Ο Putin κλείνει την πόρτα στην Ιαπωνία: Τέλος η συνθήκη ειρήνης – Στο τραπέζι η «δεύτερη Οδησσός» με στόχο τον ιαπωνικό στόλο
Η πρώτη προσωπική επίσκεψη του Ρώσου προέδρου Vladimir Putin στις Κουρίλες Νήσους προκάλεσε έντονες αντιδράσεις και στις δύο πλευρές του νέου «σιδηρού παραπετάσματος», ενώ στην Ιαπωνία η είδηση βρέθηκε μέσα σε λίγες ώρες στην κορυφή της επικαιρότητας.
Μετά το αρχικό σοκ, οι ιαπωνικές αρχές και αξιωματούχοι υιοθέτησαν εκ νέου σκληρή ρητορική, ενώ άρχισαν να αναζητούν το μήνυμα που επιχείρησε να στείλει η Μόσχα.
Η επίσκεψη, πάντως, αποκτά ιδιαίτερη σημασία εάν εξεταστεί στο ευρύτερο πλαίσιο της αντιπαράθεσης γύρω από τον λεγόμενο «σκιώδη στόλο» και τις προειδοποιήσεις της Ρωσίας για απάντηση στις κινήσεις δυτικών χωρών.
Κλείνει οριστικά το ζήτημα των Κουρίλων Νήσων
Μια από τις εκτιμήσεις που διατυπώνονται είναι ότι η επίσκεψη του Vladimir Putin σε τμήμα των Κουρίλων Νήσων, το οποίο η Ιαπωνία θεωρεί δικό της, αποτέλεσε ένα σαφές διπλωματικό μήνυμα προς το Τόκιο, σε μια περίοδο εντεινόμενης αντιρωσικής πολιτικής και στρατιωτικοποίησης της Ιαπωνίας.
Ο Ρώσος πρόεδρος επανέλαβε ότι η κυριαρχία επί των Κουρίλων Νήσων «έχει κατοχυρωθεί στα διεθνή έγγραφα ως πραγματικότητα που προέκυψε από τα αποτελέσματα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου».
Την ίδια στιγμή, ήταν μια υπενθύμιση ότι η Μόσχα είχε στο παρελθόν εμφανιστεί έτοιμη να αναζητήσει μέσω διαλόγου με το Τόκιο λύση στο ζήτημα των Κουρίλων Νήσων, με στόχο την υπογραφή συνθήκης ειρήνης.
Ωστόσο, η Ιαπωνία επέβαλε στη Ρωσία κυρώσεις και την ενέταξε στις βασικές απειλές για την ασφάλειά της.
Putin: «Θα απαντήσουμε συμμετρικά»
Η επίσκεψη στις Κουρίλες Νήσους πραγματοποιήθηκε μετά τη συμμετοχή του Ρώσου ηγέτη στις βασικές ετήσιες ασκήσεις του ρωσικού Στόλου του Ειρηνικού.
Ο Vladimir Putin συμμετείχε σε σύσκεψη για την ασφάλεια των ανατολικών συνόρων και στη συνέχεια γευμάτισε στο ρωσικό πυραυλοφόρο καταδρομικό «Varyag».
Κατά τη διάρκεια των ασκήσεων, ο Ρώσος πρόεδρος προχώρησε σε μια ιδιαίτερα σημαντική προειδοποίηση.
Όπως ανέφερε, «οι αρχές ορισμένων χωρών έφτασαν στο σημείο να εξετάζουν τη δυνατότητα κατάληψης των πλοίων μας», προειδοποιώντας ότι εάν αυτό αρχίσει να εφαρμόζεται στην πράξη, η Ρωσία «θα αναγκαστεί να απαντήσει συμμετρικά».
Σύμφωνα με ρωσικά δημοσιεύματα, σχετική εντολή έχει ήδη δοθεί στο ρωσικό υπουργείο Άμυνας.
Η Ιαπωνία εντάχθηκε στη στρατηγική της G7 κατά του «σκιώδους στόλου»
Αρχικά η προειδοποίηση του Putin φαινόταν να αφορά κυρίως ευρωπαϊκές χώρες. Ωστόσο, η Ιαπωνία έχει πλέον άμεση σχέση με το ζήτημα.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ανακοινώσει την εντατικοποίηση των ενεργειών κατά των πλοίων του ρωσικού «σκιώδους στόλου», αυξάνοντας παράλληλα την πίεση προς τα ναυτικά μητρώα του Παναμά, των Μπαρμπάντος και του Καμερούν, προκειμένου να διαγράψουν πλοία που συνδέονται με τη Ρωσία.
Η Ιαπωνία, από την πλευρά της, είχε ήδη από το 2022 στηρίξει πλήρως το καθεστώς κυρώσεων της G7, συμπεριλαμβανομένου του οικονομικού αποκλεισμού ρωσικών θεσμών, του τεχνολογικού εμπάργκο, των εμπορικών περιορισμών, του πλαφόν στην τιμή του πετρελαίου και των κυρώσεων σε τρίτες χώρες που βοηθούν στην παράκαμψη των περιορισμών.
Στη συνέχεια, το Τόκιο συμμετείχε και στη στρατηγική της G7 κατά του ρωσικού «σκιώδους στόλου».
Τον Νοέμβριο του 2025, η Ιαπωνία υπέγραψε δήλωση των υπουργών Εξωτερικών της G7, με την οποία υποστηρίχθηκε η λειτουργία της Shadow Fleet Task Force και η προσπάθεια αποτροπής της χρήσης μη καταχωρισμένων, εικονικά καταχωρισμένων, ανασφάλιστων και μη ασφαλών πλοίων για την παράκαμψη κυρώσεων, το επικίνδυνο ναυτιλιακό εμπόριο, την παράνομη διακίνηση και άλλες θαλάσσιες παραβάσεις.
Παράλληλα, η Ιαπωνία στήριξε την καναδική πρωτοβουλία για τη δημιουργία ειδικής ομάδας εργασίας της G7 κατά του «σκιώδους στόλου».
Η Μόσχα αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο ασύμμετρης απάντησης
Με αυτόν τον τρόπο, η Ιαπωνία εντάχθηκε στην πίεση που ασκείται στη Ρωσία τόσο από την ευρωπαϊκή όσο και από την πλευρά του Ειρηνικού.
Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Sergey Lavrov προειδοποίησε ότι η Ρωσία «θα επιλέγει ανεξάρτητα τους στόχους της απάντησης στη ληστεία και την πειρατεία των δυτικών χωρών, όχι κατ' ανάγκη στα ίδια θαλάσσια ύδατα».
Με άλλα λόγια, η Μόσχα αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο η απάντησή της να μην εκδηλωθεί στο ίδιο γεωγραφικό σημείο όπου θα πραγματοποιηθεί μια ενέργεια κατά ρωσικών πλοίων.
Πάνω από 1.000 ξένα πλοία στις Κουρίλες Νήσους
Χαρακτηριστικό παράδειγμα τη θαλάσσια κίνηση στην περιοχή των Κουρίλων Νήσων.
Μόνο από μια σχετικά μικρή περιοχή της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης της Ρωσίας κατά μήκος των Νοτίων Κουρίλων Νήσων έχουν περάσει τους τελευταίους μήνες περισσότερα από 1.000 ξένα πλοία.
Σχεδόν το 40% αυτών έφερε σημαίες κρατών που θεωρούνται μη φιλικά προς τη Ρωσία.
Εάν, ωστόσο, αντί για τις σημαίες εξεταστούν οι πραγματικοί οικονομικοί ενδιαφερόμενοι, η πλειονότητα των πλοίων συνδέεται με μη φιλικά κράτη.
Το 99,5% του εξωτερικού εμπορίου της Ιαπωνίας γίνεται διά θαλάσσης
Το πιο ευάλωτο σημείο για την Ιαπωνία, σύμφωνα με το δημοσίευμα, είναι η τεράστια εξάρτηση της χώρας από τις θαλάσσιες μεταφορές.
Ενώ περίπου 76% του εξωτερικού εμπορίου της Ευρώπης πραγματοποιείται διά θαλάσσης, το αντίστοιχο ποσοστό για την Ιαπωνία ανέρχεται σε 99,5%.
Παράλληλα, μόλις το 14,2% των ιαπωνικών πλοίων φέρει την εθνική σημαία.
Τα υπόλοιπα είναι καταχωρισμένα σε ξένα νηολόγια, όπως του Παναμά, της Λιβερίας, των Φιλιππίνων, της Σιγκαπούρης και της Κύπρου.
Αυτό δημιουργεί ένα σημαντικό σημείο ευπάθειας για την Ιαπωνία, καθώς ένα μεγάλο μέρος του εμπορικού της στόλου κινείται υπό ξένες σημαίες.
Το σενάριο της «δεύτερης Οδησσού»
Το πιο επιθετικό σενάριο αφορά την εφαρμογή μιας λογικής «αποκλεισμού της Οδησσού» στην περιοχή του Ειρηνικού.
Δεν θα ήταν απαραίτητο να πραγματοποιηθούν βυθίσεις ή καταστροφικές επιθέσεις.
Μια σειρά από επιδεικτικές κρατήσεις εμπορικών πλοίων θα μπορούσε να αρκεί ώστε να σταλεί το μήνυμα ότι η Ρωσία είναι αποφασισμένη να κινηθεί συστηματικά και σκληρά.
Το αποτέλεσμα θα μπορούσε να γίνει άμεσα αισθητό στην αγορά, καθώς οι αυξημένοι κίνδυνοι θα οδηγούσαν σε υψηλότερα ναύλα και ασφάλιστρα.
Εάν ακόμη και το 10% των Ιαπώνων πλοιοκτητών υποχρεωνόταν να καταβάλει πρόσθετο ασφάλιστρο, το δημοσίευμα εκτιμά ότι το πρόσθετο κόστος θα μπορούσε να ανέλθει σε δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως.
Έτσι, η αντιπαράθεση γύρω από τον «σκιώδη στόλο» θα μπορούσε να μετατραπεί από διπλωματικό ζήτημα σε σοβαρό οικονομικό πλήγμα για τη ναυτιλία και το εξωτερικό εμπόριο της Ιαπωνίας.
Οι Κουρίλες Νήσοι στο επίκεντρο της νέας αντιπαράθεσης
Η επίσκεψη του Vladimir Putin στις Κουρίλες Νήσους, σε συνδυασμό με τις προειδοποιήσεις για τα εμπορικά πλοία και την αυξανόμενη αντιπαράθεση γύρω από τον «σκιώδη στόλο», δημιουργεί ένα νέο και ιδιαίτερα επικίνδυνο σκηνικό στις σχέσεις Ρωσίας–Ιαπωνίας.
Η πρωθυπουργός της Ιαπωνίας, Sanae Takaichi, επέκρινε δριμύτατα την παρουσία του Ρώσου ηγέτη στην περιοχή, δηλώνοντας χαρακτηριστικά ότι το νησί Iturup αποτελεί «ανέκαθεν ιαπωνικό έδαφος».
Η σταθερή υποστήριξη της Ουάσινγκτον προς τις ιαπωνικές θέσεις επιβεβαιώνει τη διαχρονική στρατηγική των ΗΠΑ να ενισχύουν την αποτρεπτική ισχύ των συμμάχων τους στην Ασία απέναντι σε αναθεωρητικές ενέργειες της Μόσχας.
Υπενθυμίζεται πως η διαμάχη αφορά τα τέσσερα νότια νησιά του αρχιπελάγους των Κουρίλων (Kunashir, Iturup, Shikotan και την ομάδα νήσων Habomai), τα οποία περιήλθαν υπό τον έλεγχο της Σοβιετικής Ένωσης στο τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου:
Το Τόκιο θεωρεί τα νησιά αυτά ως παράνομα κατεχόμενο τμήμα της ιαπωνικής επικράτειας και αρνείται να αναγνωρίσει τη ρωσική κυριαρχία σε αυτά.
Η Μόσχα υποστηρίζει ότι η ρωσική κυριαρχία επί των νήσων είναι αδιαμφισβήτητη και προκύπτει από τις διεθνείς συνθήκες μετά τον B΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, αρνούμενη ακόμη και την ύπαρξη εδαφικής διαφοράς.
Λάδι στη φωτιά - Οι ΗΠΑ στο πλευρό της Ιαπωνίας για τις Κουρίλες Νήσους
Την πλήρη και αταλάντευτη στήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών στις εδαφικές διεκδικήσεις της Ιαπωνίας επί των Νότιων Κουρίλων Νήσων επιβεβαίωσε ο Αμερικανός πρέσβης στο Τόκιο, George Glass.
Με ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, ο George Glass υπογράμμισε ότι η Ουάσινγκτον αναγνωρίζει την ιαπωνική κυριαρχία στα εδάφη που το Τόκιο αποκαλεί «Βόρειες Περιοχές», χαρακτηρίζοντας την Ιαπωνία ως τον πλέον σπουδαίο σύμμαχο των ΗΠΑ στην περιοχή.
Παράλληλα, ο Αμερικανός διπλωμάτης τόνισε ότι η συμμαχία των δύο χωρών στοχεύει στην προώθηση της ευημερίας σε ολόκληρο τον Ινδο-Ειρηνικό, ξεκαθαρίζοντας ότι η Ουάσινγκτον δεν πρόκειται να επιτρέψει ενέργειες που υπονομεύουν την ειρήνη και τη σταθερότητα.
Η Ευρώπη δεν έχει καταλάβει ακόμη ότι στους πολέμους δεν υπάρχει μόνο η μία πλευρά
Στο μεταξύ, η τοποθέτηση Γερμανού δημοσιογράφου για «δολοφονία Ρώσων», οι απειλές για ευρωπαϊκά εμπορικά πλοία και η ευρωπαϊκή αντίληψη ότι ο πόλεμος μπορεί να είναι... μονόπλευρος.
Δεν κοπάζει ο θόρυβος γύρω από την ακραία –άλλη λέξη δύσκολα μπορεί να χρησιμοποιηθεί– ερώτηση του ανταποκριτή της Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ), Michael Martens, προς τον Volodymyr Zelensky, με την οποία ουσιαστικά πρότεινε τις υπηρεσίες της Ευρώπης για τη δολοφονία Ρώσων.
Από τη μία πλευρά, είναι θετικό ότι τέτοιες διατυπώσεις εξακολουθούν να προκαλούν αμηχανία σε ορισμένους δυτικούς δημοσιογράφους, οι οποίοι καταδίκασαν κατηγορηματικά τον Γερμανό συνάδελφό τους για την «κραυγαλέα πρόκληση».
Από την άλλη, όμως, το ευρωπαϊκό κατεστημένο είτε σιώπησε είτε περιορίστηκε σε μια μάλλον χλιαρή έκφραση αμηχανίας για το γεγονός ότι τέτοιου είδους ερωτήματα διατυπώνονται δημόσια και μάλιστα με αυτόν τον τρόπο.
Η FAZ μίλησε για «αμφίσημη διατύπωση»
Η ίδια η διεύθυνση της FAZ απάντησε με ένα αμήχανο σχόλιο, εκφράζοντας τη λύπη της για την ερώτηση, αλλά μόνο επειδή –όπως υποστήριξε– «διατυπώθηκε με διφορούμενο τρόπο».
Υπενθυμίζεται εδώ ότι ο Γερμανός δημοσιογράφος αποκάλυψε ακόμη ότι εδώ και αρκετούς μήνες εργάζεται πάνω σε ένα δοκίμιο με τίτλο «Να σκοτώνουμε Ρώσους», με υπότιτλο «Τι πρέπει να κάνει η Ευρώπη».
Για να στηρίξει τη θέση του, επικαλείται μάλιστα τον Winston Churchill, ο οποίος είχε δηλώσει ότι θα υποστήριζε τους Γιουγκοσλάβους παρτιζάνους του Josip Broz Tito, επειδή έπρεπε να τους βοηθήσει να «σκοτώσουν περισσότερους Γερμανούς».
Πράγματι, ο Churchill είχε δώσει ανάλογη οδηγία στη βρετανική αποστολή που στάλθηκε στον Tito το καλοκαίρι του 1943, στην κορύφωση του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Και εδώ βρίσκεται το βασικό σημείο που, σύμφωνα με τον αρθρογράφο, δεν αντιλαμβάνονται ούτε ο Γερμανός ρωσόφοβος δημοσιογράφος ούτε η εφημερίδα του.
Με τέτοιες συγκρίσεις, ουσιαστικά παρουσιάζουν τον εαυτό τους ως άμεσο συμμετέχοντα σε έναν πόλεμο εναντίον της Ρωσίας – όπως ακριβώς ήταν ο Churchill απέναντι στη ναζιστική Γερμανία.
«Έξω από τον κόσμο της Barbie, οι πόλεμοι γίνονται έτσι»
Ο Michael Martens ανέβασε μάλιστα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ανάρτηση με τη φράση: «Έξω από τον κόσμο της Barbie, οι πόλεμοι γίνονται ακριβώς έτσι», συνοδεύοντάς την με αναφορά στην απόβαση των Συμμάχων στη Νορμανδία το 1944.
Με αυτόν τον τρόπο, υποστηρίζει ο αρθρογράφος, ο Γερμανός δημοσιογράφος χαρακτήρισε και πάλι ευθέως τους Ευρωπαίους ως εμπόλεμη πλευρά.
Αν όμως αυτό ισχύει, τότε ποια αντίδραση περιμένει από τη Ρωσία;
Ή μήπως ο πόλεμος είναι... μονόπλευρος, όπως ακριβώς στον «κόσμο της Barbie»;
Η υπόθεση του drone στη Λειψία και η «ρωσική απειλή»
Η αντιπαράθεση γύρω από τις δηλώσεις του Γερμανού δημοσιογράφου συνέπεσε με τον θόρυβο στη Γερμανία για ένα μυστηριώδες drone που εμφανίστηκε στο αεροδρόμιο της Λειψίας.
Μέχρι στιγμής κανείς δεν γνωρίζει με βεβαιότητα τι ήταν το drone και από πού προήλθε.
Με δεδομένη την υπόθεση της ανατίναξης του Nord Stream, ο αρθρογράφος θεωρεί λογικό το ενδεχόμενο οι έρευνες να εξετάζουν ως βασικό σενάριο μια νέα ουκρανική προβοκάτσια υπό καθεστώς «false flag».
Ωστόσο, όπως υποστηρίζει, οι σταθερά ρωσόφοβοι κύκλοι στη Γερμανία έσπευσαν να «αποκαλύψουν» ότι πίσω από την υπόθεση βρίσκεται η Μόσχα, υποστηρίζοντας στα τηλεοπτικά talk shows ότι:
«Η Ρωσία βρίσκεται και μαζί μας σε κατάσταση πολέμου».
Αλλά τότε, διερωτάται ο αρθρογράφος, πρόκειται τελικά για πόλεμο;
Εάν ναι, η Ρωσία έχει δικαίωμα να αντιμετωπίζει την Ευρώπη ως αντίπαλο σε έναν πόλεμο.
Η «υστερία» για τα ευρωπαϊκά εμπορικά πλοία
Αρκεί να δει κανείς την αντίδραση των ευρωπαϊκών ΜΜΕ μετά την προειδοποίηση του Vladimir Putin για την απάντηση της Ρωσίας στις ενέργειες που χαρακτηρίζει πειρατικές απέναντι σε ρωσικά εμπορικά πλοία.
Ο Ρώσος πρόεδρος, μιλώντας στο καταδρομικό Varyag, δεν κατονόμασε συγκεκριμένη χώρα όταν προειδοποίησε για «συμμετρική» απάντηση στις ευρωπαϊκές ενέργειες.
Και όμως, βρετανικά ΜΜΕ έσπευσαν να κάνουν λόγο για:
«Απειλή του Putin για κατάληψη βρετανικών πλοίων – απότομη κλιμάκωση».
«Στον κλέφτη φωνάζουν οι κλέφτες», σχολιάζει χαρακτηριστικά ο αρθρογράφος.
Παρόμοια εικόνα, υποστηρίζει, επικρατεί σε μεγάλο μέρος των ευρωπαϊκών ΜΜΕ, τα οποία προηγουμένως πανηγύριζαν για κάθε κατάληψη πλοίου που χαρακτηριζόταν ως μέρος του «ρωσικού σκιώδους στόλου».
Μάλιστα, το Ανώτατο Δικαστήριο της Σουηδίας ενέκρινε πρόσφατα τη μεταβίβαση στην Ουκρανία του φορτηγού πλοίου Caffa, το οποίο είχε ακινητοποιηθεί ενώ μετέφερε φορτίο σιτηρών προς τη Ρωσία.
Τώρα, τα σουηδικά ΜΜΕ διερωτώνται πώς θα αντιδράσει η Στοκχόλμη στην «απειλή του Putin».
«Εάν η Ρωσία καταλάβει πλοίο, ενεργοποιείται το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ»
Ακόμη πιο χαρακτηριστική ήταν η τοποθέτηση της παρουσιάστριας του γαλλικού τηλεοπτικού δικτύου BFM, Philomène Rémy, η οποία υποστήριξε ότι η κατάληψη οποιουδήποτε ευρωπαϊκού εμπορικού πλοίου από τη Ρωσία θα μπορούσε να ενεργοποιήσει το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ.
Με άλλα λόγια, σημειώνει ο αρθρογράφος, η Γαλλίδα παρουσιάστρια αναγνωρίζει ευθέως ότι η κατάληψη ενός ξένου εμπορικού πλοίου από στρατιωτικές δυνάμεις αποτελεί ουσιαστικά πράξη πολέμου.
Ωστόσο, αδυνατεί να κατανοήσει γιατί οι Ευρωπαίοι δεν μπορούν να κάνουν το ίδιο σε ρωσικά πλοία.
Ακριβώς όπως ο Γερμανός δημοσιογράφος αδυνατεί να καταλάβει γιατί δεν μπορεί να καλεί σε δολοφονία Ρώσων.
Η ευρωπαϊκή αντίφαση
Αυτό το χαρακτηριστικό και αφελές ευρωπαϊκό «Και εμείς τι φταίμε;» είναι το πιο εντυπωσιακό στοιχείο.
Το υπονοούμενο πίσω από τέτοιες δηλώσεις μοιάζει να είναι:
Εμείς, οι «καλοί Ευρωπαίοι», έχουμε δικαίωμα να σκοτώνουμε τους «κακούς Ρώσους». Για ποιο λόγο όμως εκείνοι να απαντήσουν με τον ίδιο τρόπο;
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ανάλογες δηλώσεις Ευρωπαίων πολιτικών ή δημοσιογράφων εναντίον Αράβων, Εβραίων, Ουκρανών ή οποιασδήποτε άλλης εθνικότητας.
Αν κάποιος αντικαθιστούσε τη λέξη «Ρώσος» στις συγκεκριμένες δηλώσεις με μια άλλη εθνικότητα, πιθανότατα η αντίδραση θα ήταν εντελώς διαφορετική.
Όπως παρατήρησε η Ουκρανή ερευνήτρια του Ολοκαυτώματος Marta Havryshko σε άρθρο της στη Berliner Zeitung, η ίδια η διατύπωση και ιδιαίτερα η ορολογία που χρησιμοποιείται «μαρτυρούν την κανονικοποίηση του μίσους απέναντι στους Ρώσους στους δυτικούς πολιτικούς και διανοητικούς κύκλους».
«Στον πόλεμο μπορεί να έρθει η απάντηση»
Η Marta Havryshko επισημαίνει ακόμη ότι, όταν οι Ευρωπαίοι μιλούν για τη δολοφονία Ρώσων, αφήνουν ουσιαστικά εκτός συζήτησης τις ζωές των ίδιων των Ουκρανών.
Κατά τον αρθρογράφο, για την Ευρώπη οι Ουκρανοί αντιμετωπίζονται απλώς ως «αναλώσιμο υλικό».
Γι' αυτό και το ερώτημα του Michael Martens δεν είναι πώς θα σωθούν οι ζωές των Ουκρανών. Το επίκεντρο είναι η καταστροφή και η εξόντωση.
«Είναι πόλεμος», λένε αδιάφορα.
Όμως, όταν τους επισημαίνεται ότι σε έναν πόλεμο μπορεί να υπάρξει απάντηση και προς την άλλη πλευρά, τότε εμφανίζεται αμέσως η απορία:
«Και εμείς τι φταίμε;»
www.bankingnews.gr
Μετά το αρχικό σοκ, οι ιαπωνικές αρχές και αξιωματούχοι υιοθέτησαν εκ νέου σκληρή ρητορική, ενώ άρχισαν να αναζητούν το μήνυμα που επιχείρησε να στείλει η Μόσχα.
Η επίσκεψη, πάντως, αποκτά ιδιαίτερη σημασία εάν εξεταστεί στο ευρύτερο πλαίσιο της αντιπαράθεσης γύρω από τον λεγόμενο «σκιώδη στόλο» και τις προειδοποιήσεις της Ρωσίας για απάντηση στις κινήσεις δυτικών χωρών.
Κλείνει οριστικά το ζήτημα των Κουρίλων Νήσων
Μια από τις εκτιμήσεις που διατυπώνονται είναι ότι η επίσκεψη του Vladimir Putin σε τμήμα των Κουρίλων Νήσων, το οποίο η Ιαπωνία θεωρεί δικό της, αποτέλεσε ένα σαφές διπλωματικό μήνυμα προς το Τόκιο, σε μια περίοδο εντεινόμενης αντιρωσικής πολιτικής και στρατιωτικοποίησης της Ιαπωνίας.
Ο Ρώσος πρόεδρος επανέλαβε ότι η κυριαρχία επί των Κουρίλων Νήσων «έχει κατοχυρωθεί στα διεθνή έγγραφα ως πραγματικότητα που προέκυψε από τα αποτελέσματα του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου».
Την ίδια στιγμή, ήταν μια υπενθύμιση ότι η Μόσχα είχε στο παρελθόν εμφανιστεί έτοιμη να αναζητήσει μέσω διαλόγου με το Τόκιο λύση στο ζήτημα των Κουρίλων Νήσων, με στόχο την υπογραφή συνθήκης ειρήνης.
Ωστόσο, η Ιαπωνία επέβαλε στη Ρωσία κυρώσεις και την ενέταξε στις βασικές απειλές για την ασφάλειά της.
Putin: «Θα απαντήσουμε συμμετρικά»
Η επίσκεψη στις Κουρίλες Νήσους πραγματοποιήθηκε μετά τη συμμετοχή του Ρώσου ηγέτη στις βασικές ετήσιες ασκήσεις του ρωσικού Στόλου του Ειρηνικού.
Ο Vladimir Putin συμμετείχε σε σύσκεψη για την ασφάλεια των ανατολικών συνόρων και στη συνέχεια γευμάτισε στο ρωσικό πυραυλοφόρο καταδρομικό «Varyag».
Κατά τη διάρκεια των ασκήσεων, ο Ρώσος πρόεδρος προχώρησε σε μια ιδιαίτερα σημαντική προειδοποίηση.
Όπως ανέφερε, «οι αρχές ορισμένων χωρών έφτασαν στο σημείο να εξετάζουν τη δυνατότητα κατάληψης των πλοίων μας», προειδοποιώντας ότι εάν αυτό αρχίσει να εφαρμόζεται στην πράξη, η Ρωσία «θα αναγκαστεί να απαντήσει συμμετρικά».
Σύμφωνα με ρωσικά δημοσιεύματα, σχετική εντολή έχει ήδη δοθεί στο ρωσικό υπουργείο Άμυνας.
Η Ιαπωνία εντάχθηκε στη στρατηγική της G7 κατά του «σκιώδους στόλου»
Αρχικά η προειδοποίηση του Putin φαινόταν να αφορά κυρίως ευρωπαϊκές χώρες. Ωστόσο, η Ιαπωνία έχει πλέον άμεση σχέση με το ζήτημα.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ανακοινώσει την εντατικοποίηση των ενεργειών κατά των πλοίων του ρωσικού «σκιώδους στόλου», αυξάνοντας παράλληλα την πίεση προς τα ναυτικά μητρώα του Παναμά, των Μπαρμπάντος και του Καμερούν, προκειμένου να διαγράψουν πλοία που συνδέονται με τη Ρωσία.
Η Ιαπωνία, από την πλευρά της, είχε ήδη από το 2022 στηρίξει πλήρως το καθεστώς κυρώσεων της G7, συμπεριλαμβανομένου του οικονομικού αποκλεισμού ρωσικών θεσμών, του τεχνολογικού εμπάργκο, των εμπορικών περιορισμών, του πλαφόν στην τιμή του πετρελαίου και των κυρώσεων σε τρίτες χώρες που βοηθούν στην παράκαμψη των περιορισμών.
Στη συνέχεια, το Τόκιο συμμετείχε και στη στρατηγική της G7 κατά του ρωσικού «σκιώδους στόλου».
Τον Νοέμβριο του 2025, η Ιαπωνία υπέγραψε δήλωση των υπουργών Εξωτερικών της G7, με την οποία υποστηρίχθηκε η λειτουργία της Shadow Fleet Task Force και η προσπάθεια αποτροπής της χρήσης μη καταχωρισμένων, εικονικά καταχωρισμένων, ανασφάλιστων και μη ασφαλών πλοίων για την παράκαμψη κυρώσεων, το επικίνδυνο ναυτιλιακό εμπόριο, την παράνομη διακίνηση και άλλες θαλάσσιες παραβάσεις.
Παράλληλα, η Ιαπωνία στήριξε την καναδική πρωτοβουλία για τη δημιουργία ειδικής ομάδας εργασίας της G7 κατά του «σκιώδους στόλου».
Η Μόσχα αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο ασύμμετρης απάντησης
Με αυτόν τον τρόπο, η Ιαπωνία εντάχθηκε στην πίεση που ασκείται στη Ρωσία τόσο από την ευρωπαϊκή όσο και από την πλευρά του Ειρηνικού.
Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Sergey Lavrov προειδοποίησε ότι η Ρωσία «θα επιλέγει ανεξάρτητα τους στόχους της απάντησης στη ληστεία και την πειρατεία των δυτικών χωρών, όχι κατ' ανάγκη στα ίδια θαλάσσια ύδατα».
Με άλλα λόγια, η Μόσχα αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο η απάντησή της να μην εκδηλωθεί στο ίδιο γεωγραφικό σημείο όπου θα πραγματοποιηθεί μια ενέργεια κατά ρωσικών πλοίων.
Πάνω από 1.000 ξένα πλοία στις Κουρίλες Νήσους
Χαρακτηριστικό παράδειγμα τη θαλάσσια κίνηση στην περιοχή των Κουρίλων Νήσων.
Μόνο από μια σχετικά μικρή περιοχή της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης της Ρωσίας κατά μήκος των Νοτίων Κουρίλων Νήσων έχουν περάσει τους τελευταίους μήνες περισσότερα από 1.000 ξένα πλοία.
Σχεδόν το 40% αυτών έφερε σημαίες κρατών που θεωρούνται μη φιλικά προς τη Ρωσία.
Εάν, ωστόσο, αντί για τις σημαίες εξεταστούν οι πραγματικοί οικονομικοί ενδιαφερόμενοι, η πλειονότητα των πλοίων συνδέεται με μη φιλικά κράτη.
Το 99,5% του εξωτερικού εμπορίου της Ιαπωνίας γίνεται διά θαλάσσης
Το πιο ευάλωτο σημείο για την Ιαπωνία, σύμφωνα με το δημοσίευμα, είναι η τεράστια εξάρτηση της χώρας από τις θαλάσσιες μεταφορές.
Ενώ περίπου 76% του εξωτερικού εμπορίου της Ευρώπης πραγματοποιείται διά θαλάσσης, το αντίστοιχο ποσοστό για την Ιαπωνία ανέρχεται σε 99,5%.
Παράλληλα, μόλις το 14,2% των ιαπωνικών πλοίων φέρει την εθνική σημαία.
Τα υπόλοιπα είναι καταχωρισμένα σε ξένα νηολόγια, όπως του Παναμά, της Λιβερίας, των Φιλιππίνων, της Σιγκαπούρης και της Κύπρου.
Αυτό δημιουργεί ένα σημαντικό σημείο ευπάθειας για την Ιαπωνία, καθώς ένα μεγάλο μέρος του εμπορικού της στόλου κινείται υπό ξένες σημαίες.
Το σενάριο της «δεύτερης Οδησσού»
Το πιο επιθετικό σενάριο αφορά την εφαρμογή μιας λογικής «αποκλεισμού της Οδησσού» στην περιοχή του Ειρηνικού.
Δεν θα ήταν απαραίτητο να πραγματοποιηθούν βυθίσεις ή καταστροφικές επιθέσεις.
Μια σειρά από επιδεικτικές κρατήσεις εμπορικών πλοίων θα μπορούσε να αρκεί ώστε να σταλεί το μήνυμα ότι η Ρωσία είναι αποφασισμένη να κινηθεί συστηματικά και σκληρά.
Το αποτέλεσμα θα μπορούσε να γίνει άμεσα αισθητό στην αγορά, καθώς οι αυξημένοι κίνδυνοι θα οδηγούσαν σε υψηλότερα ναύλα και ασφάλιστρα.
Εάν ακόμη και το 10% των Ιαπώνων πλοιοκτητών υποχρεωνόταν να καταβάλει πρόσθετο ασφάλιστρο, το δημοσίευμα εκτιμά ότι το πρόσθετο κόστος θα μπορούσε να ανέλθει σε δισεκατομμύρια δολάρια ετησίως.
Έτσι, η αντιπαράθεση γύρω από τον «σκιώδη στόλο» θα μπορούσε να μετατραπεί από διπλωματικό ζήτημα σε σοβαρό οικονομικό πλήγμα για τη ναυτιλία και το εξωτερικό εμπόριο της Ιαπωνίας.
Οι Κουρίλες Νήσοι στο επίκεντρο της νέας αντιπαράθεσης
Η επίσκεψη του Vladimir Putin στις Κουρίλες Νήσους, σε συνδυασμό με τις προειδοποιήσεις για τα εμπορικά πλοία και την αυξανόμενη αντιπαράθεση γύρω από τον «σκιώδη στόλο», δημιουργεί ένα νέο και ιδιαίτερα επικίνδυνο σκηνικό στις σχέσεις Ρωσίας–Ιαπωνίας.
Η πρωθυπουργός της Ιαπωνίας, Sanae Takaichi, επέκρινε δριμύτατα την παρουσία του Ρώσου ηγέτη στην περιοχή, δηλώνοντας χαρακτηριστικά ότι το νησί Iturup αποτελεί «ανέκαθεν ιαπωνικό έδαφος».
Η σταθερή υποστήριξη της Ουάσινγκτον προς τις ιαπωνικές θέσεις επιβεβαιώνει τη διαχρονική στρατηγική των ΗΠΑ να ενισχύουν την αποτρεπτική ισχύ των συμμάχων τους στην Ασία απέναντι σε αναθεωρητικές ενέργειες της Μόσχας.
Υπενθυμίζεται πως η διαμάχη αφορά τα τέσσερα νότια νησιά του αρχιπελάγους των Κουρίλων (Kunashir, Iturup, Shikotan και την ομάδα νήσων Habomai), τα οποία περιήλθαν υπό τον έλεγχο της Σοβιετικής Ένωσης στο τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου:
Το Τόκιο θεωρεί τα νησιά αυτά ως παράνομα κατεχόμενο τμήμα της ιαπωνικής επικράτειας και αρνείται να αναγνωρίσει τη ρωσική κυριαρχία σε αυτά.
Η Μόσχα υποστηρίζει ότι η ρωσική κυριαρχία επί των νήσων είναι αδιαμφισβήτητη και προκύπτει από τις διεθνείς συνθήκες μετά τον B΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, αρνούμενη ακόμη και την ύπαρξη εδαφικής διαφοράς.
Λάδι στη φωτιά - Οι ΗΠΑ στο πλευρό της Ιαπωνίας για τις Κουρίλες Νήσους
Την πλήρη και αταλάντευτη στήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών στις εδαφικές διεκδικήσεις της Ιαπωνίας επί των Νότιων Κουρίλων Νήσων επιβεβαίωσε ο Αμερικανός πρέσβης στο Τόκιο, George Glass.
Με ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, ο George Glass υπογράμμισε ότι η Ουάσινγκτον αναγνωρίζει την ιαπωνική κυριαρχία στα εδάφη που το Τόκιο αποκαλεί «Βόρειες Περιοχές», χαρακτηρίζοντας την Ιαπωνία ως τον πλέον σπουδαίο σύμμαχο των ΗΠΑ στην περιοχή.
Παράλληλα, ο Αμερικανός διπλωμάτης τόνισε ότι η συμμαχία των δύο χωρών στοχεύει στην προώθηση της ευημερίας σε ολόκληρο τον Ινδο-Ειρηνικό, ξεκαθαρίζοντας ότι η Ουάσινγκτον δεν πρόκειται να επιτρέψει ενέργειες που υπονομεύουν την ειρήνη και τη σταθερότητα.
Η Ευρώπη δεν έχει καταλάβει ακόμη ότι στους πολέμους δεν υπάρχει μόνο η μία πλευρά
Στο μεταξύ, η τοποθέτηση Γερμανού δημοσιογράφου για «δολοφονία Ρώσων», οι απειλές για ευρωπαϊκά εμπορικά πλοία και η ευρωπαϊκή αντίληψη ότι ο πόλεμος μπορεί να είναι... μονόπλευρος.
Δεν κοπάζει ο θόρυβος γύρω από την ακραία –άλλη λέξη δύσκολα μπορεί να χρησιμοποιηθεί– ερώτηση του ανταποκριτή της Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ), Michael Martens, προς τον Volodymyr Zelensky, με την οποία ουσιαστικά πρότεινε τις υπηρεσίες της Ευρώπης για τη δολοφονία Ρώσων.
Από τη μία πλευρά, είναι θετικό ότι τέτοιες διατυπώσεις εξακολουθούν να προκαλούν αμηχανία σε ορισμένους δυτικούς δημοσιογράφους, οι οποίοι καταδίκασαν κατηγορηματικά τον Γερμανό συνάδελφό τους για την «κραυγαλέα πρόκληση».
Από την άλλη, όμως, το ευρωπαϊκό κατεστημένο είτε σιώπησε είτε περιορίστηκε σε μια μάλλον χλιαρή έκφραση αμηχανίας για το γεγονός ότι τέτοιου είδους ερωτήματα διατυπώνονται δημόσια και μάλιστα με αυτόν τον τρόπο.
Η FAZ μίλησε για «αμφίσημη διατύπωση»
Η ίδια η διεύθυνση της FAZ απάντησε με ένα αμήχανο σχόλιο, εκφράζοντας τη λύπη της για την ερώτηση, αλλά μόνο επειδή –όπως υποστήριξε– «διατυπώθηκε με διφορούμενο τρόπο».
Υπενθυμίζεται εδώ ότι ο Γερμανός δημοσιογράφος αποκάλυψε ακόμη ότι εδώ και αρκετούς μήνες εργάζεται πάνω σε ένα δοκίμιο με τίτλο «Να σκοτώνουμε Ρώσους», με υπότιτλο «Τι πρέπει να κάνει η Ευρώπη».
Για να στηρίξει τη θέση του, επικαλείται μάλιστα τον Winston Churchill, ο οποίος είχε δηλώσει ότι θα υποστήριζε τους Γιουγκοσλάβους παρτιζάνους του Josip Broz Tito, επειδή έπρεπε να τους βοηθήσει να «σκοτώσουν περισσότερους Γερμανούς».
Πράγματι, ο Churchill είχε δώσει ανάλογη οδηγία στη βρετανική αποστολή που στάλθηκε στον Tito το καλοκαίρι του 1943, στην κορύφωση του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Και εδώ βρίσκεται το βασικό σημείο που, σύμφωνα με τον αρθρογράφο, δεν αντιλαμβάνονται ούτε ο Γερμανός ρωσόφοβος δημοσιογράφος ούτε η εφημερίδα του.
Με τέτοιες συγκρίσεις, ουσιαστικά παρουσιάζουν τον εαυτό τους ως άμεσο συμμετέχοντα σε έναν πόλεμο εναντίον της Ρωσίας – όπως ακριβώς ήταν ο Churchill απέναντι στη ναζιστική Γερμανία.
«Έξω από τον κόσμο της Barbie, οι πόλεμοι γίνονται έτσι»
Ο Michael Martens ανέβασε μάλιστα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ανάρτηση με τη φράση: «Έξω από τον κόσμο της Barbie, οι πόλεμοι γίνονται ακριβώς έτσι», συνοδεύοντάς την με αναφορά στην απόβαση των Συμμάχων στη Νορμανδία το 1944.
Με αυτόν τον τρόπο, υποστηρίζει ο αρθρογράφος, ο Γερμανός δημοσιογράφος χαρακτήρισε και πάλι ευθέως τους Ευρωπαίους ως εμπόλεμη πλευρά.
Αν όμως αυτό ισχύει, τότε ποια αντίδραση περιμένει από τη Ρωσία;
Ή μήπως ο πόλεμος είναι... μονόπλευρος, όπως ακριβώς στον «κόσμο της Barbie»;
Η υπόθεση του drone στη Λειψία και η «ρωσική απειλή»
Η αντιπαράθεση γύρω από τις δηλώσεις του Γερμανού δημοσιογράφου συνέπεσε με τον θόρυβο στη Γερμανία για ένα μυστηριώδες drone που εμφανίστηκε στο αεροδρόμιο της Λειψίας.
Μέχρι στιγμής κανείς δεν γνωρίζει με βεβαιότητα τι ήταν το drone και από πού προήλθε.
Με δεδομένη την υπόθεση της ανατίναξης του Nord Stream, ο αρθρογράφος θεωρεί λογικό το ενδεχόμενο οι έρευνες να εξετάζουν ως βασικό σενάριο μια νέα ουκρανική προβοκάτσια υπό καθεστώς «false flag».
Ωστόσο, όπως υποστηρίζει, οι σταθερά ρωσόφοβοι κύκλοι στη Γερμανία έσπευσαν να «αποκαλύψουν» ότι πίσω από την υπόθεση βρίσκεται η Μόσχα, υποστηρίζοντας στα τηλεοπτικά talk shows ότι:
«Η Ρωσία βρίσκεται και μαζί μας σε κατάσταση πολέμου».
Αλλά τότε, διερωτάται ο αρθρογράφος, πρόκειται τελικά για πόλεμο;
Εάν ναι, η Ρωσία έχει δικαίωμα να αντιμετωπίζει την Ευρώπη ως αντίπαλο σε έναν πόλεμο.
Η «υστερία» για τα ευρωπαϊκά εμπορικά πλοία
Αρκεί να δει κανείς την αντίδραση των ευρωπαϊκών ΜΜΕ μετά την προειδοποίηση του Vladimir Putin για την απάντηση της Ρωσίας στις ενέργειες που χαρακτηρίζει πειρατικές απέναντι σε ρωσικά εμπορικά πλοία.
Ο Ρώσος πρόεδρος, μιλώντας στο καταδρομικό Varyag, δεν κατονόμασε συγκεκριμένη χώρα όταν προειδοποίησε για «συμμετρική» απάντηση στις ευρωπαϊκές ενέργειες.
Και όμως, βρετανικά ΜΜΕ έσπευσαν να κάνουν λόγο για:
«Απειλή του Putin για κατάληψη βρετανικών πλοίων – απότομη κλιμάκωση».
«Στον κλέφτη φωνάζουν οι κλέφτες», σχολιάζει χαρακτηριστικά ο αρθρογράφος.
Παρόμοια εικόνα, υποστηρίζει, επικρατεί σε μεγάλο μέρος των ευρωπαϊκών ΜΜΕ, τα οποία προηγουμένως πανηγύριζαν για κάθε κατάληψη πλοίου που χαρακτηριζόταν ως μέρος του «ρωσικού σκιώδους στόλου».
Μάλιστα, το Ανώτατο Δικαστήριο της Σουηδίας ενέκρινε πρόσφατα τη μεταβίβαση στην Ουκρανία του φορτηγού πλοίου Caffa, το οποίο είχε ακινητοποιηθεί ενώ μετέφερε φορτίο σιτηρών προς τη Ρωσία.
Τώρα, τα σουηδικά ΜΜΕ διερωτώνται πώς θα αντιδράσει η Στοκχόλμη στην «απειλή του Putin».
«Εάν η Ρωσία καταλάβει πλοίο, ενεργοποιείται το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ»
Ακόμη πιο χαρακτηριστική ήταν η τοποθέτηση της παρουσιάστριας του γαλλικού τηλεοπτικού δικτύου BFM, Philomène Rémy, η οποία υποστήριξε ότι η κατάληψη οποιουδήποτε ευρωπαϊκού εμπορικού πλοίου από τη Ρωσία θα μπορούσε να ενεργοποιήσει το Άρθρο 5 του ΝΑΤΟ.
Με άλλα λόγια, σημειώνει ο αρθρογράφος, η Γαλλίδα παρουσιάστρια αναγνωρίζει ευθέως ότι η κατάληψη ενός ξένου εμπορικού πλοίου από στρατιωτικές δυνάμεις αποτελεί ουσιαστικά πράξη πολέμου.
Ωστόσο, αδυνατεί να κατανοήσει γιατί οι Ευρωπαίοι δεν μπορούν να κάνουν το ίδιο σε ρωσικά πλοία.
Ακριβώς όπως ο Γερμανός δημοσιογράφος αδυνατεί να καταλάβει γιατί δεν μπορεί να καλεί σε δολοφονία Ρώσων.
Η ευρωπαϊκή αντίφαση
Αυτό το χαρακτηριστικό και αφελές ευρωπαϊκό «Και εμείς τι φταίμε;» είναι το πιο εντυπωσιακό στοιχείο.
Το υπονοούμενο πίσω από τέτοιες δηλώσεις μοιάζει να είναι:
Εμείς, οι «καλοί Ευρωπαίοι», έχουμε δικαίωμα να σκοτώνουμε τους «κακούς Ρώσους». Για ποιο λόγο όμως εκείνοι να απαντήσουν με τον ίδιο τρόπο;
Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ανάλογες δηλώσεις Ευρωπαίων πολιτικών ή δημοσιογράφων εναντίον Αράβων, Εβραίων, Ουκρανών ή οποιασδήποτε άλλης εθνικότητας.
Αν κάποιος αντικαθιστούσε τη λέξη «Ρώσος» στις συγκεκριμένες δηλώσεις με μια άλλη εθνικότητα, πιθανότατα η αντίδραση θα ήταν εντελώς διαφορετική.
Όπως παρατήρησε η Ουκρανή ερευνήτρια του Ολοκαυτώματος Marta Havryshko σε άρθρο της στη Berliner Zeitung, η ίδια η διατύπωση και ιδιαίτερα η ορολογία που χρησιμοποιείται «μαρτυρούν την κανονικοποίηση του μίσους απέναντι στους Ρώσους στους δυτικούς πολιτικούς και διανοητικούς κύκλους».
«Στον πόλεμο μπορεί να έρθει η απάντηση»
Η Marta Havryshko επισημαίνει ακόμη ότι, όταν οι Ευρωπαίοι μιλούν για τη δολοφονία Ρώσων, αφήνουν ουσιαστικά εκτός συζήτησης τις ζωές των ίδιων των Ουκρανών.
Κατά τον αρθρογράφο, για την Ευρώπη οι Ουκρανοί αντιμετωπίζονται απλώς ως «αναλώσιμο υλικό».
Γι' αυτό και το ερώτημα του Michael Martens δεν είναι πώς θα σωθούν οι ζωές των Ουκρανών. Το επίκεντρο είναι η καταστροφή και η εξόντωση.
«Είναι πόλεμος», λένε αδιάφορα.
Όμως, όταν τους επισημαίνεται ότι σε έναν πόλεμο μπορεί να υπάρξει απάντηση και προς την άλλη πλευρά, τότε εμφανίζεται αμέσως η απορία:
«Και εμείς τι φταίμε;»
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών