Artemis II: Ιστορική αποστολή στη σελήνη ή κινηματογραφικό κόλπο; - Φούντωσαν οι θεωρίες συνωμοσίας

Δεν πρόλαβαν να πατήσουν σε στέρεο γήινο έδαφος οι  τέσσερις αστροναύτες που πήγαν στην σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού και φούντωσαν οι θεωρίες συνωμοσίας.
Από αβάσιμους ισχυρισμούς ότι μια ιστορική πτήση πάνω από τη Σελήνη σκηνοθετήθηκε σε κινηματογραφικό στούντιο, μέχρι ανυπόστατα αφηγήματα ότι τα πλάνα του πληρώματος δημιουργήθηκαν από τεχνητή νοημοσύνη (AI), η αποστολή Artemis II έχει καλυφθεί από μια «χιονοθύελλα» παραπληροφόρησης.
Τα ψεύδη —που κυκλοφορούν σε τεχνολογικές πλατφόρμες όπως το X, το TikTok και το Facebook— έδωσαν νέα τροφή σε μια μακροχρόνια θεωρία συνωμοσίας: ότι η προσελήνωση του Apollo 11 το 1969 ήταν κατασκευασμένη.
Hashtags όπως «fake space» και «fake NASA» έχουν αποκτήσει δυναμική στο διαδίκτυο από τότε που η σεληνιακή πτήση της NASA έστειλε αστροναύτες πιο μακριά από τη Γη από οποιονδήποτε άλλον άνθρωπο στο παρελθόν.

Η εικόνα που έβαλε φωτιά στα κοινωνικά δίκτυα

Μεταξύ των ψευδών ισχυρισμών ήταν μια εικόνα, η οποία προβλήθηκε πάνω από ένα εκατομμύριο φορές στο X, που υποτίθεται ότι έδειχνε το πλήρωμα του Artemis II να αιωρείται μπροστά από μια πράσινη οθόνη (green screen) και κινηματογραφικές κάμερες — υπονοώντας ότι η αποστολή τους σκηνοθετήθηκε σε στούντιο.
Στην πραγματικότητα, η εικόνα έφερε όλα τα χαρακτηριστικά παραποίησης μέσω AI.
Ορισμένοι χρήστες μοιράστηκαν επίσης ένα βίντεο που έδειχνε κείμενο να εμφανίζεται «μέσα» από την επίσημη μασκότ της αποστολής, ως υποτιθέμενη απόδειξη ότι η πτήση ήταν σκηνοθετημένη.
Ωστόσο, ένας ειδικός στην ψηφιακή εγκληματολογία δήλωσε στους ελεγκτές γεγονότων (fact-checkers) του AFP ότι η ανωμαλία ήταν αποτέλεσμα ενός αποτυχημένου «text overlay» (υπέρθεση κειμένου) από έναν ειδησεογραφικό σταθμό που αναμετέδιδε την επίσημη ροή.

Το κινούμενο αντικείμενο

Ανυπόστατοι ισχυρισμοί ότι η αποστολή Artemis II εντόπισε ένα μυστηριώδες κινούμενο αντικείμενο στην επιφάνεια της Σελήνης συγκέντρωσαν επίσης εκατομμύρια προβολές.
Η παραπληροφόρηση εξαπλώθηκε καθώς οι τέσσερις αστροναύτες —προετοιμαζόμενοι την Παρασκευή για μια κρίσιμη επανείσοδο και προσθαλάσσωση— καθήλωσαν τον κόσμο με εντυπωσιακά πλάνα από την πτήση τους πάνω από τον φυσικό δορυφόρο της Γης μέσα από το σκάφος Orion.
Κάποτε περιορισμένες στο περιθώριο του διαδικτύου, οι θεωρίες συνωμοσίας έχουν περάσει πλέον στο προσκήνιο εν μέσω της αυξανόμενης δυσπιστίας προς τους δημόσιους θεσμούς και τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης. Επιστημονικά επιτεύγματα όπως η σεληνιακή αποστολή αποτελούν «πολύ εύκολο περιεχόμενο για τους influencers των συνωμοσιών», δήλωσε ο ερευνητής παραπληροφόρησης Mike Rothschild.
«Υπάρχουν κάποιοι άνθρωποι των οποίων η αντανακλαστική αντίδραση σε οποιοδήποτε σημαντικό γεγονός είναι να ισχυρίζονται ότι είναι ψεύτικο και σκηνοθετημένο, ανεξάρτητα από το τι είναι», δήλωσε ο Rothschild στο AFP. Πολλοί από αυτούς «παρουσιάζονται ως ειδικοί στην επιστήμη και τη φυσική, επειδή αυτό είναι κατά κάποιο τρόπο πιο πιστευτό στους ακολούθους τους από το να δεχτούν την "επίσημη εκδοχή"».

Η «Άγρια Δύση» του διαδικτύου

Η τάση αυτή υπογραμμίζει ένα τοπίο στο διαδίκτυο που θυμίζει «Άγρια Δύση», στερούμενο σε μεγάλο βαθμό δικλείδων ασφαλείας, καθώς τα ψευδή αφηγήματα διαβρώνουν την ψηφιακή εμπιστοσύνη.
Αρκετές τεχνολογικές πλατφόρμες έχουν αποδεκατίσει τις ομάδες ασφάλειας και εμπιστοσύνης και έχουν περιορίσει τον έλεγχο περιεχομένου, μετατρέποντάς τες σε αυτό που οι ερευνητές αποκαλούν «εστίες παραπληροφόρησης».
Επιπλέον σύγχυση προκάλεσαν οι ισχυρισμοί ότι ολόκληρη η αποστολή Artemis II ήταν μια απάτη που υποστηρίχθηκε από εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης.
Ο ισχυρισμός αυτός υπογραμμίζει πώς η άνοδος φθηνών και ευρέως διαθέσιμων εργαλείων AI έχει δώσει στους εμπόρους παραπληροφόρησης ένα εύκολο κίνητρο να αμφισβητούν το αυθεντικό περιεχόμενο — μια τακτική που οι ερευνητές ονομάζουν «το μέρισμα του ψεύτη» (liar’s dividend).
Ο στρόβιλος των ψευδών ειδήσεων ενίσχυσε επίσης μια από τις μακροβιότερες θεωρίες συνωμοσίας — ότι η NASA σκηνοθέτησε την προσελήνωση του Apollo 11 το 1969 σε ένα στούντιο του Χόλιγουντ.
Ο συνωμοσιολογικός λόγος έχει εισχωρήσει στην ποπ κουλτούρα, αποτελώντας πλοκή σε ταινίες όπως η ρομαντική κομεντί «Fly Me to the Moon» —όπου ο χαρακτήρας της Scarlett Johansson αναλαμβάνει να σκηνοθετήσει μια ψεύτικη προσελήνωση— ενώ και ορισμένοι διασημότητες ενισχύουν αυτούς τους ισχυρισμούς.

Η προσελήνωση ποτέ δεν... πεθαίνει

«Η προσελήνωση είναι ένα παράδειγμα συνωμοσίας που δεν πεθαίνει», δήλωσε στο AFP ο Timothy Caulfield, ειδικός στην παραπληροφόρηση από το Πανεπιστήμιο της Αλμπέρτα στον Καναδά.
«Αυτές οι συνωμοσίες είναι ελκυστικές για πολλούς λόγους, συμπεριλαμβανομένου του ότι συνδέονται με τη γοητεία της κατοχής "μυστικής γνώσης" ή της επίγνωσης πραγμάτων που οι άλλοι δεν γνωρίζουν».
Αν και είναι εύκολο να καταρριφθούν, τέτοιες θεωρίες επιμένουν καθώς η αποστολή Artemis II έρχεται δεκαετίες μετά τις προηγούμενες σεληνιακές αποστολές, γεγονότα που η σημερινή γενιά των χρηστών του διαδικτύου ελάχιστα θυμάται.
«Από πολλές απόψεις, είναι μια απόδειξη του πόσο δύσκολο είναι για τους ανθρώπους να ταξιδέψουν στο φεγγάρι — άλλωστε, το κάναμε από το 1968 έως το 1972 και χρειάστηκε να φτάσουμε στο 2026 για να το ξανακάνουμε. Αυτό κάνει πολλούς ανθρώπους να αναρωτιούνται αν συνέβη ποτέ», δήλωσε στο AFP ο ειδικός στην εξερεύνηση του διαστήματος, Francis French.
«Αυτή τη στιγμή βλέπουμε αξιοσημείωτες φωτογραφίες και βίντεο της Γης και της Σελήνης…
Αυτές οι φωτογραφίες και μόνο θα έπρεπε να διώχνουν κάθε αμφιβολία και να δείχνουν για άλλη μια φορά τα εκπληκτικά πράγματα που είναι ικανοί να επιτύχουν οι άνθρωποι».

www.bankingnews.gr