Σχετικά Άρθρα
«Παγίδα θανάτου» στο Hormuz - Το Ιράν χτύπησε περισσότερα από 18 πλοία - Έρχεται οικονομικό κραχ, νέα κούρσα για πετρέλαιο
Ο πόλεμος του Αμερικανού προέδρου, Donald Trump, κατά του Ιράν επιδέχεται ποικίλες ερμηνείες ανάλογα με το κοινό. Αυτές κυμαίνονται από την εκμηδένιση της πυρηνικής ικανότητας του Ιράν έως την παράλυση της πολιτικής της που υποβοηθά την τρομοκρατία στη Μέση Ανατολή μέσω πληρεξουσίων όπως η Hezbollah στον Λίβανο, οι Houthis στην Υεμένη και η Hamas στην Παλαιστίνη, ή ακόμα και την προώθηση της δημοκρατίας μέσω της αλλαγής του ισλαμικού φονταμενταλιστικού καθεστώτος.
Ωστόσο, φαίνεται πλέον να υπάρχει μια αυξανόμενη συναίνεση μεταξύ των αναλυτών σχετικά με μια άλλη εξήγηση για τον συνεχιζόμενο πόλεμο του Trump. Συνδυάζοντας την επίθεση στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου με εκείνη στη Βενεζουέλα στις 3 Ιανουαρίου, η εξήγηση είναι ότι πίσω από όλα αυτά κρύβεται ένας «στρατηγικός» μητρικός στόχος: η ανάσχεση της Κίνας.
Όπως δήλωσε πρόσφατα στο Newsweek ο Hongda Fan, διευθυντής του Κέντρου Κίνας-Μέσης Ανατολής στο Πανεπιστήμιο Shaoxing: «Πιστεύω ακράδαντα ότι ο κύριος λόγος πίσω από τις στρατιωτικές ενέργειες της κυβέρνησης Trump κατά της Βενεζουέλας και του Ιράν είναι ο παγκόσμιος ανταγωνισμός ισχύος που η Ουάσιγκτον υποστηρίζει σταθερά, ιδιαίτερα ο ανταγωνισμός μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας».
Το «δόγμα στραγγαλισμού της Κίνας»
Ορισμένοι Αριστεροί αναλυτές φτάνουν στο σημείο να το ονομάσουν «δόγμα στραγγαλισμού της Κίνας» (China Chokehold doctrine). Η ιδέα είναι να πληγούν στοιχεία του γεωπολιτικού πλαισίου που το Πεκίνο, ο κύριος στρατηγικός αντίπαλος της Ουάσιγκτον σήμερα, ξόδεψε δεκαετίες για να οικοδομήσει. Τελικός στόχος είναι ένα πλήγμα στη διπλωματική και οικονομική ισχύ της Κίνας.
Τρία χαρακτηριστικά της στρατηγικής ανάσχεσης της Κίνας είναι ιδιαίτερα αξιοσημείωτα:
1. Σπάνιες γαίες
Πρώτον, εάν η Κίνα μπορεί να πιέσει τις Ηνωμένες Πολιτείες στο ζήτημα των σπάνιων γαιών, τις οποίες ουσιαστικά μονοπωλεί, οι τελευταίες μπορούν να αντεπιτεθούν περιορίζοντας την ικανότητα της πρώτης να προμηθεύεται πετρέλαιο από τις μέχρι τώρα αξιόπιστες πηγές της. Αυτό ακριβώς έκανε ο Trump επιτιθέμενος στη Βενεζουέλα και το Ιράν, σημαντικές πηγές ενέργειας για την Κίνα μετά τη Ρωσία.
Σημειωτέον, η Κίνα είναι ο μεγαλύτερος εισαγωγέας αργού πετρελαίου στον κόσμο, αγοράζοντας περίπου 11,6 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, σύμφωνα με την εκτίμηση του 2025 από το Center on Global Energy Policy. Πέρυσι, το ιρανικό πετρέλαιο αντιπροσώπευε το 13,4% των θαλάσσιων ενεργειακών εισαγωγών της Κίνας, ενώ το πετρέλαιο της Βενεζουέλας άλλο ένα 4,5%. Συνολικά, θα μπορούσε κανείς να πει ότι η Κίνα, μέχρι πρόσφατα, εισήγαγε σχεδόν το ένα πέμπτο του πετρελαίου της από το Ιράν και τη Βενεζουέλα.
Από την πλευρά των εξαγωγέων, η Βενεζουέλα φέρεται να πουλούσε τα τρία τέταρτα του πετρελαίου της στην Κίνα και το Ιράν έως και το 90%. Έτσι, θα μπορούσε να ειπωθεί ότι η Κίνα αποτελούσε το σωσίβιο για τη Βενεζουέλα και το Ιράν. Από την άλλη, η απώλεια αυτών των εισαγωγών θα μπορούσε να αυξήσει σημαντικά την ευπάθεια της Κίνας.
Στη διαδικασία εξόντωσης ή ελέγχου των καθεστώτων στη Βενεζουέλα και το Ιράν (στη Βενεζουέλα έχει ήδη συμβεί), ο Trump πέτυχε επίσης να πλήξει το λεγόμενο «εμπόριο σε Γιουάν». Η Βενεζουέλα και το Ιράν δεν δίστασαν να εμπορεύονται πετρέλαιο σε κινεζικό γιουάν αντί για δολάρια ΗΠΑ, αμφισβητώντας έτσι την κυριαρχία του δολαρίου ως παγκόσμιου νομίσματος.
2. Στο φως οι αδυναμίες της Κίνας
Δεύτερον, οι αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Βενεζουέλα και το Ιράν φέρονται να εξέθεσαν αδυναμίες στην κινεζική στρατιωτική τεχνολογία. Τα κινεζικής κατασκευής ραντάρ και συστήματα πυραυλικής άμυνας (όπως τα JY-27 και HQ-9B) που χρησιμοποιούσαν η Βενεζουέλα και το Ιράν απέτυχαν να εντοπίσουν ή να αναχαιτίσουν αμερικανικά αεροσκάφη κατά τις επιδρομές.
Παρόλο που η Κίνα διαφημίζει τον πύραυλο HQ-9B ως το καλύτερο σύστημα αεράμυνας στον κόσμο, μέσα σε λιγότερο από ένα χρόνο απέτυχε «παταγωδώς» στο Πακιστάν, στη Βενεζουέλα και τώρα στο Ιράν. Μετά την κακή του απόδοση στις περσινές αψιμαχίες Ινδίας-Πακιστάν, το σύστημα HQ-9B ηττήθηκε ξανά με φονικά πλήγματα κατά του ανώτατου ηγέτη του Ιράν Khamenei και περίπου 49 υψηλόβαθμων στρατιωτικών.
Ομοίως, αν και το ραντάρ JY-27 της Κίνας προβάλλεται ως σύστημα ικανό να εντοπίζει μαχητικά F-22 και F-35 σε απόσταση 280-390 χιλιομέτρων, στην πράξη, όταν συνελήφθη ο πρόεδρος Maduro στη Βενεζουέλα, απέτυχε να εντοπίσει έστω και ένα από τα 150 αεροσκάφη που παραβίασαν τον εναέριο χώρο της χώρας.
3. Τα «κέρδη» της Κίνας σε Λατινική Αμερική και Μέση Ανατολή
Τρίτον, οι αμερικανικές επιθέσεις εξουδετέρωσαν τα κινεζικά διπλωματικά κέρδη στη Λατινική Αμερική και τη Μέση Ανατολή, προκαλώντας βαριές οικονομικές απώλειες. Για παράδειγμα, η Κίνα είχε μια «Στρατηγική Συνεργασία Παντός Καιρού» με τη Βενεζουέλα, μέσω της οποίας η τελευταία έλαβε σημαντικά δάνεια και επενδύσεις ύψους 60 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Αυτά τα δάνεια υποτίθεται ότι θα αποπληρώνονταν μέσω εξαγωγών πετρελαίου, αλλά με την πτώση του καθεστώτος Maduro, όλες αυτές οι συμφωνίες φαίνεται να έχουν εξαφανιστεί.
Αντίστοιχα, η Κίνα έχει μια «Συνολική Στρατηγική Συνεργασία» με το Ιράν με τεράστιες επενδύσεις. Το 2021 υπέγραψαν μια 25ετή συμφωνία 400 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Η Κίνα εμπλέκεται επίσης στην κατασκευή σιδηροδρομικών γραμμών, λιμανιών και αεροδρομίων στο Ιράν.
Διπλωματικά, το 2023 η Κίνα πέτυχε μια μεγάλη επιτυχία μεσολαβώντας στην προσέγγιση Σαουδικής Αραβίας και Ιράν. Αυτό θεωρήθηκε αριστοτεχνική κίνηση για τη διασφάλιση των ενεργειακών της συμφερόντων κρατώντας μακριά την αμερικανική παρέμβαση. Το Ιράν αποτελεί επίσης «ζωτικό κόμβο» για την πρωτοβουλία «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος» (BRI).
Το μήνυμα στην Κίνα
Προφανώς, επιτιθέμενος στο Ιράν, ο Trump θέλει να δείξει στην Κίνα ότι οι φιλοδοξίες της για παγκόσμια υποδομή και διπλωματική παρουσία θα παραμείνουν ανεκπλήρωτες.
Παρά το γεγονός ότι αυτή η πολιτική είναι εξαιρετικά μη δημοφιλής και προκαλεί τριγμούς στις σχέσεις των ΗΠΑ με τους Ευρωπαίους συμμάχους τους, η Ουάσιγκτον επιμένει στην τακτική της «μέγιστης πίεσης». Στόχος είναι η αποδέσμευση πόρων από τη Μέση Ανατολή για τη μεταφορά τους στον Ινδο-Ειρηνικό, προετοιμάζοντας το έδαφος για μια ακόμα πιο άμεση αντιπαράθεση με την Κίνα. Αυτό που πολλοί χαρακτηρίζουν ως «αστάθμητη» πολιτική του Trump, φαίνεται να είναι μια συνειδητή επιλογή υπονόμευσης της μακροπρόθεσμης γεωοικονομικής επέκτασης της Κίνας, αδιαφορώντας για το κόστος της διεθνούς αποσταθεροποίησης.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών