Η ετήσια Έκθεση για το Κράτος Δικαίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, που δημοσιεύθηκε στις 17 Ιουλίου 2026, αποτυπώνει μια εικόνα σταδιακής βελτίωσης για την Ελλάδα, χωρίς ωστόσο να θεωρεί ότι έχουν αντιμετωπιστεί πλήρως οι διαρθρωτικές αδυναμίες στους βασικούς θεσμούς του κράτους.
Η αξιολόγηση εξετάζει την κατάσταση σε όλα τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης στους τομείς της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης, της καταπολέμησης της διαφθοράς, της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης και της εύρυθμης λειτουργίας των δημοκρατικών θεσμών. Για την Ελλάδα, η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι έχουν υλοποιηθεί σημαντικές μεταρρυθμίσεις, επισημαίνει όμως ότι η εφαρμογή τους δεν έχει ακόμη οδηγήσει στα αποτελέσματα που αναμένονται.
Οι ίδιες τέσσερις προτεραιότητες
Η Κομισιόν επέλεξε να διατηρήσει αμετάβλητες τις τέσσερις βασικές συστάσεις που είχε διατυπώσει και στην προηγούμενη έκθεσή της. Συγκεκριμένα, ζητά από την Ελλάδα να συνεχίσει τις παρεμβάσεις για τη μείωση του χρόνου απονομής της Δικαιοσύνης, να ενισχύσει την αποτελεσματικότητα των μηχανισμών καταπολέμησης της διαφθοράς, να βελτιώσει το πλαίσιο διαφάνειας στη δημόσια ζωή –με ιδιαίτερη αναφορά στις δραστηριότητες άσκησης επιρροής (lobbying)– και να ενισχύσει περαιτέρω την προστασία της ελευθερίας και της ασφάλειας των δημοσιογράφων.
Η επανάληψη των ίδιων συστάσεων δεν ερμηνεύεται ως οπισθοδρόμηση, αλλά ως ένδειξη ότι οι μεταρρυθμίσεις βρίσκονται ακόμη σε στάδιο υλοποίησης και απαιτούν χρόνο για να αποδώσουν μετρήσιμα αποτελέσματα.
Το «αγκάθι» των καθυστερήσεων στη Δικαιοσύνη
Στο κεφάλαιο που αφορά τη Δικαιοσύνη, η Επιτροπή αναγνωρίζει τη συνέχιση του ψηφιακού εκσυγχρονισμού των δικαστηρίων, τις αλλαγές στη διοικητική τους οργάνωση και τις προσπάθειες επιτάχυνσης των διαδικασιών.
Παρόλα αυτά, επισημαίνει ότι η διάρκεια εκδίκασης των υποθέσεων εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα του ελληνικού δικαστικού συστήματος. Οι καθυστερήσεις, σύμφωνα με την αξιολόγηση, επηρεάζουν όχι μόνο την αποτελεσματική προστασία των δικαιωμάτων των πολιτών, αλλά και το επιχειρηματικό περιβάλλον, καθώς η ασφάλεια δικαίου αποτελεί βασικό παράγοντα για την οικονομική ανάπτυξη και τις επενδύσεις.
Νομοθέτηση με περισσότερη σταθερότητα
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην ποιότητα της νομοθετικής διαδικασίας. Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι εξακολουθεί να απαιτείται ουσιαστικότερη δημόσια διαβούλευση πριν από την κατάθεση νομοσχεδίων, καλύτερη αξιολόγηση των συνεπειών κάθε νέας ρύθμισης και μεγαλύτερη προβλεψιμότητα στη νομοθέτηση.
Οι επισημάνσεις αυτές συνδέονται με ένα χρόνιο χαρακτηριστικό της ελληνικής έννομης τάξης: τις συχνές τροποποιήσεις της νομοθεσίας και τη μεγάλη πολυπλοκότητα του νομοθετικού πλαισίου, που δημιουργούν δυσκολίες τόσο για τους πολίτες όσο και για τις επιχειρήσεις και τη δημόσια διοίκηση.
Διαφθορά: Πρόοδος, αλλά όχι το τέλος της διαδρομής
Στο πεδίο της διαφάνειας, η Έκθεση αναγνωρίζει ότι έχουν γίνει βήματα μέσα από την εφαρμογή της εθνικής στρατηγικής κατά της διαφθοράς. Ωστόσο, θεωρεί ότι απαιτείται μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα στη διερεύνηση και την ταχεία εκδίκαση σοβαρών υποθέσεων διαφθοράς.
Παράλληλα, δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην εφαρμογή των κανόνων που διέπουν το lobbying και στη διασφάλιση μεγαλύτερης λογοδοσίας στη δημόσια διοίκηση. Σημαντική θεωρείται επίσης η συνεργασία των ελληνικών αρχών με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η ελευθερία του Τύπου παραμένει στο επίκεντρο
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αφιερώνει εκτενές μέρος της αξιολόγησης στα ζητήματα που αφορούν την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης. Αναγνωρίζει ότι έχουν ληφθεί ορισμένες πρωτοβουλίες προς τη σωστή κατεύθυνση, ωστόσο επιμένει στην ανάγκη λήψης πρόσθετων μέτρων για την προστασία των δημοσιογράφων και τη διασφάλιση ενός πραγματικά πλουραλιστικού περιβάλλοντος ενημέρωσης.
Παράλληλα, γίνεται αναφορά στη συνέχιση των ερευνών που σχετίζονται με τη χρήση κατασκοπευτικού λογισμικού (spyware), το οποίο εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος στο πλαίσιο της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Το μήνυμα της Κομισιόν
Η συνολική εικόνα που προκύπτει από την έκθεση είναι ότι η Ελλάδα έχει κάνει ουσιαστικά βήματα προς την ενίσχυση του κράτους δικαίου, χωρίς όμως να έχει ολοκληρώσει τη μεταρρυθμιστική της προσπάθεια.
Για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι προκλήσεις παραμένουν σαφείς: ταχύτερη απονομή της Δικαιοσύνης, αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της διαφθοράς, υψηλότερο επίπεδο διαφάνειας στη δημόσια διοίκηση και ισχυρότερες εγγυήσεις για την ελευθερία του Τύπου.
Η φετινή αξιολόγηση λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι η ποιότητα των θεσμών δεν κρίνεται μόνο από τη θέσπιση νέων νόμων, αλλά κυρίως από τη συνεπή εφαρμογή τους και την παραγωγή απτών αποτελεσμάτων που ενισχύουν την εμπιστοσύνη των πολιτών στο κράτος δικαίου.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών