Ο πόλεμος του Trump κατά του Ιράν ξεκίνησε ως επίδειξη ισχύος, αλλά κατέληξε να αποκαλύψει τα όρια της αμερικανικής επιβολής - Η αντίδραση των πολεμοχαρών κύκλων στις ΗΠΑ υπήρξε σχεδόν υστερική
Ο πόλεμος, που εξαπέλυσε ο Αμερικανός πρόεδρος Donald Trump κατά του Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου 2026 εξελίσσεται σε ένα από τα πιο αποκαλυπτικά επεισόδια της σύγχρονης αμερικανικής πολιτικής.
Όχι μόνο επειδή επιβεβαίωσε, για ακόμη μία φορά, ότι οι ΗΠΑ καταφεύγουν με ευκολία στη στρατιωτική ισχύ όταν θέλουν να επιβάλουν τη βούλησή τους στη Μέση Ανατολή, αλλά κυρίως επειδή αποκάλυψε το μέγεθος της ιδεολογικής σύγχυσης στο εσωτερικό του ίδιου του κινήματος MAGA.
Ο Trump είχε οικοδομήσει μεγάλο μέρος της πολιτικής του ταυτότητας πάνω στην απόρριψη των νεοσυντηρητικών πολέμων.
Είχε καταγγείλει τις καταστροφικές επεμβάσεις της εποχής Bush, είχε χλευάσει τους αρχιτέκτονες της ατελείωτης πολεμικής εμπλοκής των Ηνωμένων Πολιτειών στη Μέση Ανατολή και είχε υποσχεθεί ότι θα βάλει τέλος στη λογική των πολέμων αλλαγής καθεστώτος.
Όμως, όταν αποφάσισε να ανοίξει μέτωπο με το Ιράν, το πολιτικό του στρατόπεδο άρχισε να μοιάζει επικίνδυνα με εκείνο ακριβώς που υποτίθεται ότι απέρριπτε.
Όταν τα γεράκια πανηγύριζαν
Για σχεδόν τέσσερις μήνες, τα γεράκια της Ουάσιγκτον πανηγύριζαν.
Ο γερουσιαστής Lindsey Graham, ο Mark Levin, ο John Bolton, ο Ted Cruz και ένα ολόκληρο δίκτυο φιλοϊσραηλινών σχολιαστών και πολιτικών πίστεψαν ότι είχε έρθει η στιγμή της μεγάλης ανατροπής: στρατιωτική συντριβή του Ιράν, παράλυση του ιρανικού κράτους, ίσως ακόμη και αλλαγή καθεστώτος.
Η λογική ήταν γνωστή, παλιά και καταστροφική: βομβαρδισμοί, αποκλεισμοί, οικονομική ασφυξία, πολιτική αποσταθεροποίηση και, στο τέλος, η ψευδαίσθηση ότι ένας ολόκληρος λαός θα δεχθεί ως «απελευθέρωση» την καταστροφή της χώρας του.
Όμως το Ιράν δεν κατέρρευσε. Δεν συνθηκολόγησε. Δεν εμφανίστηκε ως η παθητική περιφερειακή δύναμη που θα λύγιζε μπροστά στην αμερικανοϊσραηλινή πίεση.
Αντιθέτως, επέμεινε, άντεξε και οδήγησε την ίδια την Ουάσιγκτον στο σημείο που πάντα υποτίθεται ότι ήθελε να αποφύγει: στη διαπραγμάτευση.
Η αναφερόμενη επίτευξη μνημονίου κατανόησης μεταξύ της κυβέρνησης Trump και του Ιράν, με στόχο τον τερματισμό των εχθροπραξιών, το άνοιγμα του Στενών του Hormuz και τη συνέχιση των συνομιλιών, δεν είναι απλώς μια διπλωματική εξέλιξη.
Είναι στρατηγική αποτυχία για όσους επένδυσαν στην ταπείνωση της Τεχεράνης.
Πανικός στους κύκλους των πολεμοκάπηλων – Αναβρασμός στο MAGA
Η αντίδραση των πολεμοχαρών κύκλων στις Ηνωμένες Πολιτείες υπήρξε σχεδόν υστερική.
Ο Mark Levin εμφανίστηκε στο Fox News σε κατάσταση πολιτικού πανικού, απαιτώντας να εγκρίνει το Κογκρέσο οποιαδήποτε συμφωνία με το Ιράν.
Το παράδοξο είναι εξόφθαλμο: οι ίδιοι άνθρωποι που δεν ενοχλήθηκαν όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες οδηγήθηκαν σε πόλεμο χωρίς ουσιαστική κοινοβουλευτική διαβούλευση, θυμήθηκαν ξαφνικά τις θεσμικές διαδικασίες όταν εμφανίστηκε η πιθανότητα ειρήνης. Για αυτούς, το Κογκρέσο δεν είναι απαραίτητο όταν πέφτουν βόμβες στην Τεχεράνη.
Είναι απαραίτητο μόνο όταν σταματούν.
Ο Ben Shapiro ζήτησε οργισμένα τη δημοσιοποίηση του μνημονίου, παρουσιάζοντας τη διαφάνεια ως υπέρτατη δημοκρατική αρχή.
Όμως και εδώ η υποκρισία περισσεύει.
Οι ίδιοι κύκλοι που συχνά υπερασπίζονται απόρρητες στρατιωτικές επιχειρήσεις, μυστικές δεσμεύσεις και πολιτικές τετελεσμένων, εμφανίζονται τώρα ως υπερασπιστές του δικαιώματος της κοινής γνώμης να διαβάσει κάθε λέξη μιας συμφωνίας.
Όχι επειδή πιστεύουν πραγματικά στη διαφάνεια, αλλά επειδή αναζητούν τρόπο να υπονομεύσουν μια διπλωματική διέξοδο.
«Το Ιράν έπαιξε τον Trump»
Ο John Bolton, η επιτομή του αμερικανικού παρεμβατισμού, χαρακτήρισε τη συμφωνία «πολύ κακή» για τις Ηνωμένες Πολιτείες και υποστήριξε ότι το Ιράν «έπαιξε» τον Trump.
Πρόκειται για το ίδιο γνωστό δόγμα Bolton: καμία συμφωνία με αντιπάλους, καμία αναγνώριση των νόμιμων συμφερόντων άλλων κρατών, καμία διπλωματία αν δεν συνοδεύεται από πλήρη υποταγή του άλλου μέρους. Για τον Bolton και τους ομοϊδεάτες του, μια συμφωνία είναι αποδεκτή μόνο όταν μοιάζει με παράδοση.
Αν ο αντίπαλος διατηρεί αξιοπρέπεια, κυριαρχία και διαπραγματευτική θέση, τότε η συμφωνία βαφτίζεται «ήττα».
Αυτό ακριβώς είναι το σημείο στο οποίο η στάση του Ιράν αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Η Τεχεράνη, παρά τις τεράστιες πιέσεις, δεν αποδέχθηκε τον ρόλο του ηττημένου.
Δεν εμφανίστηκε ως χώρα που παρακαλεί για έλεος.
Επέμεινε ότι η ασφάλεια, η κυριαρχία και η περιφερειακή της θέση δεν μπορούν να καθορίζονται μονομερώς από την Ουάσιγκτον και το Ισραήλ.
Η στάση αυτή, ανεξαρτήτως των επιμέρους διαφωνιών που μπορεί να έχει κανείς με την εσωτερική πολιτική της Ισλαμικής Δημοκρατίας, αποτελεί σαφή υπενθύμιση ότι η Μέση Ανατολή δεν είναι ιδιοκτησία των Ηνωμένων Πολιτειών.
John Bolton
«Σκοτεινές δυνάμεις» και … ρήγμα στη συμμαχία ΗΠΑ – Ισραήλ
Ακόμη πιο αποκαλυπτική ήταν η αντίδραση του Ted Cruz, ο οποίος προειδοποίησε ότι «σκοτεινές δυνάμεις» προσπαθούν να διαλύσουν την αμερικανοϊσραηλινή συμμαχία.
Η διατύπωση αυτή είναι χαρακτηριστική της φιλοϊσραηλινής δεξιάς στις Ηνωμένες Πολιτείες: κάθε απόπειρα περιορισμού του πολέμου, κάθε σκέψη για διαπραγμάτευση, κάθε διαφοροποίηση από τη γραμμή του Ισραήλ παρουσιάζεται ως σκοτεινή συνωμοσία.
Με άλλα λόγια, η αμερικανική εξωτερική πολιτική δεν επιτρέπεται να έχει αυτόνομη κρίση.
Οφείλει να ταυτίζεται με τις επιδιώξεις του Ισραήλ, ακόμη και όταν αυτές οδηγούν σε περιφερειακή ανάφλεξη.
Αυτό είναι το βαθύτερο πρόβλημα. Το Ισραήλ, εδώ και δεκαετίες, έχει συνηθίσει να αντιμετωπίζει τις Ηνωμένες Πολιτείες όχι απλώς ως σύμμαχο, αλλά ως στρατηγικό προστάτη που οφείλει να στηρίζει κάθε ισραηλινή επιλογή.
Όταν η Ουάσιγκτον βομβαρδίζει, εξοπλίζει, χρηματοδοτεί και καλύπτει διπλωματικά το Ισραήλ, όλα θεωρούνται φυσιολογικά.
Όταν όμως ένας Αμερικανός πρόεδρος επιχειρεί να σταματήσει έναν πόλεμο πριν αυτός μετατραπεί σε ανεξέλεγκτη περιφερειακή καταστροφή, τότε ξεσπά πανικός.
Ted Cruz
«Χωρίς το Ισραήλ δεν θα υπήρχαν οι ΗΠΑ»
Η αντίδραση του Mike Huckabee είναι ενδεικτική αυτής της νοοτροπίας.
Η δήλωσή του ότι «χωρίς το Ισραήλ δεν θα υπήρχε Αμερική» δεν είναι απλώς ιστορικά παράλογη.
Είναι πολιτικά αποκαλυπτική.
Το κράτος του Ισραήλ ιδρύθηκε το 1948, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες γιορτάζουν τα 250 χρόνια τους.
Η φράση του Huckabee δεν έχει ιστορική αξία· έχει ιδεολογική λειτουργία.
Σκοπός της είναι να παρουσιάσει το Ισραήλ ως σχεδόν θεολογικό θεμέλιο της αμερικανικής ύπαρξης, ώστε κάθε κριτική στην ισραηλινή πολιτική να εμφανίζεται ως επίθεση στην ίδια την Αμερική.
Αυτή η θρησκευτικοποιημένη γεωπολιτική είναι εξαιρετικά επικίνδυνη, γράφει ο αναλυτής Jack Hunter στο Responsible Statecraft.
Μετατρέπει τις διεθνείς σχέσεις σε δόγμα πίστης, την κριτική σε βλασφημία και τη διπλωματία σε προδοσία.
Γι’ αυτό και ο John Hagee, εκπρόσωπος του ευαγγελικού σιωνισμού, επανέλαβε το γνωστό σύνθημα ότι « η καμία συμφωνία είναι καλύτερη από μια κακή συμφωνία».
Στην πράξη, όμως, αυτό το σύνθημα σημαίνει ατελείωτη σύγκρουση. Σημαίνει ότι καμία συμφωνία με το Ιράν δεν θα είναι ποτέ αρκετά καλή, εκτός αν το Ιράν παραιτηθεί από κάθε δικαίωμα άμυνας, κυριαρχίας και περιφερειακής επιρροής.
John Hagee
Κατέρρευσε το αφήγημα
Η Laura Loomer, από την πλευρά της, προσπάθησε να επαναφέρει το αφήγημα της «απελευθέρωσης» των Ιρανών, επικαλούμενη ατεκμηρίωτους αριθμούς για νεκρούς διαδηλωτές.
Όμως η πραγματικότητα του πολέμου διέλυσε γρήγορα αυτό το αφήγημα.
Όταν βόμβες έπεσαν στην Τεχεράνη και σκοτώθηκαν άμαχοι, ανάμεσά τους και παιδιά, έγινε σαφές ότι ο πόλεμος δεν είχε στόχο να «σώσει» τον ιρανικό λαό.
Κανένας λαός δεν απελευθερώνεται με ξένους βομβαρδισμούς. Καμία κοινωνία δεν οδηγείται στη δημοκρατία μέσα από πυραύλους, αποκλεισμούς και συλλογική τιμωρία.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν χρησιμοποιήσει πολλές φορές το ίδιο επιχείρημα.
Στο Ιράκ, μίλησαν για ελευθερία.
Στη Λιβύη, μίλησαν για προστασία αμάχων.
Στη Συρία, μίλησαν για δημοκρατία.
Τα αποτελέσματα ήταν αποσταθεροποίηση, εμφύλιες συγκρούσεις, κρατική κατάρρευση, προσφυγικές κρίσεις και μακροχρόνιο χάος.
Το Ιράν γνώριζε πολύ καλά ότι πίσω από τη ρητορική περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων κρυβόταν η ίδια παλιά λογική της αλλαγής καθεστώτος. Και γι’ αυτό αντιστάθηκε.
Lora Loomer
Η ήττα των γερακιών
Το γεγονός ότι η κυβέρνηση Trump αναζήτησε τελικά διέξοδο μέσω μνημονίου κατανόησης δεν πρέπει να ιδωθεί ως ένδειξη αμερικανικής μεγαλοψυχίας.
Είναι αποτέλεσμα κόστους.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιλήφθηκαν ότι ένας παρατεταμένος πόλεμος με το Ιράν θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές συνέπειες: αποσταθεροποίηση των Στενών του Hormuz, εκτίναξη των ενεργειακών τιμών, περαιτέρω φθορά της αμερικανικής αξιοπιστίας και πιθανή εμπλοκή σε έναν πόλεμο χωρίς καθαρό τέλος.
Το Ιράν, ελέγχοντας κρίσιμους γεωπολιτικούς μοχλούς, απέδειξε ότι δεν είναι εύκολος στόχος.
Εδώ βρίσκεται και η μεγάλη ήττα των φιλοϊσραηλινών γερακιών.
Περίμεναν γρήγορη συντριβή.
Περίμεναν ότι η στρατιωτική ισχύς των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ θα ανάγκαζε την Τεχεράνη να γονατίσει.
Αντί γι’ αυτό, βλέπουν τώρα το ενδεχόμενο μιας συμφωνίας που αναγνωρίζει, έστω έμμεσα, ότι το Ιράν παραμένει αναγκαίος συνομιλητής.
Για αυτούς, αυτό είναι αδιανόητο.
Διότι ο πραγματικός τους στόχος δεν ήταν ποτέ απλώς η αποτροπή. Ήταν η ταπείνωση.
Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος J.D. Vance φέρεται να συνόψισε εύστοχα την υποκρισία των επικριτών της συμφωνίας, λέγοντας ότι είναι ειρωνικό να ανησυχούν τόσο πολύ για το σταμάτημα ενός πολέμου όσοι ήταν τόσο ενθουσιώδεις όταν άρχιζε.
Η διαρκής σύγκρουση
Πράγματι, αυτή είναι η ουσία.
Οι ίδιοι άνθρωποι που χειροκροτούσαν την κλιμάκωση, που απαιτούσαν σκληρότερες επιθέσεις, που φλέρταραν με την ιδέα της αλλαγής καθεστώτος, τώρα εμφανίζονται ως θεματοφύλακες της σοβαρότητας, της νομιμότητας και της ασφάλειας.
Το Ισραήλ, από την πλευρά του, εμφανίζεται για ακόμη μία φορά ως δύναμη που δεν επιθυμεί απλώς την ασφάλειά της, αλλά τη στρατηγική εξουδετέρωση κάθε περιφερειακού αντιπάλου.
Η πολιτική αυτή δεν παράγει σταθερότητα. Παράγει διαρκή σύγκρουση.
Αντί να επιδιώκει μια περιφερειακή ισορροπία που θα μειώσει τις εντάσεις, το Ισραήλ προωθεί μια λογική μόνιμης υπεροχής, όπου οποιαδήποτε χώρα αμφισβητεί την ισραηλινή στρατιωτική κυριαρχία βαφτίζεται υπαρξιακή απειλή.
Το Ιράν, αντίθετα, παρουσιάζεται από τους αντιπάλους του αποκλειστικά ως πρόβλημα.
Όμως για μεγάλο μέρος της περιοχής, η Τεχεράνη λειτουργεί και ως αντίβαρο στην αμερικανοϊσραηλινή επιβολή.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η ιρανική πολιτική είναι χωρίς αντιφάσεις ή σκληρότητα.
Σημαίνει όμως ότι η ύπαρξη ενός ισχυρού Ιράν εμποδίζει τη μετατροπή της Μέσης Ανατολής σε χώρο ανεμπόδιστης δράσης των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ.
Και αυτός είναι ο πραγματικός λόγος που προκαλεί τόσο μεγάλη οργή στα γεράκια της Ουάσιγκτον.
Lindsey Graham
Εύθραυστο deal
Η συμφωνία, εφόσον προχωρήσει, δεν θα λύσει όλα τα προβλήματα.
Θα είναι εύθραυστη, ατελής και γεμάτη δυσπιστία. Αλλά ακόμη και έτσι, είναι προτιμότερη από τον ατελείωτο πόλεμο.
Η διπλωματία δεν απαιτεί εμπιστοσύνη. Απαιτεί συμφέρον, μηχανισμούς ελέγχου και αναγνώριση ότι ο αντίπαλος δεν μπορεί απλώς να εξαφανιστεί.
Αυτό ακριβώς αρνούνται να δεχθούν οι πολεμοκάπηλοι: ότι το Ιράν δεν είναι ένα προσωρινό εμπόδιο, αλλά μια ιστορική, κρατική και περιφερειακή πραγματικότητα.
Το συμπέρασμα είναι σαφές.
Ο πόλεμος του Trump κατά του Ιράν ξεκίνησε ως επίδειξη ισχύος, αλλά κατέληξε να αποκαλύψει τα όρια της αμερικανικής επιβολής.
Ξεσκέπασε την υποκρισία των νεοσυντηρητικών και των φιλοϊσραηλινών σχολιαστών, οι οποίοι θυμούνται τους θεσμούς μόνο όταν απειλείται η πολεμική τους ατζέντα.
Ανέδειξε την επικίνδυνη επιρροή του Ισραήλ στην αμερικανική πολιτική συζήτηση. Και, κυρίως, έδειξε ότι το Ιράν, παρά την πίεση, παραμένει όρθιο.
Αυτό είναι που δεν μπορούν να συγχωρήσουν τα γεράκια.
Όχι ότι η συμφωνία είναι κακή. Αλλά ότι υπάρχει συμφωνία.
Όχι ότι ο Trump εξαπατήθηκε. Αλλά ότι αναγκάστηκε να αναγνωρίσει πως η Τεχεράνη δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με βόμβες.
Και όχι ότι το Ιράν αποτελεί απειλή για την παγκόσμια τάξη, αλλά ότι αποτελεί εμπόδιο σε μια τάξη πραγμάτων όπου οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ αποφασίζουν ποιος έχει δικαίωμα στην ασφάλεια, στην κυριαρχία και στην αξιοπρέπεια.
www.bankingnews.gr
Όχι μόνο επειδή επιβεβαίωσε, για ακόμη μία φορά, ότι οι ΗΠΑ καταφεύγουν με ευκολία στη στρατιωτική ισχύ όταν θέλουν να επιβάλουν τη βούλησή τους στη Μέση Ανατολή, αλλά κυρίως επειδή αποκάλυψε το μέγεθος της ιδεολογικής σύγχυσης στο εσωτερικό του ίδιου του κινήματος MAGA.
Ο Trump είχε οικοδομήσει μεγάλο μέρος της πολιτικής του ταυτότητας πάνω στην απόρριψη των νεοσυντηρητικών πολέμων.
Είχε καταγγείλει τις καταστροφικές επεμβάσεις της εποχής Bush, είχε χλευάσει τους αρχιτέκτονες της ατελείωτης πολεμικής εμπλοκής των Ηνωμένων Πολιτειών στη Μέση Ανατολή και είχε υποσχεθεί ότι θα βάλει τέλος στη λογική των πολέμων αλλαγής καθεστώτος.
Όμως, όταν αποφάσισε να ανοίξει μέτωπο με το Ιράν, το πολιτικό του στρατόπεδο άρχισε να μοιάζει επικίνδυνα με εκείνο ακριβώς που υποτίθεται ότι απέρριπτε.
Όταν τα γεράκια πανηγύριζαν
Για σχεδόν τέσσερις μήνες, τα γεράκια της Ουάσιγκτον πανηγύριζαν.
Ο γερουσιαστής Lindsey Graham, ο Mark Levin, ο John Bolton, ο Ted Cruz και ένα ολόκληρο δίκτυο φιλοϊσραηλινών σχολιαστών και πολιτικών πίστεψαν ότι είχε έρθει η στιγμή της μεγάλης ανατροπής: στρατιωτική συντριβή του Ιράν, παράλυση του ιρανικού κράτους, ίσως ακόμη και αλλαγή καθεστώτος.
Η λογική ήταν γνωστή, παλιά και καταστροφική: βομβαρδισμοί, αποκλεισμοί, οικονομική ασφυξία, πολιτική αποσταθεροποίηση και, στο τέλος, η ψευδαίσθηση ότι ένας ολόκληρος λαός θα δεχθεί ως «απελευθέρωση» την καταστροφή της χώρας του.
Όμως το Ιράν δεν κατέρρευσε. Δεν συνθηκολόγησε. Δεν εμφανίστηκε ως η παθητική περιφερειακή δύναμη που θα λύγιζε μπροστά στην αμερικανοϊσραηλινή πίεση.
Αντιθέτως, επέμεινε, άντεξε και οδήγησε την ίδια την Ουάσιγκτον στο σημείο που πάντα υποτίθεται ότι ήθελε να αποφύγει: στη διαπραγμάτευση.
Η αναφερόμενη επίτευξη μνημονίου κατανόησης μεταξύ της κυβέρνησης Trump και του Ιράν, με στόχο τον τερματισμό των εχθροπραξιών, το άνοιγμα του Στενών του Hormuz και τη συνέχιση των συνομιλιών, δεν είναι απλώς μια διπλωματική εξέλιξη.
Είναι στρατηγική αποτυχία για όσους επένδυσαν στην ταπείνωση της Τεχεράνης.
Πανικός στους κύκλους των πολεμοκάπηλων – Αναβρασμός στο MAGA
Η αντίδραση των πολεμοχαρών κύκλων στις Ηνωμένες Πολιτείες υπήρξε σχεδόν υστερική.
Ο Mark Levin εμφανίστηκε στο Fox News σε κατάσταση πολιτικού πανικού, απαιτώντας να εγκρίνει το Κογκρέσο οποιαδήποτε συμφωνία με το Ιράν.
Το παράδοξο είναι εξόφθαλμο: οι ίδιοι άνθρωποι που δεν ενοχλήθηκαν όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες οδηγήθηκαν σε πόλεμο χωρίς ουσιαστική κοινοβουλευτική διαβούλευση, θυμήθηκαν ξαφνικά τις θεσμικές διαδικασίες όταν εμφανίστηκε η πιθανότητα ειρήνης. Για αυτούς, το Κογκρέσο δεν είναι απαραίτητο όταν πέφτουν βόμβες στην Τεχεράνη.
Είναι απαραίτητο μόνο όταν σταματούν.
Ο Ben Shapiro ζήτησε οργισμένα τη δημοσιοποίηση του μνημονίου, παρουσιάζοντας τη διαφάνεια ως υπέρτατη δημοκρατική αρχή.
Όμως και εδώ η υποκρισία περισσεύει.
Οι ίδιοι κύκλοι που συχνά υπερασπίζονται απόρρητες στρατιωτικές επιχειρήσεις, μυστικές δεσμεύσεις και πολιτικές τετελεσμένων, εμφανίζονται τώρα ως υπερασπιστές του δικαιώματος της κοινής γνώμης να διαβάσει κάθε λέξη μιας συμφωνίας.
Όχι επειδή πιστεύουν πραγματικά στη διαφάνεια, αλλά επειδή αναζητούν τρόπο να υπονομεύσουν μια διπλωματική διέξοδο.
«Το Ιράν έπαιξε τον Trump»
Ο John Bolton, η επιτομή του αμερικανικού παρεμβατισμού, χαρακτήρισε τη συμφωνία «πολύ κακή» για τις Ηνωμένες Πολιτείες και υποστήριξε ότι το Ιράν «έπαιξε» τον Trump.
Πρόκειται για το ίδιο γνωστό δόγμα Bolton: καμία συμφωνία με αντιπάλους, καμία αναγνώριση των νόμιμων συμφερόντων άλλων κρατών, καμία διπλωματία αν δεν συνοδεύεται από πλήρη υποταγή του άλλου μέρους. Για τον Bolton και τους ομοϊδεάτες του, μια συμφωνία είναι αποδεκτή μόνο όταν μοιάζει με παράδοση.
Αν ο αντίπαλος διατηρεί αξιοπρέπεια, κυριαρχία και διαπραγματευτική θέση, τότε η συμφωνία βαφτίζεται «ήττα».
Αυτό ακριβώς είναι το σημείο στο οποίο η στάση του Ιράν αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Η Τεχεράνη, παρά τις τεράστιες πιέσεις, δεν αποδέχθηκε τον ρόλο του ηττημένου.
Δεν εμφανίστηκε ως χώρα που παρακαλεί για έλεος.
Επέμεινε ότι η ασφάλεια, η κυριαρχία και η περιφερειακή της θέση δεν μπορούν να καθορίζονται μονομερώς από την Ουάσιγκτον και το Ισραήλ.
Η στάση αυτή, ανεξαρτήτως των επιμέρους διαφωνιών που μπορεί να έχει κανείς με την εσωτερική πολιτική της Ισλαμικής Δημοκρατίας, αποτελεί σαφή υπενθύμιση ότι η Μέση Ανατολή δεν είναι ιδιοκτησία των Ηνωμένων Πολιτειών.
John Bolton
«Σκοτεινές δυνάμεις» και … ρήγμα στη συμμαχία ΗΠΑ – Ισραήλ
Ακόμη πιο αποκαλυπτική ήταν η αντίδραση του Ted Cruz, ο οποίος προειδοποίησε ότι «σκοτεινές δυνάμεις» προσπαθούν να διαλύσουν την αμερικανοϊσραηλινή συμμαχία.
Η διατύπωση αυτή είναι χαρακτηριστική της φιλοϊσραηλινής δεξιάς στις Ηνωμένες Πολιτείες: κάθε απόπειρα περιορισμού του πολέμου, κάθε σκέψη για διαπραγμάτευση, κάθε διαφοροποίηση από τη γραμμή του Ισραήλ παρουσιάζεται ως σκοτεινή συνωμοσία.
Με άλλα λόγια, η αμερικανική εξωτερική πολιτική δεν επιτρέπεται να έχει αυτόνομη κρίση.
Οφείλει να ταυτίζεται με τις επιδιώξεις του Ισραήλ, ακόμη και όταν αυτές οδηγούν σε περιφερειακή ανάφλεξη.
Αυτό είναι το βαθύτερο πρόβλημα. Το Ισραήλ, εδώ και δεκαετίες, έχει συνηθίσει να αντιμετωπίζει τις Ηνωμένες Πολιτείες όχι απλώς ως σύμμαχο, αλλά ως στρατηγικό προστάτη που οφείλει να στηρίζει κάθε ισραηλινή επιλογή.
Όταν η Ουάσιγκτον βομβαρδίζει, εξοπλίζει, χρηματοδοτεί και καλύπτει διπλωματικά το Ισραήλ, όλα θεωρούνται φυσιολογικά.
Όταν όμως ένας Αμερικανός πρόεδρος επιχειρεί να σταματήσει έναν πόλεμο πριν αυτός μετατραπεί σε ανεξέλεγκτη περιφερειακή καταστροφή, τότε ξεσπά πανικός.
Ted Cruz
«Χωρίς το Ισραήλ δεν θα υπήρχαν οι ΗΠΑ»
Η αντίδραση του Mike Huckabee είναι ενδεικτική αυτής της νοοτροπίας.
Η δήλωσή του ότι «χωρίς το Ισραήλ δεν θα υπήρχε Αμερική» δεν είναι απλώς ιστορικά παράλογη.
Είναι πολιτικά αποκαλυπτική.
Το κράτος του Ισραήλ ιδρύθηκε το 1948, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες γιορτάζουν τα 250 χρόνια τους.
Η φράση του Huckabee δεν έχει ιστορική αξία· έχει ιδεολογική λειτουργία.
Σκοπός της είναι να παρουσιάσει το Ισραήλ ως σχεδόν θεολογικό θεμέλιο της αμερικανικής ύπαρξης, ώστε κάθε κριτική στην ισραηλινή πολιτική να εμφανίζεται ως επίθεση στην ίδια την Αμερική.
Αυτή η θρησκευτικοποιημένη γεωπολιτική είναι εξαιρετικά επικίνδυνη, γράφει ο αναλυτής Jack Hunter στο Responsible Statecraft.
Μετατρέπει τις διεθνείς σχέσεις σε δόγμα πίστης, την κριτική σε βλασφημία και τη διπλωματία σε προδοσία.
Γι’ αυτό και ο John Hagee, εκπρόσωπος του ευαγγελικού σιωνισμού, επανέλαβε το γνωστό σύνθημα ότι « η καμία συμφωνία είναι καλύτερη από μια κακή συμφωνία».
Στην πράξη, όμως, αυτό το σύνθημα σημαίνει ατελείωτη σύγκρουση. Σημαίνει ότι καμία συμφωνία με το Ιράν δεν θα είναι ποτέ αρκετά καλή, εκτός αν το Ιράν παραιτηθεί από κάθε δικαίωμα άμυνας, κυριαρχίας και περιφερειακής επιρροής.
John Hagee
Κατέρρευσε το αφήγημα
Η Laura Loomer, από την πλευρά της, προσπάθησε να επαναφέρει το αφήγημα της «απελευθέρωσης» των Ιρανών, επικαλούμενη ατεκμηρίωτους αριθμούς για νεκρούς διαδηλωτές.
Όμως η πραγματικότητα του πολέμου διέλυσε γρήγορα αυτό το αφήγημα.
Όταν βόμβες έπεσαν στην Τεχεράνη και σκοτώθηκαν άμαχοι, ανάμεσά τους και παιδιά, έγινε σαφές ότι ο πόλεμος δεν είχε στόχο να «σώσει» τον ιρανικό λαό.
Κανένας λαός δεν απελευθερώνεται με ξένους βομβαρδισμούς. Καμία κοινωνία δεν οδηγείται στη δημοκρατία μέσα από πυραύλους, αποκλεισμούς και συλλογική τιμωρία.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν χρησιμοποιήσει πολλές φορές το ίδιο επιχείρημα.
Στο Ιράκ, μίλησαν για ελευθερία.
Στη Λιβύη, μίλησαν για προστασία αμάχων.
Στη Συρία, μίλησαν για δημοκρατία.
Τα αποτελέσματα ήταν αποσταθεροποίηση, εμφύλιες συγκρούσεις, κρατική κατάρρευση, προσφυγικές κρίσεις και μακροχρόνιο χάος.
Το Ιράν γνώριζε πολύ καλά ότι πίσω από τη ρητορική περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων κρυβόταν η ίδια παλιά λογική της αλλαγής καθεστώτος. Και γι’ αυτό αντιστάθηκε.
Lora Loomer
Η ήττα των γερακιών
Το γεγονός ότι η κυβέρνηση Trump αναζήτησε τελικά διέξοδο μέσω μνημονίου κατανόησης δεν πρέπει να ιδωθεί ως ένδειξη αμερικανικής μεγαλοψυχίας.
Είναι αποτέλεσμα κόστους.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιλήφθηκαν ότι ένας παρατεταμένος πόλεμος με το Ιράν θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές συνέπειες: αποσταθεροποίηση των Στενών του Hormuz, εκτίναξη των ενεργειακών τιμών, περαιτέρω φθορά της αμερικανικής αξιοπιστίας και πιθανή εμπλοκή σε έναν πόλεμο χωρίς καθαρό τέλος.
Το Ιράν, ελέγχοντας κρίσιμους γεωπολιτικούς μοχλούς, απέδειξε ότι δεν είναι εύκολος στόχος.
Εδώ βρίσκεται και η μεγάλη ήττα των φιλοϊσραηλινών γερακιών.
Περίμεναν γρήγορη συντριβή.
Περίμεναν ότι η στρατιωτική ισχύς των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ θα ανάγκαζε την Τεχεράνη να γονατίσει.
Αντί γι’ αυτό, βλέπουν τώρα το ενδεχόμενο μιας συμφωνίας που αναγνωρίζει, έστω έμμεσα, ότι το Ιράν παραμένει αναγκαίος συνομιλητής.
Για αυτούς, αυτό είναι αδιανόητο.
Διότι ο πραγματικός τους στόχος δεν ήταν ποτέ απλώς η αποτροπή. Ήταν η ταπείνωση.
Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος J.D. Vance φέρεται να συνόψισε εύστοχα την υποκρισία των επικριτών της συμφωνίας, λέγοντας ότι είναι ειρωνικό να ανησυχούν τόσο πολύ για το σταμάτημα ενός πολέμου όσοι ήταν τόσο ενθουσιώδεις όταν άρχιζε.
Η διαρκής σύγκρουση
Πράγματι, αυτή είναι η ουσία.
Οι ίδιοι άνθρωποι που χειροκροτούσαν την κλιμάκωση, που απαιτούσαν σκληρότερες επιθέσεις, που φλέρταραν με την ιδέα της αλλαγής καθεστώτος, τώρα εμφανίζονται ως θεματοφύλακες της σοβαρότητας, της νομιμότητας και της ασφάλειας.
Το Ισραήλ, από την πλευρά του, εμφανίζεται για ακόμη μία φορά ως δύναμη που δεν επιθυμεί απλώς την ασφάλειά της, αλλά τη στρατηγική εξουδετέρωση κάθε περιφερειακού αντιπάλου.
Η πολιτική αυτή δεν παράγει σταθερότητα. Παράγει διαρκή σύγκρουση.
Αντί να επιδιώκει μια περιφερειακή ισορροπία που θα μειώσει τις εντάσεις, το Ισραήλ προωθεί μια λογική μόνιμης υπεροχής, όπου οποιαδήποτε χώρα αμφισβητεί την ισραηλινή στρατιωτική κυριαρχία βαφτίζεται υπαρξιακή απειλή.
Το Ιράν, αντίθετα, παρουσιάζεται από τους αντιπάλους του αποκλειστικά ως πρόβλημα.
Όμως για μεγάλο μέρος της περιοχής, η Τεχεράνη λειτουργεί και ως αντίβαρο στην αμερικανοϊσραηλινή επιβολή.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η ιρανική πολιτική είναι χωρίς αντιφάσεις ή σκληρότητα.
Σημαίνει όμως ότι η ύπαρξη ενός ισχυρού Ιράν εμποδίζει τη μετατροπή της Μέσης Ανατολής σε χώρο ανεμπόδιστης δράσης των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ.
Και αυτός είναι ο πραγματικός λόγος που προκαλεί τόσο μεγάλη οργή στα γεράκια της Ουάσιγκτον.
Lindsey Graham
Εύθραυστο deal
Η συμφωνία, εφόσον προχωρήσει, δεν θα λύσει όλα τα προβλήματα.
Θα είναι εύθραυστη, ατελής και γεμάτη δυσπιστία. Αλλά ακόμη και έτσι, είναι προτιμότερη από τον ατελείωτο πόλεμο.
Η διπλωματία δεν απαιτεί εμπιστοσύνη. Απαιτεί συμφέρον, μηχανισμούς ελέγχου και αναγνώριση ότι ο αντίπαλος δεν μπορεί απλώς να εξαφανιστεί.
Αυτό ακριβώς αρνούνται να δεχθούν οι πολεμοκάπηλοι: ότι το Ιράν δεν είναι ένα προσωρινό εμπόδιο, αλλά μια ιστορική, κρατική και περιφερειακή πραγματικότητα.
Το συμπέρασμα είναι σαφές.
Ο πόλεμος του Trump κατά του Ιράν ξεκίνησε ως επίδειξη ισχύος, αλλά κατέληξε να αποκαλύψει τα όρια της αμερικανικής επιβολής.
Ξεσκέπασε την υποκρισία των νεοσυντηρητικών και των φιλοϊσραηλινών σχολιαστών, οι οποίοι θυμούνται τους θεσμούς μόνο όταν απειλείται η πολεμική τους ατζέντα.
Ανέδειξε την επικίνδυνη επιρροή του Ισραήλ στην αμερικανική πολιτική συζήτηση. Και, κυρίως, έδειξε ότι το Ιράν, παρά την πίεση, παραμένει όρθιο.
Αυτό είναι που δεν μπορούν να συγχωρήσουν τα γεράκια.
Όχι ότι η συμφωνία είναι κακή. Αλλά ότι υπάρχει συμφωνία.
Όχι ότι ο Trump εξαπατήθηκε. Αλλά ότι αναγκάστηκε να αναγνωρίσει πως η Τεχεράνη δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με βόμβες.
Και όχι ότι το Ιράν αποτελεί απειλή για την παγκόσμια τάξη, αλλά ότι αποτελεί εμπόδιο σε μια τάξη πραγμάτων όπου οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ αποφασίζουν ποιος έχει δικαίωμα στην ασφάλεια, στην κυριαρχία και στην αξιοπρέπεια.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών