Ο χρυσός θεωρείται διαχρονικά ως το πλέον ασφαλές καταφύγιο. Ωστόσο, η Morgan Stanley επισημαίνει πως η εκρηκτική άνοδος του πληθωρισμού, οι φόβοι για παρατεταμένα υψηλά επιτόκια και οι μαζικές ρευστοποιήσεις από κεντρικές τράπεζες έχουν αλλάξει πλήρως τους κανόνες του παιχνιδιού για το πολύτιμο μέταλλο.
Ο χρυσός βρίσκεται υπό πίεση μετά την έναρξη της σύγκρουσης στο Ιράν, παρά το γεγονός ότι τα προηγούμενα χρόνια κατέγραφε σταθερά σημαντικά κέρδη. Από το 2021 και έπειτα, το πολύτιμο μέταλλο ακολούθησε έντονα ανοδική πορεία, με αποκορύφωμα το 2025, όταν σημείωσε εντυπωσιακή άνοδο της τάξεως του 55%. Ωστόσο, η πρόσφατη πτώση των τιμών και η αισθητά ασθενέστερη απόδοσή του σε σύγκριση με άλλες κατηγορίες επενδύσεων έχουν οδηγήσει πολλούς επενδυτές στο να επανεξετάσουν τον παραδοσιακό ρόλο του χρυσού ως «ασφαλούς καταφυγίου» σε περιόδους κρίσεων και αβεβαιότητας.
Τον Μάρτιο, που αποτέλεσε τον πρώτο μήνα της γεωπολιτικής σύγκρουσης, ο χρυσός κατέγραψε σημαντική πτώση 14,5%. Την ίδια περίοδο, ο δείκτης FTSE All-World υποχώρησε κατά 9%, ο S&P 500 έχασε 7,8%, ενώ ο δείκτης Total Return των αμερικανικών κρατικών ομολόγων σημείωσε μικρότερη πτώση, της τάξεως του 3,6%. Η εικόνα αυτή διαφοροποιείται αισθητά από προηγούμενες διεθνείς κρίσεις, κατά τις οποίες ο χρυσός συνήθως ενισχυόταν, λειτουργώντας ως μέσο προστασίας των επενδυτών απέναντι στις αναταράξεις των αγορών.
Ο χρυσός 10% χαμηλότερα από τα προ κρίσης επίπεδα
Η αδύναμη πορεία του χρυσού συνεχίστηκε και τον Απρίλιο. Παρά το γεγονός ότι οι διεθνείς χρηματιστηριακές αγορές ανέκαμψαν σχεδόν στα επίπεδα που βρίσκονταν πριν από τη σύγκρουση, ο χρυσός εξακολουθεί να κινείται περίπου 10% χαμηλότερα σε σχέση με τα προ κρίσης επίπεδα, έχοντας ανακτήσει μόνο το ένα τρίτο των απωλειών του. Παράλληλα, η συμπεριφορά της τιμής του εμφανίζει μεγαλύτερη συσχέτιση με τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα, γεγονός που δείχνει ότι αυτή τη στιγμή επηρεάζεται περισσότερο από τις εξελίξεις στη νομισματική πολιτική και τα πραγματικά επιτόκια, παρά από τον ίδιο τον γεωπολιτικό κίνδυνο.
Σύμφωνα με την Amy Gower, επικεφαλής στρατηγικής εμπορευμάτων μετάλλων και εξόρυξης της Morgan Stanley Research, η βασική αιτία αυτής της εξέλιξης είναι ότι η σύγκρουση προκάλεσε ισχυρό σοκ στον ενεργειακό εφοδιασμό. Η αύξηση των τιμών της ενέργειας μείωσε τις προσδοκίες για μελλοντικές μειώσεις επιτοκίων στις Ηνωμένες Πολιτείες, κάτι που επηρέασε αρνητικά τον χρυσό. Όπως επισημαίνει η ίδια, σε ένα περιβάλλον όπου οι αγορές αναμένουν υψηλότερα επιτόκια για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ο χρυσός δυσκολεύεται να διατηρήσει τον παραδοσιακό του ρόλο ως επενδυτικό καταφύγιο.
Η Morgan Stanley τονίζει ότι ο χρυσός δεν προσφέρει πάντοτε προστασία απέναντι σε πληθωριστικά σοκ. Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου και οι διαταραχές στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού ενισχύουν τις πληθωριστικές πιέσεις και οδηγούν τις αγορές να προεξοφλούν αυστηρότερη νομισματική πολιτική και υψηλότερα επιτόκια. Ένα τέτοιο περιβάλλον παραδοσιακά λειτουργεί αρνητικά για τον χρυσό.
Όπως αναφέρει η Amy Gower, η ευαισθησία του χρυσού απέναντι στις αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών και στη νομισματική πολιτική έχει πλέον καταστεί ο σημαντικότερος παράγοντας διαμόρφωσης της τιμής του. Αυτό, σύμφωνα με την ίδια, έχει περιορίσει την αποτελεσματικότητα του μετάλλου ως μέσου αντιστάθμισης τόσο απέναντι στους γεωπολιτικούς κινδύνους όσο και απέναντι στον πληθωρισμό. Με άλλα λόγια, οι τιμές του χρυσού δεν αντανακλούν μόνο τις συνέπειες μιας διεθνούς κρίσης, αλλά κυρίως τον τρόπο με τον οποίο αντιδρούν οι κεντρικές τράπεζες και οι νομισματικές αρχές.
Οι κινήσεις των κεντρικών τραπεζών εντείνουν τις πιέσεις
Πρόσθετη πίεση στις τιμές του χρυσού προήλθε και από τις κινήσεις των κεντρικών τραπεζών. Μετά από μια μακρά περίοδο έντονων αγορών χρυσού από το 2022 και έπειτα, πολλές κεντρικές τράπεζες περιόρισαν ή σταμάτησαν τις αγορές τους τον Μάρτιο.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η κεντρική τράπεζα της Τουρκίας, η οποία πούλησε περίπου 52 τόνους χρυσού μέσα σε έναν μήνα, από τις 27 Φεβρουαρίου έως τις 27 Μαρτίου, ενώ παράλληλα προχώρησε και σε συμφωνίες ανταλλαγής (swaps) συνολικού ύψους 79 τόνων. Την ίδια στιγμή, η Ινδία καθυστέρησε τις εγκρίσεις για νέες εισαγωγές χρυσού, περιορίζοντας περαιτέρω τη ζήτηση.
Αρνητική επίδραση είχαν και τα ETF χρυσού (διαπραγματεύσιμα αμοιβαία κεφάλαια), τα οποία από καθαροί αγοραστές μετατράπηκαν σε πωλητές. Συγκεκριμένα, ρευστοποίησαν περίπου 90 τόνους χρυσού από τους συνολικά 150 τόνους που είχαν αποκτήσει κατά τους δύο πρώτους μήνες του έτους.
Ενδείξεις σταθεροποίησης και προοπτικές ανάκαμψης
Παρά την πρόσφατη αδυναμία, υπάρχουν ήδη ορισμένες ενδείξεις σταθεροποίησης της αγοράς. Τα ETF έχουν αρχίσει να επαναγοράζουν μέρος των ποσοτήτων που πούλησαν τον Μάρτιο, έχοντας ήδη ανακτήσει σχεδόν το ήμισυ των ρευστοποιήσεων. Παράλληλα, η Κίνα ανακοίνωσε τη μεγαλύτερη μηνιαία αύξηση αποθεμάτων χρυσού από τον Ιανουάριο του 2025, ενώ και η αποδυνάμωση του αμερικανικού δολαρίου προσφέρει στήριξη στις τιμές του μετάλλου.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, η Morgan Stanley Research εκτιμά ότι ο χρυσός θα μπορούσε να κινηθεί ανοδικά κατά το δεύτερο εξάμηνο του έτους, φτάνοντας ακόμη και τα 5.200 δολάρια ανά ουγγιά, δηλαδή περίπου 9% υψηλότερα από τα επίπεδα της 22ας Απριλίου. Παρόλα αυτά, η πρόβλεψη αυτή είναι πιο συγκρατημένη σε σχέση με προηγούμενες εκτιμήσεις, οι οποίες έκαναν λόγο για πιθανή άνοδο έως και τα 5.700 δολάρια ανά ουγγιά υπό πιο ευνοϊκές συνθήκες.
Οι οικονομολόγοι της Morgan Stanley εκτιμούν επίσης ότι η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) θα προχωρήσει σε δύο μειώσεις επιτοκίων μέσα στο 2027, συγκεκριμένα τον Ιανουάριο και τον Μάρτιο, κατά 25 μονάδες βάσης κάθε φορά. Μια τέτοια εξέλιξη θεωρείται πιθανό να ενισχύσει τον χρυσό, καθώς τα ETF και οι επενδυτές επηρεάζονται ιδιαίτερα από τις προσδοκίες σχετικά με τη μελλοντική πορεία της νομισματικής πολιτικής.
Οι κίνδυνοι παραμένουν
Παρά τις πιθανότητες ανάκαμψης, οι αβεβαιότητες εξακολουθούν να είναι σημαντικές. Μια παρατεταμένη σύγκρουση με το Ιράν, ιδιαίτερα εάν επηρεαστούν οι ενεργειακές ροές μέσω του Στενού του Ορμούζ, θα μπορούσε να διατηρήσει υψηλές τις τιμές του πετρελαίου και να ενισχύσει περαιτέρω τον πληθωρισμό. Σε ένα τέτοιο σενάριο, η Fed ενδέχεται να καθυστερήσει τις μειώσεις επιτοκίων ή ακόμη και να εξετάσει νέες αυξήσεις.
Όπως προειδοποιεί η Amy Gower, ο χρυσός θα μπορούσε να δεχθεί νέες πιέσεις εάν οι αγορές αρχίσουν να προεξοφλούν μια μακρά περίοδο υψηλών επιτοκίων. Από την άλλη πλευρά, ακόμη και σε περίπτωση αποκλιμάκωσης της κρίσης, η περαιτέρω άνοδος των τιμών του χρυσού ενδέχεται να είναι περιορισμένη, καθώς τα ήδη υψηλά επίπεδα τιμών μπορεί να μειώσουν τη ζήτηση από ETF, κεντρικές τράπεζες και καταναλωτές.
www.bankingnews.gr
Τον Μάρτιο, που αποτέλεσε τον πρώτο μήνα της γεωπολιτικής σύγκρουσης, ο χρυσός κατέγραψε σημαντική πτώση 14,5%. Την ίδια περίοδο, ο δείκτης FTSE All-World υποχώρησε κατά 9%, ο S&P 500 έχασε 7,8%, ενώ ο δείκτης Total Return των αμερικανικών κρατικών ομολόγων σημείωσε μικρότερη πτώση, της τάξεως του 3,6%. Η εικόνα αυτή διαφοροποιείται αισθητά από προηγούμενες διεθνείς κρίσεις, κατά τις οποίες ο χρυσός συνήθως ενισχυόταν, λειτουργώντας ως μέσο προστασίας των επενδυτών απέναντι στις αναταράξεις των αγορών.
Ο χρυσός 10% χαμηλότερα από τα προ κρίσης επίπεδα
Η αδύναμη πορεία του χρυσού συνεχίστηκε και τον Απρίλιο. Παρά το γεγονός ότι οι διεθνείς χρηματιστηριακές αγορές ανέκαμψαν σχεδόν στα επίπεδα που βρίσκονταν πριν από τη σύγκρουση, ο χρυσός εξακολουθεί να κινείται περίπου 10% χαμηλότερα σε σχέση με τα προ κρίσης επίπεδα, έχοντας ανακτήσει μόνο το ένα τρίτο των απωλειών του. Παράλληλα, η συμπεριφορά της τιμής του εμφανίζει μεγαλύτερη συσχέτιση με τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα, γεγονός που δείχνει ότι αυτή τη στιγμή επηρεάζεται περισσότερο από τις εξελίξεις στη νομισματική πολιτική και τα πραγματικά επιτόκια, παρά από τον ίδιο τον γεωπολιτικό κίνδυνο.
Σύμφωνα με την Amy Gower, επικεφαλής στρατηγικής εμπορευμάτων μετάλλων και εξόρυξης της Morgan Stanley Research, η βασική αιτία αυτής της εξέλιξης είναι ότι η σύγκρουση προκάλεσε ισχυρό σοκ στον ενεργειακό εφοδιασμό. Η αύξηση των τιμών της ενέργειας μείωσε τις προσδοκίες για μελλοντικές μειώσεις επιτοκίων στις Ηνωμένες Πολιτείες, κάτι που επηρέασε αρνητικά τον χρυσό. Όπως επισημαίνει η ίδια, σε ένα περιβάλλον όπου οι αγορές αναμένουν υψηλότερα επιτόκια για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ο χρυσός δυσκολεύεται να διατηρήσει τον παραδοσιακό του ρόλο ως επενδυτικό καταφύγιο.
Η Morgan Stanley τονίζει ότι ο χρυσός δεν προσφέρει πάντοτε προστασία απέναντι σε πληθωριστικά σοκ. Η άνοδος των τιμών του πετρελαίου και οι διαταραχές στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού ενισχύουν τις πληθωριστικές πιέσεις και οδηγούν τις αγορές να προεξοφλούν αυστηρότερη νομισματική πολιτική και υψηλότερα επιτόκια. Ένα τέτοιο περιβάλλον παραδοσιακά λειτουργεί αρνητικά για τον χρυσό.
Όπως αναφέρει η Amy Gower, η ευαισθησία του χρυσού απέναντι στις αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών και στη νομισματική πολιτική έχει πλέον καταστεί ο σημαντικότερος παράγοντας διαμόρφωσης της τιμής του. Αυτό, σύμφωνα με την ίδια, έχει περιορίσει την αποτελεσματικότητα του μετάλλου ως μέσου αντιστάθμισης τόσο απέναντι στους γεωπολιτικούς κινδύνους όσο και απέναντι στον πληθωρισμό. Με άλλα λόγια, οι τιμές του χρυσού δεν αντανακλούν μόνο τις συνέπειες μιας διεθνούς κρίσης, αλλά κυρίως τον τρόπο με τον οποίο αντιδρούν οι κεντρικές τράπεζες και οι νομισματικές αρχές.
Οι κινήσεις των κεντρικών τραπεζών εντείνουν τις πιέσεις
Πρόσθετη πίεση στις τιμές του χρυσού προήλθε και από τις κινήσεις των κεντρικών τραπεζών. Μετά από μια μακρά περίοδο έντονων αγορών χρυσού από το 2022 και έπειτα, πολλές κεντρικές τράπεζες περιόρισαν ή σταμάτησαν τις αγορές τους τον Μάρτιο.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η κεντρική τράπεζα της Τουρκίας, η οποία πούλησε περίπου 52 τόνους χρυσού μέσα σε έναν μήνα, από τις 27 Φεβρουαρίου έως τις 27 Μαρτίου, ενώ παράλληλα προχώρησε και σε συμφωνίες ανταλλαγής (swaps) συνολικού ύψους 79 τόνων. Την ίδια στιγμή, η Ινδία καθυστέρησε τις εγκρίσεις για νέες εισαγωγές χρυσού, περιορίζοντας περαιτέρω τη ζήτηση.
Αρνητική επίδραση είχαν και τα ETF χρυσού (διαπραγματεύσιμα αμοιβαία κεφάλαια), τα οποία από καθαροί αγοραστές μετατράπηκαν σε πωλητές. Συγκεκριμένα, ρευστοποίησαν περίπου 90 τόνους χρυσού από τους συνολικά 150 τόνους που είχαν αποκτήσει κατά τους δύο πρώτους μήνες του έτους.
Ενδείξεις σταθεροποίησης και προοπτικές ανάκαμψης
Παρά την πρόσφατη αδυναμία, υπάρχουν ήδη ορισμένες ενδείξεις σταθεροποίησης της αγοράς. Τα ETF έχουν αρχίσει να επαναγοράζουν μέρος των ποσοτήτων που πούλησαν τον Μάρτιο, έχοντας ήδη ανακτήσει σχεδόν το ήμισυ των ρευστοποιήσεων. Παράλληλα, η Κίνα ανακοίνωσε τη μεγαλύτερη μηνιαία αύξηση αποθεμάτων χρυσού από τον Ιανουάριο του 2025, ενώ και η αποδυνάμωση του αμερικανικού δολαρίου προσφέρει στήριξη στις τιμές του μετάλλου.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, η Morgan Stanley Research εκτιμά ότι ο χρυσός θα μπορούσε να κινηθεί ανοδικά κατά το δεύτερο εξάμηνο του έτους, φτάνοντας ακόμη και τα 5.200 δολάρια ανά ουγγιά, δηλαδή περίπου 9% υψηλότερα από τα επίπεδα της 22ας Απριλίου. Παρόλα αυτά, η πρόβλεψη αυτή είναι πιο συγκρατημένη σε σχέση με προηγούμενες εκτιμήσεις, οι οποίες έκαναν λόγο για πιθανή άνοδο έως και τα 5.700 δολάρια ανά ουγγιά υπό πιο ευνοϊκές συνθήκες.
Οι οικονομολόγοι της Morgan Stanley εκτιμούν επίσης ότι η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) θα προχωρήσει σε δύο μειώσεις επιτοκίων μέσα στο 2027, συγκεκριμένα τον Ιανουάριο και τον Μάρτιο, κατά 25 μονάδες βάσης κάθε φορά. Μια τέτοια εξέλιξη θεωρείται πιθανό να ενισχύσει τον χρυσό, καθώς τα ETF και οι επενδυτές επηρεάζονται ιδιαίτερα από τις προσδοκίες σχετικά με τη μελλοντική πορεία της νομισματικής πολιτικής.
Οι κίνδυνοι παραμένουν
Παρά τις πιθανότητες ανάκαμψης, οι αβεβαιότητες εξακολουθούν να είναι σημαντικές. Μια παρατεταμένη σύγκρουση με το Ιράν, ιδιαίτερα εάν επηρεαστούν οι ενεργειακές ροές μέσω του Στενού του Ορμούζ, θα μπορούσε να διατηρήσει υψηλές τις τιμές του πετρελαίου και να ενισχύσει περαιτέρω τον πληθωρισμό. Σε ένα τέτοιο σενάριο, η Fed ενδέχεται να καθυστερήσει τις μειώσεις επιτοκίων ή ακόμη και να εξετάσει νέες αυξήσεις.
Όπως προειδοποιεί η Amy Gower, ο χρυσός θα μπορούσε να δεχθεί νέες πιέσεις εάν οι αγορές αρχίσουν να προεξοφλούν μια μακρά περίοδο υψηλών επιτοκίων. Από την άλλη πλευρά, ακόμη και σε περίπτωση αποκλιμάκωσης της κρίσης, η περαιτέρω άνοδος των τιμών του χρυσού ενδέχεται να είναι περιορισμένη, καθώς τα ήδη υψηλά επίπεδα τιμών μπορεί να μειώσουν τη ζήτηση από ETF, κεντρικές τράπεζες και καταναλωτές.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών