Νέα επιστημονικά μοντέλα δείχνουν ότι οι βροχοπτώσεις στη Σαχάρα ενδέχεται να αυξηθούν έως και 75% μέχρι το τέλος του αιώνα. Αν και αυτό ακούγεται θετικό, οι ειδικοί προειδοποιούν για αποσταθεροποιητικές συνέπειες: πλημμύρες, διάβρωση, κλιματικές ανισορροπίες και κοινωνικές αναταράξεις σε ολόκληρη την Αφρική
Το αφρικανικό κλίμα ενδέχεται να αλλάξει πολύ πιο ριζικά απ’ όσο πιστευόταν μέχρι σήμερα.
Νέες επιστημονικές προβλέψεις δείχνουν απότομη αύξηση των βροχοπτώσεων στη Σαχάρα, μια περιοχή που για δεκαετίες θεωρείται συνώνυμο της απόλυτης ξηρασίας.
Αν και αυτό μοιάζει αρχικά με καλό νέο, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι οι συνέπειες μπορεί να αποδειχθούν αποσταθεροποιητικές για ολόκληρη την ήπειρο, σύμφωνα με το Science&Vie.
Kλιματικής ανατροπής
Η κλιματική ισορροπία της Αφρικής ήταν ανέκαθεν εύθραυστη, ανάμεσα σε χρόνιες ελλείψεις νερού και εποχικές βροχοπτώσεις.
Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2025 στο περιοδικό npj Climate and Atmospheric Science, αυτή η ισορροπία θα μπορούσε να διαταραχθεί πολύ ταχύτερα απ’ όσο αναμενόταν.
Επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Illinois στο Chicago κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι βροχοπτώσεις στη Σαχάρα θα μπορούσαν να αυξηθούν έως και 75% μέχρι το τέλος του 21ου αιώνα!
Το συμπέρασμα βασίζεται στην ανάλυση 40 κλιματικών μοντέλων και καλύπτει τόσο μετριοπαθή όσο και ακραία σενάρια εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου (SSP2-4.5 και SSP5-8.5).
Και στις δύο περιπτώσεις, η τάση είναι σαφής: το κλίμα της Αφρικής γίνεται αισθητά πιο υγρό.
Γιατί μπορεί να βρέξει στην έρημο
Η άνοδος της παγκόσμιας θερμοκρασίας αυξάνει την ικανότητα της ατμόσφαιρας να συγκρατεί υγρασία. Αυτό οδηγεί σε ισχυρότερες ροές υγρού αέρα από τον Ατλαντικό και τον Ινδικό Ωκεανό, επηρεάζοντας άμεσα τους αφρικανικούς μουσώνες.
Οι αλλαγές αυτές δεν περιορίζονται στη Σαχάρα, αλλά επεκτείνονται και σε άλλες περιοχές της ηπείρου.
Οι προβλέψεις δείχνουν ότι η κεντρική και η νότια Αφρική ενδέχεται να δεχθούν 17–25% περισσότερες βροχοπτώσεις, ενώ το άκρο νότιο τμήμα της ηπείρου, αντίθετα, κινδυνεύει με ελαφρά μείωση.
Η αντίθεση αυτή υπογραμμίζει την πολυπλοκότητα του ατμοσφαιρικού συστήματος, όπου η θέρμανση δεν επιφέρει ομοιόμορφα αποτελέσματα.
«Επανενεργοποίηση» του νερού στη Σαχάρα
Ομάδα υπό τον μεταδιδακτορικό ερευνητή Thierry Ndetasiina Taguela από το Πανεπιστήμιο του Illinois συνέκρινε κλιματικά δεδομένα της περιόδου 1965–2014 με προβολές έως το 2099.
Τα μοντέλα αποκάλυψαν έναν διπλό μηχανισμό: η άνοδος της θερμοκρασίας ενισχύει τη συμπύκνωση και τη μεταφορά αέρα (convection), αυξάνοντας τη συχνότητα και την ένταση των βροχοπτώσεων.
Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιεύθηκαν από το SciTechDaily, οι αλλαγές στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία παίζουν καθοριστικό ρόλο.
Η θέρμανση μετατοπίζει τα κύτταρα Hadley – τεράστια ρεύματα αέρα που ρυθμίζουν τις τροπικές βροχοπτώσεις. Η βόρεια μετακίνησή τους συμβάλλει στην «ύγρανση» της Σαχάρας.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι πάνω από 70% των μελλοντικών βροχοπτώσεων στην περιοχή θα είναι έντονες και θα συνοδεύονται από έντονη καταιγίδα.
Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε προσωρινή μετατροπή των παρυφών της ερήμου σε ημιάνυδρες ζώνες ή ακόμη και σε περιοχές που θυμίζουν σαβάνα.
«Πράσινη Σαχάρα»: ευλογία ή νέα απειλή;
Η ιδέα μιας «πρασινισμένης» Σαχάρας γοήτευε ανέκαθεν τη φαντασία, ωστόσο οι επιστήμονες προειδοποιούν να μην εξιδανικεύεται αυτό το σενάριο.
Τα εδαφικά στρώματα της ερήμου δεν είναι κατάλληλα για απορρόφηση νερού. Η υπερβολική βροχόπτωση μπορεί να προκαλέσει γρήγορη απορροή, πλημμύρες και ενισχυμένη διάβρωση.
Επιπλέον, οι υψηλές θερμοκρασίες θα επιταχύνουν την εξάτμιση, καθιστώντας τον υδρολογικό κύκλο ασταθή και δύσκολο στην πρόβλεψη.
Αντί για βιώσιμη «πράσινη» μετάβαση, η περιοχή μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με εναλλαγές ξηρασίας και καταστροφικών καταιγίδων.
Συνέπειες για οικοσυστήματα και κοινωνίες
Δεν αφορά μόνο τη Σαχάρα. Δισεκατομμύρια άνθρωποι στην ήπειρο εξαρτώνται από τις βροχοπτώσεις. Ακόμη και μια μετατόπιση των μουσώνων κατά λίγες εβδομάδες μπορεί να διαταράξει τη γεωργία, τις μετακινήσεις ζώων και την πρόσβαση σε πόσιμο νερό.
Ορισμένες περιοχές του Σαχέλ ενδέχεται να ωφεληθούν από την αποκατάσταση βοσκοτόπων. Αντίθετα, η νοτιοδυτική Αφρική προβλέπεται να χάσει έως και 5% των βροχοπτώσεών της.
Έτσι, η υπερθέρμανση δεν αυξάνει παντού τη διαθεσιμότητα νερού, αλλά εντείνει τις περιφερειακές ανισορροπίες.
Η επερχόμενη «υγρή» Σαχάρα δεν αποτελεί κατ’ ανάγκη ευλογία. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι οι ακραίες μεταβολές στις βροχοπτώσεις μπορεί να πυροδοτήσουν περιβαλλοντικές καταστροφές και κοινωνικές κρίσεις, καθιστώντας την κλιματική αλλαγή έναν από τους μεγαλύτερους αποσταθεροποιητικούς παράγοντες για την Αφρική στον 21ο αιώνα.
www.bankingnews.gr
Νέες επιστημονικές προβλέψεις δείχνουν απότομη αύξηση των βροχοπτώσεων στη Σαχάρα, μια περιοχή που για δεκαετίες θεωρείται συνώνυμο της απόλυτης ξηρασίας.
Αν και αυτό μοιάζει αρχικά με καλό νέο, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι οι συνέπειες μπορεί να αποδειχθούν αποσταθεροποιητικές για ολόκληρη την ήπειρο, σύμφωνα με το Science&Vie.
Kλιματικής ανατροπής
Η κλιματική ισορροπία της Αφρικής ήταν ανέκαθεν εύθραυστη, ανάμεσα σε χρόνιες ελλείψεις νερού και εποχικές βροχοπτώσεις.
Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2025 στο περιοδικό npj Climate and Atmospheric Science, αυτή η ισορροπία θα μπορούσε να διαταραχθεί πολύ ταχύτερα απ’ όσο αναμενόταν.
Επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Illinois στο Chicago κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι οι βροχοπτώσεις στη Σαχάρα θα μπορούσαν να αυξηθούν έως και 75% μέχρι το τέλος του 21ου αιώνα!
Το συμπέρασμα βασίζεται στην ανάλυση 40 κλιματικών μοντέλων και καλύπτει τόσο μετριοπαθή όσο και ακραία σενάρια εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου (SSP2-4.5 και SSP5-8.5).
Και στις δύο περιπτώσεις, η τάση είναι σαφής: το κλίμα της Αφρικής γίνεται αισθητά πιο υγρό.
Γιατί μπορεί να βρέξει στην έρημο
Η άνοδος της παγκόσμιας θερμοκρασίας αυξάνει την ικανότητα της ατμόσφαιρας να συγκρατεί υγρασία. Αυτό οδηγεί σε ισχυρότερες ροές υγρού αέρα από τον Ατλαντικό και τον Ινδικό Ωκεανό, επηρεάζοντας άμεσα τους αφρικανικούς μουσώνες.
Οι αλλαγές αυτές δεν περιορίζονται στη Σαχάρα, αλλά επεκτείνονται και σε άλλες περιοχές της ηπείρου.
Οι προβλέψεις δείχνουν ότι η κεντρική και η νότια Αφρική ενδέχεται να δεχθούν 17–25% περισσότερες βροχοπτώσεις, ενώ το άκρο νότιο τμήμα της ηπείρου, αντίθετα, κινδυνεύει με ελαφρά μείωση.
Η αντίθεση αυτή υπογραμμίζει την πολυπλοκότητα του ατμοσφαιρικού συστήματος, όπου η θέρμανση δεν επιφέρει ομοιόμορφα αποτελέσματα.
«Επανενεργοποίηση» του νερού στη Σαχάρα
Ομάδα υπό τον μεταδιδακτορικό ερευνητή Thierry Ndetasiina Taguela από το Πανεπιστήμιο του Illinois συνέκρινε κλιματικά δεδομένα της περιόδου 1965–2014 με προβολές έως το 2099.
Τα μοντέλα αποκάλυψαν έναν διπλό μηχανισμό: η άνοδος της θερμοκρασίας ενισχύει τη συμπύκνωση και τη μεταφορά αέρα (convection), αυξάνοντας τη συχνότητα και την ένταση των βροχοπτώσεων.
Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσιεύθηκαν από το SciTechDaily, οι αλλαγές στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία παίζουν καθοριστικό ρόλο.
Η θέρμανση μετατοπίζει τα κύτταρα Hadley – τεράστια ρεύματα αέρα που ρυθμίζουν τις τροπικές βροχοπτώσεις. Η βόρεια μετακίνησή τους συμβάλλει στην «ύγρανση» της Σαχάρας.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι πάνω από 70% των μελλοντικών βροχοπτώσεων στην περιοχή θα είναι έντονες και θα συνοδεύονται από έντονη καταιγίδα.
Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε προσωρινή μετατροπή των παρυφών της ερήμου σε ημιάνυδρες ζώνες ή ακόμη και σε περιοχές που θυμίζουν σαβάνα.
«Πράσινη Σαχάρα»: ευλογία ή νέα απειλή;
Η ιδέα μιας «πρασινισμένης» Σαχάρας γοήτευε ανέκαθεν τη φαντασία, ωστόσο οι επιστήμονες προειδοποιούν να μην εξιδανικεύεται αυτό το σενάριο.
Τα εδαφικά στρώματα της ερήμου δεν είναι κατάλληλα για απορρόφηση νερού. Η υπερβολική βροχόπτωση μπορεί να προκαλέσει γρήγορη απορροή, πλημμύρες και ενισχυμένη διάβρωση.
Επιπλέον, οι υψηλές θερμοκρασίες θα επιταχύνουν την εξάτμιση, καθιστώντας τον υδρολογικό κύκλο ασταθή και δύσκολο στην πρόβλεψη.
Αντί για βιώσιμη «πράσινη» μετάβαση, η περιοχή μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπη με εναλλαγές ξηρασίας και καταστροφικών καταιγίδων.
Συνέπειες για οικοσυστήματα και κοινωνίες
Δεν αφορά μόνο τη Σαχάρα. Δισεκατομμύρια άνθρωποι στην ήπειρο εξαρτώνται από τις βροχοπτώσεις. Ακόμη και μια μετατόπιση των μουσώνων κατά λίγες εβδομάδες μπορεί να διαταράξει τη γεωργία, τις μετακινήσεις ζώων και την πρόσβαση σε πόσιμο νερό.
Ορισμένες περιοχές του Σαχέλ ενδέχεται να ωφεληθούν από την αποκατάσταση βοσκοτόπων. Αντίθετα, η νοτιοδυτική Αφρική προβλέπεται να χάσει έως και 5% των βροχοπτώσεών της.
Έτσι, η υπερθέρμανση δεν αυξάνει παντού τη διαθεσιμότητα νερού, αλλά εντείνει τις περιφερειακές ανισορροπίες.
Η επερχόμενη «υγρή» Σαχάρα δεν αποτελεί κατ’ ανάγκη ευλογία. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι οι ακραίες μεταβολές στις βροχοπτώσεις μπορεί να πυροδοτήσουν περιβαλλοντικές καταστροφές και κοινωνικές κρίσεις, καθιστώντας την κλιματική αλλαγή έναν από τους μεγαλύτερους αποσταθεροποιητικούς παράγοντες για την Αφρική στον 21ο αιώνα.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών