Πώς η εναλλακτική διαδρομή μετατράπηκε σε νέα «θηλιά» για τη Σαουδική Αραβία
Η Ερυθρά Θάλασσα, και όχι τα Στενά του Hormuz, είναι πλέον αυτή που καθορίζει την εξωτερική πολιτική της Σαουδικής Αραβίας.
Η εναλλακτική διαδρομή του Riyadh γύρω από το Hormuz περνά μέσα από ύδατα που ελέγχουν οι Houthis.
Αυτό καθιστά μια συμφωνία με τη Sanaa πιο επείγουσα από μια συμφωνία με την Tehran και προσφέρει στο Ιράν έναν μοχλό πίεσης που δεν χρειάζεται καν να χρησιμοποιήσει στα Στενά.
Ένας αγωγός ξαναλειτουργεί, αλλά το πετρέλαιο δεν έχει πού να πάει
Στις 22 Σεπτεμβρίου, η Σαουδική Αραβία άρχισε και πάλι να διοχετεύει αργό μέσω του αγωγού East-West, μήκους 1.200 χιλιομέτρων, ο οποίος μεταφέρει πετρέλαιο από τις ακτές του Κόλπου στο λιμάνι Yanbu της Ερυθράς Θάλασσας. Η είδηση οδήγησε το Brent κάτω από τα 100 δολάρια το βαρέλι. Οι αγορές το αντιμετώπισαν ως ανακούφιση. Δεν ήταν.
Ο αγωγός είχε παραμείνει εκτός λειτουργίας για σχεδόν δύο εβδομάδες, μετά τις επιθέσεις με drones στις 11 Σεπτεμβρίου. Η επισκευή του αποκαθιστά τον αγωγό, όχι όμως και την έξοδο του πετρελαίου.
Τα φορτία που φτάνουν στο Yanbu με προορισμό τους Ασιάτες αγοραστές πρέπει να πλεύσουν νότια, μέσω του Bab el-Mandeb, και οι Houthis βρίσκονται πλέον και στις δύο πλευρές αυτής της κρίσιμης απόφασης.
Οι Houthis ελέγχουν τις ακτές της Υεμένης στην Ερυθρά Θάλασσα και έχουν κηρύξει κλειστό το Στενό για τη σαουδαραβική ναυσιπλοΐα. Το βασίλειο πέρασε επτά μήνες αντιμετωπίζοντας το Hormuz ως το βασικό του πρόβλημα. Ο πραγματικός περιορισμός του βρίσκεται πλέον 2.000 χιλιόμετρα δυτικότερα.
Πώς η εναλλακτική διαδρομή μετατράπηκε σε νέα «θηλιά»
Από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν τον Φεβρουάριο, τα Στενά του Hormuz έχουν σε μεγάλο βαθμό κλείσει, επιτρέποντας τη διέλευση περίπου 6-9 εκατ. βαρελιών πετρελαίου ημερησίως, έναντι περίπου 20 εκατ. πριν από τον πόλεμο.
Η απάντηση του Riyadh ήταν να μεταφέρει τις εξαγωγές προς τα δυτικά.
Οι ροές μέσω του East-West αυξήθηκαν στα 4-5 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ενώ οι σαουδαραβικές εξαγωγές μέσω του Bab el-Mandeb εκτινάχθηκαν περίπου στο οκταπλάσιο των περυσινών επιπέδων.
Οι Houthis το αντιλήφθηκαν.
Τον Ιούλιο ανέλαβαν την ευθύνη για επιθέσεις εναντίον δύο σαουδαραβικών πετρελαιοφόρων και συνέχισαν τις επιθέσεις σε πλοία και τον Αύγουστο.
Στη συνέχεια, από τις 10 Σεπτεμβρίου, κατέλαβαν το λιμάνι Mokha και προωθήθηκαν κατά μήκος των ακτών έως το νησί Perim, το οποίο βρίσκεται ακριβώς μέσα στο Στενό.
Σχεδόν ταυτόχρονα, drones που εκτοξεύθηκαν από την επαρχία Maysan του Ιράκ έθεσαν εκτός λειτουργίας τον αγωγό.
Τον Αύγουστο, η προσφορά πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας υποχώρησε στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών και πλέον δεκαετιών.
Το αποτέλεσμα είναι αυτό που έχει περιγραφεί ως ένα βασίλειο «χωρίς έξοδο». Το κρίσιμο ερώτημα είναι τι σημαίνει αυτή η περικύκλωση για την εξωτερική πολιτική της Σαουδικής Αραβίας.
Γιατί η Sanaa έχει πλέον μεγαλύτερη σημασία από την Tεχεράνη
Το μεγαλύτερο μέρος της ανάλυσης του Modern Diplomacy, εξακολουθεί να παρουσιάζει την τύχη της Σαουδικής Αραβίας ως συνάρτηση των διαπραγματεύσεων ΗΠΑ-Ιράν: αν ανοίξει ξανά το Hormuz, το πρόβλημα του βασιλείου λύνεται.
Όμως αυτή η προσέγγιση αντιστρέφει τη σειρά των πραγμάτων, για τρεις λόγους.
Πρώτον, το Riyadh δεν βρίσκεται στο τραπέζι του Hormuz
Οι διαπραγματεύσεις που έχουν σημασία είναι μεταξύ Washington και Tεχεράνης.
Στις 23 Σεπτεμβρίου, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Abbas Araghchi παρέδωσε στους Αμερικανούς απεσταλμένους Steve Witkoff και Jared Kushner έναν οδικό χάρτη για περιφερειακή κατάπαυση του πυρός διάρκειας έως και 60 ημερών, σταδιακό άνοιγμα του Hormuz, τερματισμό του αμερικανικού αποκλεισμού του Ιράν και παύση των επιθέσεων εναντίον των αραβικών γειτόνων.
Κατάρ, Πακιστάν και Αίγυπτος μεσολάβησαν. Η Σοαυδική Αραβία όχι.
Ο Trump μέχρι στιγμής έχει αρνηθεί να άρει πρώτα τον αποκλεισμό.
Ό,τι και αν προκύψει από τις διαπραγματεύσεις, το βασίλειο θα είναι αποδέκτης των οφελών μιας τέτοιας συμφωνίας και όχι συμβαλλόμενο μέρος. Δεν μπορεί να την επιταχύνει.
Δεύτερον, το πρόβλημα της Ερυθράς Θάλασσας αφορά αποκλειστικά τη Σαουδική Αραβία.
Σε συνάντηση με Αμερικανούς διπλωμάτες στο Muscat στα μέσα Σεπτεμβρίου, εκπρόσωποι των Houthis δήλωσαν ότι θα τηρήσουν την εκεχειρία του Μαΐου 2025 με την Washington και θα επιτρέπουν την «ελευθερία της ναυσιπλοΐας» για όλα τα υπόλοιπα πλοία.
Στόχος τους ήταν μόνο τα σαουδαραβικά πλοία.
Αυτό δεν είναι απλώς μια ναυτιλιακή κρίση. Είναι ένας πολιτικός αποκλεισμός με έναν συγκεκριμένο αποδέκτη.
Και ένας αποκλεισμός με έναν συγκεκριμένο αποδέκτη μπορεί να αρθεί μόνο μέσω συμφωνίας με τον ίδιο τον αποδέκτη.
Τρίτον, η στρατιωτική ισχύς δεν μπορεί να ανοίξει ξανά το Στενό σε χρήσιμο χρονικό ορίζοντα.
Η Washington έχει απορρίψει το αίτημα του Crown Prince για την επανέναρξη αμερικανικών επιθέσεων.
Οι σύμμαχοι έχουν στείλει βοήθεια, αλλά πρόκειται για αμυντική υποστήριξη.
Η Γαλλία αναπτύσσει συστήματα αεράμυνας στο Yanbu. Μια ελληνική συστοιχία Patriot αναχαίτισε έναν πύραυλο και ένα drone πάνω από το λιμάνι στις 24 Σεπτεμβρίου. Η Britain έχει στείλει αεροσκάφος ανεφοδιασμού.
Όλα αυτά προστατεύουν τον τερματικό σταθμό.
Κανένα από αυτά, όμως, δεν ανοίγει το Στενό.
Στο έδαφος, οι δυνάμεις της κυβέρνησης της Υεμένης πανηγυρίζουν για την κατάληψη ενός και μόνο λόφου στην Taiz.
Η συμφωνία με τους Houthis έρχεται πριν από τη συμφωνία με το Ιράν
Όλα αυτά οδηγούν σε ένα σαφές συμπέρασμα.
Μια συμφωνία για το Hormuz, την οποία το Riyadh δεν μπορεί να επηρεάσει, θα άφηνε και πάλι τη μοναδική εναλλακτική διαδρομή του ομήρο των Houthis.
Μια συμφωνία με τους Houthis, την οποία το Riyadh μπορεί να διαπραγματευτεί απευθείας, θα άνοιγε ξανά την έξοδο προς την Ασία, η οποία απορροφά το μεγαλύτερο μέρος του σαουδαραβικού αργού.
Το Riyadh φαίνεται να έχει καταλήξει στο ίδιο συμπέρασμα.
Σύμφωνα με την Al Akhbar του Λιβάνου, το βασίλειο έστειλε στη Sanaa, μέσω Oman, πρόταση για εκεχειρία δύο εβδομάδων και στη συνέχεια απευθείας συνομιλίες. Το Riyadh δεν έχει επιβεβαιώσει την πληροφορία και η Al Akhbar βρίσκεται κοντά στη Hezbollah, όμως η λογική της πρότασης είναι συνεπής με τις εξελίξεις.
Το Ιράν κρατά τον άσο χωρίς να αγγίζει το Hormuz
Εδώ επανέρχεται η Τεχεράνη, αλλά όχι μέσω του Hormuz.
Ο οδικός χάρτης του Ιράν προβλέπει τον τερματισμό των δικών του επιθέσεων εναντίον των αραβικών γειτόνων. Όπως έχει αναφερθεί, δεν λέει τίποτα για τους Houthis.
Αυτό αφήνει την Τεχεράνη ελεύθερη να διαπραγματεύεται με την Washington για το Hormuz, διατηρώντας παράλληλα έναν μοχλό πίεσης εναντίον του Riyadh στην Ερυθρά Θάλασσα.
Η επίθεση στον αγωγό δείχνει πώς λειτουργεί αυτός ο μοχλός.
Η επίθεση εξαπολύθηκε από ιρακινό έδαφος, όχι από το Ιράν, και κανένα κράτος δεν ανέλαβε την ευθύνη.
Το Ιράν μπορεί έτσι να αυξάνει ή να μειώνει το κόστος μιας συμφωνίας μεταξύ Σαουδική Αραβία και Houthis χωρίς να χρειάζεται να στείλει ούτε ένα πλοίο στα Στενά.
Οι Houthis δεν είναι απλώς «μαριονέτες» του Ιράν
Η ισχυρότερη ένσταση σε αυτή την ανάλυση είναι ότι οι Houthis δεν αποτελούν απλώς όργανο του Ιράν.
Έχουν τις δικές τους απαιτήσεις: μισθούς, τερματισμό του αποκλεισμού των λιμανιών τους και αναγνώριση.
Το 2023 έφτασαν κοντά σε συμφωνία με το Riyadh πάνω σε αυτούς τους όρους, χωρίς την Tehran να βρίσκεται στο τραπέζι.
Αυτό είναι αλήθεια και, σύμφωνα με την ανάλυση, ενισχύει αντί να αποδυναμώνει το επιχείρημα.
Εάν οι Houthis ενεργούν ανεξάρτητα, μια συμφωνία με το Ιράν δεν θα εξασφαλίσει αυτομάτως τον περιορισμό τους και το Riyadh θα πρέπει να πληρώσει απευθείας τη Sanaa.
Εάν δεν ενεργούν ανεξάρτητα, το Ιράν κρατά το χαρτί της Ερυθράς Θάλασσας.
Σε κάθε περίπτωση, η συμφωνία με τους Houthis έρχεται πρώτη.
Το Hormuz μεταφέρει περισσότερο σαουδαραβικό πετρέλαιο, αλλά αυτό δεν αρκεί
Μια δεύτερη ένσταση είναι ότι το Hormuz εξακολουθεί να μεταφέρει μεγαλύτερες ποσότητες σαουδαραβικού πετρελαίου.
Επτά supertankers φόρτωσαν πετρέλαιο στον Κόλπο το Σαββατοκύριακο της επαναλειτουργίας του αγωγού.
Όμως ο όγκος δεν ισοδυναμεί με πολιτική επιρροή.
Αυτό που διαμορφώνει την εξωτερική πολιτική ενός κράτους είναι το σημείο συμφόρησης στο οποίο μπορεί να παρέμβει.
Για το Riyadh, αυτό το σημείο βρίσκεται πλέον στην Ερυθρά Θάλασσα.
Τρία πιθανά σενάρια για το Riyadh
Βασικό σενάριο: Μια αθόρυβη και δαπανηρή συμφωνία
Η διαμεσολάβηση του Oman οδηγεί μέσα σε λίγες εβδομάδες σε εκεχειρία μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Houthis.
Η διαδικασία ξεκινά με ανθρωπιστικές και μισθολογικές παραχωρήσεις και μια παύση των σαουδαραβικών αεροπορικών επιδρομών.
Σε αντάλλαγμα, οι Houthis σταματούν να στοχοποιούν σαουδαραβικά δεξαμενόπλοια, χωρίς να αίρουν επισήμως την «απαγόρευση» διέλευσης.
Το Στενό ανοίγει στην πράξη, αλλά όχι στα χαρτιά.
Το Riyadh πληρώνει σε χρήμα και πολιτικό κύρος και οι Houthis αναδεικνύονται σε de facto δύναμη στην Ερυθρά Θάλασσα, την οποία το βασίλειο έχει αναγκαστεί να αναγνωρίσει.
Η βασική υπόθεση είναι ότι το Ιράν δεν θα μπλοκάρει τη συμφωνία, καθώς μια συμφωνία ενισχύει επίσης τη θέση του Ιράν απέναντι στην Washington.
Δυσμενές σενάριο: Ανοίγει το Hormuz, παραμένει κλειστή η Ερυθρά Θάλασσα
Η Washington και η Τεχεράνη συμφωνούν σε σταδιακό άνοιγμα του Hormuz στις συνομιλίες στο Oman.
Η συμφωνία παραμένει σιωπηλή για την Yemen, όπως ήδη συμβαίνει στο τρέχον ιρανικό σχέδιο.
Οι Houthis διατηρούν τον αποκλεισμό που αφορά μόνο τη Saudi Arabia και κλιμακώνουν τις επιθέσεις εναντίον του Yanbu, προκειμένου να αυξήσουν το τίμημα της συμφωνίας.
Το Riyadh, έχοντας μείνει εκτός της συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν, στρέφεται στο Makkah Pact με το Pakistan και την Turkey για μια πιο σκληρή στρατιωτική απάντηση, εμπλέκοντας Islamabad και Ankara στην Yemen.
Οι αγορές θα μπορούσαν να υποδεχθούν θετικά την εξέλιξη στο Hormuz, ενώ οι σαουδαραβικές εξαγωγές προς την Ασία θα παρέμεναν περιορισμένες.
Εναλλακτικό σενάριο: Το Riyadh γίνεται συνήγορος της Tehran
Το Oman ενοποιεί τα δύο μέτωπα.
Το Ιράν διευρύνει τη δέσμευσή του για «καμία επίθεση εναντίον αραβικών γειτόνων», ώστε να καλύπτει και τη δράση των Houthis, με αντάλλαγμα τη στήριξη της Σαουδικής Αραβίας στην Washington για ταχύτερο τερματισμό του αμερικανικού αποκλεισμού.
Αυτό είναι το σενάριο που, σύμφωνα με την ανάλυση, ελάχιστοι αποτιμούν: το βασίλειο να ασκεί πιέσεις για χαλάρωση των κυρώσεων σε βάρος του Ιράν, επειδή αυτή θα ήταν η φθηνότερη λύση για να ανοίξει ξανά η δική του έξοδος.
Το Στενό που υπαγορεύει τους όρους
Η Σαουδική Αραβία κατασκεύασε τον αγωγό East-West ώστε κανένα μεμονωμένο σημείο συμφόρησης να μην μπορεί να κρατήσει την οικονομία της όμηρο.
Οι Houthis μετέτρεψαν αυτή την ασφάλεια σε μια δεύτερη παγίδα, και μάλιστα σε μια παγίδα με έναν συγκεκριμένο πολιτικό αποδέκτη.
Γι’ αυτό το Riyadh χρειάζεται τη Sanaa πριν χρειαστεί την Τεχεράνη.
Και γι’ αυτό το Ιράν μπορεί να πιέζει τη Σαουδική Αραβία χωρίς καν να αγγίζει το Hormuz.
Το κρίσιμο στοιχείο θα είναι το κείμενο οποιασδήποτε συμφωνίας προκύψει από τον επόμενο γύρο συνομιλιών στο Oman.
Εάν η δέσμευση για τερματισμό των «επιθέσεων εναντίον των αραβικών γειτόνων» κατονομάζει την Υεμένη ή τους Houthis, η Tehran έχει αποφασίσει να εξαργυρώσει τον μοχλό πίεσης που διαθέτει στην Ερυθρά Θάλασσα.
Εάν δεν το κάνει, το Ιράν κρατά ακόμη το χαρτί του.
Το πρώτο σαουδαραβικό δεξαμενόπλοιο που θα περάσει νότια από το Bab el-Mandeb χωρίς να δεχθεί επίθεση θα δείξει ποια επιλογή έκανε.
www.bankingnews.gr
Η εναλλακτική διαδρομή του Riyadh γύρω από το Hormuz περνά μέσα από ύδατα που ελέγχουν οι Houthis.
Αυτό καθιστά μια συμφωνία με τη Sanaa πιο επείγουσα από μια συμφωνία με την Tehran και προσφέρει στο Ιράν έναν μοχλό πίεσης που δεν χρειάζεται καν να χρησιμοποιήσει στα Στενά.
Ένας αγωγός ξαναλειτουργεί, αλλά το πετρέλαιο δεν έχει πού να πάει
Στις 22 Σεπτεμβρίου, η Σαουδική Αραβία άρχισε και πάλι να διοχετεύει αργό μέσω του αγωγού East-West, μήκους 1.200 χιλιομέτρων, ο οποίος μεταφέρει πετρέλαιο από τις ακτές του Κόλπου στο λιμάνι Yanbu της Ερυθράς Θάλασσας. Η είδηση οδήγησε το Brent κάτω από τα 100 δολάρια το βαρέλι. Οι αγορές το αντιμετώπισαν ως ανακούφιση. Δεν ήταν.
Ο αγωγός είχε παραμείνει εκτός λειτουργίας για σχεδόν δύο εβδομάδες, μετά τις επιθέσεις με drones στις 11 Σεπτεμβρίου. Η επισκευή του αποκαθιστά τον αγωγό, όχι όμως και την έξοδο του πετρελαίου.
Τα φορτία που φτάνουν στο Yanbu με προορισμό τους Ασιάτες αγοραστές πρέπει να πλεύσουν νότια, μέσω του Bab el-Mandeb, και οι Houthis βρίσκονται πλέον και στις δύο πλευρές αυτής της κρίσιμης απόφασης.
Οι Houthis ελέγχουν τις ακτές της Υεμένης στην Ερυθρά Θάλασσα και έχουν κηρύξει κλειστό το Στενό για τη σαουδαραβική ναυσιπλοΐα. Το βασίλειο πέρασε επτά μήνες αντιμετωπίζοντας το Hormuz ως το βασικό του πρόβλημα. Ο πραγματικός περιορισμός του βρίσκεται πλέον 2.000 χιλιόμετρα δυτικότερα.
Πώς η εναλλακτική διαδρομή μετατράπηκε σε νέα «θηλιά»
Από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν τον Φεβρουάριο, τα Στενά του Hormuz έχουν σε μεγάλο βαθμό κλείσει, επιτρέποντας τη διέλευση περίπου 6-9 εκατ. βαρελιών πετρελαίου ημερησίως, έναντι περίπου 20 εκατ. πριν από τον πόλεμο.
Η απάντηση του Riyadh ήταν να μεταφέρει τις εξαγωγές προς τα δυτικά.
Οι ροές μέσω του East-West αυξήθηκαν στα 4-5 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ενώ οι σαουδαραβικές εξαγωγές μέσω του Bab el-Mandeb εκτινάχθηκαν περίπου στο οκταπλάσιο των περυσινών επιπέδων.
Οι Houthis το αντιλήφθηκαν.
Τον Ιούλιο ανέλαβαν την ευθύνη για επιθέσεις εναντίον δύο σαουδαραβικών πετρελαιοφόρων και συνέχισαν τις επιθέσεις σε πλοία και τον Αύγουστο.
Στη συνέχεια, από τις 10 Σεπτεμβρίου, κατέλαβαν το λιμάνι Mokha και προωθήθηκαν κατά μήκος των ακτών έως το νησί Perim, το οποίο βρίσκεται ακριβώς μέσα στο Στενό.
Σχεδόν ταυτόχρονα, drones που εκτοξεύθηκαν από την επαρχία Maysan του Ιράκ έθεσαν εκτός λειτουργίας τον αγωγό.
Τον Αύγουστο, η προσφορά πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας υποχώρησε στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών και πλέον δεκαετιών.
Το αποτέλεσμα είναι αυτό που έχει περιγραφεί ως ένα βασίλειο «χωρίς έξοδο». Το κρίσιμο ερώτημα είναι τι σημαίνει αυτή η περικύκλωση για την εξωτερική πολιτική της Σαουδικής Αραβίας.
Γιατί η Sanaa έχει πλέον μεγαλύτερη σημασία από την Tεχεράνη
Το μεγαλύτερο μέρος της ανάλυσης του Modern Diplomacy, εξακολουθεί να παρουσιάζει την τύχη της Σαουδικής Αραβίας ως συνάρτηση των διαπραγματεύσεων ΗΠΑ-Ιράν: αν ανοίξει ξανά το Hormuz, το πρόβλημα του βασιλείου λύνεται.
Όμως αυτή η προσέγγιση αντιστρέφει τη σειρά των πραγμάτων, για τρεις λόγους.
Πρώτον, το Riyadh δεν βρίσκεται στο τραπέζι του Hormuz
Οι διαπραγματεύσεις που έχουν σημασία είναι μεταξύ Washington και Tεχεράνης.
Στις 23 Σεπτεμβρίου, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Abbas Araghchi παρέδωσε στους Αμερικανούς απεσταλμένους Steve Witkoff και Jared Kushner έναν οδικό χάρτη για περιφερειακή κατάπαυση του πυρός διάρκειας έως και 60 ημερών, σταδιακό άνοιγμα του Hormuz, τερματισμό του αμερικανικού αποκλεισμού του Ιράν και παύση των επιθέσεων εναντίον των αραβικών γειτόνων.
Κατάρ, Πακιστάν και Αίγυπτος μεσολάβησαν. Η Σοαυδική Αραβία όχι.
Ο Trump μέχρι στιγμής έχει αρνηθεί να άρει πρώτα τον αποκλεισμό.
Ό,τι και αν προκύψει από τις διαπραγματεύσεις, το βασίλειο θα είναι αποδέκτης των οφελών μιας τέτοιας συμφωνίας και όχι συμβαλλόμενο μέρος. Δεν μπορεί να την επιταχύνει.
Δεύτερον, το πρόβλημα της Ερυθράς Θάλασσας αφορά αποκλειστικά τη Σαουδική Αραβία.
Σε συνάντηση με Αμερικανούς διπλωμάτες στο Muscat στα μέσα Σεπτεμβρίου, εκπρόσωποι των Houthis δήλωσαν ότι θα τηρήσουν την εκεχειρία του Μαΐου 2025 με την Washington και θα επιτρέπουν την «ελευθερία της ναυσιπλοΐας» για όλα τα υπόλοιπα πλοία.
Στόχος τους ήταν μόνο τα σαουδαραβικά πλοία.
Αυτό δεν είναι απλώς μια ναυτιλιακή κρίση. Είναι ένας πολιτικός αποκλεισμός με έναν συγκεκριμένο αποδέκτη.
Και ένας αποκλεισμός με έναν συγκεκριμένο αποδέκτη μπορεί να αρθεί μόνο μέσω συμφωνίας με τον ίδιο τον αποδέκτη.
Τρίτον, η στρατιωτική ισχύς δεν μπορεί να ανοίξει ξανά το Στενό σε χρήσιμο χρονικό ορίζοντα.
Η Washington έχει απορρίψει το αίτημα του Crown Prince για την επανέναρξη αμερικανικών επιθέσεων.
Οι σύμμαχοι έχουν στείλει βοήθεια, αλλά πρόκειται για αμυντική υποστήριξη.
Η Γαλλία αναπτύσσει συστήματα αεράμυνας στο Yanbu. Μια ελληνική συστοιχία Patriot αναχαίτισε έναν πύραυλο και ένα drone πάνω από το λιμάνι στις 24 Σεπτεμβρίου. Η Britain έχει στείλει αεροσκάφος ανεφοδιασμού.
Όλα αυτά προστατεύουν τον τερματικό σταθμό.
Κανένα από αυτά, όμως, δεν ανοίγει το Στενό.
Στο έδαφος, οι δυνάμεις της κυβέρνησης της Υεμένης πανηγυρίζουν για την κατάληψη ενός και μόνο λόφου στην Taiz.
Η συμφωνία με τους Houthis έρχεται πριν από τη συμφωνία με το Ιράν
Όλα αυτά οδηγούν σε ένα σαφές συμπέρασμα.
Μια συμφωνία για το Hormuz, την οποία το Riyadh δεν μπορεί να επηρεάσει, θα άφηνε και πάλι τη μοναδική εναλλακτική διαδρομή του ομήρο των Houthis.
Μια συμφωνία με τους Houthis, την οποία το Riyadh μπορεί να διαπραγματευτεί απευθείας, θα άνοιγε ξανά την έξοδο προς την Ασία, η οποία απορροφά το μεγαλύτερο μέρος του σαουδαραβικού αργού.
Το Riyadh φαίνεται να έχει καταλήξει στο ίδιο συμπέρασμα.
Σύμφωνα με την Al Akhbar του Λιβάνου, το βασίλειο έστειλε στη Sanaa, μέσω Oman, πρόταση για εκεχειρία δύο εβδομάδων και στη συνέχεια απευθείας συνομιλίες. Το Riyadh δεν έχει επιβεβαιώσει την πληροφορία και η Al Akhbar βρίσκεται κοντά στη Hezbollah, όμως η λογική της πρότασης είναι συνεπής με τις εξελίξεις.
Το Ιράν κρατά τον άσο χωρίς να αγγίζει το Hormuz
Εδώ επανέρχεται η Τεχεράνη, αλλά όχι μέσω του Hormuz.
Ο οδικός χάρτης του Ιράν προβλέπει τον τερματισμό των δικών του επιθέσεων εναντίον των αραβικών γειτόνων. Όπως έχει αναφερθεί, δεν λέει τίποτα για τους Houthis.
Αυτό αφήνει την Τεχεράνη ελεύθερη να διαπραγματεύεται με την Washington για το Hormuz, διατηρώντας παράλληλα έναν μοχλό πίεσης εναντίον του Riyadh στην Ερυθρά Θάλασσα.
Η επίθεση στον αγωγό δείχνει πώς λειτουργεί αυτός ο μοχλός.
Η επίθεση εξαπολύθηκε από ιρακινό έδαφος, όχι από το Ιράν, και κανένα κράτος δεν ανέλαβε την ευθύνη.
Το Ιράν μπορεί έτσι να αυξάνει ή να μειώνει το κόστος μιας συμφωνίας μεταξύ Σαουδική Αραβία και Houthis χωρίς να χρειάζεται να στείλει ούτε ένα πλοίο στα Στενά.
Οι Houthis δεν είναι απλώς «μαριονέτες» του Ιράν
Η ισχυρότερη ένσταση σε αυτή την ανάλυση είναι ότι οι Houthis δεν αποτελούν απλώς όργανο του Ιράν.
Έχουν τις δικές τους απαιτήσεις: μισθούς, τερματισμό του αποκλεισμού των λιμανιών τους και αναγνώριση.
Το 2023 έφτασαν κοντά σε συμφωνία με το Riyadh πάνω σε αυτούς τους όρους, χωρίς την Tehran να βρίσκεται στο τραπέζι.
Αυτό είναι αλήθεια και, σύμφωνα με την ανάλυση, ενισχύει αντί να αποδυναμώνει το επιχείρημα.
Εάν οι Houthis ενεργούν ανεξάρτητα, μια συμφωνία με το Ιράν δεν θα εξασφαλίσει αυτομάτως τον περιορισμό τους και το Riyadh θα πρέπει να πληρώσει απευθείας τη Sanaa.
Εάν δεν ενεργούν ανεξάρτητα, το Ιράν κρατά το χαρτί της Ερυθράς Θάλασσας.
Σε κάθε περίπτωση, η συμφωνία με τους Houthis έρχεται πρώτη.
Το Hormuz μεταφέρει περισσότερο σαουδαραβικό πετρέλαιο, αλλά αυτό δεν αρκεί
Μια δεύτερη ένσταση είναι ότι το Hormuz εξακολουθεί να μεταφέρει μεγαλύτερες ποσότητες σαουδαραβικού πετρελαίου.
Επτά supertankers φόρτωσαν πετρέλαιο στον Κόλπο το Σαββατοκύριακο της επαναλειτουργίας του αγωγού.
Όμως ο όγκος δεν ισοδυναμεί με πολιτική επιρροή.
Αυτό που διαμορφώνει την εξωτερική πολιτική ενός κράτους είναι το σημείο συμφόρησης στο οποίο μπορεί να παρέμβει.
Για το Riyadh, αυτό το σημείο βρίσκεται πλέον στην Ερυθρά Θάλασσα.
Τρία πιθανά σενάρια για το Riyadh
Βασικό σενάριο: Μια αθόρυβη και δαπανηρή συμφωνία
Η διαμεσολάβηση του Oman οδηγεί μέσα σε λίγες εβδομάδες σε εκεχειρία μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Houthis.
Η διαδικασία ξεκινά με ανθρωπιστικές και μισθολογικές παραχωρήσεις και μια παύση των σαουδαραβικών αεροπορικών επιδρομών.
Σε αντάλλαγμα, οι Houthis σταματούν να στοχοποιούν σαουδαραβικά δεξαμενόπλοια, χωρίς να αίρουν επισήμως την «απαγόρευση» διέλευσης.
Το Στενό ανοίγει στην πράξη, αλλά όχι στα χαρτιά.
Το Riyadh πληρώνει σε χρήμα και πολιτικό κύρος και οι Houthis αναδεικνύονται σε de facto δύναμη στην Ερυθρά Θάλασσα, την οποία το βασίλειο έχει αναγκαστεί να αναγνωρίσει.
Η βασική υπόθεση είναι ότι το Ιράν δεν θα μπλοκάρει τη συμφωνία, καθώς μια συμφωνία ενισχύει επίσης τη θέση του Ιράν απέναντι στην Washington.
Δυσμενές σενάριο: Ανοίγει το Hormuz, παραμένει κλειστή η Ερυθρά Θάλασσα
Η Washington και η Τεχεράνη συμφωνούν σε σταδιακό άνοιγμα του Hormuz στις συνομιλίες στο Oman.
Η συμφωνία παραμένει σιωπηλή για την Yemen, όπως ήδη συμβαίνει στο τρέχον ιρανικό σχέδιο.
Οι Houthis διατηρούν τον αποκλεισμό που αφορά μόνο τη Saudi Arabia και κλιμακώνουν τις επιθέσεις εναντίον του Yanbu, προκειμένου να αυξήσουν το τίμημα της συμφωνίας.
Το Riyadh, έχοντας μείνει εκτός της συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν, στρέφεται στο Makkah Pact με το Pakistan και την Turkey για μια πιο σκληρή στρατιωτική απάντηση, εμπλέκοντας Islamabad και Ankara στην Yemen.
Οι αγορές θα μπορούσαν να υποδεχθούν θετικά την εξέλιξη στο Hormuz, ενώ οι σαουδαραβικές εξαγωγές προς την Ασία θα παρέμεναν περιορισμένες.
Εναλλακτικό σενάριο: Το Riyadh γίνεται συνήγορος της Tehran
Το Oman ενοποιεί τα δύο μέτωπα.
Το Ιράν διευρύνει τη δέσμευσή του για «καμία επίθεση εναντίον αραβικών γειτόνων», ώστε να καλύπτει και τη δράση των Houthis, με αντάλλαγμα τη στήριξη της Σαουδικής Αραβίας στην Washington για ταχύτερο τερματισμό του αμερικανικού αποκλεισμού.
Αυτό είναι το σενάριο που, σύμφωνα με την ανάλυση, ελάχιστοι αποτιμούν: το βασίλειο να ασκεί πιέσεις για χαλάρωση των κυρώσεων σε βάρος του Ιράν, επειδή αυτή θα ήταν η φθηνότερη λύση για να ανοίξει ξανά η δική του έξοδος.
Το Στενό που υπαγορεύει τους όρους
Η Σαουδική Αραβία κατασκεύασε τον αγωγό East-West ώστε κανένα μεμονωμένο σημείο συμφόρησης να μην μπορεί να κρατήσει την οικονομία της όμηρο.
Οι Houthis μετέτρεψαν αυτή την ασφάλεια σε μια δεύτερη παγίδα, και μάλιστα σε μια παγίδα με έναν συγκεκριμένο πολιτικό αποδέκτη.
Γι’ αυτό το Riyadh χρειάζεται τη Sanaa πριν χρειαστεί την Τεχεράνη.
Και γι’ αυτό το Ιράν μπορεί να πιέζει τη Σαουδική Αραβία χωρίς καν να αγγίζει το Hormuz.
Το κρίσιμο στοιχείο θα είναι το κείμενο οποιασδήποτε συμφωνίας προκύψει από τον επόμενο γύρο συνομιλιών στο Oman.
Εάν η δέσμευση για τερματισμό των «επιθέσεων εναντίον των αραβικών γειτόνων» κατονομάζει την Υεμένη ή τους Houthis, η Tehran έχει αποφασίσει να εξαργυρώσει τον μοχλό πίεσης που διαθέτει στην Ερυθρά Θάλασσα.
Εάν δεν το κάνει, το Ιράν κρατά ακόμη το χαρτί του.
Το πρώτο σαουδαραβικό δεξαμενόπλοιο που θα περάσει νότια από το Bab el-Mandeb χωρίς να δεχθεί επίθεση θα δείξει ποια επιλογή έκανε.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών