«Super El Niño» απειλεί να τινάξει στον αέρα τρόφιμα, νερό και παγκόσμιο εμπόριο – Εφιάλτης 50 εκατ. πεινασμένων

Ο κόσμος βρίσκεται αντιμέτωπος με ένα εξαιρετικά ισχυρό φαινόμενο El Niño το 2026, καθώς οι θερμοκρασίες στην επιφάνεια των υδάτων του τροπικού Ειρηνικού καταγράφουν ασυνήθιστα υψηλές τιμές. Το φαινόμενο μπορεί να ανατρέψει τα συνήθη καιρικά μοτίβα, προκαλώντας καταρρακτώδεις βροχές σε ορισμένες περιοχές και ακραίες ξηρασίες σε άλλες, με σοβαρές επιπτώσεις στην αγροτική παραγωγή, τα αποθέματα νερού και το παγκόσμιο εμπόριο.
Το El Niño εμφανίζεται κάθε λίγα χρόνια, όμως φέτος έχει ενισχυθεί με ιδιαίτερα γρήγορο και δραματικό ρυθμό, προκαλώντας ήδη ανησυχία για τις επιπτώσεις του σε οικοσυστήματα, μεταξύ άλλων και στην αλιεία.
Όταν η επιπλέον θερμότητα που έχει αποθηκευτεί στους ωκεανούς απελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα, μπορεί να προκαλέσει αυξημένες βροχοπτώσεις, υψηλότερες θερμοκρασίες και εντονότερα ακραία καιρικά φαινόμενα, ακόμη και ισχυρούς τυφώνες. Παράλληλα, μπορεί να οδηγήσει σε υψηλότερη στάθμη των υδάτων στην ανατολική πλευρά του Ειρηνικού.

Πάνω από 90% η πιθανότητα για «πολύ ισχυρό» El Niño

Ο όρος «Super El Niño» δεν αποτελεί επίσημη μετεωρολογική κατηγορία, αλλά χρησιμοποιείται από επιστήμονες για να περιγράψει επεισόδια κατά τα οποία οι θερμοκρασίες αυξάνονται τουλάχιστον κατά 2 βαθμούς Κελσίου πάνω από τον μέσο όρο.
Ανάλογα φαινόμενα καταγράφηκαν το 1982-83, το 1997-98, το 2015-16 και το 2023-24.
Η αμερικανική National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA) προειδοποιεί ότι υπάρχει πιθανότητα άνω του 90% το φετινό El Niño να εξελιχθεί σε «πολύ ισχυρό» φαινόμενο κατά το δεύτερο εξάμηνο του έτους, ενδεχομένως στο ισχυρότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί εδώ και σχεδόν 80 χρόνια.
«Πρόκειται πραγματικά για ένα αξιοσημείωτο φαινόμενο», δήλωσε στο Oilprice.com, ο Daniel Swain, κλιματικός επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο της California, επισημαίνοντας ότι οι μετρήσεις βρίσκονται ήδη σε επίπεδα ρεκόρ ή κοντά σε αυτά και αναμένεται περαιτέρω εκτίναξη.

Συναγερμός για την παγκόσμια διατροφική ασφάλεια

Οι επιπτώσεις έχουν ήδη αρχίσει να γίνονται αισθητές. Το El Niño έχει καθυστερήσει περιόδους φύτευσης και έχει επηρεάσει την ανάπτυξη καλλιεργειών σε ορισμένες περιοχές του πλανήτη, εξαιτίας των χαμηλότερων βροχοπτώσεων και των υψηλότερων θερμοκρασιών.
Περιοχές της Κεντρικής Αμερικής και της Νοτιοανατολικής Ασίας έχουν ήδη αντιμετωπίσει αντίξοες συνθήκες, ενώ τους επόμενους μήνες αναμένεται να δοκιμαστούν ιδιαίτερα οι καλλιέργειες που εξαρτώνται από τις βροχοπτώσεις.
Οι συνέπειες μπορεί να είναι ακόμη πιο δραματικές για τη διατροφική ασφάλεια.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις του World Food Programme των Ηνωμένων Εθνών, το El Niño θα μπορούσε να οδηγήσει σχεδόν 50 εκατομμύρια επιπλέον ανθρώπους παγκοσμίως σε κατάσταση οξείας πείνας, αυξάνοντας κατά περίπου ένα πέμπτο τον σημερινό αριθμό.



Απειλείται και η παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα

Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην παραγωγή τροφίμων. Το El Niño απειλεί και ορισμένες από τις σημαντικότερες θαλάσσιες εμπορικές οδούς του πλανήτη.
Ο Παναμάς, μία από τις χώρες με τις υψηλότερες βροχοπτώσεις παγκοσμίως, αντιμετωπίζει παρατεταμένη περίοδο ξηρασίας, προκαλώντας ανησυχίες για τη λειτουργία της Διώρυγας του Παναμά.
Η Panama Canal Authority έχει ήδη επιβάλει αυστηρότερους περιορισμούς στο φορτίο των πλοίων που διέρχονται από τη διώρυγα, καθώς η έλλειψη νερού δημιουργεί νέες πιέσεις σε μία από τις σημαντικότερες αρτηρίες του παγκόσμιου εμπορίου.



Από την ξηρασία στις πυρκαγιές και τις γεωπολιτικές εντάσεις

Σε περίπτωση που το φαινόμενο εξελιχθεί σε Super El Niño και η έντασή του επιβεβαιώσει τους χειρότερους φόβους των μετεωρολόγων, οι συνέπειες θα μπορούσαν να επεκταθούν σε ολόκληρο τον κόσμο.
Μεταξύ των πιθανών επιπτώσεων περιλαμβάνονται ακραίες ξηρασίες, σοκ στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού τροφίμων, δασικές πυρκαγιές, ακραίες βροχοπτώσεις, αύξηση της κατανάλωσης άνθρακα, προβλήματα στα ηλεκτρικά δίκτυα και μείωση των αλιευτικών αποθεμάτων.
Παράλληλα, η αυξημένη πίεση σε κρίσιμες γεωργικές πρώτες ύλες θα μπορούσε να εντείνει τις γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις, ενώ η άνοδος των θερμοκρασιών αναμένεται να αυξήσει και τα περιστατικά ασθενειών και προβλημάτων υγείας που συνδέονται με τον καύσωνα.
Στο πιο ακραίο σενάριο, οι πιέσεις σε τρόφιμα, νερό και ενέργεια θα μπορούσαν να συμβάλουν ακόμη και στην πρόκληση κοινωνικών αναταραχών και συγκρούσεων.


Οι φτωχότερες χώρες στο επίκεντρο του κινδύνου

Οι επιπτώσεις των ακραίων καιρικών φαινομένων αναμένεται να είναι δυσανάλογα βαριές στις φτωχότερες περιοχές του κόσμου, οι οποίες διαθέτουν περιορισμένες δυνατότητες να εξασφαλίσουν εναλλακτικές πηγές νερού, τροφίμων και ενέργειας.
Την ίδια ώρα, οι μετεωρολογικές υπηρεσίες διαθέτουν μοντέλα για την πρόβλεψη των επιπτώσεων του El Niño, όμως ένα φαινόμενο πολύ ισχυρότερο από τα προηγούμενα θα μπορούσε να δοκιμάσει τα όρια της αξιοπιστίας τους.
Το γεγονός ότι τα σημάδια ενός ισχυρού El Niño εμφανίστηκαν νωρίτερα από το συνηθισμένο ενδέχεται να οδηγήσει σε εξελίξεις που θα αποκλίνουν από τις σημερινές προβλέψεις.

Ένας άγνωστος κίνδυνος σε έναν ήδη θερμότερο πλανήτη

Το φετινό φαινόμενο έχει μία ακόμη ιδιαιτερότητα: δεν έχει καταγραφεί μέχρι σήμερα El Niño αντίστοιχης έντασης σε ένα κλιματικό περιβάλλον τόσο θερμό όσο το σημερινό.
Αυτό καθιστά ακόμη δυσκολότερη την πρόβλεψη των συνεπειών του.
Η NOAA επισημαίνει, πάντως, ότι το γεγονός πως το Super El Niño ενδέχεται να φτάσει σε επίπεδα ρεκόρ δεν σημαίνει αυτομάτως ότι οι επιπτώσεις του θα είναι παντού χειρότερες ή ότι θα εκδηλωθούν σε όλες τις περιοχές που παραδοσιακά επηρεάζονται από το φαινόμενο.
Ωστόσο, οι υψηλές θερμοκρασίες στον Ειρηνικό των τελευταίων μηνών οδηγούν τους μετεωρολόγους στην εκτίμηση ότι το 2026 μπορεί να εξελιχθεί σε ένα από τα πιο ακραία επεισόδια El Niño της σύγχρονης ιστορίας.
Και όσο αυξάνεται η ένταση του φαινομένου, τόσο μεγαλώνει και η αβεβαιότητα για το τι μπορεί να ακολουθήσει: λιγότερο νερό, ακριβότερα τρόφιμα, πιέσεις στο παγκόσμιο εμπόριο και έως και 50 εκατομμύρια επιπλέον άνθρωποι αντιμέτωποι με οξεία πείνα.

www.bankingnews.gr