Σχετικά Άρθρα
CENTCOM: Ο ναυτικός αποκλεισμός του Hormuz θα ξεκινήσει στις 13 Απριλίου και θα αφορά μόνο Ιρανικά πλοία
Shahram Irani (Υποναύαρχος IRGC): Το σχέδιο των ΗΠΑ να αποκλείσουν το Hormuz είναι αμερικανικές γελοιότητες, ταπεινώθηκαν στον πόλεμο
Πως ένα στενό 21 μιλίων, το Hormuz είναι τρομερό στρατηγικό πλεονέκτημα του Ιράν – Κάθε χρόνο περνούν 50.000 πλοία
Η αντίστροφη μέτρηση για μια παγκόσμια ανάφλεξη φαίνεται πως έχει ήδη αρχίσει… Σε μια κίνηση που πολλοί αναλυτές χαρακτηρίζουν ως «γεωπολιτική αυτοκτονία», ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump, έδωσε την εντολή για έναν ασφυκτικό ναυτικό αποκλεισμό στo Στενό του Hormuz, μετατρέποντας το κρισιμότερο πέρασμα της παγκόσμιας ενέργειας σε μια απέραντη πυριτιδαποθήκη.
Αγνοώντας τις προειδοποιήσεις για τον οικονομικό Αρμαγεδδώνα που έπεται, ο Λευκός Οίκος επιλέγει τον δρόμο της τυφλής σύγκρουσης. Με τις τιμές του πετρελαίου έτοιμες να εκτοξευθούν και το φάντασμα της φτώχειας να πλανάται πάνω από τη διεθνή οικονομία, ο πλανήτης κρατά την ανάσα του. Δεν πρόκειται πλέον για μια απλή διπλωματική κρίση, αλλά για μια ευθεία ώθηση της ανθρωπότητας στον γκρεμό ενός Γ' Παγκοσμίου Πολέμου, καθώς ο Trump επιχειρεί να επιβάλει τη θέλησή του με «σιδηρά πυγμή» σε μια περιοχή που δεν συγχωρεί λάθη.
Το ερώτημα δεν είναι πλέον αν θα υπάρξει αντίδραση, αλλά πόσο ολοκληρωτική θα είναι η καταστροφή που θα ακολουθήσει.
Οι κίνδυνοι από τον αποκλεισμό του Hormuz
Επιφανειακά, το ναυτικό embargo αποσκοπεί στη συρρίκνωση της ικανότητας του Ιράν να χρηματοδοτεί την άμυνά του, περιορίζοντας τα έσοδα από τις εξαγωγές πετρελαίου. Ωστόσο, μια τέτοια επιχείρηση ενέχει τον κίνδυνο αποσταθεροποίησης των παγκόσμιων ενεργειακών αγορών και πρόκλησης νέας ανόδου στις τιμές του πετρελαίου. Επίσης, θέτει σε κίνδυνο την εύθραυστη κατάπαυση του πυρός δύο εβδομάδων που συμφωνήθηκε μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν την περασμένη Τρίτη (7/4/2026).
«Το κλείσιμο των στενών εξ ολοκλήρου θα εκτοξεύσει τις τιμές του πετρελαίου ακόμη περισσότερο από ό,τι πριν και θα ασκήσει μεγαλύτερη πίεση στις ΗΠΑ από τη διεθνή κοινότητα», δήλωσε η Jennifer Kavanagh, διευθύντρια στρατιωτικής ανάλυσης στο Defense Priorities, μια δεξαμενή σκέψης (think-tank) της Ουάσιγκτον. «Σίγουρα δείχνει πόσο απογοητευμένος και στο τέλος των επιλογών του αισθάνεται ο πρόεδρος», πρόσθεσε.
Η εντολή του Trump αντικατοπτρίζει την ελπίδα του ότι μπορεί να εφαρμόσει στο Ιράν το μοντέλο της παρέμβασής του στη Βενεζουέλα, όταν οι ΗΠΑ συνέλαβαν τον τότε πρόεδρο Nicolas Maduro σε στρατιωτική επιχείρηση μετά από ναυτικό αποκλεισμό.
«Επιβάλλουμε πλήρη αποκλεισμό. Δεν πρόκειται να επιτρέψουμε στο Ιράν να βγάζει χρήματα πουλώντας πετρέλαιο σε ανθρώπους που τους αρέσουν και όχι σε ανθρώπους που δεν τους αρέσουν, ή οτιδήποτε άλλο», δήλωσε ο Trump στο Fox News την Κυριακή (12/4/2026). «Είδατε τι κάναμε με τη Βενεζουέλα. Θα είναι κάτι πολύ παρόμοιο, αλλά σε υψηλότερο επίπεδο».
Διχασμένοι οι αναλυτές
Η απόφαση του Trump για το Hormuz «σταματά τις εξαγωγές του Ιράν, τα έσοδά του, και αποτελεί αντίβαρο στο κλείσιμο του Στενού από την πλευρά τους», έγραψε στο X ο Dennis Ross, πρώην ανώτερος διπλωμάτης των ΗΠΑ και διαπραγματευτής για τη Μέση Ανατολή. «Μπορεί να επιτεθούν σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις του Κόλπου, αλλά αυτό ασκεί μεγαλύτερη πίεση στο Ιράν. Ασκεί επίσης μεγάλη πίεση στην Κίνα να πιέσει το Ιράν», πρόσθεσε.
«Η πολιτική "Ανοιχτά για Όλους ή Κλειστά για Όλους" θα μπορούσε να συσπειρώσει τον κόσμο καθώς αντανακλά μια δέσμευση για τη διατήρηση μιας διεθνούς υδάτινης οδού ανοιχτής προς όφελος σχεδόν όλων. Δεν θα αύξανε τις ζημιές και την καταστροφή του πολέμου», πρόσθεσε ο Richard Haass, ένας άλλος πρώην διπλωμάτης των ΗΠΑ.
Όμως άλλοι ήταν σκεπτικοί, όπως ο Vali Nasr, πρώην Αμερικανός αξιωματούχος και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Johns Hopkins. Όπως είπε, η απειλή του Trump να αποκλείσει το Στενό δεν θα ανησυχούσε την ισλαμική δημοκρατία βραχυπρόθεσμα, με την Τεχεράνη να υπολογίζει ότι ένα κλείσιμο ασκεί περισσότερη πίεση στην παγκόσμια οικονομία παρά στο Ιράν. «Αυτό είναι εντάξει για τους Ιρανούς, παρατείνει τον στραγγαλισμό στην παγκόσμια οικονομία», είπε. «Και οι Ιρανοί θα μπορούσαν να κλείσουν το Bab el-Mandeb (ένα σημείο ελέγχου στα ανοικτά των ακτών της Υεμένης) και τότε οι ΗΠΑ θα πρέπει να αντιμετωπίσουν και αυτό».
Από την έναρξη του πολέμου, το Ιράν έχει καταστήσει σαφές ότι ένας από τους κύριους στόχους του, καθώς αντιμετωπίζει αυτό που θεωρεί υπαρξιακή μάχη για την επιβίωσή του, ήταν να αυξήσει το κόστος της σύγκρουσης για τις ΗΠΑ, τους συμμάχους τους και την παγκόσμια οικονομία.
«Δεν καταλαβαίνω πώς ο αποκλεισμός των στενών πρόκειται με κάποιο τρόπο να ωθήσει τους Ιρανούς να τα ανοίξουν. Δεν καταλαβαίνω τη σύνδεση εκεί», δήλωσε ο Mark Warner, ο Δημοκρατικός γερουσιαστής από τη Βιρτζίνια, στο CNN την Κυριακή.
Ο Esfandyar Batmanghelidj, διευθύνων σύμβουλος του think tank Bourse & Bazaar Foundation με έδρα το Ηνωμένο Βασίλειο, δήλωσε ότι το Ιράν είχε ήδη αυτοαποκλειστεί με περιορισμένη πρόσβαση στα έσοδα από το πετρέλαιο. «Ένας αποκλεισμός των ΗΠΑ μπορεί να διώξει το ιρανικό πετρέλαιο από την αγορά, αλλά ο αντίκτυπος στον κρατικό προϋπολογισμό θα είναι δευτερεύων και σε κάθε περίπτωση θα ωχριά μπροστά στο κόστος που το Ιράν ήταν πρόθυμο να υποστεί από τις αεροπορικές επιδρομές. Εάν πρόκειται για μια τακτική άσκησης πίεσης στο Ιράν, είναι μια περίεργη τακτική», είπε ο Batmanghelidj.
Επιχειρησιακές προκλήσεις
Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) ανέφερε σε ανακοίνωσή της ότι ο αποκλεισμός θα «επιβληθεί αμερόληπτα έναντι σκαφών όλων των εθνών που εισέρχονται ή εξέρχονται από ιρανικά λιμάνια και παράκτιες περιοχές, συμπεριλαμβανομένων όλων των ιρανικών λιμανιών στον Αραβικό Κόλπο και τον Κόλπο του Ομάν».
Οι αναλυτές έχουν επανειλημμένα προειδοποιήσει κατά των συγκρίσεων με το καθεστώς του Maduro στη Βενεζουέλα, επισημαίνοντας ότι η ισλαμική δημοκρατία έχει δημιουργήσει επί σχεδόν μισό αιώνα μια εδραιωμένη γραφειοκρατία και έχει δαπανήσει δεκαετίες προετοιμαζόμενη για τον τύπο του ασύμμετρου πολέμου που διεξάγει, υπό την ηγεσία των Φρουρών της Επανάστασης.
Ενώ στη Βενεζουέλα ο Trump ήταν σε θέση να βρει έναν ενδοτικό διάδοχο του Maduro στο πρόσωπο της Delcy Rodríguez, της νέας προέδρου, οι εναπομείναντες ηγέτες του καθεστώτος στο Ιράν μετά τη δολοφονία του Ayatollah Ali Khamenei και άλλων ανώτερων προσώπων δεν ήταν πρόθυμοι να υποκύψουν στις απαιτήσεις των ΗΠΑ.
Ο ναυτικός αποκλεισμός του Trump αντιπροσωπεύει μια απότομη μεταστροφή από τη στρατηγική της Ουάσιγκτον να επιτρέπει στο Ιράν να συνεχίσει να εξάγει πετρέλαιο, καθώς προσπαθούσε να ηρεμήσει τις ενεργειακές αγορές. Έχει επίσης προσπαθήσει να αναπληρώσει τις απώλειες παραγωγής που υπέστησαν οι γείτονές του στον Κόλπο ως αποτέλεσμα του κλεισίματος των στενών και των ιρανικών επιθέσεων στις εγκαταστάσεις πετρελαίου και φυσικού αερίου τους.
Οι εναλλακτικές λύσεις του Ιράν
Πάντως θα πρέπει να σημειωθεί ότι το Ιράν έχει εναλλακτικές λύσεις για να φέρει εισαγωγές τροφίμων και άλλων αγαθών, καθώς μοιράζεται σύνορα με 15 χώρες, συμπεριλαμβανομένων χερσαίων οδών προς το Ιράκ και την Τουρκία στα δυτικά, κράτη της Κεντρικής Ασίας και τη Ρωσία στα βόρεια, και το Αφγανιστάν και το Πακιστάν στα ανατολικά.
Το Hormuz βυθίζει την αγορά σε ακραίο χάος…
Ανεξέλεγκτη πλέον είναι η κλιμάκωση της ενεργειακής κρίσης σε παγκόσμιο επίπεδο, σύμφωνα με το Bloomberg, εν μέσω της σύγκρουσης των ΗΠΑ και του Ισραήλ με το Ιράν και των επιπτώσεων στη ροή πετρελαίου μέσω των Στενών του Hormuz.
Σύμφωνα με το διεθνές ρεπορτάζ, οι αγορές πετρελαίου βρίσκονται υπό έντονη πίεση, καθώς διυλιστήρια και traders ανταγωνίζονται σκληρά για την εξασφάλιση άμεσα διαθέσιμων φορτίων, τη στιγμή που η προσφορά παραμένει περιορισμένη λόγω της σύγκρουσης στην περιοχή.
Το Bloomberg επισημαίνει ότι οι τιμές για άμεση παράδοση αργού πετρελαίου έχουν εκτιναχθεί σε πρωτοφανή επίπεδα, ενώ αντίθετα οι τιμές των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης παραμένουν σχετικά χαμηλότερες, αποτυπώνοντας την έντονη ανισορροπία στην αγορά.
Ειδικότερα, στην αγορά του Brent της Βόρειας Θάλασσας, τη μεγαλύτερη διεθνώς, καταγράφηκε την περασμένη εβδομάδα έντονη κινητικότητα, με δεκάδες προσφορές αγοράς φορτίων, εκ των οποίων ελάχιστες έγιναν αποδεκτές λόγω έλλειψης διαθέσιμου πετρελαίου.
Τα φορτία που προορίζονταν για παράδοση τις επόμενες εβδομάδες διακινήθηκαν σε τιμές που ξεπέρασαν τα 140 δολάρια ανά βαρέλι.
Το αμερικανικό μέσο υπογραμμίζει ότι η αυξημένη ζήτηση από διυλιστήρια και εμπόρους σε όλο τον κόσμο αντικατοπτρίζει τη σημαντική μείωση της προσφοράς, κυρίως εξαιτίας των περιορισμών στη διέλευση μέσω των Στενών του Hormuz μετά την έναρξη των εχθροπραξιών.
Ανησυχία για ελλείψεις καυσίμων
Η Bloomberg προειδοποιεί ότι οι υψηλές τιμές πετρελαίου ενδέχεται να οδηγήσουν ευρωπαϊκά διυλιστήρια σε μείωση της παραγωγής, ακολουθώντας την τάση που ήδη παρατηρείται στην Ασία.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να περιορίσει τη ζήτηση για αργό πετρέλαιο, αλλά ταυτόχρονα να μειώσει την παραγωγή βασικών καυσίμων, όπως καύσιμα αεροσκαφών και ντίζελ.
Ο Neil Crosby, επικεφαλής ερευνών στην εταιρεία Sparta, ανέφερε ότι η αγορά αντιμετωπίζει σαφή έλλειψη προσφοράς, τονίζοντας πως η αγορά Brent βρίσκεται πλέον σε κατάσταση «χάους».
Παράλληλα, traders σε ασιατικά διυλιστήρια δήλωσαν ανώνυμα ότι η προτεραιότητά τους δεν είναι πλέον η τιμή, αλλά η εξασφάλιση προμηθειών αργού πετρελαίου από οποιαδήποτε διαθέσιμη πηγή, προκειμένου να διασφαλιστεί η ενεργειακή επάρκεια των χωρών τους.
Εκτίναξη τιμών και γεωπολιτικές πιέσεις
Σύμφωνα με το Bloomberg, πριν από ενδεχόμενη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, η τιμή του Brent είχε φτάσει κοντά σε ιστορικά υψηλά, αγγίζοντας τα 144 δολάρια ανά βαρέλι, ξεπερνώντας ακόμη και τα επίπεδα του 2008.
Παρά τη μερική αποκλιμάκωση, οι τιμές για άμεση παράδοση παραμένουν σημαντικά υψηλότερες από τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης, γεγονός που επιβεβαιώνει την έντονη έλλειψη στην αγορά.
Μεγάλες εταιρείες εμπορίας, όπως η Trafigura και η Gunvor, προσφέρουν σημαντικά υψηλότερες τιμές για την εξασφάλιση φορτίων που θα παραδοθούν στα τέλη Απριλίου ή στις αρχές Μαΐου.
Την ίδια ώρα, ο Donald Trump δήλωσε ότι μεγάλος αριθμός άδειων πετρελαιοφόρων κατευθύνεται προς τις Ηνωμένες Πολιτείες για να φορτώσει πετρέλαιο και φυσικό αέριο, υπογραμμίζοντας τη δυναμική της αμερικανικής παραγωγής.
Ωστόσο, αναλυτές επισημαίνουν ότι, παρά τις δηλώσεις αυτές, οι επενδυτές εστιάζουν κυρίως στην επίτευξη συμφωνίας για τον τερματισμό της σύγκρουσης, προκειμένου να περιοριστεί η ένταση της παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών