Αν και στη χώρα μας υπάρχει νομοθετικό πλαίσιο για τις πλατφόρμες, δεν είναι πάντα εφαρμόσιμος ο έλεγχος, καθώς η εργασία περνά πλέον μέσα από μια εφαρμογή
Σε νέα δεδομένα για την εργασία 50.000 νέων μέσω ψηφιακών πλατφορμών πρόκειται να προχωρήσει η κυβέρνηση προστατεύοντας τους «αόρατους» και κρυφούς εργαζόμενους, αλλάζοντας τους κανόνες για οδηγούς και freelancers.
Αν και στη χώρα μας υπάρχει νομοθετικό πλαίσιο για τις πλατφόρμες, δεν είναι πάντα εφαρμόσιμος ο έλεγχος, καθώς η εργασία περνά πλέον μέσα από μια εφαρμογή.
Ένα κινητό τηλέφωνο, ένα αλγόριθμο που μπορούν να καθορίζουν καθημερινά ποιος θα εργαστεί, πόσες δουλειές θα πάρει, πότε θα εργαστεί και –σε ορισμένες περιπτώσεις– πόσα χρήματα θα κερδίσει.
Η ευρωπαϊκή οδηγία
Η απάντηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο δίδεται μέσα από την Οδηγία (ΕΕ) 2024/2831 για την εργασία στις ψηφιακές πλατφόρμες, την οποία και η κυβέρνηση καλείται να ενσωματώσει.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η «ψευδή αυτοαπασχόληση».
Δηλαδή, εργαζόμενοι οι οποίοι εμφανίζονται στα χαρτιά ως ανεξάρτητοι συνεργάτες, αλλά στην καθημερινότητά τους υπόκεινται σε έλεγχο και διεύθυνση που παραπέμπουν σε εξαρτημένη εργασία.
Όταν τα πραγματικά περιστατικά δείχνουν ότι η πλατφόρμα ασκεί έλεγχο και διεύθυνση, ενεργοποιείται τεκμήριο σχέσης εργασίας. Έτσι, το βάρος της απόδειξης μεταφέρεται στην πλατφόρμα, η οποία θα πρέπει να αποδείξει ότι ο εργαζόμενος διαθέτει πραγματική αυτονομία.
Μέχρι σήμερα, ο εργαζόμενος που εμφανιζόταν ως αυτοαπασχολούμενος έπρεπε ουσιαστικά να αποδείξει ότι η πραγματική σχέση εργασίας του ήταν διαφορετική από αυτή που περιέγραφε η σύμβασή του.
Πλέον, υπό τις προϋποθέσεις που θέτει η Οδηγία, η πλατφόρμα θα βρίσκεται αντιμέτωπη με την ανάγκη να τεκμηριώσει την ανεξαρτησία του συνεργάτη της.
Στις ψηφιακές πλατφόρμες, ο παραδοσιακός προϊστάμενος έχει σε μεγάλο βαθμό αντικατασταθεί από έναν αλγόριθμο.
Το λογισμικό μπορεί να αξιολογεί τον εργαζόμενο, να κατανέμει τις εργασίες, να καθορίζει προτεραιότητες και να επηρεάζει το εισόδημά του.
Για έναν διανομέα, για παράδειγμα, η εφαρμογή μπορεί να καταγράφει τον χρόνο παράδοσης, την αποδοχή ή απόρριψη παραγγελιών, τη γεωγραφική του θέση, τη συνέπεια και τις αξιολογήσεις των πελατών.
Όλα αυτά δημιουργούν ένα ψηφιακό προφίλ απόδοσης.
Και το πρόβλημα ξεκινά όταν μια απόφαση που επηρεάζει άμεσα το εισόδημα ή τη δυνατότητα εργασίας ενός ανθρώπου λαμβάνεται από ένα αυτοματοποιημένο σύστημα χωρίς ουσιαστική ανθρώπινη παρέμβαση.
Η νέα Οδηγία επιχειρεί να θέσει όρια ακριβώς σε αυτό το σημείο.
Οι πλατφόρμες θα πρέπει να εξασφαλίζουν ανθρώπινη εποπτεία, να παρέχουν ενημέρωση και εξηγήσεις για σημαντικές αυτοματοποιημένες αποφάσεις και να επιτρέπουν στον εργαζόμενο να ζητήσει επανεξέταση.
Η Ελλάδα είχε ήδη προχωρήσει σε ρύθμιση
Με τον Νόμο 4808/2021, γνωστό ως νόμο Χατζηδάκη, θεσπίστηκε ειδικό πλαίσιο για τους εργαζόμενους στις ψηφιακές πλατφόρμες.
Η ελληνική νομοθεσία επιχείρησε να διατηρήσει την ευελιξία της συγκεκριμένης μορφής εργασίας, αναγνωρίζοντας την ανεξάρτητη παροχή υπηρεσιών όταν ο συνεργάτης έχει ουσιαστική ελευθερία.
Το ελληνικό μοντέλο δεν θεωρεί αυτομάτως έναν εργαζόμενο πλατφόρμας ούτε μισθωτό ούτε αυτοαπασχολούμενο.
Προβλέπει τεκμήριο ανεξάρτητης παροχής υπηρεσιών, εφόσον πληρούνται σωρευτικά συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Ειδικότερα, ο συνεργάτης θα πρέπει να έχει τη δυνατότητα να χρησιμοποιεί υποκατάστατο ή υπεργολάβο, να επιλέγει ποιες εργασίες θα αναλάβει, να παρέχει υπηρεσίες και σε άλλους πελάτες – ακόμη και ανταγωνιστές της πλατφόρμας – και να καθορίζει ο ίδιος τον χρόνο εργασίας του.
Εφόσον τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά δεν συντρέχουν, η πραγματική σχέση μπορεί να αξιολογηθεί διαφορετικά, με βάση τα πραγματικά δεδομένα της εργασίας και όχι μόνο τον τίτλο της σύμβασης.
Παράλληλα, η ελληνική νομοθεσία αναγνωρίζει στους ανεξάρτητους συνεργάτες των πλατφορμών δικαιώματα συλλογικής οργάνωσης και συμμετοχής σε συλλογικές διαπραγματεύσεις, ενώ προβλέπει υποχρεώσεις των πλατφορμών για την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων.
Ιδιαίτερες προβλέψεις υπάρχουν και για τους διανομείς που χρησιμοποιούν δικό τους όχημα, καθώς προβλέπεται ειδική αποζημίωση για τη χρήση του μέσου και υποχρεώσεις σχετικά με τον προστατευτικό εξοπλισμό.
Αντώνης Βασιλόπουλος
www.bankingnews.gr
Αν και στη χώρα μας υπάρχει νομοθετικό πλαίσιο για τις πλατφόρμες, δεν είναι πάντα εφαρμόσιμος ο έλεγχος, καθώς η εργασία περνά πλέον μέσα από μια εφαρμογή.
Ένα κινητό τηλέφωνο, ένα αλγόριθμο που μπορούν να καθορίζουν καθημερινά ποιος θα εργαστεί, πόσες δουλειές θα πάρει, πότε θα εργαστεί και –σε ορισμένες περιπτώσεις– πόσα χρήματα θα κερδίσει.
Η ευρωπαϊκή οδηγία
Η απάντηση σε ευρωπαϊκό επίπεδο δίδεται μέσα από την Οδηγία (ΕΕ) 2024/2831 για την εργασία στις ψηφιακές πλατφόρμες, την οποία και η κυβέρνηση καλείται να ενσωματώσει.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η «ψευδή αυτοαπασχόληση».
Δηλαδή, εργαζόμενοι οι οποίοι εμφανίζονται στα χαρτιά ως ανεξάρτητοι συνεργάτες, αλλά στην καθημερινότητά τους υπόκεινται σε έλεγχο και διεύθυνση που παραπέμπουν σε εξαρτημένη εργασία.
Όταν τα πραγματικά περιστατικά δείχνουν ότι η πλατφόρμα ασκεί έλεγχο και διεύθυνση, ενεργοποιείται τεκμήριο σχέσης εργασίας. Έτσι, το βάρος της απόδειξης μεταφέρεται στην πλατφόρμα, η οποία θα πρέπει να αποδείξει ότι ο εργαζόμενος διαθέτει πραγματική αυτονομία.
Μέχρι σήμερα, ο εργαζόμενος που εμφανιζόταν ως αυτοαπασχολούμενος έπρεπε ουσιαστικά να αποδείξει ότι η πραγματική σχέση εργασίας του ήταν διαφορετική από αυτή που περιέγραφε η σύμβασή του.
Πλέον, υπό τις προϋποθέσεις που θέτει η Οδηγία, η πλατφόρμα θα βρίσκεται αντιμέτωπη με την ανάγκη να τεκμηριώσει την ανεξαρτησία του συνεργάτη της.
Στις ψηφιακές πλατφόρμες, ο παραδοσιακός προϊστάμενος έχει σε μεγάλο βαθμό αντικατασταθεί από έναν αλγόριθμο.
Το λογισμικό μπορεί να αξιολογεί τον εργαζόμενο, να κατανέμει τις εργασίες, να καθορίζει προτεραιότητες και να επηρεάζει το εισόδημά του.
Για έναν διανομέα, για παράδειγμα, η εφαρμογή μπορεί να καταγράφει τον χρόνο παράδοσης, την αποδοχή ή απόρριψη παραγγελιών, τη γεωγραφική του θέση, τη συνέπεια και τις αξιολογήσεις των πελατών.
Όλα αυτά δημιουργούν ένα ψηφιακό προφίλ απόδοσης.
Και το πρόβλημα ξεκινά όταν μια απόφαση που επηρεάζει άμεσα το εισόδημα ή τη δυνατότητα εργασίας ενός ανθρώπου λαμβάνεται από ένα αυτοματοποιημένο σύστημα χωρίς ουσιαστική ανθρώπινη παρέμβαση.
Η νέα Οδηγία επιχειρεί να θέσει όρια ακριβώς σε αυτό το σημείο.
Οι πλατφόρμες θα πρέπει να εξασφαλίζουν ανθρώπινη εποπτεία, να παρέχουν ενημέρωση και εξηγήσεις για σημαντικές αυτοματοποιημένες αποφάσεις και να επιτρέπουν στον εργαζόμενο να ζητήσει επανεξέταση.
Η Ελλάδα είχε ήδη προχωρήσει σε ρύθμιση
Με τον Νόμο 4808/2021, γνωστό ως νόμο Χατζηδάκη, θεσπίστηκε ειδικό πλαίσιο για τους εργαζόμενους στις ψηφιακές πλατφόρμες.
Η ελληνική νομοθεσία επιχείρησε να διατηρήσει την ευελιξία της συγκεκριμένης μορφής εργασίας, αναγνωρίζοντας την ανεξάρτητη παροχή υπηρεσιών όταν ο συνεργάτης έχει ουσιαστική ελευθερία.
Το ελληνικό μοντέλο δεν θεωρεί αυτομάτως έναν εργαζόμενο πλατφόρμας ούτε μισθωτό ούτε αυτοαπασχολούμενο.
Προβλέπει τεκμήριο ανεξάρτητης παροχής υπηρεσιών, εφόσον πληρούνται σωρευτικά συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Ειδικότερα, ο συνεργάτης θα πρέπει να έχει τη δυνατότητα να χρησιμοποιεί υποκατάστατο ή υπεργολάβο, να επιλέγει ποιες εργασίες θα αναλάβει, να παρέχει υπηρεσίες και σε άλλους πελάτες – ακόμη και ανταγωνιστές της πλατφόρμας – και να καθορίζει ο ίδιος τον χρόνο εργασίας του.
Εφόσον τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά δεν συντρέχουν, η πραγματική σχέση μπορεί να αξιολογηθεί διαφορετικά, με βάση τα πραγματικά δεδομένα της εργασίας και όχι μόνο τον τίτλο της σύμβασης.
Παράλληλα, η ελληνική νομοθεσία αναγνωρίζει στους ανεξάρτητους συνεργάτες των πλατφορμών δικαιώματα συλλογικής οργάνωσης και συμμετοχής σε συλλογικές διαπραγματεύσεις, ενώ προβλέπει υποχρεώσεις των πλατφορμών για την υγεία και την ασφάλεια των εργαζομένων.
Ιδιαίτερες προβλέψεις υπάρχουν και για τους διανομείς που χρησιμοποιούν δικό τους όχημα, καθώς προβλέπεται ειδική αποζημίωση για τη χρήση του μέσου και υποχρεώσεις σχετικά με τον προστατευτικό εξοπλισμό.
Αντώνης Βασιλόπουλος
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών