Σχετικά Άρθρα
Παρέμβαση σοκ από Putin: Η επίθεση στο Khorly μπορεί να συγκριθεί μόνο με την ουκρανική τρομοκρατία στην Οδησσό το 2014
Ραγδαίες εξελίξεις: Η Ρωσία έστειλε στις ΗΠΑ δεδομένα που επιβεβαιώνουν την ουκρανική απόπειρα δολοφονίας κατά του Putin
Από την Ουκρανία και την αντοχή της Δύσης μέχρι τα κρατικά ομόλογα που δοκιμάζουν κυβερνήσεις, από τον Benjamin Netanyahu που διεκδικεί ακόμη μία επιστροφή μέχρι τον Viktor Orbán -τον «Viktator» για τους επικριτές του- όλα μοιάζουν ανοιχτά, όλα μοιάζουν αβέβαια το 2026.
Σε αυτό το τοπίο, έξι μεγάλα «στοιχήματα» για το 2026 φωτίζουν τα σημεία όπου μπορεί να κριθεί η παγκόσμια ισορροπία: πόλεμοι που μπορεί να τελειώσουν ή να κλιμακωθούν, αγορές που μπορεί να τιμωρήσουν κυβερνήσεις και ηγέτες που παίζουν την πολιτική τους επιβίωση κορώνα-γράμματα.
1. Ο Trump καταφέρνει να τερματίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία
Σύμφωνα με το Politico, Παρά τη ρητορική περί δυτικών κυρώσεων που θα κατέρρεαν τη ρωσική οικονομία και θα έφερναν το Κρεμλίνο στα γόνατα, ο πρόεδρος Vladimir Putin δείχνει ατάραχος. Ανεξάρτητα από τη σφαγή στο μέτωπο ή τις ουρές Ρώσων για καύσιμα λόγω ουκρανικών επιδρομών με drones σε διυλιστήρια, παραμένει προσηλωμένος στις μαξιμαλιστικές του απαιτήσεις.
Την ίδια στιγμή, υπάρχουν σαφή εσωτερικά πολιτικά όρια στο τι μπορεί να αποδεχθεί ο Volodymyr Zelensky χωρίς να προκαλέσει λαϊκή αντίδραση.
Παρόλα αυτά, ο Trump συχνά δείχνει να πιστεύει ότι μια συμφωνία ίσως είναι εφικτή. Μετά τη Σύνοδο στην Αλάσκα με τον Putin, ακούστηκε από ανοιχτό μικρόφωνο να λέει στον Emmanuel Macron ότι θεωρεί πως ο Ρώσος πρόεδρος θέλει πραγματικά «να κάνει μια συμφωνία μαζί μου». «Νομίζω ότι θέλει να κάνει μια συμφωνία μαζί μου. Το καταλαβαίνεις; Όσο τρελό κι αν ακούγεται», πρόσθεσε.
Φυσικά, η αδιαλλαξία του Ρώσου ηγέτη έχει αφήσει τον Trump εκνευρισμένο και κατά καιρούς να αναρωτιέται αν τον χειρίζονται – κάτι που, σύμφωνα με πληροφορίες, πιστεύει και η Melania Trump ότι κάνει ο Putin.
Ο Ρώσος πρόεδρος είναι δεξιοτέχνης στο να κρατά τον Trump σε αναμονή, με άψογο συγχρονισμό στις παρεμβάσεις του. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το τηλεφώνημα διάρκειας δύο ωρών τον περασμένο μήνα, όπου άφησε να εννοηθεί ότι θα μπορούσε να υπάρξει σύνοδος κορυφής, ακριβώς τη στιγμή που ο Trump υπαινισσόταν πως ίσως δώσει στην Ουκρανία πυραύλους Tomahawk.
Αναμφίβολα, η παράταση του πολέμου εξυπηρετεί τον Putin. Επιβαρύνει περαιτέρω τις ήδη πιεσμένες οικονομικά ευρωπαϊκές χώρες και απειλεί να διαρρήξει τη διατλαντική συμμαχία. Ένας αποσπασμένος Δυτικός κόσμος βοηθά επίσης τον σύμμαχό του Xi Jinping, καθώς σταθμίζει αν -και πότε- θα κινηθεί εναντίον της Ταϊβάν.
Επιπλέον, το καθεστώς Putin θα μπορούσε να αποσταθεροποιηθεί αν ο πόλεμος τερματιζόταν απότομα. Η γρήγορη έξοδος από μια οικονομία πολέμου θα προκαλούσε επικίνδυνες κοινωνικοπολιτικές συγκρούσεις, σύμφωνα με την κοινωνιολόγο Ella Paneyakh του think tank New Eurasian Strategies Centre. Όπως λέει, θα πυροδοτούσε «σκληρό και ανελέητο ανταγωνισμό για ολοένα λιγότερους πόρους».
Με τη σοβαρή έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού στην Ουκρανία -οι ουκρανικές μονάδες μπορούν να αναπτύξουν μόλις μια ντουζίνα στρατιώτες ανά χιλιόμετρο μετώπου- πάντα υπάρχει το ενδεχόμενο μιας διάρρηξης της γραμμής άμυνας. Εν ολίγοις, ο Putin μπορεί να υπολογίζει ότι έχει να κερδίσει περισσότερα επιμένοντας: περισσότερα εδάφη, δυτικές εγγυήσεις ασφάλειας τόσο αποδυναμωμένες ώστε να είναι άνευ αξίας και περιορισμό στο μέγεθος του μεταπολεμικού ουκρανικού στρατού. Αυτό θα έθετε ιδανικά τις βάσεις για μελλοντική αναβίωση ρωσικών αναθεωρητικών επιθετικών ενεργειών.
Το αντεπιχείρημα; Η ρωσική οικονομία δοκιμάζεται από υψηλά επιτόκια, ελλείψεις εργατικού δυναμικού και εκρηκτικό κόστος κρατικού δανεισμού. Υπάρχει ανησυχία για τα κόκκινα δάνεια που βαραίνουν τις ρωσικές τράπεζες. Το status quo ίσως να μην μπορεί να διατηρηθεί επ’ αόριστον. Αντίστοιχα, όμως, και η Ουκρανία μπορεί να βρεθεί στα σχοινιά τον φετινό χειμώνα, με τη Ρωσία να χτυπά ασταμάτητα τις ενεργειακές της υποδομές και τους Ευρωπαίους να αδυνατούν να χρηματοδοτήσουν επαρκώς το Κίεβο.
Απόδοση: 4/1
2. Το 2026 είναι η χρονιά που η αγορά ομολόγων λέει «ως εδώ»
Ο James Carville, γκουρού της καμπάνιας του Bill Clinton, είχε πει κάποτε ότι θα ήταν διασκεδαστικό να μετενσαρκωθεί κανείς ως η αγορά ομολόγων. «Μπορείς να εκφοβίσεις τους πάντες», είχε πει.
Ακόμη και ο Trump φαίνεται να αντιλαμβάνεται ότι υστερεί απέναντι στους πραγματικούς άρχοντες του σύμπαντος – τους «εκδικητές» των ομολόγων, τα hedge funds, τα συνταξιοδοτικά ταμεία και τους μεγάλους χρηματοοικονομικούς παίκτες. Την άνοιξη αναγκάστηκε να παγώσει την εμβληματική του πολιτική των «ανταποδοτικών δασμών», όταν η αγορά ομολόγων δυσαρεστήθηκε.
Η τεράστια συλλογική ισχύς των παγκόσμιων επενδυτικών κολοσσών φάνηκε πριν από τρία χρόνια, όταν αντέδρασαν αρνητικά στο κακοσχεδιασμένο μίνι προϋπολογισμό φοροελαφρύνσεων της Liz Truss στη Βρετανία. Η πρωθυπουργία της υπήρξε η συντομότερη στη βρετανική ιστορία: μόλις 49 ημέρες, σπάζοντας το ρεκόρ του George Canning, που είχε μείνει 119 ημέρες το 1827 – αλλά εκείνος είχε τουλάχιστον την «δικαιολογία» ότι πέθανε εν ώρα καθήκοντος.
Πόσοι ακόμη δυτικοί κυβερνητικοί ηγέτες θα οδηγηθούν στην έξοδο το επόμενο έτος από τις αγορές ομολόγων, καθώς αποτυγχάνουν να περιορίσουν τα διογκούμενα δημοσιονομικά ελλείμματα;
Η κακή κατάσταση των δημόσιων οικονομικών -από την Ιαπωνία έως τη Βρετανία και τις ΗΠΑ- διατηρεί τα μακροπρόθεσμα κόστη δανεισμού κοντά σε πολυετή υψηλά. Οι δημοσιονομικές προκλήσεις των υψηλών επιπέδων χρέους, της χαμηλής ανάπτυξης και της αναιμικής παραγωγικότητας εντείνονται. Και η προσπάθεια να καθησυχαστούν οι αγορές ομολόγων θα είναι ανηφορικός δρόμος.
Η ζήτηση για κρατικά ομόλογα παγκοσμίως έχει μειωθεί, καθώς οι θεσμικοί επενδυτές ανησυχούν για τη δυνατότητα ορισμένων μεγάλων κρατών -μεταξύ αυτών και των ΗΠΑ- να διατηρήσουν βιώσιμα τα δημόσια οικονομικά τους. «Οι οικονομικές μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για να καλυφθεί πραγματικά η αύξηση του χρέους απουσιάζουν, και αυτό το βλέπει η κεφαλαιαγορά», δήλωσε τον Σεπτέμβριο ο CEO της Deutsche Bank, Christian Sewing.
Με το δημόσιο χρέος της να εκτοξεύεται, η Γαλλία υπήρξε το καναρίνι στο ορυχείο, με διαδοχικούς πρωθυπουργούς διορισμένους από τον Emmanuel Macron να αδυνατούν να εξασφαλίσουν κοινοβουλευτική ή κοινωνική στήριξη για σοβαρή μείωση του χρέους. Η Βρετανία ακολουθεί κατά πόδας. Η χρηματοπιστωτική κρίση και η πολιτική κρίση πάνε χέρι-χέρι, ενισχύοντας η μία την άλλη. Για εκλογικούς λόγους, οι κυβερνήσεις διστάζουν εξίσου να αυξήσουν φόρους ή να μειώσουν δαπάνες. Όμως κάτι θα πρέπει να σπάσει.
Απόδοση: 5/1
3. Ο Netanyahu επιβιώνει ξανά
Δεν τον αποκαλούν «τον Μάγο» τυχαία. Όταν όλα έμοιαζαν χαμένα στη μακρά πολιτική καριέρα του Benjamin Netanyahu, κατάφερνε με απίθανο τρόπο να επιστρέφει. «Εμμονικός, αμείλικτος μαχητής, για εκείνον η αποτυχία δεν είναι αποδεκτή επιλογή», σημειώνει ο βιογράφος του Ben Caspit.
Το παρατσούκλι «Bibi ο Μάγος» εμφανίστηκε τη δεκαετία του 1990, όταν νίκησε τον Shimon Peres σε εκλογές που διεξήχθησαν λίγους μήνες μετά τη δολοφονία του πρωθυπουργού Yitzhak Rabin. Αργότερα, ελάχιστοι πίστευαν ότι θα μπορούσε να κερδίσει το 2015, εν μέσω ποινικών ερευνών και καταγγελιών για κατάχρηση εμπιστοσύνης και δωροδοκίες. Κι όμως, ο Bibi έβγαλε ακόμη έναν λαγό από το καπέλο, εξασφαλίζοντας επανεκλογή προσεγγίζοντας την ισραηλινή ακροδεξιά και τους θρησκευτικούς εθνικιστές – τακτική που επανέλαβε το 2019 για να επιστρέψει στην εξουσία.
Οι πολιτικοί νεκροθάφτες έσπευσαν να τον κηρύξουν τελειωμένο πριν από δύο χρόνια, μετά την αιματηρή επίθεση της Hamas στα κιμπούτς του νότιου Ισραήλ. Η κυβέρνησή του κατηγορήθηκε ευρέως για καταστροφική αποτυχία πρόληψης της επίθεσης της 7ης Οκτωβρίου, που θεωρήθηκε το σοβαρότερο κενό ασφάλειας μετά τον πόλεμο του Γιομ Κιπούρ το 1973, ο οποίος έβαλε τέλος στην καριέρα της Golda Meir.
Βουλευτικές εκλογές πρέπει να διεξαχθούν έως τον Οκτώβριο του επόμενου έτους. Το «έξυπνο χρήμα» ποντάρει σε πρόωρη κάλπη, πιθανότατα επιλογή του Netanyahu. Και παρά την 7η Οκτωβρίου και τα νομικά του προβλήματα, έχει βελτιώσει σταδιακά τη θέση του. Τα εξαιρετικά χαμηλά ποσοστά του Likud άρχισαν να ανεβαίνουν μετά τη στρατιωτική εκστρατεία κατά της Hezbollah στον Λίβανο και συνέχισαν με τον εξευτελισμό του Ιράν.
Ο Trump ενδέχεται να του έκανε και μεγάλη χάρη, πιέζοντάς τον να αποδεχθεί το σχέδιο ειρήνης για τη Γάζα και να συμφωνήσει σε κατάπαυση του πυρός. Ο Netanyahu μπόρεσε έτσι να χρησιμοποιήσει τον Trump ως άλλοθι για να σταματήσει την εκστρατεία στη Γάζα, παρακάμπτοντας τους θρησκευτικούς εθνικιστές και ακροδεξιούς εταίρους του στον θορυβώδη συνασπισμό του, που ήθελαν τη συνέχιση του πολέμου.
Οι αντίπαλοί του αντλούν παρηγοριά από το γεγονός ότι το Likud φαίνεται να μην προσεγγίζει τις 35 έδρες των προηγούμενων εκλογών. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ο δεξιός συνασπισμός του δυσκολεύεται να φτάσει τις 61 έδρες της 120μελούς Knesset. Όμως το ίδιο ισχύει και για το μπλοκ της αντιπολίτευσης. Και δημοσκόπηση του περασμένου μήνα για το Zman Yisrael έδειξε ότι ο Bibi ενισχύεται μετά την κατάπαυση του πυρός και τη συμφωνία για την απελευθέρωση ομήρων. Το Likud φαίνεται να οδεύει ξανά προς την πρωτιά.
Η καλύτερη ελπίδα των αντιπάλων του είναι να ενωθούν και να προσφέρουν στους Ισραηλινούς μια απλή επιλογή. Αυτή είναι η στρατηγική του πρώην πρωθυπουργού Naftali Bennett, που προσεγγίζει τον Gadi Eisenkot, πρώην αρχηγό των Ισραηλινών Ενόπλων Δυνάμεων, με στόχο να μετατρέψει τις εκλογές σε μονομαχία Bennett–Bibi. Έχει άραγε ο Netanyahu ακόμη ένα χαρτί στο μανίκι;
Απόδοση: 3/1
4. Ο «Viktator» της Ουγγαρίας κερδίζει ξανά
Ποιος θα στοιχημάτιζε εναντίον του Viktor Orbán και του εθνικιστικού κόμματός του, Fidesz;
Ο «Viktator» -λογοπαίγνιο μεταξύ του ονόματός του και της ουγγρικής λέξης για τον δικτάτορα- έχει κερδίσει τις τρεις τελευταίες εκλογικές αναμετρήσεις. Ο φόβος και ο τρόμος των Ευρωπαίων κεντρώων και αριστερών, που θα ήθελαν διακαώς να τον δουν να σκοντάφτει στις κάλπες του Απριλίου.
«Οι εκλογές δεν θα είναι αποκομμένες από την υπόλοιπη Ευρώπη», λέει με γέλιο ο Frank Furedi, επικεφαλής του βραχίονα στις Βρυξέλλες του κυβερνητικά υποστηριζόμενου κολλεγίου Mathias Corvinus Collegium. Προβλέπει μια τεράστια ιδεολογική σύγκρουση που θα πολώσει ακόμη περισσότερο μια ήδη βαθιά διχασμένη χώρα.
Ο Trump, οι MAGA influencers και οι σύμμαχοι του Orbán στην ομάδα Patriots for Europe είναι εξίσου αποφασισμένοι να τον δουν να παραμένει πρωθυπουργός. Αντλούν αισιοδοξία από τη νίκη του Andrej Babiš στην Τσεχία και από την εκλογή εθνικιστή προέδρου στην Πολωνία. Παρ’ όλα αυτά, ακόμη και οι πιστοί του Orbán αναγνωρίζουν ότι πρόκειται για την πιο δύσκολη εκλογική μάχη των τελευταίων 15 ετών.
Ο Péter Magyar, ευρωβουλευτής και πρώην στέλεχος του Fidesz, είναι ο βασικός αντίπαλος. Προσπαθεί να εκμεταλλευτεί τη δυσαρέσκεια για τον πληθωρισμό, τα οικονομικά προβλήματα και τα σκάνδαλα. Το φιλοδυτικό, κεντροδεξιό κόμμα του, Tisza, κινείται στήθος με στήθος με το Fidesz, ενώ ορισμένοι ανεξάρτητοι δημοσκόποι τον φέρνουν μπροστά.
Ένας στους τέσσερις Ούγγρους παραμένει αναποφάσιστος. «Λίγη πονηριά και πολλή προεκλογική εκστρατεία» μπορούν να αλλάξουν τις ισορροπίες, λέει ο αναλυτής Péter Krekó. Ο Orbán παρουσιάζει τον Magyar ως πιόνι της ΕΕ και ακόμη και ως ουκρανό πράκτορα που θέλει να σύρει τη χώρα σε πόλεμο. Θα ελπίζει ότι η λαϊκιστική, αντιευρωπαϊκή ρητορική του -με τη βοήθεια φιλικών μέσων- θα μετατοπίσει τη συζήτηση στους πολιτισμικούς πολέμους. Και μπορεί να πετύχει, ξανά.
Απόδοση: 2/1
5. Έκρηξη κρίσης στο σκιώδες τραπεζικό σύστημα
Και μια ανησυχητική σκέψη για την ανεξέλεγκτη αγορά ιδιωτικής πίστωσης και τις λεγόμενες σκιώδεις τράπεζες. Ο συνήθως μετρημένος διοικητής της Bank of England, Andrew Bailey, έχει ήδη σημάνει συναγερμό.
Τον Οκτώβριο προειδοποίησε για ομοιότητες με την κρίση του 2008, που προκλήθηκε από την αμερικανική φούσκα ακινήτων και τα επισφαλή στεγαστικά δάνεια, τα οποία «πακεταρίστηκαν» σε αδιαφανή χρηματοοικονομικά προϊόντα, μετατρέποντας τον κίνδυνο σε παγκόσμια μετάδοση.
Θα γονατίσει ξανά το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα; Οι αγορές ιδιωτικής πίστωσης έχουν γίνει βασική πηγή χρηματοδότησης για τις επιχειρήσεις, εν μέρει επειδή οι παραδοσιακές τράπεζες δεν ανέκτησαν ποτέ την όρεξη για ρίσκο μετά το 2008 και υπόκεινται σε αυστηρότερη ρύθμιση.
Τα hedge funds και τα private equity του σκιώδους τραπεζικού συστήματος κατέχουν σχεδόν το μισό των παγκόσμιων χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων, περίπου 250 τρισ. δολάρια, σύμφωνα με το Financial Stability Board των ΗΠΑ.
Το καλό νέο είναι ότι, σε αντίθεση με τις παραδοσιακές τράπεζες, δεν χρησιμοποιούν καταθέσεις καταναλωτών για μακροπρόθεσμες, μη ρευστοποιήσιμες επενδύσεις. Αντλούν κεφάλαια από επενδυτές που αποδέχονται μακροχρόνιο «κλείδωμα» των χρημάτων τους. Αυτό μειώνει τους βραχυπρόθεσμους κινδύνους – θεωρητικά.
Στην πράξη, αν η αγορά ιδιωτικής πίστωσης αναταραχθεί, θα επηρεαστούν και άλλα τμήματα του συστήματος. Και τα υπερχρεωμένα κράτη δεν θα μπορούν να οργανώσουν διασώσεις τύπου 2008, ειδικά σε εποχή εντονότερου λαϊκισμού. Επιπλέον, οι σκιώδεις τράπεζες έχουν ποντάρει βαριά στην AI – και η έκρηξη της AI ίσως αποδειχθεί φούσκα έτοιμη να σκάσει. Ίσως ήρθε η ώρα να προφυλαχθούμε.
Απόδοση: 3/1
Δημοκρατικοί εναντίον Ρεπουμπλικανών
Θα είναι εξαιρετικά δύσκολο για τους Ρεπουμπλικανούς να διατηρήσουν τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων. Το κόμμα του εν ενεργεία προέδρου σχεδόν πάντα χάνει τη Βουλή στις ενδιάμεσες εκλογές – μόνο δύο φορές από το 1938 δεν συνέβη αυτό.
Το 2002, οι Ρεπουμπλικανοί του George W. Bush ευνοήθηκαν από το κύμα συσπείρωσης μετά την 11η Σεπτεμβρίου. Το 1998, οι Δημοκρατικοί του Bill Clinton ωφελήθηκαν από την αντιδημοφιλή προσπάθεια καθαίρεσής του.
Το έργο των Δημοκρατικών δυσκολεύει το αμφιλεγόμενο redistricting που προωθεί ο Trump στο Τέξας και αλλού, αν και μέρος θα αντισταθμιστεί από αντίστοιχες κινήσεις στην Καλιφόρνια. Παρ’ όλα αυτά, με οριακή πλειοψηφία των Ρεπουμπλικανών, οι Δημοκρατικοί θεωρούνται φαβορί για να ανακτήσουν τη Βουλή, ιδίως αν η καθαρή δημοτικότητα του Trump παραμείνει αρνητική. Ενθαρρυντικό σημάδι ήταν οι νίκες τους σε κυβερνητικές εκλογές στο New Jersey και τη Virginia.
Η Γερουσία είναι διαφορετική υπόθεση. Οι Ρεπουμπλικανοί έχουν πλειοψηφία έξι εδρών και πιο ασφαλές έδαφος. Υπερασπίζονται 22 έδρες έναντι 13 των Δημοκρατικών, αλλά οι περισσότεροι θεωρούνται ασφαλείς. Μόνο ένας Ρεπουμπλικανός εκλέγεται σε πολιτεία που ψήφισε Kamala Harris, ενώ δύο Δημοκρατικοί σε πολιτείες που κέρδισε ο Trump.
Συνολικά, οι Ρεπουμπλικανοί στη Γερουσία βρίσκονται σε ισχυρότερη θέση. Για να την κερδίσουν οι Δημοκρατικοί θα απαιτούνταν ένα τεράστιο κύμα αντι-Trump διάθεσης ακόμη και στις πιο συντηρητικές πολιτείες. Δεν είναι πιθανό, αλλά έχουν συμβεί και πιο παράξενα.
Οι Δημοκρατικοί κερδίζουν τη Βουλή: απόδοση 2/1
Οι Ρεπουμπλικανοί κρατούν τη Γερουσία: απόδοση 2/1
Σχόλια αναγνωστών