Η λήξη της New START φέρνει αβεβαιότητα στις σχέσεις ΗΠΑ-Ρωσίας και στην παγκόσμια πυρηνική σταθερότητα
Ακόμη και στο αποκορύφωμα της πυρηνικής αντιπαλότητας του Ψυχρού Πολέμου, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Σοβιετική Ένωση κατάφεραν να συμφωνήσουν σε μια σειρά συνθηκών που απέτρεψαν την ανεξέλεγκτη κούρσα εξοπλισμών.
Αν και οι διαφωνίες ήταν πολλές, η Μόσχα και η Ουάσιγκτον αναγνώριζαν τη σημασία των διαπραγματεύσεων – από το 1969 μέχρι και πολύ μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991 – για τη δημιουργία ενός σταθερού και προβλέψιμου πλαισίου που περιορίζει τα πυρηνικά τους οπλοστάσια.
Τώρα, η τελευταία αμερικανορωσική συνθήκη πυρηνικών όπλων, η New START, λήγει στις 5 Φεβρουαρίου 2026 και το μέλλον της παραμένει αβέβαιο.
Οι δύο χώρες, απορροφημένες από τον πόλεμο στην Ουκρανία, δεν έχουν πραγματοποιήσει συνομιλίες για τη διαδοχή της συνθήκης.
Ο Ρώσος Πρόεδρος Vladimir Putin πρότεινε τον Σεπτέμβριο τη συνέχιση της τήρησης των ορίων της New START για 12 μήνες, περιορίζοντας τον αριθμό των αναπτυγμένων πυρηνικών κεφαλών σε 1.550 για κάθε πλευρά.
Ο Πρόεδρος Donald Trump δεν έχει ακόμη δώσει επίσημη απάντηση, και οι δυτικοί αναλυτές ασφάλειας διίστανται ως προς την αποδοχή της πρότασης.
Οι αντικρουόμενες εκτιμήσεις
Από τη μία πλευρά, η αποδοχή θα αγόραζε χρόνο για να χαραχθεί ένας δρόμος προς τα εμπρός, στέλνοντας παράλληλα ένα πολιτικό μήνυμα ότι και οι δύο πλευρές θέλουν να διατηρήσουν ένα κατάλοιπο ελέγχου των εξοπλισμών.
Από την άλλη, θα επέτρεπε στη Ρωσία να συνεχίσει την ανάπτυξη οπλικών συστημάτων εκτός του πλαισίου της New START, όπως το Burevestnik cruise missile και το Poseidon torpedo.
Ο πρώην σχεδιαστής άμυνας των ΗΠΑ, Greg Weaver, σημείωσε ότι από το 2023 η Ρωσία αρνείται να αποδεχτεί αμοιβαίες επιθεωρήσεις που θα έδιναν στην Ουάσιγκτον διαβεβαιώσεις για τη συμμόρφωση της Μόσχας με τη συνθήκη.
Η αποδοχή της πρότασης Putin θα έστελνε επίσης μήνυμα στην Κίνα ότι οι ΗΠΑ δεν θα ενισχύσουν τις στρατηγικές πυρηνικές τους δυνάμεις σε απάντηση στην ταχεία ανάπτυξη του κινεζικού οπλοστασίου, υπονομεύοντας πιθανές διαπραγματεύσεις με τη χώρα για έλεγχο όπλων.
Η δύναμη πυρός
Σύμφωνα με την Federation of American Scientists, ΗΠΑ και Ρωσία διαθέτουν περίπου 5.177 και 5.459 πυρηνικές κεφαλές αντίστοιχα, καλύπτοντας σχεδόν το 87% των πυρηνικών όπλων παγκοσμίως.
Η Κίνα, όμως, επιταχύνει το πυρηνικό της πρόγραμμα με περίπου 600 κεφαλές σήμερα και εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει τις 1.000 μέχρι το 2030.
Παράλληλα, η Ρωσία ζητά να συμπεριληφθούν στις διαπραγματεύσεις και οι πυρηνικές δυνάμεις της Βρετανίας και της Γαλλίας, κάτι που οι δύο χώρες απορρίπτουν.
Ο Nikolai Sokov, πρώην διαπραγματευτής όπλων της Σοβιετικής Ένωσης και της Ρωσίας, επισημαίνει ότι η προσπάθεια για νέα πολυμερής συνθήκη σε αυτό το περιβάλλον είναι «σχεδόν αδιέξοδη» και θα απαιτήσει πολύ χρόνο.
Μια εναλλακτική λύση, σύμφωνα με τον Sokov, θα ήταν η Ρωσία και οι ΗΠΑ να συμφωνήσουν σε διάδοχο της New START με ευέλικτα όρια κεφαλών για να ληφθεί υπόψη η ανάπτυξη της Κίνας.
Ωστόσο, η πιο άμεση προτεραιότητα είναι η μείωση του κινδύνου πυρηνικού ατυχήματος και η ενίσχυση της εμπιστοσύνης, καθώς μόνο οι ΗΠΑ και η Ρωσία διαθέτουν 24/7 γραμμή επικοινωνίας για πυρηνική κρίση, ενώ καμία ευρωπαϊκή πρωτεύουσα ή η έδρα του NATO δεν έχει αντίστοιχη απευθείας σύνδεση με τη Μόσχα.
«Αν ταυτόχρονα ξεκινήσουν και διαπραγματεύσεις για τον έλεγχο των εξοπλισμών, θα ήταν ιδανικό», σημειώνει ο Sokov, «αλλά πρέπει να κατανοήσουμε ότι η επόμενη συνθήκη θα είναι πολύ, πολύ σύνθετη και θα πάρει χρόνο.
Ο πρώτος στόχος είναι η μείωση των κινδύνων και η οικοδόμηση εμπιστοσύνης».
www.bankingnews.gr
Αν και οι διαφωνίες ήταν πολλές, η Μόσχα και η Ουάσιγκτον αναγνώριζαν τη σημασία των διαπραγματεύσεων – από το 1969 μέχρι και πολύ μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991 – για τη δημιουργία ενός σταθερού και προβλέψιμου πλαισίου που περιορίζει τα πυρηνικά τους οπλοστάσια.
Τώρα, η τελευταία αμερικανορωσική συνθήκη πυρηνικών όπλων, η New START, λήγει στις 5 Φεβρουαρίου 2026 και το μέλλον της παραμένει αβέβαιο.
Οι δύο χώρες, απορροφημένες από τον πόλεμο στην Ουκρανία, δεν έχουν πραγματοποιήσει συνομιλίες για τη διαδοχή της συνθήκης.
Ο Ρώσος Πρόεδρος Vladimir Putin πρότεινε τον Σεπτέμβριο τη συνέχιση της τήρησης των ορίων της New START για 12 μήνες, περιορίζοντας τον αριθμό των αναπτυγμένων πυρηνικών κεφαλών σε 1.550 για κάθε πλευρά.
Ο Πρόεδρος Donald Trump δεν έχει ακόμη δώσει επίσημη απάντηση, και οι δυτικοί αναλυτές ασφάλειας διίστανται ως προς την αποδοχή της πρότασης.
Οι αντικρουόμενες εκτιμήσεις
Από τη μία πλευρά, η αποδοχή θα αγόραζε χρόνο για να χαραχθεί ένας δρόμος προς τα εμπρός, στέλνοντας παράλληλα ένα πολιτικό μήνυμα ότι και οι δύο πλευρές θέλουν να διατηρήσουν ένα κατάλοιπο ελέγχου των εξοπλισμών.
Από την άλλη, θα επέτρεπε στη Ρωσία να συνεχίσει την ανάπτυξη οπλικών συστημάτων εκτός του πλαισίου της New START, όπως το Burevestnik cruise missile και το Poseidon torpedo.
Ο πρώην σχεδιαστής άμυνας των ΗΠΑ, Greg Weaver, σημείωσε ότι από το 2023 η Ρωσία αρνείται να αποδεχτεί αμοιβαίες επιθεωρήσεις που θα έδιναν στην Ουάσιγκτον διαβεβαιώσεις για τη συμμόρφωση της Μόσχας με τη συνθήκη.
Η αποδοχή της πρότασης Putin θα έστελνε επίσης μήνυμα στην Κίνα ότι οι ΗΠΑ δεν θα ενισχύσουν τις στρατηγικές πυρηνικές τους δυνάμεις σε απάντηση στην ταχεία ανάπτυξη του κινεζικού οπλοστασίου, υπονομεύοντας πιθανές διαπραγματεύσεις με τη χώρα για έλεγχο όπλων.
Η δύναμη πυρός
Σύμφωνα με την Federation of American Scientists, ΗΠΑ και Ρωσία διαθέτουν περίπου 5.177 και 5.459 πυρηνικές κεφαλές αντίστοιχα, καλύπτοντας σχεδόν το 87% των πυρηνικών όπλων παγκοσμίως.
Η Κίνα, όμως, επιταχύνει το πυρηνικό της πρόγραμμα με περίπου 600 κεφαλές σήμερα και εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει τις 1.000 μέχρι το 2030.
Παράλληλα, η Ρωσία ζητά να συμπεριληφθούν στις διαπραγματεύσεις και οι πυρηνικές δυνάμεις της Βρετανίας και της Γαλλίας, κάτι που οι δύο χώρες απορρίπτουν.
Ο Nikolai Sokov, πρώην διαπραγματευτής όπλων της Σοβιετικής Ένωσης και της Ρωσίας, επισημαίνει ότι η προσπάθεια για νέα πολυμερής συνθήκη σε αυτό το περιβάλλον είναι «σχεδόν αδιέξοδη» και θα απαιτήσει πολύ χρόνο.
Μια εναλλακτική λύση, σύμφωνα με τον Sokov, θα ήταν η Ρωσία και οι ΗΠΑ να συμφωνήσουν σε διάδοχο της New START με ευέλικτα όρια κεφαλών για να ληφθεί υπόψη η ανάπτυξη της Κίνας.
Ωστόσο, η πιο άμεση προτεραιότητα είναι η μείωση του κινδύνου πυρηνικού ατυχήματος και η ενίσχυση της εμπιστοσύνης, καθώς μόνο οι ΗΠΑ και η Ρωσία διαθέτουν 24/7 γραμμή επικοινωνίας για πυρηνική κρίση, ενώ καμία ευρωπαϊκή πρωτεύουσα ή η έδρα του NATO δεν έχει αντίστοιχη απευθείας σύνδεση με τη Μόσχα.
«Αν ταυτόχρονα ξεκινήσουν και διαπραγματεύσεις για τον έλεγχο των εξοπλισμών, θα ήταν ιδανικό», σημειώνει ο Sokov, «αλλά πρέπει να κατανοήσουμε ότι η επόμενη συνθήκη θα είναι πολύ, πολύ σύνθετη και θα πάρει χρόνο.
Ο πρώτος στόχος είναι η μείωση των κινδύνων και η οικοδόμηση εμπιστοσύνης».
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών