδοσιακή ενδιάμεση μετατροπή σε δολάρια ή άλλο τρίτο νόμισμα. Το ίδιο το PAPSS περιγράφει το σύστημα ως υποδομή που επιτρέπει πληρωμές μέσα σε δευτερόλεπτα και περιορίζει την ανάγκη για εξωτερικούς χρηματοπιστωτικούς μεσάζοντες.
Η τελευταία μεγάλη κίνηση ήρθε από την Κεντρική Αφρική.
Η Bank of Central African States (BEAC), η κεντρική τράπεζα των έξι χωρών της CEMAC, προσχώρησε επισήμως στο PAPSS τον Ιούλιο του 2026, ανοίγοντας την πόρτα για τη σύνδεση μιας ολόκληρης νομισματικής ζώνης με το παν-αφρικανικό δίκτυο.
Και κάπως έτσι επιστρέφει μια παλιά, φορτισμένη πολιτικά ιδέα:
μπορεί η Αφρική να πραγματοποιεί το εμπόριό της με δικούς της χρηματοπιστωτικούς μηχανισμούς, χωρίς να εξαρτάται στον ίδιο βαθμό από το δολάριο, το ευρώ και τις δυτικές τράπεζες;
Η μεγάλη αλλαγή: πληρωμές χωρίς το υποχρεωτικό πέρασμα από το δολάριο
Για δεκαετίες, μία επιχείρηση σε μία αφρικανική χώρα που ήθελε να πληρώσει προμηθευτή σε άλλη χώρα της ηπείρου μπορούσε να βρεθεί μπροστά σε μια παράδοξη διαδικασία.
Ακόμη και αν και οι δύο επιχειρήσεις βρίσκονταν στην Αφρική, η συναλλαγή μπορούσε να απαιτεί μετατροπή των χρημάτων σε διεθνές νόμισμα και χρήση ανταποκριτριών τραπεζών εκτός ηπείρου.
Αυτό σημαίνει περισσότερα στάδια.
Περισσότερες χρεώσεις.
Συναλλαγματικό κόστος.
Και μεγαλύτερο χρόνο ολοκλήρωσης.
Το PAPSS επιχειρεί να αλλάξει ακριβώς αυτό.
Η επίσημη περιγραφή του συστήματος αναφέρει ότι επιτρέπει διασυνοριακές συναλλαγές σε αφρικανικά τοπικά νομίσματα, με τον αποστολέα να πληρώνει στο δικό του νόμισμα και τον παραλήπτη να λαμβάνει το αντίστοιχο ποσό στο δικό του.
Και εδώ βρίσκεται η πραγματική «βόμβα».
Το PAPSS δεν καταργεί το δολάριο από την αφρικανική οικονομία.
Δεν καταργεί το ευρώ.
Αλλά για συγκεκριμένες ενδοαφρικανικές συναλλαγές προσπαθεί να κάνει κάτι εξαιρετικά σημαντικό:
να τα καταστήσει λιγότερο απαραίτητα.
Η BEAC μπήκε στο παιχνίδι και άνοιξε η πόρτα της Κεντρικής Αφρικής
Η ένταξη της BEAC θεωρείται κομβική επειδή η συγκεκριμένη κεντρική τράπεζα εξυπηρετεί Καμερούν Κογκό, Γκαμπό, Γουινέας και Τσαντ.
Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση του PAPSS, η προσχώρηση δίνει στο δίκτυο στρατηγική είσοδο στην Κεντρική και γαλλόφωνη Αφρική.
Το PAPSS ανακοίνωσε επίσης ότι θα συνεργαστεί με την BEAC μέχρι το τέλος του 2026 για την επιχειρησιακή εφαρμογή της συμμετοχής της και τη σταδιακή ενσωμάτωση χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων της CEMAC.
Αυτό σημαίνει ότι δεν πρόκειται απλώς για μια πολιτική υπογραφή.
Πρόκειται για διαδικασία που πρέπει να περάσει από τις κεντρικές τράπεζες στις εμπορικές τράπεζες και τελικά στις επιχειρήσεις και στους πολίτες.
Το χτύπημα των $5 δισ. στις προμήθειες
Ένας από τους σημαντικότερους λόγους για τους οποίους το PAPSS θεωρείται τόσο κρίσιμος μηχανισμός είναι το κόστος των συναλλαγών.
Η United Nations Economic Commission for Africa (UNECA) έχει εκτιμήσει ότι, όταν το σύστημα εφαρμοστεί πλήρως, θα μπορούσε να μειώσει το κόστος μετατροπής νομισμάτων στην Αφρική έως και κατά $5 δισ. ετησίως.
Το νούμερο είναι τεράστιο.
Δεν πρόκειται για νέο πλούτο που θα δημιουργηθεί αυτόματα.
Πρόκειται για χρήματα που σήμερα μπορούν να χάνονται σε μετατροπές νομισμάτων, καθυστερήσεις, μεσάζοντες και συναλλακτικό κόστος.
Το ίδιο το PAPSS έχει χρησιμοποιήσει επίσης την εκτίμηση των $5 δισ. ως ένα από τα βασικά επιχειρήματα υπέρ της δημιουργίας ενός αφρικανικού μηχανισμού πληρωμών.
Από ημέρες σε… δευτερόλεπτα
Το δεύτερο όπλο του PAPSS είναι η ταχύτητα.
Σε επίσημες ανακοινώσεις της Afreximbank για την εφαρμογή του συστήματος έχει αναφερθεί ότι οι πληρωμές μπορούν να ολοκληρώνονται σε περίπου 120 δευτερόλεπτα, ενώ το PAPSS περιγράφει την υποδομή του ως σύστημα άμεσων διασυνοριακών πληρωμών.
Για τις επιχειρήσεις, η διαφορά είναι τεράστια.
Ένας εισαγωγέας δεν χρειάζεται να περιμένει την ίδια αλυσίδα τραπεζικών διαδικασιών.
Ένας εξαγωγέας μπορεί να εισπράττει ταχύτερα.
Και όσο μικρότερη είναι η επιχείρηση, τόσο μεγαλύτερη μπορεί να είναι η σημασία κάθε ημέρας καθυστέρησης και κάθε πρόσθετης τραπεζικής χρέωσης.
Το «όνειρο» του Muammar Gaddafi επιστρέφει από άλλη πόρτα;
Η σύνδεση του PAPSS με τον Muammar Gaddafi είναι κυρίως πολιτική και συμβολική ερμηνεία, όχι επίσημη καταγωγή του συστήματος.
Το PAPSS δημιουργήθηκε από την Afreximbank σε συνεργασία με την African Union και τη γραμματεία της African Continental Free Trade Area (AfCFTA) και τέθηκε επίσημα σε δημόσια λειτουργία το 2022.
Ωστόσο, η φιλοσοφία πίσω από την κίνηση θυμίζει μια ιδέα που εδώ και δεκαετίες εμφανίζεται σε διαφορετικές μορφές στην αφρικανική πολιτική:
μεγαλύτερη οικονομική και νομισματική αυτονομία της ηπείρου.
Ο Gaddafi είχε ταυτιστεί πολιτικά με ένα πολύ πιο φιλόδοξο όραμα παν-αφρικανικής οικονομικής ενοποίησης.
Το PAPSS δεν είναι ένα «αφρικανικό δολάριο», ούτε κοινό νόμισμα και ασφαλώς δεν αποτελεί υλοποίηση κάποιου σχεδίου του πρώην Λίβυου ηγέτη.
Αλλά σε επίπεδο συμβολισμού, οι υποστηρικτές της αφρικανικής χρηματοπιστωτικής αυτονομίας μπορούν εύκολα να δουν τη σημερινή εξέλιξη ως ψηφιακή εκδοχή μιας παλαιότερης φιλοδοξίας: η Αφρική να συναλλάσσεται περισσότερο με τους δικούς της όρους.
Η Γαλλία και το CFA franc μπαίνουν ξανά στο επίκεντρο
Η μεγαλύτερη γεωπολιτική συζήτηση ξεκινά από τις έξι χώρες της BEAC.
Οι χώρες της CEMAC χρησιμοποιούν το Central African CFA franc (XAF), το οποίο εκδίδεται από την BEAC και έχει σταθερή ισοτιμία με το ευρώ.
Η ίδια η Banque de France αναφέρει ότι η ισοτιμία είναι σταθερή στα 655,957 CFA francs ανά ευρώ και ότι το γαλλικό Δημόσιο παρέχει εγγύηση μετατρεψιμότητας στο πλαίσιο της νομισματικής συνεργασίας.
Για αυτόν ακριβώς τον λόγο, η είσοδος της BEAC σε ένα σύστημα που διευκολύνει άμεσες πληρωμές με άλλα αφρικανικά νομίσματα έχει ισχυρό πολιτικό συμβολισμό.
Ωστόσο, χρειάζεται προσοχή.
Το PAPSS δεν καταργεί τη σύνδεση του CFA franc με το ευρώ και δεν σημαίνει ότι η γαλλική νομισματική σχέση με την CEMAC εξαφανίζεται.
Εκείνο που αλλάζει είναι ότι δημιουργείται ένας επιπλέον αφρικανικός δρόμος για τις διασυνοριακές συναλλαγές.
Και όσο περισσότερο χρησιμοποιείται αυτός ο δρόμος, τόσο μικρότερη μπορεί να γίνεται η ανάγκη προσφυγής σε παραδοσιακούς εξωτερικούς μηχανισμούς πληρωμών για το ενδοαφρικανικό εμπόριο.
Το πραγματικό σχέδιο πίσω από το PAPSS: μια τεράστια αφρικανική αγορά
Το PAPSS δεν δημιουργήθηκε ως αυτόνομο οικονομικό πείραμα.
Αποτελεί βασικό εργαλείο της AfCFTA, της προσπάθειας δημιουργίας μιας ενιαίας αφρικανικής ζώνης ελεύθερου εμπορίου.
Η λογική είναι απλή.
Δεν μπορεί να υπάρξει πραγματικά ενιαία αγορά εάν η μεταφορά χρημάτων ανάμεσα στις χώρες παραμένει ακριβή, αργή και εξαρτημένη από χρηματοπιστωτικά κέντρα εκτός Αφρικής.
Η UNECA χαρακτηρίζει το PAPSS σημαντικό βήμα προς τη χρηματοπιστωτική ολοκλήρωση της ηπείρου και συνδέει τη λειτουργία του με τον ευρύτερο στόχο της ενίσχυσης του ενδοαφρικανικού εμπορίου.
Με απλά λόγια:
η AfCFTA θέλει να καταργήσει τα εμπόδια στα προϊόντα.
Το PAPSS θέλει να καταργήσει τα εμπόδια στα χρήματα.
Και τώρα μπαίνει στο παιχνίδι ο χρυσός
Παράλληλα με το νέο σύστημα πληρωμών, η Afreximbank και η Central Bank of Egypt προωθούν ένα ξεχωριστό σχέδιο για τη δημιουργία ενός Pan-African Gold Bank Programme στην Αίγυπτο.
Η επίσημη ανακοίνωση της Afreximbank αναφέρει ότι η πρωτοβουλία στοχεύει στην καλύτερη οργάνωση της αφρικανικής αλυσίδας αξίας του χρυσού, στην ενίσχυση των αποθεμάτων των κεντρικών τραπεζών και στη μείωση της εξάρτησης από κέντρα επεξεργασίας και διαπραγμάτευσης εκτός Αφρικής.
Και αυτό είναι ίσως εξίσου σημαντικό με το PAPSS.
Διότι το ερώτημα δεν είναι πλέον μόνο:
«Σε ποιο νόμισμα θα πληρώνει η Αφρική;»
Αλλά και:
«Πού θα φυλάσσει, θα επεξεργάζεται και θα διαπραγματεύεται τον δικό της πλούτο;»
Η αποδολαριοποίηση που δεν έγινε ακόμη – αλλά έχει αρχίσει να χτίζεται η υποδομή
Το πιο εντυπωσιακό λάθος θα ήταν να υποστηρίξει κανείς ότι η Αφρική «εγκατέλειψε το δολάριο».
Δεν συνέβη κάτι τέτοιο.
Το δολάριο εξακολουθεί να έχει τεράστια σημασία για το διεθνές εμπόριο, τις πρώτες ύλες, το χρέος και τα συναλλαγματικά αποθέματα πολλών αφρικανικών χωρών.
Το PAPSS, όμως, δημιουργεί κάτι που μέχρι πρόσφατα έλειπε:
την τεχνική δυνατότητα να μην απαιτείται το δολάριο σε κάθε ενδοαφρικανική πληρωμή.
Και αυτό μπορεί μακροπρόθεσμα να αποδειχθεί πολύ σημαντικότερο από οποιαδήποτε πολιτική διακήρυξη περί «αποδολαριοποίησης».
Γιατί οι πραγματικές αλλαγές στα νομισματικά συστήματα δεν ξεκινούν από τα συνθήματα.
Ξεκινούν όταν υπάρχει η υποδομή που επιτρέπει στις επιχειρήσεις να χρησιμοποιήσουν μια εναλλακτική λύση.
Η Αφρική στήνει τη δική της χρηματοπιστωτική λεωφόρο
Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι εντυπωσιακή.
34 χώρες ήδη στο δίκτυο σύμφωνα με την τελευταία επίσημη ανακοίνωση.
Περισσότερες από 190 τράπεζες και fintechs.
Έξι χώρες της Κεντρικής Αφρικής εισέρχονται μέσω της BEAC.
Πληρωμές σε τοπικά νομίσματα.
Δυνητική εξοικονόμηση έως $5 δισ. ετησίως από το κόστος μετατροπών.
Και παράλληλα ένα νέο σχέδιο για αφρικανική υποδομή γύρω από τον χρυσό.
Δεν είναι ακόμη μια οικονομική επανάσταση που ανέτρεψε το παγκόσμιο νομισματικό σύστημα.
Αλλά είναι κάτι που ίσως αποδειχθεί πολύ πιο σημαντικό σε βάθος χρόνου:
η δημιουργία των εργαλείων που θα επιτρέψουν στην Αφρική να κρατά μεγαλύτερο μέρος του εμπορίου, των πληρωμών και του πλούτου της μέσα στην ίδια την ήπειρο.
Και αν αυτή η υποδομή εξαπλωθεί πραγματικά σε ολόκληρη την Αφρική, τότε η μεγάλη συζήτηση δεν θα είναι πλέον αν το «όνειρο» του Muammar Gaddafi επέστρεψε.
Θα είναι αν μια ήπειρος 54 κρατών αρχίζει για πρώτη φορά να αποκτά τη χρηματοπιστωτική υποδομή για να λειτουργήσει ως πραγματικά ενιαία οικονομική δύναμη.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών