Στέλνουν ουίσκι στο Διάστημα για 5 χρόνια – Το τρελό πείραμα Σκωτίας και Ιαπωνίας

Ένα ουίσκι που δεν θα ωριμάσει σε κάποιο σκοτεινό κελάρι της Σκωτίας, αλλά εκατοντάδες χιλιόμετρα πάνω από τη Γη.
Μηχανικοί από τη Σκωτία και την Ιαπωνία ετοιμάζουν ένα πρωτοποριακό διαστημικό πείραμα, με στόχο να ανακαλύψουν εάν οι ακραίες συνθήκες του Διαστήματος μπορούν να αλλάξουν – ή ακόμη και να επιταχύνουν – τη διαδικασία ωρίμανσης του ουίσκι.
Το σχέδιο προβλέπει την αποστολή δειγμάτων ουίσκι σε τροχιά το 2028, όπου θα παραμείνουν για περίπου πέντε χρόνια.
Η αποστολή έχει ήδη αποκτήσει το κατάλληλο όνομα: Space Puffin.

Πέντε χρόνια γύρω από τη Γη και μία περιστροφή κάθε 90 λεπτά

Τα δείγματα θα ταξιδέψουν μέσα σε έναν μικρό δορυφόρο τύπου CubeSat, ο οποίος θα κινείται γύρω από τη Γη περίπου μία φορά κάθε 90 λεπτά.
Μαζί με το ήδη παρασκευασμένο ουίσκι θα ταξιδέψουν και βασικά συστατικά που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή του, ώστε οι ερευνητές να μπορούν να μελετήσουν διαφορετικά στάδια της διαδικασίας.
Ο στόχος δεν είναι απλώς να στείλουν ένα μπουκάλι ουίσκι στο Διάστημα για εντυπωσιασμό.
Οι επιστήμονες θέλουν να διαπιστώσουν τι συμβαίνει στη χημεία του ποτού όταν αυτό εκτίθεται επί χρόνια σε ένα περιβάλλον εντελώς διαφορετικό από εκείνο της Γης.

Από τους -150 στους 200 βαθμούς μέσα σε λίγα λεπτά

Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία του πειράματος είναι οι ακραίες μεταβολές θερμοκρασίας που επικρατούν σε τροχιά.
Ανάλογα με το αν ο δορυφόρος βρίσκεται εκτεθειμένος απευθείας στον Ήλιο ή περνά στη σκιά της Γης, οι θερμοκρασίες μπορούν να αλλάζουν δραματικά.
Οι ερευνητές εξετάζουν συνθήκες που μπορεί να κυμαίνονται περίπου από τους -150 έως τους 200 βαθμούς Κελσίου στο εξωτερικό περιβάλλον.
Και ακριβώς εκεί κρύβεται το μυστικό του πειράματος.
Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι οι συνεχείς θερμικές μεταβολές ενδέχεται να επηρεάζουν το ξύλο που θα βρίσκεται σε επαφή με το ουίσκι.
Το ξύλο θα διαστέλλεται και θα συστέλλεται επανειλημμένα, δημιουργώντας ουσιαστικά έναν πολύ πιο έντονο κύκλο «αναπνοής» σε σχέση με ένα παραδοσιακό βαρέλι στη Γη.

Μπορούν πέντε χρόνια στο Διάστημα να ισοδυναμούν με δεκαετίες σε βαρέλι;

Αυτό είναι ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ερωτήματα του προγράμματος.
Η ωρίμανση του ουίσκι αποτελεί αργή διαδικασία.
Το ποτό αλληλεπιδρά με το ξύλο του βαρελιού, απορροφώντας σταδιακά χημικές ενώσεις που καθορίζουν το χρώμα, το άρωμα και μεγάλο μέρος της γεύσης του.
Οι έντονες θερμοκρασιακές μεταβολές του Διαστήματος μπορεί θεωρητικά να επιταχύνουν αυτές τις αλληλεπιδράσεις.
Εάν κάτι τέτοιο επιβεβαιωθεί, το πείραμα θα μπορούσε να προσφέρει πολύτιμα στοιχεία για το πώς μπορεί να επιταχυνθεί ή να ελεγχθεί καλύτερα η διαδικασία ωρίμανσης ακόμη και στη Γη.

Ο άνθρωπος πίσω από το διαστημικό ουίσκι

Επικεφαλής του εγχειρήματος είναι ο Dr. Gilles Bailet από το University of Glasgow.
Ο ίδιος και η ομάδα του θέλουν να εξετάσουν πώς το διαστημικό περιβάλλον μπορεί να μεταβάλει τις φυσικές και χημικές διεργασίες που καθορίζουν την τελική προσωπικότητα ενός ουίσκι.
Η φιλοδοξία τους φτάνει ακόμη μακρύτερα.
Εάν το πείραμα πετύχει, στο μέλλον μπορεί να δημιουργηθούν εντελώς διαφορετικά γευστικά προφίλ, τα οποία θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο να παραχθούν με τις παραδοσιακές μεθόδους ωρίμανσης.
Με απλά λόγια, το Διάστημα θα μπορούσε να λειτουργήσει σαν ένα τεράστιο, ακραίο «κελάρι».

Δεν θα υπάρχει βαρέλι μέσα στον δορυφόρο

Φυσικά, κανείς δεν πρόκειται να στριμώξει ένα ξύλινο βαρέλι ουίσκι μέσα σε έναν μικροσκοπικό δορυφόρο.
Οι επιστήμονες έχουν βρει διαφορετική λύση.
Τα μικρά δείγματα ουίσκι θα τοποθετηθούν σε ειδικά δοχεία και θα έρχονται σε επαφή με κομμάτια ξύλου.
Με αυτόν τον τρόπο θα επιχειρήσουν να αναπαραγάγουν σε μικρή κλίμακα όσα συμβαίνουν όταν το ουίσκι παραμένει για χρόνια μέσα σε ένα βαρέλι.
Κατά τη διάρκεια της αποστολής, ειδικοί αισθητήρες θα παρακολουθούν τις μεταβολές στο χρώμα και στη χημική σύσταση των δειγμάτων.
Τα δεδομένα θα μεταδίδονται συνεχώς πίσω στη Γη, επιτρέποντας στους επιστήμονες να παρακολουθούν την εξέλιξη του πειράματος χωρίς να χρειάζεται να περιμένουν πέντε χρόνια για τις πρώτες ενδείξεις.

Το ταξίδι θα αρχίσει με τη SpaceX

Το σχέδιο προβλέπει ότι ο CubeSat θα μεταφερθεί αρχικά στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό με αποστολή ανεφοδιασμού της SpaceX.
Από εκεί θα απελευθερωθεί σε ανεξάρτητη τροχιά μέσω του ιαπωνικού τμήματος του σταθμού.
Έτσι θα ξεκινήσει η πενταετής περιπλάνησή του γύρω από τη Γη.
Το πρόγραμμα συνδυάζει τεχνογνωσία από τη Σκωτία, με τη μακρά παράδοση στην παραγωγή ουίσκι, και την Ιαπωνία, η οποία επίσης διαθέτει ιδιαίτερα αναπτυγμένη βιομηχανία και τεχνογνωσία τόσο στο ουίσκι όσο και στις διαστημικές τεχνολογίες.

Ουίσκι έχει ξαναπάει στο Διάστημα – αλλά όχι έτσι

Δεν είναι η πρώτη φορά που ουίσκι εγκαταλείπει τη Γη.
Στο παρελθόν έχουν πραγματοποιηθεί πειράματα με ουίσκι στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό, με στόχο μεταξύ άλλων τη μελέτη του τρόπου με τον οποίο η έλλειψη βαρύτητας μπορεί να επηρεάσει ορισμένες διαδικασίες.
Υπάρχει όμως μία κρίσιμη διαφορά.
Τα προηγούμενα δείγματα παρέμεναν μέσα στο σχετικά προστατευμένο και θερμοκρασιακά ελεγχόμενο περιβάλλον του σταθμού.
Το Space Puffin φιλοδοξεί να πάει πολύ πιο μακριά.
Ο δορυφόρος θα βρίσκεται σε ανεξάρτητη τροχιά και το πείραμα θα επιχειρήσει να εκμεταλλευτεί τις πολύ πιο ακραίες συνθήκες που υπάρχουν έξω από το προστατευμένο περιβάλλον του ISS.

Και τι γεύση θα έχει τελικά;

Αυτό είναι το ερώτημα που πιθανότατα θα ενδιαφέρει περισσότερο τους λάτρεις του ουίσκι.
Κανείς δεν γνωρίζει.
Και αυτό ακριβώς είναι το νόημα του πειράματος.
Οι επιστήμονες δεν μπορούν να προβλέψουν με ακρίβεια εάν το διαστημικό περιβάλλον θα δημιουργήσει ένα πιο πολύπλοκο, πιο έντονο ή απλώς… πολύ παράξενο ουίσκι.
Μπορεί η διαδικασία να επιταχύνει την ωρίμανση.
Μπορεί να δημιουργήσει νέους συνδυασμούς αρωμάτων.
Ή μπορεί τελικά να αποδειχθεί ότι το παραδοσιακό σκοτεινό κελάρι της Σκωτίας παραμένει ασυναγώνιστο.
Η απάντηση θα χρειαστεί χρόνο.
Το Space Puffin προγραμματίζεται να εκτοξευθεί το 2028 και, εφόσον όλα εξελιχθούν σύμφωνα με το σχέδιο, τα δείγματα θα περάσουν περίπου πέντε χρόνια κάνοντας αμέτρητους γύρους γύρω από τη Γη.
Και όταν επιστρέψουν, οι επιστήμονες θα μπορούν επιτέλους να απαντήσουν σε μία ερώτηση που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θα ακουγόταν σαν επιστημονική φαντασία:
Είναι δυνατόν το καλύτερο κελάρι ωρίμανσης ουίσκι να βρίσκεται τελικά στο Διάστημα;