Ο Ρώσος πρόεδρος Vladimir Putin και ο Κινέζος πρόεδρος Xi Jinping έχουν αξιοποιήσει επανειλημμένα τις συνόδους της SCO για να προωθήσουν το όραμά τους για έναν πολυπολικό κόσμο και να παρουσιάσουν ένα ενιαίο μέτωπο απέναντι στη Δύση
Οι ηγέτες της Ρωσίας, της Κίνας και του Ιράν αναμένεται να βρεθούν τη Δευτέρα 30 Αυγούστου στο Κιργιστάν, για μια διήμερη σύνοδο κορυφής που συγκεντρώνει τις σημαντικότερες δυνάμεις της Κεντρικής Ασίας και της ευρύτερης Ευρασίας, σε μια περίοδο κατά την οποία οι σχέσεις τους με τη Δύση βρίσκονται σε ιδιαίτερα υψηλό επίπεδο έντασης.
Περίπου δώδεκα αρχηγοί κρατών αναμένεται να μεταβούν στην πρωτεύουσα του Κιργιστάν, Μπισκέκ, για να συμμετάσχουν στις εκδηλώσεις για τα 25 χρόνια του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO).
Στον οργανισμό συμμετέχουν η Ρωσία, η Κίνα, η Ινδία, το Πακιστάν, το Ιράν, τέσσερις χώρες της Κεντρικής Ασίας, καθώς και η Λευκορωσία, στενός σύμμαχος της Μόσχας.
Ο Ρώσος πρόεδρος Vladimir Putin και ο Κινέζος πρόεδρος Xi Jinping έχουν αξιοποιήσει επανειλημμένα τις συνόδους της SCO για να προωθήσουν το όραμά τους για έναν πολυπολικό κόσμο και να παρουσιάσουν ένα ενιαίο μέτωπο απέναντι στη Δύση.
Η φετινή σύνοδος πραγματοποιείται περίπου τέσσερα και πλέον χρόνια μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία και έξι μήνες μετά την έναρξη του πολέμου μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Το Ιράν θα εκπροσωπηθεί από τον πρόεδρό του Masoud Pezeshkian.
Στην ολομέλεια της συνόδου, την οποία θα προεδρεύσει ο πρόεδρος του Κιργιστάν Sadyr Japarov, αναμένεται να συμμετάσχουν οι Putin, Xi, Pezeshkian, ο Ινδός πρωθυπουργός Narendra Modi και ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Shehbaz Sharif.
Ο Putin αναμένεται επίσης να έχει κατ' ιδίαν συναντήσεις με τον Ιρανό πρόεδρο και τον Κινέζο ηγέτη, μεταξύ άλλων διμερών επαφών, σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του Κρεμλίνου Yuri Ushakov.
Ρωσία και Ιράν ενισχύουν τη στρατηγική τους σχέση
Η Ρωσία και το Ιράν, δύο από τα κράτη που βρίσκονται αντιμέτωπα με τις πιο εκτεταμένες δυτικές κυρώσεις, έχουν εμβαθύνει σημαντικά τις στρατιωτικές και οικονομικές τους σχέσεις από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία.
Η συνεργασία αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς οι ΗΠΑ επιχειρούν να περιορίσουν την πρόσβαση του Ιράν σε διεθνή κεφάλαια, τεχνολογία και ενεργειακές αγορές.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Donald Trump έχει προειδοποιήσει τόσο τη Μόσχα όσο και το Πεκίνο να μην εξοπλίζουν το Ιράν.
Η συνάντηση Putin–Pezeshkian πραγματοποιείται λίγες ημέρες μετά την ασυνήθιστη επίσκεψη στη Μόσχα του διευθυντή της CIA John Ratcliffe.
Αμερικανικά μέσα ενημέρωσης εκτιμούν ότι οι συνομιλίες του με Ρώσους αξιωματούχους ενδέχεται να αφορούσαν τόσο τον πόλεμο στην Ουκρανία όσο και το Ιράν.
Η συγκυρία προσδίδει στη σύνοδο της SCO ιδιαίτερη γεωπολιτική βαρύτητα.
Από οικονομικός οργανισμός σε γεωπολιτικό πόλο
Η SCO δημιουργήθηκε με έμφαση στην οικονομική συνεργασία και στην περιφερειακή ασφάλεια.
Τα τελευταία χρόνια, όμως, έχει αποκτήσει μεγαλύτερη δυναμική υπό την ηγεσία της Μόσχας και του Πεκίνου.
Εκτός από τα δέκα κράτη-μέλη, ο οργανισμός διαθέτει πλέον 15 χώρες με καθεστώς εταίρου διαλόγου, μεταξύ των οποίων η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία και το Κατάρ.
Διαθέτει επίσης δύο χώρες-παρατηρητές, το Αφγανιστάν και τη Μογγολία.
Η ιδρυτική διακήρυξη της SCO υπογραμμίζει ότι ο οργανισμός «δεν αποτελεί συμμαχία στραμμένη εναντίον άλλων κρατών».
Στην πράξη, όμως, οι σύνοδοι έχουν αποκτήσει σαφή γεωπολιτική διάσταση.
Ο Putin και ο Xi έχουν επανειλημμένα χρησιμοποιήσει το βήμα της SCO για να ασκήσουν κριτική στις ΗΠΑ και στους δυτικούς συμμάχους τους.
Στην περσινή σύνοδο, ο Putin κατηγόρησε τις δυτικές χώρες ότι προκάλεσαν τον πόλεμο στην Ουκρανία, ενώ ο Xi καταδίκασε τις «πράξεις εκφοβισμού», σε μια έμμεση αναφορά στις εντάσεις μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας.
Πραγματικοί πόλεμοι και εμπορικές συγκρούσεις
Η φετινή σύνοδος πραγματοποιείται σε ένα ιδιαίτερα σύνθετο περιβάλλον.
Μέλη της SCO εμπλέκονται άμεσα ή έμμεσα σε πραγματικούς πολέμους, όπως η Ρωσία και το Ιράν, ενώ άλλες χώρες βρίσκονται αντιμέτωπες με εμπορικές συγκρούσεις με την Ουάσιγκτον.
Οι ΗΠΑ έχουν επιβάλει δασμούς σε κινεζικά και ινδικά προϊόντα, ενώ παράλληλα έχουν εντείνει τις κυρώσεις που σχετίζονται με το Ιράν.
Μόνο τον Αύγουστο, η Ουάσιγκτον επέβαλε δευτερογενείς κυρώσεις σε εμπορικούς εταίρους του Ιράν στους τομείς του χρυσού, της τεχνολογίας, των ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων, της αεροπορίας και των θαλάσσιων μεταφορών.
Στόχος είναι να περιοριστεί περαιτέρω η δυνατότητα της Τεχεράνης να παρακάμπτει τις αμερικανικές κυρώσεις.
Παράλληλα, η Ουάσιγκτον έχει προειδοποιήσει και συμμάχους του Ιράν ότι μπορεί να αντιμετωπίσουν κυρώσεις.
Η Κίνα, ένας από τους σημαντικότερους αγοραστές ιρανικού πετρελαίου, απάντησε ότι θα «υπερασπιστεί αποφασιστικά» τα συμφέροντά της.
Το Ιράν αναζητά εναλλακτικές απέναντι στις κυρώσεις
Το Ιράν βρίσκεται υπό αμερικανικές κυρώσεις από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979 και έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι δεν πρόκειται να υποκύψει στην οικονομική πίεση.
Ωστόσο, ο πρόεδρος Pezeshkian έχει αναγνωρίσει ότι η χώρα αντιμετωπίζει σοβαρές «οικονομικές δυσκολίες».
Το Ιράν εντάχθηκε στην SCO μόλις το 2023, όμως για την Τεχεράνη η συμμετοχή στον οργανισμό αποτελεί πλέον σημαντικό εργαλείο γεωπολιτικής και οικονομικής διαφοροποίησης.
Ο ειδικός στις διεθνείς σχέσεις Mohammad Hassan Najmi δήλωσε στο AFP ότι η Τεχεράνη θεωρεί πως η συμμετοχή και η ενεργή παρουσία της σε τέτοιες συμμαχίες μπορούν να της επιτρέψουν να παρακάμπτει μέρος των αμερικανικών και ευρωπαϊκών κυρώσεων.
Ωστόσο, ο ίδιος επισημαίνει ότι τα πραγματικά οφέλη παραμένουν αβέβαια, καθώς «σε περιόδους κρίσης αυτές οι συμμαχίες σπάνια έχουν επιτρέψει στο Ιράν να επιλύσει τα προβλήματά του».
Αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα για την Τεχεράνη.
Η SCO μπορεί να προσφέρει εναλλακτικά εμπορικά και χρηματοπιστωτικά δίκτυα, πολιτική στήριξη και πρόσβαση σε μεγάλες ασιατικές αγορές. Δεν μπορεί όμως από μόνη της να εξαλείψει τις επιπτώσεις των δυτικών κυρώσεων.
Ένας τεράστιος αλλά όχι ενιαίος συνασπισμός
Η SCO υποστηρίζει ότι εκπροσωπεί περίπου το 40% του παγκόσμιου πληθυσμού και το 25% του παγκόσμιου ΑΕΠ.
Τα μεγέθη αυτά είναι εντυπωσιακά, όμως κρύβουν μια σημαντική αδυναμία.
Ο οργανισμός δεν αποτελεί ενιαίο οικονομικό ή στρατιωτικό μπλοκ.
Ρωσία και Κίνα ανταγωνίζονται για επιρροή στην Κεντρική Ασία, μια περιοχή πλούσια σε φυσικούς πόρους και κρίσιμη για τις εμπορικές διαδρομές μεταξύ Ευρώπης και Ασίας.
Παράλληλα, το Πεκίνο έχει κατά περιόδους τεταμένες σχέσεις τόσο με την Ινδία όσο και με το Πακιστάν.
Με άλλα λόγια, πίσω από την εικόνα ενός ενιαίου αντιδυτικού μετώπου υπάρχει ένα πολύ πιο σύνθετο δίκτυο συμφερόντων.
Η πραγματική σημασία της συνόδου
Η σύνοδος σηματοδοτεί, όμως, κάτι πολύ σημαντικό για τη διεθνή οικονομία: την προσπάθεια δημιουργίας ενός παράλληλου ευρασιατικού δικτύου οικονομικής, ενεργειακής και πολιτικής συνεργασίας.
Για τη Ρωσία, η SCO αποτελεί πλατφόρμα διατήρησης της επιρροής της στην Ασία.
Για την Κίνα, είναι ένα ακόμη εργαλείο διεύρυνσης της οικονομικής και γεωπολιτικής της παρουσίας στην Κεντρική Ασία και στη Μέση Ανατολή.
Για το Ιράν, είναι πιθανώς ακόμη πιο σημαντική: αποτελεί έναν από τους βασικούς δρόμους για να μειώσει την εξάρτησή του από το δυτικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Και η παρουσία χωρών όπως η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και η Τουρκία ως εταίρων διαλόγου δείχνει ότι το εγχείρημα δεν περιορίζεται πλέον στον στενό άξονα Μόσχας–Πεκίνου–Τεχεράνης.
Η μεγάλη μάχη, επομένως, δεν αφορά μόνο τα όπλα ή τους δασμούς.
Αφορά το ποιος θα ελέγχει τα εμπορικά δίκτυα, τις ενεργειακές ροές, τα χρηματοπιστωτικά κανάλια και τα συστήματα πληρωμών του επόμενου παγκόσμιου οικονομικού κύκλου.
Και η σύνοδος της SCO στο Κιργιστάν αποτελεί μία ακόμη ένδειξη ότι η παγκόσμια οικονομία μετακινείται σταδιακά από ένα κυρίαρχο δυτικό σύστημα προς ένα πιο κατακερματισμένο και πολυπολικό περιβάλλον.
www.bankingnews.gr
Περίπου δώδεκα αρχηγοί κρατών αναμένεται να μεταβούν στην πρωτεύουσα του Κιργιστάν, Μπισκέκ, για να συμμετάσχουν στις εκδηλώσεις για τα 25 χρόνια του Οργανισμού Συνεργασίας της Σαγκάης (SCO).
Στον οργανισμό συμμετέχουν η Ρωσία, η Κίνα, η Ινδία, το Πακιστάν, το Ιράν, τέσσερις χώρες της Κεντρικής Ασίας, καθώς και η Λευκορωσία, στενός σύμμαχος της Μόσχας.
Ο Ρώσος πρόεδρος Vladimir Putin και ο Κινέζος πρόεδρος Xi Jinping έχουν αξιοποιήσει επανειλημμένα τις συνόδους της SCO για να προωθήσουν το όραμά τους για έναν πολυπολικό κόσμο και να παρουσιάσουν ένα ενιαίο μέτωπο απέναντι στη Δύση.
Η φετινή σύνοδος πραγματοποιείται περίπου τέσσερα και πλέον χρόνια μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία και έξι μήνες μετά την έναρξη του πολέμου μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.
Το Ιράν θα εκπροσωπηθεί από τον πρόεδρό του Masoud Pezeshkian.
Στην ολομέλεια της συνόδου, την οποία θα προεδρεύσει ο πρόεδρος του Κιργιστάν Sadyr Japarov, αναμένεται να συμμετάσχουν οι Putin, Xi, Pezeshkian, ο Ινδός πρωθυπουργός Narendra Modi και ο πρωθυπουργός του Πακιστάν Shehbaz Sharif.
Ο Putin αναμένεται επίσης να έχει κατ' ιδίαν συναντήσεις με τον Ιρανό πρόεδρο και τον Κινέζο ηγέτη, μεταξύ άλλων διμερών επαφών, σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του Κρεμλίνου Yuri Ushakov.
Ρωσία και Ιράν ενισχύουν τη στρατηγική τους σχέση
Η Ρωσία και το Ιράν, δύο από τα κράτη που βρίσκονται αντιμέτωπα με τις πιο εκτεταμένες δυτικές κυρώσεις, έχουν εμβαθύνει σημαντικά τις στρατιωτικές και οικονομικές τους σχέσεις από την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία.
Η συνεργασία αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς οι ΗΠΑ επιχειρούν να περιορίσουν την πρόσβαση του Ιράν σε διεθνή κεφάλαια, τεχνολογία και ενεργειακές αγορές.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Donald Trump έχει προειδοποιήσει τόσο τη Μόσχα όσο και το Πεκίνο να μην εξοπλίζουν το Ιράν.
Η συνάντηση Putin–Pezeshkian πραγματοποιείται λίγες ημέρες μετά την ασυνήθιστη επίσκεψη στη Μόσχα του διευθυντή της CIA John Ratcliffe.
Αμερικανικά μέσα ενημέρωσης εκτιμούν ότι οι συνομιλίες του με Ρώσους αξιωματούχους ενδέχεται να αφορούσαν τόσο τον πόλεμο στην Ουκρανία όσο και το Ιράν.
Η συγκυρία προσδίδει στη σύνοδο της SCO ιδιαίτερη γεωπολιτική βαρύτητα.
Από οικονομικός οργανισμός σε γεωπολιτικό πόλο
Η SCO δημιουργήθηκε με έμφαση στην οικονομική συνεργασία και στην περιφερειακή ασφάλεια.
Τα τελευταία χρόνια, όμως, έχει αποκτήσει μεγαλύτερη δυναμική υπό την ηγεσία της Μόσχας και του Πεκίνου.
Εκτός από τα δέκα κράτη-μέλη, ο οργανισμός διαθέτει πλέον 15 χώρες με καθεστώς εταίρου διαλόγου, μεταξύ των οποίων η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία και το Κατάρ.
Διαθέτει επίσης δύο χώρες-παρατηρητές, το Αφγανιστάν και τη Μογγολία.
Η ιδρυτική διακήρυξη της SCO υπογραμμίζει ότι ο οργανισμός «δεν αποτελεί συμμαχία στραμμένη εναντίον άλλων κρατών».
Στην πράξη, όμως, οι σύνοδοι έχουν αποκτήσει σαφή γεωπολιτική διάσταση.
Ο Putin και ο Xi έχουν επανειλημμένα χρησιμοποιήσει το βήμα της SCO για να ασκήσουν κριτική στις ΗΠΑ και στους δυτικούς συμμάχους τους.
Στην περσινή σύνοδο, ο Putin κατηγόρησε τις δυτικές χώρες ότι προκάλεσαν τον πόλεμο στην Ουκρανία, ενώ ο Xi καταδίκασε τις «πράξεις εκφοβισμού», σε μια έμμεση αναφορά στις εντάσεις μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας.
Πραγματικοί πόλεμοι και εμπορικές συγκρούσεις
Η φετινή σύνοδος πραγματοποιείται σε ένα ιδιαίτερα σύνθετο περιβάλλον.
Μέλη της SCO εμπλέκονται άμεσα ή έμμεσα σε πραγματικούς πολέμους, όπως η Ρωσία και το Ιράν, ενώ άλλες χώρες βρίσκονται αντιμέτωπες με εμπορικές συγκρούσεις με την Ουάσιγκτον.
Οι ΗΠΑ έχουν επιβάλει δασμούς σε κινεζικά και ινδικά προϊόντα, ενώ παράλληλα έχουν εντείνει τις κυρώσεις που σχετίζονται με το Ιράν.
Μόνο τον Αύγουστο, η Ουάσιγκτον επέβαλε δευτερογενείς κυρώσεις σε εμπορικούς εταίρους του Ιράν στους τομείς του χρυσού, της τεχνολογίας, των ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων, της αεροπορίας και των θαλάσσιων μεταφορών.
Στόχος είναι να περιοριστεί περαιτέρω η δυνατότητα της Τεχεράνης να παρακάμπτει τις αμερικανικές κυρώσεις.
Παράλληλα, η Ουάσιγκτον έχει προειδοποιήσει και συμμάχους του Ιράν ότι μπορεί να αντιμετωπίσουν κυρώσεις.
Η Κίνα, ένας από τους σημαντικότερους αγοραστές ιρανικού πετρελαίου, απάντησε ότι θα «υπερασπιστεί αποφασιστικά» τα συμφέροντά της.
Το Ιράν αναζητά εναλλακτικές απέναντι στις κυρώσεις
Το Ιράν βρίσκεται υπό αμερικανικές κυρώσεις από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979 και έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι δεν πρόκειται να υποκύψει στην οικονομική πίεση.
Ωστόσο, ο πρόεδρος Pezeshkian έχει αναγνωρίσει ότι η χώρα αντιμετωπίζει σοβαρές «οικονομικές δυσκολίες».
Το Ιράν εντάχθηκε στην SCO μόλις το 2023, όμως για την Τεχεράνη η συμμετοχή στον οργανισμό αποτελεί πλέον σημαντικό εργαλείο γεωπολιτικής και οικονομικής διαφοροποίησης.
Ο ειδικός στις διεθνείς σχέσεις Mohammad Hassan Najmi δήλωσε στο AFP ότι η Τεχεράνη θεωρεί πως η συμμετοχή και η ενεργή παρουσία της σε τέτοιες συμμαχίες μπορούν να της επιτρέψουν να παρακάμπτει μέρος των αμερικανικών και ευρωπαϊκών κυρώσεων.
Ωστόσο, ο ίδιος επισημαίνει ότι τα πραγματικά οφέλη παραμένουν αβέβαια, καθώς «σε περιόδους κρίσης αυτές οι συμμαχίες σπάνια έχουν επιτρέψει στο Ιράν να επιλύσει τα προβλήματά του».
Αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα για την Τεχεράνη.
Η SCO μπορεί να προσφέρει εναλλακτικά εμπορικά και χρηματοπιστωτικά δίκτυα, πολιτική στήριξη και πρόσβαση σε μεγάλες ασιατικές αγορές. Δεν μπορεί όμως από μόνη της να εξαλείψει τις επιπτώσεις των δυτικών κυρώσεων.
Ένας τεράστιος αλλά όχι ενιαίος συνασπισμός
Η SCO υποστηρίζει ότι εκπροσωπεί περίπου το 40% του παγκόσμιου πληθυσμού και το 25% του παγκόσμιου ΑΕΠ.
Τα μεγέθη αυτά είναι εντυπωσιακά, όμως κρύβουν μια σημαντική αδυναμία.
Ο οργανισμός δεν αποτελεί ενιαίο οικονομικό ή στρατιωτικό μπλοκ.
Ρωσία και Κίνα ανταγωνίζονται για επιρροή στην Κεντρική Ασία, μια περιοχή πλούσια σε φυσικούς πόρους και κρίσιμη για τις εμπορικές διαδρομές μεταξύ Ευρώπης και Ασίας.
Παράλληλα, το Πεκίνο έχει κατά περιόδους τεταμένες σχέσεις τόσο με την Ινδία όσο και με το Πακιστάν.
Με άλλα λόγια, πίσω από την εικόνα ενός ενιαίου αντιδυτικού μετώπου υπάρχει ένα πολύ πιο σύνθετο δίκτυο συμφερόντων.
Η πραγματική σημασία της συνόδου
Η σύνοδος σηματοδοτεί, όμως, κάτι πολύ σημαντικό για τη διεθνή οικονομία: την προσπάθεια δημιουργίας ενός παράλληλου ευρασιατικού δικτύου οικονομικής, ενεργειακής και πολιτικής συνεργασίας.
Για τη Ρωσία, η SCO αποτελεί πλατφόρμα διατήρησης της επιρροής της στην Ασία.
Για την Κίνα, είναι ένα ακόμη εργαλείο διεύρυνσης της οικονομικής και γεωπολιτικής της παρουσίας στην Κεντρική Ασία και στη Μέση Ανατολή.
Για το Ιράν, είναι πιθανώς ακόμη πιο σημαντική: αποτελεί έναν από τους βασικούς δρόμους για να μειώσει την εξάρτησή του από το δυτικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Και η παρουσία χωρών όπως η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και η Τουρκία ως εταίρων διαλόγου δείχνει ότι το εγχείρημα δεν περιορίζεται πλέον στον στενό άξονα Μόσχας–Πεκίνου–Τεχεράνης.
Η μεγάλη μάχη, επομένως, δεν αφορά μόνο τα όπλα ή τους δασμούς.
Αφορά το ποιος θα ελέγχει τα εμπορικά δίκτυα, τις ενεργειακές ροές, τα χρηματοπιστωτικά κανάλια και τα συστήματα πληρωμών του επόμενου παγκόσμιου οικονομικού κύκλου.
Και η σύνοδος της SCO στο Κιργιστάν αποτελεί μία ακόμη ένδειξη ότι η παγκόσμια οικονομία μετακινείται σταδιακά από ένα κυρίαρχο δυτικό σύστημα προς ένα πιο κατακερματισμένο και πολυπολικό περιβάλλον.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών