Σχετικά Άρθρα
Σεισμός στο παγκόσμιο ποδόσφαιρο – Στο μικροσκόπιο του FBI η Αργεντινή, έρευνα για ξέπλυμα άνω των 300 εκατ. δολ
«Ένα ποδοσφαιρικό παιχνίδι – και αυτό είναι όλο».
Αυτά τα λόγια πρόφερε ψύχραιμα ο προπονητής της Αργεντινής, Lionel Scaloni, λίγο μετά τη νίκη με 3-1 επί της Ελβετίας στα προημιτελικά του Παγκοσμίου Κυπέλλου 2026.
Η νίκη αυτή έφερε την Αργεντινή αντιμέτωπη με την Αγγλία στον ημιτελικό, καθώς η τελευταία εξασφάλισε την πρόκρισή της επικρατώντας της Νορβηγίας με 2-1.
Ωστόσο, οι εικόνες από βίαιες συγκρούσεις – όπως αυτές που σημειώθηκαν στο Μαϊάμι μεταξύ Αργεντινών και Άγγλων οπαδών, αλλά και άλλα βίντεο που καταγράφουν παρόμοια επεισόδια, καθώς και Αργεντινούς παίκτες να τραγουδούν «για τις Malvinas (Falklands), για τον Diego (Maradona), για το τελευταίο Mundial του Leo (Messi)!» – αφηγούνται μια διαφορετική ιστορία.
Η δήλωση του Scaloni πιθανότατα έγινε για να περιορίσει τον κίνδυνο ένας αγώνας που θα έπρεπε να είναι μια δίκαιη αναμέτρηση ανάμεσα σε δύο σπουδαίες ομάδες να μετατραπεί σε μια έκρηξη τοξικής ανδρικής αντιπαλότητας.
Για τον λόγο αυτό, τα μέτρα ασφαλείας και η αστυνομική παρουσία στην Ατλάντα έχουν ενισχυθεί ενόψει της αναμέτρησης.
Η σύγχρονη αντιπαλότητα που ξεπερνά το ποδόσφαιρο
Λίγες αντιπαλότητες στον παγκόσμιο αθλητισμό κουβαλούν τόσο μεγάλο ιστορικό και πολιτικό βάρος εκτός γηπέδου όσο αυτή ανάμεσα στην Αργεντινή και την Αγγλία, σημειώνει το The Conversation.
Ο επερχόμενος ημιτελικός αποτελεί υπενθύμιση μιας ανοιχτής πληγής: του πολέμου των Falklands/Malvinas το 1982.
Αυτή η ιστορία μετατρέπει κάθε αναμέτρηση σε κάτι περισσότερο από έναν απλό αγώνα, και πουθενά αυτό δεν είναι πιο εμφανές από τα συνθήματα που γεμίζουν τις εξέδρες.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το «El que no salta es un inglés» – «όποιος δεν πηδάει είναι Άγγλος».
Το γνωστό αργεντίνικο σύνθημα υπονοεί ότι όποιος δεν υποστηρίζει με πάθος την ομάδα δεν είναι πραγματικός φίλαθλος – και ακόμη χειρότερα, χαρακτηρίζεται Άγγλος.
Η ίδια νοοτροπία εμφανίζεται και στον αργκό όρο «Ingla-perra», μια προσβολή που συνδυάζει τις λέξεις «Inglaterra» (Αγγλία) και «perra» (σκύλα).
Τα συνθήματα αυτά κορυφώνονται ιδιαίτερα στις αναμετρήσεις υψηλής έντασης – με κορυφαία στιγμή το περιβόητο «Χέρι του Θεού» του Diego Maradona το 1986 – όταν το αθλητικό δράμα και η εθνική μνήμη συγκρούστηκαν.
Ο Maradona, το «Χέρι του Θεού» και η αιώνια πληγή
Ο Maradona, ο θρυλικός παίκτης της Αργεντινής που εξελίχθηκε σε σύμβολο πατριωτικού ηρωισμού, υπερασπίστηκε αργότερα το παράνομο γκολ του, λέγοντας:
«Για μένα, ήταν σαν να κλέβεις έναν κλέφτη».
Ειρωνικά, πέντε Αργεντινοί ποδοσφαιριστές – ανάμεσά τους ο τερματοφύλακας Emiliano Martínez, ο οποίος είχε δηλώσει ότι «είναι ωραίο να παίζεις ανάμεσα σε φίλους», αναφερόμενος σε μέλη της αγγλικής ομάδας – αγωνίζονται στην Premier League της Αγγλίας.
Από τη σύγκρουση του 1986, οι δύο ομάδες έχουν εμπλακεί σε αρκετές ακόμη αμφιλεγόμενες στιγμές.
Η πιο γνωστή σημειώθηκε στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1998, όταν η Αργεντινή κέρδισε στα πέναλτι μετά την αμφιλεγόμενη αποβολή του David Beckham, ο οποίος είχε κλωτσήσει τον Αργεντινό Diego Simeone.
Η αντιπαλότητα ξεκίνησε πολύ πριν από τον Maradona
Ακόμη μεγαλύτερη πολυπλοκότητα εμφανίζεται όταν εξετάζει κανείς την ιστορία της γέννησης του ποδοσφαίρου στην Αργεντινή.
Οι ρίζες ενός από τα μεγαλύτερα πάθη της Αργεντινής βρίσκονται στην ίδια χώρα που σήμερα θεωρείται ο μεγαλύτερος αντίπαλός της: την Αγγλία.
Οι ποδοσφαιρικοί σύλλογοι στην Αργεντινή ιδρύθηκαν από Βρετανούς τον 19ο αιώνα, όταν μηχανικοί σιδηροδρόμων, επενδυτές, γαιοκτήμονες και έμποροι εγκαταστάθηκαν στη χώρα και αποτέλεσαν μια κυρίαρχη οικονομική και πολιτική ελίτ.
Η επιρροή αυτών των Βρετανών εποίκων ήταν τόσο μεγάλη, ώστε ιστορικοί θεωρούν την αγγλοαργεντίνικη περίπτωση ένα παράδειγμα αυτού που αποκαλούν «άτυπη αυτοκρατορία».
Οι βρετανικές εισβολές στον Ρίο ντε λα Πλάτα (1806-1807) και στα νησιά Malvinas (1833) αποτελούν δύο εντελώς διαφορετικά επεισόδια στις σχέσεις Αγγλίας και Αργεντινής.
Η πρώτη κατέληξε σε στρατιωτική ήττα για τους Βρετανούς και ενίσχυσε τα τοπικά κινήματα ανεξαρτησίας, ενώ η δεύτερη οδήγησε στην εδραίωση της μόνιμης βρετανικής κυριαρχίας στα νησιά.
Με αυτόν τον τρόπο, οι αγώνες Αργεντινής-Αγγλίας λειτουργούν ως τελετουργία όσο και ως αθλητικός ανταγωνισμός.
Τα συνθήματα δεν αφορούν πραγματικά την τακτική ή την τεχνική.
Είναι μια γλώσσα που χρησιμοποιούν οι φίλαθλοι για να κρατούν ζωντανή μια ιστορική σύγκρουση, ένα άλμα και μια προσβολή κάθε φορά.
Ο πόλεμος των Falkland
Τα Falkland Islands (Νήσοι Φώκλαντ), που η Αργεντινή αποκαλεί Islas Malvinas (Μαλβίνες), είναι ένα σύμπλεγμα νησιών στον Νότιο Ατλαντικό, περίπου 500 χιλιόμετρα από τις ακτές της Αργεντινής.
Η κυριαρχία τους αποτελεί μία από τις πιο έντονες εδαφικές διαμάχες μεταξύ Αργεντινής και Ηνωμένου Βασιλείου.
Τα νησιά ανακαλύφθηκαν και εποικίστηκαν από Ευρωπαίους τον 18ο αιώνα.
Η κυριαρχία τους πέρασε από διαφορετικά χέρια (Γάλλους, Ισπανούς και Βρετανούς), πριν η Αργεντινή – που είχε ανεξαρτητοποιηθεί από την Ισπανία – εγκαταστήσει διοίκηση εκεί στις αρχές του 19ου αιώνα.
Το 1833, η Βρετανία κατέλαβε ξανά τα νησιά και απέκτησε τον έλεγχο, απομακρύνοντας την αργεντίνικη παρουσία.
Από τότε το Λονδίνο υποστηρίζει ότι τα νησιά αποτελούν βρετανικό έδαφος, ενώ το Μπουένος Άιρες θεωρεί ότι πρόκειται για παράνομη κατοχή εδάφους που του ανήκει.
Η κρίση κορυφώθηκε στις 2 Απριλίου 1982, όταν η στρατιωτική δικτατορία της Αργεντινής υπό τον στρατηγό Leopoldo Galtieri διέταξε εισβολή στα νησιά.
Η χούντα της Αργεντινής αντιμετώπιζε σοβαρή οικονομική κρίση και αυξανόμενη λαϊκή δυσαρέσκεια και πίστεψε ότι η ανάκτηση των Malvinas θα ενίσχυε το εθνικό αίσθημα και θα αποσπούσε την προσοχή από τα εσωτερικά προβλήματα.
Η Βρετανία, υπό την πρωθυπουργό Margaret Thatcher, αποφάσισε να απαντήσει στρατιωτικά και έστειλε έναν μεγάλο ναυτικό και αεροπορικό στόλο στον Νότιο Ατλαντικό.
Ο πόλεμος διήρκεσε περίπου 10 εβδομάδες. Οι βρετανικές δυνάμεις αποβιβάστηκαν στα νησιά και στις 14 Ιουνίου 1982 η Αργεντινή παραδόθηκε.
Η σύγκρουση κόστισε τη ζωή σε 649 Αργεντινούς στρατιώτες, 255 Βρετανούς στρατιώτες και 3 κατοίκους των νησιών.
Η ήττα είχε τεράστιες πολιτικές συνέπειες στην Αργεντινή.
Η στρατιωτική χούντα κατέρρευσε και άνοιξε ο δρόμος για την επιστροφή της δημοκρατίας το 1983.
Στη Βρετανία, αντίθετα, η νίκη ενίσχυσε σημαντικά την κυβέρνηση της Margaret Thatcher και συνέβαλε στην εκλογική της επικράτηση το 1983.
Γιατί το θέμα παραμένει τόσο φορτισμένο;
Για τους Αργεντινούς, οι Malvinas αποτελούν σύμβολο εθνικής κυριαρχίας και μια «χαμένη πατρίδα» που πρέπει να επιστρέψει στην Αργεντινή.
Για τους κατοίκους των νησιών και τη Βρετανία, το επιχείρημα βασίζεται κυρίως στην αρχή της αυτοδιάθεσης: οι κάτοικοι των νησιών, που είναι κυρίως βρετανικής καταγωγής, έχουν επανειλημμένα δηλώσει ότι θέλουν να παραμείνουν βρετανικό έδαφος.
Το 2013 έγινε δημοψήφισμα στα νησιά, όπου σχεδόν όλοι οι συμμετέχοντες ψήφισαν υπέρ της παραμονής υπό βρετανική κυριαρχία.
Η Αργεντινή όμως δεν αναγνωρίζει το αποτέλεσμα, υποστηρίζοντας ότι οι κάτοικοι είναι απόγονοι εποίκων και όχι αυτόχθονες πληθυσμοί.
Η σύνδεση με το ποδόσφαιρο
Η σύγκρουση του 1982 μετέτρεψε κάθε αναμέτρηση Αργεντινής–Αγγλίας κάτι περισσότερο από αθλητικό γεγονός.
Η πιο διάσημη στιγμή ήρθε στο Μουντιάλ του 1986, μόλις τέσσερα χρόνια μετά τον πόλεμο, όταν ο Diego Maradona πέτυχε απέναντι στην Αγγλία το περίφημο γκολ με το χέρι («Hand of God») και λίγα λεπτά αργότερα το θεωρούμενο ως ένα από τα καλύτερα γκολ όλων των εποχών.
Για πολλούς Αργεντινούς, η νίκη εκείνη είχε συμβολική σημασία: μια ποδοσφαιρική «εκδίκηση» μετά την ήττα στον πόλεμο.
Για πολλούς Άγγλους, το «Χέρι του Θεού» παραμένει μια υπενθύμιση αδικίας.
Γι’ αυτό η αντιπαλότητα Αργεντινής–Αγγλίας δεν αφορά μόνο το ποδόσφαιρο.
Είναι ένα μείγμα ιστορίας, εθνικής ταυτότητας, πολέμου και μνήμης.
Όταν η ιστορία, η πολιτική και το ποδόσφαιρο συγκρούονται
Ο αθλητισμός και η πολιτική είναι πάντα αλληλένδετα, ιδιαίτερα σε μεγάλες διοργανώσεις όπως το Παγκόσμιο Κύπελλο.
Εξωτερικά γεγονότα, όπως ο βομβαρδισμός του Ιράν από τις Ηνωμένες Πολιτείες – μιας χώρας που συμμετείχε στο Παγκόσμιο Κύπελλο ενώ οι ΗΠΑ φιλοξενούν τη διοργάνωση – μπορεί να μην αφαιρούν τη χαρά που προσφέρει αυτό το παγκόσμιο άθλημα σε δισεκατομμύρια θεατές, αλλά δημιουργούν την ευκαιρία να αναλογιστούμε γιατί όσα συμβαίνουν εκτός γηπέδου, δεν μπορούν να αγνοηθούν.
Στο ημερολόγιό του από το διάσημο ταξίδι του με το πλοίο HMS Beagle, ο Κάρολος Δαρβίνος εξέφρασε τη λύπη του για το γεγονός ότι η Ισπανία – και όχι η Βρετανική Αυτοκρατορία – είχε αποικίσει την Αργεντινή:
«Πόσο διαφορετική θα ήταν η εικόνα αυτού του ποταμού αν οι Άγγλοι άποικοι είχαν, από καλή τύχη, πλεύσει πρώτοι στον Ρίο ντε λα Πλάτα!
Ποιες ένδοξες πόλεις θα βρίσκονταν σήμερα στις όχθες του!»
Κοιτάζοντας μια φωτογραφία του 1981 με τον Maradona και τον Freddie Mercury των Queen, όπου ο ένας φορά μπλούζα με τη βρετανική σημαία και ο άλλος με την αργεντίνικη, είναι δύσκολο να μην αναδημιουργήσει κανείς τη σκέψη του Δαρβίνου, αντιστρέφοντάς την υπό το πρίσμα της εδαφικής διαμάχης που έχει προκαλέσει τόσες εντάσεις:
«Πόσο διαφορετικός θα ήταν ο επερχόμενος ημιτελικός του Παγκοσμίου Κυπέλλου αν οι Άγγλοι δεν είχαν καταλάβει τα Falklands το 1833;».
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών