Η βαρόνη Moyo παρουσιάζει 10 δείκτες που δείχνουν… χάος
Ενώ ο κόσμος βυθίζεται σε ένα πρωτοφανές μείγμα γεωπολιτικής αστάθειας, δημοσιονομικής εκτροπής και πολιτικής αβεβαιότητας, οι χρηματοπιστωτικές αγορές επιλέγουν να σφυρίζουν αδιάφορα.
Οι δείκτες μεταβλητότητας παραμένουν τεχνητά ήρεμοι, τα spreads στέλνουν καθησυχαστικά μηνύματα και οι επενδυτές συμπεριφέρονται σαν ο κίνδυνος να έχει εξαφανιστεί.
Όμως αυτή η ψευδαίσθηση σταθερότητας ίσως αποδειχθεί η πιο επικίνδυνη φάση του κύκλου.
Όπως αναφέρει η γνωστή οικονομολόγος και μέλος της Βουλής των Λόρδων Βαρόνη Dambisa Moyo, η ιστορία έχει δείξει ότι τα μεγάλα κραχ δεν προαναγγέλλονται με σειρήνες, αλλά έρχονται όταν όλοι πιστεύουν πως «αυτή τη φορά είναι διαφορετικά».
Πίσω από τη βιτρίνα της ηρεμίας, μια σειρά από κρίσιμους δείκτες προειδοποιεί ότι οι αγορές υποτιμούν δραματικά τον συστημικό κίνδυνο.
Το ερώτημα δεν είναι αν, αλλά πότε η αδιαφορία θα μετατραπεί σε πανικό — και αν τότε θα υπάρχει χρόνος για διαφυγή.
Περίεργος εφυσηχασμός
Σύμφωνα με τη Moyo, παρότι η γεωπολιτική αβεβαιότητα και η ασάφεια που απορρέει από την οικονομική πολιτική αποτελούν κυρίαρχη ανησυχία στις χρηματοπιστωτικές αγορές, φαίνεται να υπάρχει ένα χάσμα μεταξύ των τίτλων ειδήσεων και των ευρύτερων αφηγημάτων των μέσων ενημέρωσης, από τη μία πλευρά, και της σχετικής ψυχραιμίας των επενδυτών, όπως αυτή αποτυπώνεται σε βασικούς χρηματοοικονομικούς δείκτες, από την άλλη.
Μήπως γινόμαστε μάρτυρες μιας επικίνδυνης στάσης των αγορών, που έχουν εφησυχάσει;
«Ας εξετάσουμε τον δείκτη Fear & Greed του CNN, που αποτυπώνει το επενδυτικό συναίσθημα.
Παρά το πολιτικό, διεθνές και πολιτικής φύσεως χάος των τελευταίων μηνών, ο δείκτης κινείται από τον φόβο προς την ουδετερότητα.
Βεβαίως, οι επαγγελματίες επενδυτές σπάνια επικαλούνται αυτό τον δείκτη, γεγονός που υποδηλώνει ότι αντανακλά περισσότερο το συναίσθημα των ιδιωτών επενδυτών ή λειτουργεί ως εργαλείο μάρκετινγκ.
Ωστόσο, και άλλοι δείκτες αφηγούνται την ίδια ιστορία» γράφει η βαρόνη και συνεχίζει:
«Τα πραγματικά επιτόκια στις ΗΠΑ μπορεί να μην βρίσκονται πλέον κοντά στο μηδενικό όριο των προηγούμενων ετών, αλλά μετά από μια περίοδο αυξημένων επιτοκίων για την καταπολέμηση του πληθωρισμού της πανδημικής εποχής, ακολουθούν πτωτική πορεία.
Ενώ η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ φαίνεται έτοιμη να μειώσει τα επιτόκια τουλάχιστον μία φορά εντός του έτους, οι προβλέψεις των αγορών δείχνουν ότι το 2026 θα ακολουθήσουν δύο επιπλέον μειώσεις των 25 μονάδων βάσης.
Φυσικά, δεν αποκλείεται να δούμε και μια πιο dovish στάση από τον πιθανό διάδοχο του προέδρου της Fed, Jerome Powell, τον Kevin Warsh».
Όπως επισημαίνει η αναλύτρια, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump, δεν έχει κρύψει την επιθυμία του για χαμηλότερα επιτόκια και έχει ήδη ανακοινώσει την αγορά ομολόγων στεγαστικών δανείων ύψους 200 δισ. δολαρίων, με στόχο τη μείωση των επιτοκίων στεγαστικών δανείων.
(Αδιαφορώντας για το γεγονός ότι οι επίμονες αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων και της στέγασης υποδηλώνουν πως τα πραγματικά επιτόκια είναι ήδη υπερβολικά χαμηλά.)
Ένας τρίτος δείκτης είναι τα αμερικανικά credit default swaps (CDS), τα οποία λειτουργούν ως ασφάλιση έναντι αθέτησης πληρωμών και, συνεπώς, αντικατοπτρίζουν τον μακροπρόθεσμο κυρίαρχο κίνδυνο.
Παρά τις δικαιολογημένες ανησυχίες για τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ των ΗΠΑ και τα προβλεπόμενα δημοσιονομικά ελλείμματα, το πενταετές CDS των ΗΠΑ δεν εκπέμπει συναγερμό.
Αυτήν τη στιγμή αποτιμάται στις 28,33 μονάδες βάσης, από πάνω από 50 την περίοδο της ανακοίνωσης των δασμών της «Ημέρας Απελευθέρωσης» του Trump τον περασμένο Απρίλιο.
Ένας τέταρτος δείκτης είναι το εξαιρετικά χαμηλό περιθώριο απόδοσης μεταξύ ομολόγων επενδυτικής βαθμίδας και ομολόγων υψηλής απόδοσης, το οποίο αντικατοπτρίζει τη σταθερή ζήτηση για εταιρικό χρέος, παρά το ριψοκίνδυνο γεωπολιτικό και οικονομικό περιβάλλον.
Το κόστος δανεισμού για αμερικανικές εταιρείες υψηλής πιστοληπτικής αξιολόγησης και ισχυρού κύρους είναι μόλις 0,73 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερο από το αντίστοιχο των αμερικανικών κρατικών ομολόγων — το χαμηλότερο περιθώριο από τον Ιούνιο του 1998.
Επιπλέον, τα περιθώρια των ομολόγων υψηλής απόδοσης, που παρακολουθούν την απόδοση του εταιρικού χρέους (junk) στις ΗΠΑ, έχουν υποχωρήσει κάτω από τις 275 μονάδες βάσης, από 450 τον Απρίλιο του 2025.
Πέμπτος δείκτης είναι ο πιο γνωστός δείκτης αναμενόμενης μεταβλητότητας των χρηματιστηριακών αγορών, ο CBOE Volatility Index (VIX), ο οποίος παραμένει αξιοσημείωτα ήρεμος.
Κατά τη στιγμή συγγραφής του παρόντος, διαπραγματεύεται γύρω στο 17, πολύ χαμηλότερα από τα ιστορικά υψηλά των 82,69 το 2020 και 80,86 το 2008, καθώς και από την άνοδο πάνω από το 50 τον περασμένο Απρίλιο.
Αξίζει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι ο VIX ενδέχεται να μην αποτυπώνει πλήρως την εικόνα, λόγω της ανόδου των επιλογών μηδενικής διάρκειας (zero-day options), δηλαδή μονοήμερων στοιχημάτων στις κινήσεις των τιμών.
Αν περισσότεροι επενδυτές αντισταθμίζουν κινδύνους ή κερδοσκοπούν στο βραχυπρόθεσμο άκρο της καμπύλης, το οποίο δεν καλύπτει ο VIX, ο δείκτης αυτός μπορεί να καταστεί λιγότερο αντιπροσωπευτικός.
Έκτος δείκτης είναι ο Merrill Lynch Option Volatility Estimate (MOVE Index), ο οποίος καταγράφει την τεκμαρτή μεταβλητότητα στην αγορά αμερικανικών κρατικών ομολόγων.
Την περίοδο γραφής βρισκόταν στις 56,25 μονάδες, έχοντας υποχωρήσει από τις 139,88 στις 8 Απριλίου 2025.
Παρ’ όλα αυτά, παραμένει υψηλότερος από τα επίπεδα της περιόδου 2017-2020.
Έβδομος δείκτης είναι η διάρθρωση των επιτοκίων ως προς τη λήξη, η οποία επίσης υποδηλώνει ένα φυσιολογικό (ανοδικά κεκλιμένο) περιβάλλον.
Το ασφάλιστρο διάρκειας (term premium) είναι η επιπλέον απόδοση που λαμβάνει ένας επενδυτής δεσμευόμενος σε ομόλογο μεγαλύτερης διάρκειας.
Καίριας σημασίας είναι το γεγονός ότι το ασφάλιστρο αυτό έχει φτάσει στο υψηλότερο επίπεδο της τελευταίας δεκαετίας.
Η εκτίμηση ACM (Adrian, Crump και Moench) για το δεκαετές αμερικανικό ομόλογο διαμορφώνεται περίπου στο 0,87%, γεγονός που σημαίνει ότι οι επενδυτές απαιτούν επιπλέον 87 μονάδες βάσης ετησίως πάνω από την αναμενόμενη μέση πορεία των βραχυπρόθεσμων επιτοκίων πολιτικής.
Αξιοσημείωτο είναι ότι πρόκειται για ένα από τα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων τουλάχιστον πέντε ετών.
Τέλος, όσον αφορά τους δείκτες αβεβαιότητας των αγορών, ο χρυσός αποτελεί τη σαφή εξαίρεση.
Έχει σημειώσει εντυπωσιακή άνοδο τα τελευταία πέντε χρόνια, και ιδίως τους τελευταίους δώδεκα μήνες.
Παρά την πρόσφατη διόρθωση, η Goldman Sachs αναβάθμισε πρόσφατα την πρόβλεψή της για την τιμή του χρυσού το 2026 στα 5.400 δολάρια ανά ουγγιά. Ωστόσο, η εκτίναξη της τιμής του χρυσού ίσως δεν αντανακλά απλώς την αβεβαιότητα.
Αντίθετα, μπορεί να αντικατοπτρίζει βαθύτερους διαρθρωτικούς παράγοντες, όπως την αναδιάρθρωση χαρτοφυλακίων και ισολογισμών από τις κεντρικές τράπεζες.
Ενδέχεται επίσης να υποδηλώνει μια ευρύτερη απομάκρυνση από τα κρατικά νομίσματα (fiat currencies), δεδομένων του υπερβολικού και αυξανόμενου δημόσιου χρέους και των —κατά πολλούς— μη βιώσιμων δημοσιονομικών ελλειμμάτων.
Προς το παρόν, οι περισσότεροι βασικοί δείκτες αβεβαιότητας των αγορών φαίνεται να παραμένουν ανεπηρέαστοι από την κατάσταση του κόσμου.
Είτε το πολιτικό συναίσθημα και τα αφηγήματα των μέσων ενημέρωσης είναι υπερβολικά διογκωμένα, είτε οι αγορές απλώς σφυρίζουν αδιάφορα περνώντας δίπλα από το νεκροταφείο, καταλήγει η βαρόνη.
www.bankingnews.gr
Οι δείκτες μεταβλητότητας παραμένουν τεχνητά ήρεμοι, τα spreads στέλνουν καθησυχαστικά μηνύματα και οι επενδυτές συμπεριφέρονται σαν ο κίνδυνος να έχει εξαφανιστεί.
Όμως αυτή η ψευδαίσθηση σταθερότητας ίσως αποδειχθεί η πιο επικίνδυνη φάση του κύκλου.
Όπως αναφέρει η γνωστή οικονομολόγος και μέλος της Βουλής των Λόρδων Βαρόνη Dambisa Moyo, η ιστορία έχει δείξει ότι τα μεγάλα κραχ δεν προαναγγέλλονται με σειρήνες, αλλά έρχονται όταν όλοι πιστεύουν πως «αυτή τη φορά είναι διαφορετικά».
Πίσω από τη βιτρίνα της ηρεμίας, μια σειρά από κρίσιμους δείκτες προειδοποιεί ότι οι αγορές υποτιμούν δραματικά τον συστημικό κίνδυνο.
Το ερώτημα δεν είναι αν, αλλά πότε η αδιαφορία θα μετατραπεί σε πανικό — και αν τότε θα υπάρχει χρόνος για διαφυγή.
Περίεργος εφυσηχασμός
Σύμφωνα με τη Moyo, παρότι η γεωπολιτική αβεβαιότητα και η ασάφεια που απορρέει από την οικονομική πολιτική αποτελούν κυρίαρχη ανησυχία στις χρηματοπιστωτικές αγορές, φαίνεται να υπάρχει ένα χάσμα μεταξύ των τίτλων ειδήσεων και των ευρύτερων αφηγημάτων των μέσων ενημέρωσης, από τη μία πλευρά, και της σχετικής ψυχραιμίας των επενδυτών, όπως αυτή αποτυπώνεται σε βασικούς χρηματοοικονομικούς δείκτες, από την άλλη.
Μήπως γινόμαστε μάρτυρες μιας επικίνδυνης στάσης των αγορών, που έχουν εφησυχάσει;
«Ας εξετάσουμε τον δείκτη Fear & Greed του CNN, που αποτυπώνει το επενδυτικό συναίσθημα.
Παρά το πολιτικό, διεθνές και πολιτικής φύσεως χάος των τελευταίων μηνών, ο δείκτης κινείται από τον φόβο προς την ουδετερότητα.
Βεβαίως, οι επαγγελματίες επενδυτές σπάνια επικαλούνται αυτό τον δείκτη, γεγονός που υποδηλώνει ότι αντανακλά περισσότερο το συναίσθημα των ιδιωτών επενδυτών ή λειτουργεί ως εργαλείο μάρκετινγκ.
Ωστόσο, και άλλοι δείκτες αφηγούνται την ίδια ιστορία» γράφει η βαρόνη και συνεχίζει:
«Τα πραγματικά επιτόκια στις ΗΠΑ μπορεί να μην βρίσκονται πλέον κοντά στο μηδενικό όριο των προηγούμενων ετών, αλλά μετά από μια περίοδο αυξημένων επιτοκίων για την καταπολέμηση του πληθωρισμού της πανδημικής εποχής, ακολουθούν πτωτική πορεία.
Ενώ η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ φαίνεται έτοιμη να μειώσει τα επιτόκια τουλάχιστον μία φορά εντός του έτους, οι προβλέψεις των αγορών δείχνουν ότι το 2026 θα ακολουθήσουν δύο επιπλέον μειώσεις των 25 μονάδων βάσης.
Φυσικά, δεν αποκλείεται να δούμε και μια πιο dovish στάση από τον πιθανό διάδοχο του προέδρου της Fed, Jerome Powell, τον Kevin Warsh».
Όπως επισημαίνει η αναλύτρια, ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump, δεν έχει κρύψει την επιθυμία του για χαμηλότερα επιτόκια και έχει ήδη ανακοινώσει την αγορά ομολόγων στεγαστικών δανείων ύψους 200 δισ. δολαρίων, με στόχο τη μείωση των επιτοκίων στεγαστικών δανείων.
(Αδιαφορώντας για το γεγονός ότι οι επίμονες αυξήσεις στις τιμές των τροφίμων και της στέγασης υποδηλώνουν πως τα πραγματικά επιτόκια είναι ήδη υπερβολικά χαμηλά.)
Ένας τρίτος δείκτης είναι τα αμερικανικά credit default swaps (CDS), τα οποία λειτουργούν ως ασφάλιση έναντι αθέτησης πληρωμών και, συνεπώς, αντικατοπτρίζουν τον μακροπρόθεσμο κυρίαρχο κίνδυνο.
Παρά τις δικαιολογημένες ανησυχίες για τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ των ΗΠΑ και τα προβλεπόμενα δημοσιονομικά ελλείμματα, το πενταετές CDS των ΗΠΑ δεν εκπέμπει συναγερμό.
Αυτήν τη στιγμή αποτιμάται στις 28,33 μονάδες βάσης, από πάνω από 50 την περίοδο της ανακοίνωσης των δασμών της «Ημέρας Απελευθέρωσης» του Trump τον περασμένο Απρίλιο.
Ένας τέταρτος δείκτης είναι το εξαιρετικά χαμηλό περιθώριο απόδοσης μεταξύ ομολόγων επενδυτικής βαθμίδας και ομολόγων υψηλής απόδοσης, το οποίο αντικατοπτρίζει τη σταθερή ζήτηση για εταιρικό χρέος, παρά το ριψοκίνδυνο γεωπολιτικό και οικονομικό περιβάλλον.
Το κόστος δανεισμού για αμερικανικές εταιρείες υψηλής πιστοληπτικής αξιολόγησης και ισχυρού κύρους είναι μόλις 0,73 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερο από το αντίστοιχο των αμερικανικών κρατικών ομολόγων — το χαμηλότερο περιθώριο από τον Ιούνιο του 1998.
Επιπλέον, τα περιθώρια των ομολόγων υψηλής απόδοσης, που παρακολουθούν την απόδοση του εταιρικού χρέους (junk) στις ΗΠΑ, έχουν υποχωρήσει κάτω από τις 275 μονάδες βάσης, από 450 τον Απρίλιο του 2025.
Πέμπτος δείκτης είναι ο πιο γνωστός δείκτης αναμενόμενης μεταβλητότητας των χρηματιστηριακών αγορών, ο CBOE Volatility Index (VIX), ο οποίος παραμένει αξιοσημείωτα ήρεμος.
Κατά τη στιγμή συγγραφής του παρόντος, διαπραγματεύεται γύρω στο 17, πολύ χαμηλότερα από τα ιστορικά υψηλά των 82,69 το 2020 και 80,86 το 2008, καθώς και από την άνοδο πάνω από το 50 τον περασμένο Απρίλιο.
Αξίζει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι ο VIX ενδέχεται να μην αποτυπώνει πλήρως την εικόνα, λόγω της ανόδου των επιλογών μηδενικής διάρκειας (zero-day options), δηλαδή μονοήμερων στοιχημάτων στις κινήσεις των τιμών.
Αν περισσότεροι επενδυτές αντισταθμίζουν κινδύνους ή κερδοσκοπούν στο βραχυπρόθεσμο άκρο της καμπύλης, το οποίο δεν καλύπτει ο VIX, ο δείκτης αυτός μπορεί να καταστεί λιγότερο αντιπροσωπευτικός.
Έκτος δείκτης είναι ο Merrill Lynch Option Volatility Estimate (MOVE Index), ο οποίος καταγράφει την τεκμαρτή μεταβλητότητα στην αγορά αμερικανικών κρατικών ομολόγων.
Την περίοδο γραφής βρισκόταν στις 56,25 μονάδες, έχοντας υποχωρήσει από τις 139,88 στις 8 Απριλίου 2025.
Παρ’ όλα αυτά, παραμένει υψηλότερος από τα επίπεδα της περιόδου 2017-2020.
Έβδομος δείκτης είναι η διάρθρωση των επιτοκίων ως προς τη λήξη, η οποία επίσης υποδηλώνει ένα φυσιολογικό (ανοδικά κεκλιμένο) περιβάλλον.
Το ασφάλιστρο διάρκειας (term premium) είναι η επιπλέον απόδοση που λαμβάνει ένας επενδυτής δεσμευόμενος σε ομόλογο μεγαλύτερης διάρκειας.
Καίριας σημασίας είναι το γεγονός ότι το ασφάλιστρο αυτό έχει φτάσει στο υψηλότερο επίπεδο της τελευταίας δεκαετίας.
Η εκτίμηση ACM (Adrian, Crump και Moench) για το δεκαετές αμερικανικό ομόλογο διαμορφώνεται περίπου στο 0,87%, γεγονός που σημαίνει ότι οι επενδυτές απαιτούν επιπλέον 87 μονάδες βάσης ετησίως πάνω από την αναμενόμενη μέση πορεία των βραχυπρόθεσμων επιτοκίων πολιτικής.
Αξιοσημείωτο είναι ότι πρόκειται για ένα από τα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων τουλάχιστον πέντε ετών.
Τέλος, όσον αφορά τους δείκτες αβεβαιότητας των αγορών, ο χρυσός αποτελεί τη σαφή εξαίρεση.
Έχει σημειώσει εντυπωσιακή άνοδο τα τελευταία πέντε χρόνια, και ιδίως τους τελευταίους δώδεκα μήνες.
Παρά την πρόσφατη διόρθωση, η Goldman Sachs αναβάθμισε πρόσφατα την πρόβλεψή της για την τιμή του χρυσού το 2026 στα 5.400 δολάρια ανά ουγγιά. Ωστόσο, η εκτίναξη της τιμής του χρυσού ίσως δεν αντανακλά απλώς την αβεβαιότητα.
Αντίθετα, μπορεί να αντικατοπτρίζει βαθύτερους διαρθρωτικούς παράγοντες, όπως την αναδιάρθρωση χαρτοφυλακίων και ισολογισμών από τις κεντρικές τράπεζες.
Ενδέχεται επίσης να υποδηλώνει μια ευρύτερη απομάκρυνση από τα κρατικά νομίσματα (fiat currencies), δεδομένων του υπερβολικού και αυξανόμενου δημόσιου χρέους και των —κατά πολλούς— μη βιώσιμων δημοσιονομικών ελλειμμάτων.
Προς το παρόν, οι περισσότεροι βασικοί δείκτες αβεβαιότητας των αγορών φαίνεται να παραμένουν ανεπηρέαστοι από την κατάσταση του κόσμου.
Είτε το πολιτικό συναίσθημα και τα αφηγήματα των μέσων ενημέρωσης είναι υπερβολικά διογκωμένα, είτε οι αγορές απλώς σφυρίζουν αδιάφορα περνώντας δίπλα από το νεκροταφείο, καταλήγει η βαρόνη.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών