Άδεια δεξαμενόπλοια και κλειστές πηγές... Γιατί η πετρελαϊκή κρίση λόγω του πολέμου στο Ιράν δεν έχει τελειώσει
Ο πόλεμος των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ κατά του Ιράν έχει αφαιρέσει εκατοντάδες εκατομμύρια βαρέλια από τις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου.
Και μπορεί μετά από 40 ημέρες συγκρούσεων, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν να συμφώνησαν σε κατάπαυση του πυρός διάρκειας δύο εβδομάδων, αλλά το μέγεθος της διαταραχής είναι τεράστιο.
Οι διαπραγματεύσεις αναμένεται να ξεκινήσουν την Παρασκευή 10 Απριλίου 2026 στην πρωτεύουσα του Πακιστάν, Ισλαμαμπάντ, με ένα από τα βασικά σημεία της πρότασης του Ιράν να είναι η επανέναρξη της ναυσιπλοΐας μέσω των Στενών του Hormuz, από όπου σε καιρό ειρήνης διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Ωστόσο, η δίοδος αυτή παρέμεινε ουσιαστικά κλειστή σχεδόν από την έναρξη του πολέμου, προκαλώντας εκτίναξη των διεθνών τιμών ενέργειας.
Μόνο 4 πλοία πέρασαν σε μία ημέρα
Μόνο τέσσερα πλοία έλαβαν άδεια να περάσουν από το Στενό του Hormuz στις 8 Απριλίου 2026, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η Wall Street Journal, καταγράφοντας τον χαμηλότερο αριθμό που έχει σημειωθεί για τον Απρίλιο.
Όπως μετέδωσε το πρακτορείο ειδήσεων Tasnim, η Ιράν ζητά από τα πλοία να καταβάλουν εκ των προτέρων τα τέλη διέλευσης χρησιμοποιώντας είτε κρυπτονόμισμα είτε το κινεζικό γιουάν.
Η εξέλιξη αυτή υπογραμμίζει την αυξημένη πίεση στις ναυτιλιακές ροές του Περσικού Κόλπου και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η διεθνής ναυτιλία εν μέσω γεωπολιτικής έντασης.
Η άνοδος των τιμών
Σε αυτό το πλαίσιο, το Al Jazeera αποτύπωσε οπτικά το μέγεθος αυτής της διαταραχής.
Μετά την ανακοίνωση της εκεχειρίας, οι τιμές του πετρελαίου — που για μεγάλο μέρος της σύγκρουσης παρέμεναν πάνω από τα 110 δολάρια — υποχώρησαν στα 92 δολάρια την Τετάρτη, 8 Απριλίου.
Τις τελευταίες έξι εβδομάδες, περισσότερες από 100 χώρες αύξησαν τις τιμές στα πρατήρια καυσίμων.
Πολλές κυβερνήσεις, κυρίως στην Ασία, κήρυξαν εθνικές καταστάσεις έκτακτης ανάγκης στον ενεργειακό τομέα και επέβαλαν αυστηρά μέτρα περιορισμού της κατανάλωσης, όπως τηλεργασία, συντομότερες εργάσιμες εβδομάδες, δελτίο καυσίμων και απαγορεύσεις κυκλοφορίας.
Συνεχιζόμενη αβεβαιότητα και περιορισμοί στην εφοδιαστική αλυσίδα
Παρότι η επαναλειτουργία των Στενών του Hormuz προσφέρει μια κρίσιμη «βαλβίδα αποσυμπίεσης» για την ενεργειακή αγορά, οι καθυστερήσεις στην επανεκκίνηση της παραγωγής και των μεταφορών σημαίνουν ότι η κρίση απέχει πολύ από το τέλος της.
Για να συνεχίσουν να επιχειρούν τα πλοία, απαιτείται σαφήνεια ως προς τις συνθήκες ασφάλειας κατά τη διάρκεια της δίμηνης εκεχειρίας.
Ακόμη και με την επαναλειτουργία της θαλάσσιας οδού, θα χρειαστούν εβδομάδες μέχρι τα μεγάλα δεξαμενόπλοια —που βρίσκονται διάσπαρτα σε αποστάσεις χιλιάδων μιλίων— να επιστρέψουν στον Περσικό Κόλπο για να φορτώσουν τα εκατομμύρια βαρέλια που παραμένουν αποθηκευμένα σε μεγάλες εγκαταστάσεις.
Καθώς ελάχιστα πλοία μπορούν να φορτώσουν ή να εκφορτώσουν και οι χερσαίες εγκαταστάσεις αποθήκευσης έχουν γεμίσει, οι παραγωγοί άρχισαν να κλείνουν πετρελαιοπηγές, οδηγώντας σε κατακόρυφη πτώση της παραγωγής στην περιοχή, παρά τις προσπάθειες διοχέτευσης περιορισμένων ποσοτήτων μέσω αγωγών.
Η επανεκκίνηση των γεωτρήσεων δεν είναι μια απλή διαδικασία· είναι δαπανηρή και τεχνικά απαιτητική.
Οικονομολόγοι και ειδικοί στον αγροτικό τομέα προειδοποιούν ότι οι πραγματικές επιπτώσεις στις τιμές των τροφίμων θα διατηρηθούν καθ’ όλη τη διάρκεια του 2026 και πιθανότατα και μέσα στο 2027.
Παράλληλα, θα χρειαστούν χρόνια για να αποκατασταθούν οι ενεργειακές υποδομές στον Κόλπο που υπέστησαν ζημιές ή καταστράφηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Πόσο πετρέλαιο χάθηκε λόγω του πολέμου
Σύμφωνα με δεδομένα ναυτιλιακών ροών της εταιρείας Kpler, τα οποία ανέλυσε η ομάδα Open Source του Al Jazeera, οι συνδυασμένες εξαγωγές από το Ιράκ, το Κουβέιτ, το Ομάν, το Κατάρ, τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα μειώθηκαν από 469 εκατομμύρια βαρέλια τον Φεβρουάριο σε 263 εκατομμύρια τον Μάρτιο — πτώση 206 εκατομμυρίων βαρελιών ή 44%.
Η μείωση ήταν απότομη αλλά άνιση μεταξύ των έξι χωρών, με ορισμένες να πλήττονται πολύ περισσότερο, ανάλογα με τη γεωγραφική θέση των λιμανιών τους και τη διαθεσιμότητα εναλλακτικών αγωγών.
Ποιοι παραγωγοί επλήγησαν περισσότερο
Το Ιράκ κατέγραψε τη μεγαλύτερη πτώση, με τις εξαγωγές αργού να μειώνονται κατά 82%, από 94 εκατομμύρια βαρέλια τον Φεβρουάριο σε μόλις 17 εκατομμύρια τον Μάρτιο.
Το Κουβέιτ και το Κατάρ έχασαν περίπου τα τρία τέταρτα των αποστολών τους, με πτώση 75% και 70% αντίστοιχα.
Η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα σημείωσαν μικρότερη αναλογική μείωση —34% και 26% αντίστοιχα— εν μέρει χάρη στη χρήση πλωτών αποθηκευτικών μέσων και αγωγών που παρακάμπτουν τα Στενά του Hormuz.
Το Ομάν αποτέλεσε την εξαίρεση, καθώς πολλά από τα λιμάνια του βρίσκονται εκτός των Στενών.
Οι εξαγωγές του αυξήθηκαν κατά 16%, από 25 σε 29 εκατομμύρια βαρέλια, συμβάλλοντας ωστόσο μόνο περιορισμένα στην κάλυψη του συνολικού ελλείμματος.
Πόσα δεξαμενόπλοια αντιστοιχούν σε 206 εκατομμύρια βαρέλια
Τα 206 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου που χάθηκαν από την αρχή του πολέμου θα μπορούσαν να γεμίσουν περίπου 103 υπερδεξαμενόπλοια τύπου VLCC (Very Large Crude Carriers), τα οποία αποτελούν τη «ραχοκοκαλιά» των παγκόσμιων μεταφορών ενέργειας.
Τα VLCC είναι από τα μεγαλύτερα πλοία στον κόσμο και μπορούν να μεταφέρουν περίπου δύο εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου.
Μόνο τα ακόμη μεγαλύτερα ULCC (Ultra Large Crude Carriers) τα ξεπερνούν, με χωρητικότητα περίπου τριών εκατομμυρίων βαρελιών.
Τα ULCC είναι λιγότερο διαδεδομένα, καθώς το μεγάλο βύθισμά τους —τουλάχιστον 24 μέτρα— τα καθιστά ακατάλληλα για πολλά λιμάνια και θαλάσσιες οδούς παγκοσμίως.
Πόσο μεγάλα είναι τα VLCC
Για λόγους σύγκρισης, ένα VLCC φτάνει σχεδόν τα 330 μέτρα σε μήκος, όσο περίπου το ύψος του Πύργου του Άιφελ στο Παρίσι.
Αν και υπάρχουν κρουαζιερόπλοια με μεγαλύτερο μήκος, τα VLCC είναι τα μεγαλύτερα όσον αφορά το εκτόπισμα και τη μεταφορική ικανότητα.
Το πλάτος τους κυμαίνεται συνήθως μεταξύ 50 και 60 μέτρων, ενώ όταν είναι πλήρως φορτωμένα έχουν βύθισμα 20 έως 22 μέτρα.
Πόση βενζίνη παράγει ένα βαρέλι πετρελαίου
Ένα βαρέλι αργού πετρελαίου αντιστοιχεί σε 159 λίτρα.
Μετά τη διύλιση, αποδίδει περίπου 73 λίτρα βενζίνης, ενώ το υπόλοιπο μετατρέπεται σε ντίζελ, καύσιμα αεροσκαφών και άλλα προϊόντα.
Σε πρακτικούς όρους, ένα βαρέλι πετρελαίου μπορεί να κινήσει ένα όχημα τύπου pick-up για περίπου 730 χιλιόμετρα, με μέση κατανάλωση 10 λίτρα ανά 100 χιλιόμετρα.
Ποια είναι η αξία των 206 εκατομμυρίων βαρελιών
Το αργό πετρέλαιο κατηγοριοποιείται με βάση την πυκνότητα και την περιεκτικότητα σε θείο.
Το πετρέλαιο με χαμηλή περιεκτικότητα σε θείο, γνωστό ως «sweet crude», είναι πιο πολύτιμο, καθώς απαιτεί λιγότερη επεξεργασία.
Σημείο αναφοράς για τις διεθνείς αγορές αποτελεί το Brent της Βόρειας Θάλασσας, ενώ το West Texas Intermediate (WTI) λειτουργεί ως δείκτης αναφοράς για τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου, οι τιμές ξεπέρασαν τα 100 δολάρια ανά βαρέλι, φτάνοντας σε κορύφωση σχεδόν τα 128 δολάρια στις 2 Απριλίου.
Πριν από την έναρξη του πολέμου, στις 28 Φεβρουαρίου, η μέση τιμή του Brent ήταν περίπου 65 δολάρια ανά βαρέλι.
Η συνολική αξία των 206 εκατομμυρίων βαρελιών που χάθηκαν μεταβάλλεται σημαντικά ανάλογα με την τιμή του πετρελαίου, υπογραμμίζοντας το μέγεθος του οικονομικού αντίκτυπου της σύγκρουσης.
www.bankingnews.gr
Και μπορεί μετά από 40 ημέρες συγκρούσεων, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν να συμφώνησαν σε κατάπαυση του πυρός διάρκειας δύο εβδομάδων, αλλά το μέγεθος της διαταραχής είναι τεράστιο.
Οι διαπραγματεύσεις αναμένεται να ξεκινήσουν την Παρασκευή 10 Απριλίου 2026 στην πρωτεύουσα του Πακιστάν, Ισλαμαμπάντ, με ένα από τα βασικά σημεία της πρότασης του Ιράν να είναι η επανέναρξη της ναυσιπλοΐας μέσω των Στενών του Hormuz, από όπου σε καιρό ειρήνης διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Ωστόσο, η δίοδος αυτή παρέμεινε ουσιαστικά κλειστή σχεδόν από την έναρξη του πολέμου, προκαλώντας εκτίναξη των διεθνών τιμών ενέργειας.
Μόνο 4 πλοία πέρασαν σε μία ημέρα
Μόνο τέσσερα πλοία έλαβαν άδεια να περάσουν από το Στενό του Hormuz στις 8 Απριλίου 2026, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλείται η Wall Street Journal, καταγράφοντας τον χαμηλότερο αριθμό που έχει σημειωθεί για τον Απρίλιο.
Όπως μετέδωσε το πρακτορείο ειδήσεων Tasnim, η Ιράν ζητά από τα πλοία να καταβάλουν εκ των προτέρων τα τέλη διέλευσης χρησιμοποιώντας είτε κρυπτονόμισμα είτε το κινεζικό γιουάν.
Η εξέλιξη αυτή υπογραμμίζει την αυξημένη πίεση στις ναυτιλιακές ροές του Περσικού Κόλπου και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η διεθνής ναυτιλία εν μέσω γεωπολιτικής έντασης.
Η άνοδος των τιμών
Σε αυτό το πλαίσιο, το Al Jazeera αποτύπωσε οπτικά το μέγεθος αυτής της διαταραχής.
Μετά την ανακοίνωση της εκεχειρίας, οι τιμές του πετρελαίου — που για μεγάλο μέρος της σύγκρουσης παρέμεναν πάνω από τα 110 δολάρια — υποχώρησαν στα 92 δολάρια την Τετάρτη, 8 Απριλίου.
Τις τελευταίες έξι εβδομάδες, περισσότερες από 100 χώρες αύξησαν τις τιμές στα πρατήρια καυσίμων.
Πολλές κυβερνήσεις, κυρίως στην Ασία, κήρυξαν εθνικές καταστάσεις έκτακτης ανάγκης στον ενεργειακό τομέα και επέβαλαν αυστηρά μέτρα περιορισμού της κατανάλωσης, όπως τηλεργασία, συντομότερες εργάσιμες εβδομάδες, δελτίο καυσίμων και απαγορεύσεις κυκλοφορίας.
Συνεχιζόμενη αβεβαιότητα και περιορισμοί στην εφοδιαστική αλυσίδα
Παρότι η επαναλειτουργία των Στενών του Hormuz προσφέρει μια κρίσιμη «βαλβίδα αποσυμπίεσης» για την ενεργειακή αγορά, οι καθυστερήσεις στην επανεκκίνηση της παραγωγής και των μεταφορών σημαίνουν ότι η κρίση απέχει πολύ από το τέλος της.
Για να συνεχίσουν να επιχειρούν τα πλοία, απαιτείται σαφήνεια ως προς τις συνθήκες ασφάλειας κατά τη διάρκεια της δίμηνης εκεχειρίας.
Ακόμη και με την επαναλειτουργία της θαλάσσιας οδού, θα χρειαστούν εβδομάδες μέχρι τα μεγάλα δεξαμενόπλοια —που βρίσκονται διάσπαρτα σε αποστάσεις χιλιάδων μιλίων— να επιστρέψουν στον Περσικό Κόλπο για να φορτώσουν τα εκατομμύρια βαρέλια που παραμένουν αποθηκευμένα σε μεγάλες εγκαταστάσεις.
Καθώς ελάχιστα πλοία μπορούν να φορτώσουν ή να εκφορτώσουν και οι χερσαίες εγκαταστάσεις αποθήκευσης έχουν γεμίσει, οι παραγωγοί άρχισαν να κλείνουν πετρελαιοπηγές, οδηγώντας σε κατακόρυφη πτώση της παραγωγής στην περιοχή, παρά τις προσπάθειες διοχέτευσης περιορισμένων ποσοτήτων μέσω αγωγών.
Η επανεκκίνηση των γεωτρήσεων δεν είναι μια απλή διαδικασία· είναι δαπανηρή και τεχνικά απαιτητική.
Οικονομολόγοι και ειδικοί στον αγροτικό τομέα προειδοποιούν ότι οι πραγματικές επιπτώσεις στις τιμές των τροφίμων θα διατηρηθούν καθ’ όλη τη διάρκεια του 2026 και πιθανότατα και μέσα στο 2027.
Παράλληλα, θα χρειαστούν χρόνια για να αποκατασταθούν οι ενεργειακές υποδομές στον Κόλπο που υπέστησαν ζημιές ή καταστράφηκαν κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Πόσο πετρέλαιο χάθηκε λόγω του πολέμου
Σύμφωνα με δεδομένα ναυτιλιακών ροών της εταιρείας Kpler, τα οποία ανέλυσε η ομάδα Open Source του Al Jazeera, οι συνδυασμένες εξαγωγές από το Ιράκ, το Κουβέιτ, το Ομάν, το Κατάρ, τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα μειώθηκαν από 469 εκατομμύρια βαρέλια τον Φεβρουάριο σε 263 εκατομμύρια τον Μάρτιο — πτώση 206 εκατομμυρίων βαρελιών ή 44%.
Η μείωση ήταν απότομη αλλά άνιση μεταξύ των έξι χωρών, με ορισμένες να πλήττονται πολύ περισσότερο, ανάλογα με τη γεωγραφική θέση των λιμανιών τους και τη διαθεσιμότητα εναλλακτικών αγωγών.
Ποιοι παραγωγοί επλήγησαν περισσότερο
Το Ιράκ κατέγραψε τη μεγαλύτερη πτώση, με τις εξαγωγές αργού να μειώνονται κατά 82%, από 94 εκατομμύρια βαρέλια τον Φεβρουάριο σε μόλις 17 εκατομμύρια τον Μάρτιο.
Το Κουβέιτ και το Κατάρ έχασαν περίπου τα τρία τέταρτα των αποστολών τους, με πτώση 75% και 70% αντίστοιχα.
Η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα σημείωσαν μικρότερη αναλογική μείωση —34% και 26% αντίστοιχα— εν μέρει χάρη στη χρήση πλωτών αποθηκευτικών μέσων και αγωγών που παρακάμπτουν τα Στενά του Hormuz.
Το Ομάν αποτέλεσε την εξαίρεση, καθώς πολλά από τα λιμάνια του βρίσκονται εκτός των Στενών.
Οι εξαγωγές του αυξήθηκαν κατά 16%, από 25 σε 29 εκατομμύρια βαρέλια, συμβάλλοντας ωστόσο μόνο περιορισμένα στην κάλυψη του συνολικού ελλείμματος.
Πόσα δεξαμενόπλοια αντιστοιχούν σε 206 εκατομμύρια βαρέλια
Τα 206 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου που χάθηκαν από την αρχή του πολέμου θα μπορούσαν να γεμίσουν περίπου 103 υπερδεξαμενόπλοια τύπου VLCC (Very Large Crude Carriers), τα οποία αποτελούν τη «ραχοκοκαλιά» των παγκόσμιων μεταφορών ενέργειας.
Τα VLCC είναι από τα μεγαλύτερα πλοία στον κόσμο και μπορούν να μεταφέρουν περίπου δύο εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου.
Μόνο τα ακόμη μεγαλύτερα ULCC (Ultra Large Crude Carriers) τα ξεπερνούν, με χωρητικότητα περίπου τριών εκατομμυρίων βαρελιών.
Τα ULCC είναι λιγότερο διαδεδομένα, καθώς το μεγάλο βύθισμά τους —τουλάχιστον 24 μέτρα— τα καθιστά ακατάλληλα για πολλά λιμάνια και θαλάσσιες οδούς παγκοσμίως.
Πόσο μεγάλα είναι τα VLCC
Για λόγους σύγκρισης, ένα VLCC φτάνει σχεδόν τα 330 μέτρα σε μήκος, όσο περίπου το ύψος του Πύργου του Άιφελ στο Παρίσι.
Αν και υπάρχουν κρουαζιερόπλοια με μεγαλύτερο μήκος, τα VLCC είναι τα μεγαλύτερα όσον αφορά το εκτόπισμα και τη μεταφορική ικανότητα.
Το πλάτος τους κυμαίνεται συνήθως μεταξύ 50 και 60 μέτρων, ενώ όταν είναι πλήρως φορτωμένα έχουν βύθισμα 20 έως 22 μέτρα.
Πόση βενζίνη παράγει ένα βαρέλι πετρελαίου
Ένα βαρέλι αργού πετρελαίου αντιστοιχεί σε 159 λίτρα.
Μετά τη διύλιση, αποδίδει περίπου 73 λίτρα βενζίνης, ενώ το υπόλοιπο μετατρέπεται σε ντίζελ, καύσιμα αεροσκαφών και άλλα προϊόντα.
Σε πρακτικούς όρους, ένα βαρέλι πετρελαίου μπορεί να κινήσει ένα όχημα τύπου pick-up για περίπου 730 χιλιόμετρα, με μέση κατανάλωση 10 λίτρα ανά 100 χιλιόμετρα.
Ποια είναι η αξία των 206 εκατομμυρίων βαρελιών
Το αργό πετρέλαιο κατηγοριοποιείται με βάση την πυκνότητα και την περιεκτικότητα σε θείο.
Το πετρέλαιο με χαμηλή περιεκτικότητα σε θείο, γνωστό ως «sweet crude», είναι πιο πολύτιμο, καθώς απαιτεί λιγότερη επεξεργασία.
Σημείο αναφοράς για τις διεθνείς αγορές αποτελεί το Brent της Βόρειας Θάλασσας, ενώ το West Texas Intermediate (WTI) λειτουργεί ως δείκτης αναφοράς για τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Καθ’ όλη τη διάρκεια του πολέμου, οι τιμές ξεπέρασαν τα 100 δολάρια ανά βαρέλι, φτάνοντας σε κορύφωση σχεδόν τα 128 δολάρια στις 2 Απριλίου.
Πριν από την έναρξη του πολέμου, στις 28 Φεβρουαρίου, η μέση τιμή του Brent ήταν περίπου 65 δολάρια ανά βαρέλι.
Η συνολική αξία των 206 εκατομμυρίων βαρελιών που χάθηκαν μεταβάλλεται σημαντικά ανάλογα με την τιμή του πετρελαίου, υπογραμμίζοντας το μέγεθος του οικονομικού αντίκτυπου της σύγκρουσης.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών