Με φόντο τα διδάγματα του πολέμου στην Ουκρανία, η Φινλανδία προσαρμόζεται στο νέο νατοϊκό δόγμα διασποράς της αεροπορικής ισχύος, μετατρέποντας αυτοκινητοδρόμους και πολιτικά αεροδρόμια σε εφεδρικές βάσεις μαχητικών αεροσκαφών.
Για δεκαετίες, οι πολεμικές αεροπορίες βασίζονταν σε καλά προστατευμένες αεροπορικές βάσεις, με μόνιμες υποδομές, εγκαταστάσεις συντήρησης και πολυεπίπεδα συστήματα ασφαλείας. Ο πόλεμος στην Ουκρανία, όμως, φαίνεται να αλλάζει αυτή τη λογική. Η ευκολία με την οποία σύγχρονοι πύραυλοι, drones κι όπλα ακριβείας μπορούν να πλήξουν γνωστές στρατιωτικές εγκαταστάσεις έχει οδηγήσει πολλές χώρες του ΝΑΤΟ στην αναζήτηση νέων τρόπων επιβίωσης της αεροπορικής τους ισχύος σε περίπτωση πολέμου. Σε αυτό ακριβώς το πλαίσιο εντάσσεται η μεγάλη αεροπορική άσκηση Protective Fence 2026, που θα πραγματοποιηθεί στη Φινλανδία από τις 19 έως τις 27 Νοεμβρίου. Πίσω από τον τεχνικό τίτλο της άσκησης κρύβεται μια σαφής στρατηγική επιδίωξη: η δημιουργία ενός δικτύου διάσπαρτων βάσεων που θα επιτρέπει στα αεροσκάφη του ΝΑΤΟ να συνεχίζουν να επιχειρούν ακόμη κι αν οι κύριες στρατιωτικές εγκαταστάσεις δεχθούν πλήγματα.
Το νέο δόγμα του ΝΑΤΟ
Επισήμως, η άσκηση αποσκοπεί στην προσαρμογή της φινλανδικής αεροπορίας στο νατοϊκό δόγμα Agile Combat Employment (ACE).
Πρόκειται για μια φιλοσοφία επιχειρήσεων που βασίζεται στην ταχύτητα, τη διασπορά και την ευελιξία.
Αντί τα αεροπορικά μέσα να συγκεντρώνονται σε λίγες μεγάλες βάσεις, διαμοιράζονται σε πολλές διαφορετικές τοποθεσίες, καθιστώντας δυσκολότερη την εξουδετέρωσή τους από έναν αντίπαλο.
Στην πράξη, η Φινλανδία δοκιμάζει ένα σύστημα στο οποίο μαχητικά αεροσκάφη μπορούν να μετασταθμεύουν γρήγορα σε διαφορετικά σημεία της χώρας, με τη βοήθεια και τη συνδρομή συμμαχικών δυνάμεων.
Μαχητικά από τέσσερις χώρες
Η κλίμακα της άσκησης είναι αξιοσημείωτη. Περίπου 4.100 άτομα θα συμμετάσχουν στις δραστηριότητες, ανάμεσά τους περισσότεροι από 1.800 Φινλανδοί έφεδροι που θα αναλάβουν την ασφάλεια εγκαταστάσεων και την υποστήριξη των επιχειρήσεων.
Στον αέρα θα επιχειρήσουν περίπου 40 μαχητικά αεροσκάφη διαφόρων τύπων.
Η Φινλανδία θα συμμετάσχει με 20 F/A-18 Hornet.
Η Ολλανδία θα αναπτύξει F-35A.
Η Γαλλία θα συμμετάσχει με Rafale.
Η Σουηδία θα διαθέσει μαχητικά Gripen.
Η σύνθεση αυτή δείχνει ότι η άσκηση δεν περιορίζεται σε εθνικό επίπεδο, αλλά λειτουργεί ως δοκιμή διαλειτουργικότητας μεταξύ διαφορετικών αεροπορικών δυνάμεων της Βόρειας Ευρώπης.
Ένα δίκτυο βάσεων που ξεπερνά τα σύνορα
Η ανάπτυξη των αεροσκαφών έχει επίσης ιδιαίτερο ενδιαφέρον.
Τα ολλανδικά F-35A θα φιλοξενηθούν στη βάση Rissala, ενώ τα γαλλικά Rafale θα αναπτυχθούν στη Rovaniemi.
Παράλληλα, μέρος των φινλανδικών Hornet θα μετασταθμεύσει στη Σουηδία, στο αεροδρόμιο Kallax, από όπου θα επιχειρεί σε συνεργασία με τα σουηδικά Gripen.
Η εικόνα που προκύπτει είναι εκείνη ενός ενιαίου βόρειου αεροπορικού χώρου, όπου οι εθνικές υποδομές λειτουργούν ως κοινό επιχειρησιακό δίκτυο.
Την υλικοτεχνική υποστήριξη της άσκησης αναλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, στελέχη της Βασιλικής Πολεμικής Αεροπορίας της Βρετανίας και της Εθνοφρουράς των Ηνωμένων Πολιτειών.
Όταν τα πολιτικά αεροδρόμια αποκτούν στρατιωτικό ρόλο
Ίσως το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της άσκησης να μην βρίσκεται στις στρατιωτικές βάσεις.
Βρίσκεται έξω από αυτές.
Στο πλαίσιο του «Protective Fence 2026» προβλέπεται η χρήση πολιτικών αεροδρομίων στις περιοχές Oulu, Seinäjoki και Kajaani.
Οι εγκαταστάσεις αυτές θα λειτουργήσουν ως εναλλακτικές υποδομές για την υποστήριξη στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Το μήνυμα είναι σαφές.
Σε περίπτωση μεγάλης κρίσης, η αεροπορική ισχύς δε θα περιορίζεται στα παραδοσιακά στρατιωτικά αεροδρόμια.
Θα εξαπλώνεται σε ένα πολύ μεγαλύτερο δίκτυο υποδομών.
Οι προσγειώσεις στους αυτοκινητοδρόμους
Το πιο εντυπωσιακό σκέλος της άσκησης αφορά τους… δρόμους.
Για την εκπαίδευση των πιλότων θα κλείσει τμήμα του εθνικού αυτοκινητοδρόμου 9 κοντά στην περιοχή Jännevirta.
Εκεί θα πραγματοποιηθούν δοκιμές απογείωσης και προσγείωσης σε συνθήκες που προσομοιάζουν πολεμικό περιβάλλον.
Ουσιαστικά, τμήματα του οδικού δικτύου θα μετατραπούν προσωρινά σε διαδρόμους αεροσκαφών.
Οι πιλότοι και τα πληρώματα εδάφους θα εκπαιδευτούν ώστε να μπορούν να λειτουργούν χωρίς τη στήριξη μιας συμβατικής αεροπορικής βάσης, χρησιμοποιώντας υποδομές που μέχρι σήμερα εξυπηρετούσαν αποκλειστικά πολιτικές ανάγκες.
Το μάθημα από τον πόλεμο στην Ουκρανία
Η φινλανδική αεροπορία δεν κρύβει ότι η εμπειρία του πολέμου στην Ουκρανία επηρέασε σημαντικά τον σχεδιασμό της άσκησης.
Οι επιθέσεις με drones μεγάλης εμβέλειας, οι πύραυλοι ακριβείας κι η δυνατότητα πλήγματος στόχων σε μεγάλο βάθος κατέδειξαν πόσο ευάλωτες μπορούν να αποδειχθούν ακόμη κι οι πιο καλά προστατευμένες στρατιωτικές εγκαταστάσεις.
Η διασπορά δυνάμεων θεωρείται στο Σύγχρονο Πόλεμο βασική προϋπόθεση επιβίωσης.
Γι' αυτό κι οι σκανδιναβικές χώρες επιχειρούν να συνδέσουν τα εθνικά τους δίκτυα αεροπορικών υποδομών σε μια ενιαία επιχειρησιακή αρχιτεκτονική, ικανή να φιλοξενήσει συμμαχικές μοίρες ακόμη και σε μικρά περιφερειακά αεροδρόμια.
Η άλλη όψη του σχεδίου
Υπάρχει, όμως, και μια λιγότερο συζητημένη διάσταση.
Όσο περισσότεροι πολιτικοί δρόμοι, αεροδρόμια και περιφερειακές εγκαταστάσεις ενσωματώνονται στο στρατιωτικό σχεδιασμό, τόσο πιο δυσδιάκριτα γίνονται τα όρια ανάμεσα στην πολιτική και τη στρατιωτική υποδομή.
Αυτό σημαίνει ότι σε ένα ενδεχόμενο πολεμικό σενάριο, εγκαταστάσεις που μέχρι τώρα θεωρούνταν καθαρά πολιτικές θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν στρατιωτικοί στόχοι…
Οι δρόμοι, τα περιφερειακά αεροδρόμια και οι υποστηρικτικές εγκαταστάσεις που σήμερα φιλοξενούν καθημερινές πολιτικές δραστηριότητες ενδέχεται να αποκτήσουν τελείως διαφορετική σημασία σε μια περίοδο κρίσης. Κι ίσως αυτό, ακριβώς, είναι το σημαντικότερο συμπέρασμα της φινλανδικής άσκησης: το ΝΑΤΟ δεν προετοιμάζει μόνο αεροσκάφη και πιλότους.
Προετοιμάζει ολόκληρο το δίκτυο υποδομών της Βόρειας Ευρώπης για ένα περιβάλλον όπου η επιβίωση θα εξαρτάται από τη διασπορά, την ευελιξία και τη δυνατότητα να μετατρέπεται ακόμη και ένας αυτοκινητόδρομος σε αεροπορική βάση μέσα σε λίγες ώρες…
Σχόλια αναγνωστών