Οι «γκουρού» του διαδικτύου στο μικροσκόπιο της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς - Τι αποκαλύπτει η ανάλυση της Edison

Μεγάλη είναι η προσπάθεια τόσο της Ευρωπαϊκής Αρχής όσο και της Ελληνικής Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς να προστατεύσει τους επενδυτές από όσους παρουσιάζονται εδώ και αρκετούς μήνες στα social media ως ειδήμονες περί μετοχών και κρυπτονομισμάτων.
Αρκετές και οι αναφορές από το ΒΝ σε μία προσπάθεια να συμβάλει στην προσπάθεια που γίνεται ώστε να μην χάνουν ανυποψίαστοι επενδυτές τα χρήματά τους.
Όσοι παρακολουθούν σχετικές αναφορές, οι λεγόμενοι Finfluencers παρουσιάζονται ως ειδικοί και προτείνουν μετοχές και άλλα περιουσιακά στοιχεία, μιλώντας με πειθώ, λες και γνωρίζουν τα πάντα. Πολλοί μόλις άρχισαν να γίνονται γνωστοί, άρχισαν να ζητάνε χρήματα ή δημιούργησαν κάποια πλατφόρμα όπου από εκεί όποιος ήθελε, με το αζημίωτο, μάθαινε όλα τα «μυστικά».
Μάλιστα η επίδραση που έχουν στους επενδυτές παγκοσμίως είναι μεγάλη που μέχρι και η Edison δημοσίευσε ανάλυση, ώστε να δείξει αν τελικά οι προτάσεις τους προσφέρουν αποδόσεις ή όχι, προχωρώντας σε μία πολύ αναλυτική προσέγγιση.

Προσοχή συστήνει η Κεφαλαιαγορά

«Η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς επανέρχεται στο θέμα και σημειώνει πως η προώθηση ενός χρηματοπιστωτικού προϊόντος ή μιας χρηματοπιστωτικής υπηρεσίας δεν μοιάζει με την προώθηση υποδημάτων ή ρολογιών.
Ενδέχεται να έχει σημαντικές αρνητικές οικονομικές συνέπειες για τους ακόλουθούς σας. Χρειάζεται να λαμβάνετε επιπλέον προληπτικά μέτρα».
Ακόμη και αν δεν είστε τραπεζίτης ή επαγγελματίας του χρηματοπιστωτικού τομέα, φέρετε ευθύνη για τις αναρτήσεις που κάνετε.
Οι παραπλανητικές ή απερίσκεπτες αναρτήσεις μπορεί να είναι επιζήμιες για τους ακόλουθούς σας και θα μπορούσατε να θεωρηθείτε νομικά υπεύθυνοι για τυχόν δυσμενή αποτελέσματα για τους καταναλωτές, λέει στην οδηγία της η ESMA.

Αν πληρώνεστε για διαφήμιση να το λέτε

Εάν λαμβάνετε χρήματα, δώρα ή προνόμια για να προωθήσετε κάτι, μην το αποκρύπτετε —να το λέτε ξεκάθαρα, αναφέρει η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς και μάλιστα όχι στα ψιλά γράμματα. Όχι μόνο σε hashtags.
Να χρησιμοποιείτε λέξεις όπως «ad», «paid partnership» ή «sponsored» ή το ενσωματωμένο μπάνερ «ad» της πλατφόρμας. Επίσης, αν ήδη επενδύετε σε κάτι για το οποίο κάνετε ανάρτηση ή αν θα μπορούσατε να έχετε όφελος αν το αγοράσουν άλλοι —να το αναφέρετε και αυτό.

Ο κίνδυνος αυτά που λέτε να θεωρηθούν επενδυτικές συμβουλές

Σε άλλο σημείο της οδηγίας αναφέρεται πως το να λέει κάποιος στους ανθρώπους σε τι να επενδύσουν —ή τι να αποφύγουν— μπορεί να θεωρηθεί επενδυτική συμβουλή.
Αν κάποιος θέλει να κάνει τέτοιες συστάσεις θα χρειαστεί άδεια από την αρμόδια εθνική αρχή της χώρας του.
Επομένως, εάν δεν είναι κάποιος πιστοποιημένος ή δεν διαθέτει άδεια παροχής επενδυτικών συμβουλών, δεν πρέπει να δίνει εξατομικευμένες συστάσεις σχετικά με το τι θα πρέπει να αγοράσει, να πουλήσει ή να διακρατήσει κάποιος.
Βέβαια, μέχρι σήμερα ξέραμε πως για να εργαστείς σε χρηματιστηριακή εταιρεία χρειάζεσαι πιστοποίηση.
Δηλαδή, αν κάποιος έχει πτυχίο πανεπιστημίου στα χρηματοοικονομικά δεν μπορεί να λέει την άποψή του; Πρέπει να δώσει και εξετάσεις στην Κεφαλαιαγορά;
Θα μπορούσε να υπογράφει ισολογισμούς, να κάνει εκτιμήσεις ακινήτων αλλά για εταιρείες που μπορεί να αναλύσει ισολογισμούς, χρειάζεται και άλλη πιστοποίηση που φυσικά δεν μπορεί να θεωρηθεί ανώτερη από ένα εκπαιδευτικό ίδρυμα;

Τα ευρήματα της Edison

Στην ανάλυσή της η Edison αναφέρει πως οι οικονομικοί influencers, ή «finfluencers», είναι δημιουργοί περιεχομένου που μοιράζονται επενδυτικές συμβουλές, σχόλια για την αγορά και συμβουλές για τα προσωπικά οικονομικά σε πλατφόρμες κοινωνικών μέσων όπως το TikTok, το Instagram και το YouTube.
Πολλοί finfluencers προσφέρουν πραγματική αξία βελτιώνοντας τη χρηματοοικονομική παιδεία. Δημιουργοί από το Ηνωμένο Βασίλειο, όπως ο Mark Tilbury, ο οποίος χρησιμοποιεί χιούμορ και σκετς για να διδάξει στρατηγικές δημιουργίας πλούτου στους περισσότερους από επτά εκατομμύρια συνδρομητές του στο YouTube, και η Andreea Ion και ο Jamie Galvin από το Stocks and Savings, οι οποίοι απομυθοποιούν τις επενδύσεις για τους νέους καταγράφοντας το δικό τους ταξίδι προς την οικονομική ανεξαρτησία, έχουν δημιουργήσει ένα σημαντικό κοινό μεταφράζοντας πολύπλοκες χρηματοοικονομικές έννοιες σε κατανοητό περιεχόμενο.
Άλλοι, όπως οι Aash Thapa, Nischa Shah και Cameron Smith (cazzatime), επικεντρώνονται στην ενδυνάμωση των νεότερων ή λιγότερο έμπειρων επενδυτών με τις βασικές αρχές του προϋπολογισμού, της φορολογίας και των μακροπρόθεσμων επενδύσεων. Αυτοί οι εκπαιδευτικοί βοηθούν στη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ της πλήρους άγνοιας και της αυτοπεποίθησης για την είσοδο στην αγορά.

Γιατί οι finfluencers έχουν γίνει τόσο δημοφιλείς;

Ο όρος εμφανίστηκε στα τέλη της δεκαετίας του 2010, όταν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης άρχισαν να «δημοκρατικοποιούν» την πρόσβαση σε χρηματοοικονομικές πληροφορίες που για πολύ καιρό ήταν κλειδωμένες πίσω από θεσμικά paywalls ή θαμμένες σε εκθέσεις γεμάτες ορολογία.
Οι finfluencers βοήθησαν στην κατάρριψη αυτών των φραγμών, καθιστώντας τη χρηματοοικονομική πληροφόρηση προσιτή, κατανοητή και διασκεδαστική.
H στροφή προς την εκπαίδευση με πρωτοστάτες τους finfluencers επιταχύνθηκε κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, όταν η δραστηριότητα του λιανικού εμπορίου αυξήθηκε κατακόρυφα, καθώς τα άτομα που βρισκόταν σε καραντίνα αναζητούσαν νέες πηγές εισοδήματος και χόμπι.
Παρουσιάζοντας τη χρηματοοικονομική εκπαίδευση με τη γλώσσα του διαδικτύου, οι finfluencers μπορούν να μοιραστούν τις χρηματοοικονομικές γνώσεις τους με μια γενιά που, διαφορετικά, θα είχε αποκλειστεί από τις ευκαιρίες δημιουργίας πλούτου.
Μια έρευνα που διεξήχθη από την Αρχή Χρηματοοικονομικής Συμπεριφοράς (FCA) διαπίστωσε ότι το 85% των ατόμων ηλικίας 18 έως 40 ετών στο Ηνωμένο Βασίλειο χρησιμοποιούν πλέον τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να ενημερώνονται σχετικά με επενδυτικές αποφάσεις και σχεδόν τα δύο τρίτα (62%) των ατόμων ηλικίας 18 έως 29 ετών ακολουθούν finfluencers.

Ποιοι είναι οι κίνδυνοι που ενέχει η εφαρμογή των συμβουλών των finfluencers;

Οι finfluencers κερδίζουν χρήματα από την προσοχή που προσελκύουν, όχι από την επιτυχία των επενδύσεων.
Τα έσοδά τους προέρχονται συνήθως από διαφημίσεις, χορηγίες, προμήθειες από συνεργάτες και πωλήσεις μαθημάτων, πράγμα που σημαίνει ότι η διατήρηση του ενδιαφέροντος του κοινού είναι συχνά πιο σημαντική από την επίτευξη σταθερών αποδόσεων.
Μια μελέτη του 2025 με τίτλο VideoConviction αξιολόγησε χιλιάδες συστάσεις μετοχών των finfluencers χρησιμοποιώντας πολυτροπική ανάλυση του περιεχομένου βίντεο.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι, αν και οι finfluencers συχνά εξέφραζαν μεγάλη πεποίθηση για τις επιλογές τους, αυτή η εμπιστοσύνη είχε ελάχιστη σχέση με την επακόλουθη απόδοση των μετοχών.
Στην πραγματικότητα, το να στοιχηματίζεις ενάντια σε αυτές τις συστάσεις «υπερέβη το S&P 500 κατά 6,8% σε ετήσιες αποδόσεις».
Αναλύοντας τις συστάσεις για μετοχές από περισσότερους από 29.000 finfluencers, μια ερευνητική μελέτη του Swiss Finance Institute διαπίστωσε ότι πολλοί δημοφιλείς stock-pickers επέδειξαν αρνητικές δεξιότητες, πράγμα που σημαίνει ότι όσοι ακολουθούσαν τις συμβουλές τους συχνά αποκόμιζαν χειρότερες αποδόσεις (-2,3%) από ό,τι αν είχαν επιλέξει τυχαία.
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι finfluencers με τους περισσότερους ακόλουθους δεν ήταν εκείνοι με τα καλύτερα αποτελέσματα, αλλά εκείνοι που παρήγαγαν το πιο ελκυστικό περιεχόμενο.

Η άποψη της Edison

Οι finfluencers έχουν αλλάξει μόνιμα το τοπίο των χρηματοοικονομικών πληροφοριών, κυρίως προς το καλύτερο όσον αφορά την προσβασιμότητα.
Ωστόσο, η ψυχαγωγική αξία και η ποιότητα των επενδύσεων δεν είναι το ίδιο πράγμα.
Η πιο αποτελεσματική προσέγγιση για τους ιδιώτες επενδυτές είναι να απολαμβάνουν το ελκυστικό περιεχόμενο που παράγουν οι finfluencers, επαληθεύοντας παράλληλα τα γεγονότα μέσω έρευνας θεσμικού επιπέδου.
Η βασική αρχή παραμένει αμετάβλητη:
Η ποιοτική έρευνα επενδύσεων απαιτεί εξειδίκευση, διαφάνεια και υπευθυνότητα.
Σε μια εποχή όπου οποιοσδήποτε διαθέτει smartphone μπορεί να μεταδίδει επενδυτικές συμβουλές σε εκατομμύρια ανθρώπους, η ικανότητα κριτικής αξιολόγησης των πηγών έχει καταστεί απαραίτητη επενδυτική δεξιότητα. Αυτοί που θα ευημερήσουν θα είναι οι επενδυτές που συνδυάζουν την προσβασιμότητα των σύγχρονων χρηματοοικονομικών μέσων με την πειθαρχία της παραδοσιακής επενδυτικής ανάλυσης.

Γιώργος Κατικάς
george.katikas@gmail.com
www.bankingnews.gr