(upd) Η άλλοτε αδιαμφισβήτητη οικονομική υπερδύναμη της Ευρώπης δείχνει να χάνει τη δυναμική της με ρυθμούς που μέχρι πριν από λίγα χρόνια θα θεωρούνταν αδιανόητοι.
Εργοστάσια περιορίζουν την παραγωγή, ιστορικές βιομηχανίες οδηγούνται σε αναδιάρθρωση ή πτώχευση, χιλιάδες εργαζόμενοι χάνουν τις θέσεις τους και το επιχειρηματικό μοντέλο πάνω στο οποίο χτίστηκε το γερμανικό «οικονομικό θαύμα» δέχεται ισχυρούς κραδασμούς.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αβεβαιότητας, η Μόσχα υποστηρίζει ότι οι εξελίξεις επιβεβαιώνουν τις προειδοποιήσεις που διατύπωνε εδώ και χρόνια ο Vladimir Putin, σύμφωνα με τις οποίες η Ευρώπη θα πλήρωνε βαρύ οικονομικό τίμημα εάν διέκοπτε τους ενεργειακούς και εμπορικούς δεσμούς της με τη Ρωσία.
Η απαισιόδοξη εικόνα για τη γερμανική οικονομία είναι πια γεγονός καθώς, η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με τη σοβαρότερη βιομηχανική κρίση των τελευταίων δεκαετιών.
Οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν ιστορικές εταιρείες όπως η Varta, τα εκτεταμένα προγράμματα περικοπών σε κολοσσούς όπως η Volkswagen και η Porsche, καθώς και τη συνεχιζόμενη αύξηση του ενεργειακού κόστους, για να υποστηρίξει ότι το γερμανικό παραγωγικό μοντέλο έχει εισέλθει σε περίοδο βαθιάς αναδιάρθρωσης.
Σύμφωνα με το ρωσικό πρακτορείο Ria Novosti, η σημερινή κατάσταση δεν αποτελεί μια προσωρινή οικονομική δυσκολία, αλλά το αποτέλεσμα στρατηγικών επιλογών που αποδυνάμωσαν τη βιομηχανική βάση της μεγαλύτερης οικονομίας της Ευρώπης.
Το ιστορικό σοκ της Varta
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη γερμανική εταιρεία κατασκευής μπαταριών Varta, η ιστορία της οποίας ξεκινά το 1887.
Η εταιρεία οδηγήθηκε σε διαδικασία πτώχευσης, με χιλιάδες θέσεις εργασίας να βρίσκονται σε άμεσο κίνδυνο.
Η κατάρρευση μιας τόσο ιστορικής βιομηχανίας παρουσιάζεται ως σύμβολο της βαθιάς κρίσης που πλήττει τη γερμανική παραγωγή.
Η Varta είχε για δεκαετίες ισχυρή παρουσία στην αγορά μπαταριών και συσσωρευτών, ωστόσο τα τελευταία χρόνια βρέθηκε αντιμέτωπη με υψηλό κόστος παραγωγής, έντονο ανταγωνισμό και προβλήματα χρηματοδότησης.
Porsche και Volkswagen μπροστά σε κύμα απολύσεων
Η κρίση της Varta με τις ευρύτερες αναταράξεις στη γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία είναι επίσης γεγονός.
Η Porsche AG, ένας από τους βασικούς μετόχους της Varta, φέρεται να προχωρά σε μεγάλες περικοπές προσωπικού, ενώ και η Volkswagen, στην οποία ανήκει η Porsche, εξετάζει δραστική μείωση του κόστους, περιορισμό της παραγωγής και αναδιάρθρωση της γκάμας των μοντέλων της.
Η αυτοκινητοβιομηχανία αποτελούσε για δεκαετίες έναν από τους ισχυρότερους πυλώνες της γερμανικής οικονομίας. Σήμερα, όμως, βρίσκεται αντιμέτωπη με την άνοδο των κινεζικών κατασκευαστών ηλεκτρικών οχημάτων, την αύξηση του κόστους ενέργειας και τη μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση.
Και η... BMW
Ακόμα μια αυτοκινητοβιομηχανία, η BMW, από το Μόναχο θα προχωρήσει σε περικοπές θέσεων εργασίας μέχρι το τέλος του 2027. Οι περικοπές θα είναι εθελοντικές και θα επηρεάσουν κυρίως θέσεις εργασίας γραφείου, όχι την παραγωγή. Η ίδια η BMW δεν έχει ακόμη σχολιάσει τα σχέδια. Η εταιρεία απασχολεί περίπου 85.000 άτομα στη Γερμανία και σχεδόν 70.000 στο εξωτερικό. Η BMW θα παράσχει λεπτομερή στοιχεία για την οικονομική της κατάσταση την Παρασκευή.
Χιλιάδες θέσεις εργασίας χάνονται κάθε μήνα
Το άρθρο επικαλείται στοιχεία γερμανικών βιομηχανικών φορέων, σύμφωνα με τα οποία η χώρα χάνει περίπου 15.000 βιομηχανικές θέσεις εργασίας κάθε μήνα.
Παράλληλα, ο μεταποιητικός τομέας φέρεται να έχει χάσει δεκάδες χιλιάδες εργαζομένους μέσα σε έναν χρόνο, ενώ οι εταιρικές πτωχεύσεις έχουν αυξηθεί σημαντικά.
Η κατάσταση αποτελεί τη σοβαρότερη βιομηχανική και πολιτική κρίση της Γερμανίας μετά την επανένωση της χώρας.
Το γερμανικό μοντέλο καταρρέει
Για δεκαετίες, η επιτυχία της γερμανικής οικονομίας βασίστηκε σε τρεις βασικούς παράγοντες:
Φθηνή ενέργεια, σε μεγάλο βαθμό από τη Ρωσία.
Ισχυρή ζήτηση για γερμανικά προϊόντα από την Κίνα.
Πρόσβαση στην ενιαία αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, οι ενεργειακές σχέσεις της Γερμανίας με τη Ρωσία περιορίστηκαν δραστικά.
Την ίδια στιγμή, η κινεζική οικονομία επιβραδύνθηκε, ενώ οι τοπικοί κατασκευαστές άρχισαν να ανταγωνίζονται άμεσα τις γερμανικές επιχειρήσεις σε τομείς όπως τα αυτοκίνητα, οι μπαταρίες και τα βιομηχανικά μηχανήματα.
Δύο από τους τρεις πυλώνες του γερμανικού οικονομικού μοντέλου έχουν πλέον υποστεί σοβαρές ζημιές.
Η BASF και ο εφιάλτης του ενεργειακού κόστους
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η χημική βιομηχανία BASF, για την οποία το φυσικό αέριο λειτουργεί τόσο ως πηγή ενέργειας όσο και ως βασική πρώτη ύλη.
Η μεγάλη άνοδος των τιμών της ενέργειας επηρεάζει άμεσα την ανταγωνιστικότητα της εταιρείας και συνολικά της γερμανικής βαριάς βιομηχανίας.
Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στα χημικά. Μεταλλουργία, γυαλί, λιπάσματα, χαρτί και άλλοι ενεργοβόροι κλάδοι αντιμετωπίζουν αντίστοιχες πιέσεις.
Το υψηλό κόστος ενέργειας απειλεί την ίδια τη δομή της γερμανικής παραγωγής.
Στο στόχαστρο οι Ηνωμένες Πολιτείες
Πώς μπλέκεται όμως και η αμερικανική οικονομική πολιτική.
Το Inflation Reduction Act, μέσω του οποίου οι Ηνωμένες Πολιτείες προσφέρουν ισχυρά οικονομικά κίνητρα σε επιχειρήσεις που μεταφέρουν την παραγωγή τους σε αμερικανικό έδαφος.
Σύμφωνα με επικριτές της πολιτικής αυτής, οι επιδοτήσεις προσελκύουν ευρωπαϊκές εταιρείες και επενδύσεις, επιταχύνοντας τη μεταφορά παραγωγής από την Ευρώπη προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η Ουάσιγκτον επιβαρύνει την Ευρώπη με αυξημένες αμυντικές δαπάνες, εμπορικούς περιορισμούς και ακριβότερες ενεργειακές εισαγωγές.
Apple και Κίνα στο επίκεντρο της κρίσης
Στην περίπτωση της Varta, το RIA Novosti υποστηρίζει ότι καθοριστικό ρόλο έπαιξε η διακοπή ή ο περιορισμός συνεργασίας με την Apple, η οποία αποτελούσε σημαντικό πελάτη της εταιρείας.
Το δημοσίευμα παρουσιάζει την εξέλιξη αυτή ως παράδειγμα της εξάρτησης των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων από αμερικανικούς τεχνολογικούς κολοσσούς και από την κινεζική παραγωγική αλυσίδα.
Η εικόνα που περιγράφεται είναι εκείνη μιας Ευρώπης πιεσμένης ταυτόχρονα από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα.
Η Μόσχα δείχνει τη ρήξη με τη Ρωσία
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η πραγματική αιτία της γερμανικής κρίσης δεν είναι ούτε η Κίνα ούτε οι Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά η διακοπή των οικονομικών και ενεργειακών δεσμών με τη Ρωσία.
Μέχρι το 2022, περισσότερο από το μισό φυσικό αέριο που εισήγαγε η Γερμανία προερχόταν από τη Ρωσία. Έκτοτε, το ποσοστό αυτό μειώθηκε δραστικά.
Η αλλαγή αυτή ανάγκασε τη χώρα να στραφεί σε ακριβότερες πηγές ενέργειας, επιβαρύνοντας ιδιαίτερα τις βιομηχανίες που εξαρτώνται από σταθερή και φθηνή παροχή φυσικού αερίου.
Η «προφητεία» του Vladimir Putin
Το άρθρο υπενθυμίζει παλαιότερες δηλώσεις του Vladimir Putin, ο οποίος είχε επανειλημμένα υποστηρίξει ότι η Ευρώπη βλάπτει την ίδια της την οικονομία αποκόπτοντας τις σχέσεις της με τη Ρωσία.
Σε επικοινωνία του με τον πρώην Γερμανό καγκελάριο Olaf Scholz, ο Ρώσος πρόεδρος είχε δηλώσει ότι η Μόσχα ήταν διατεθειμένη να συνεχίσει την ενεργειακή συνεργασία, υπό την προϋπόθεση ότι θα υπήρχε αντίστοιχο.
Η σημερινή οικονομική κρίση είναι η επιβεβαίωση αυτών των προειδοποιήσεων.
Η εικόνα που διαμορφώνεται σήμερα στη Γερμανία προκαλεί έντονους συμβολισμούς σε ολόκληρη την Ευρώπη. Για χρόνια, το Βερολίνο παρουσιαζόταν ως το αδιαμφισβήτητο πρότυπο δημοσιονομικής πειθαρχίας και οικονομικής σταθερότητας, με πολλές χώρες –ανάμεσά τους και η Ελλάδα– να δέχονται αυστηρή κριτική για τις επιλογές και τις αδυναμίες τους κατά τη διάρκεια της κρίσης χρέους. Σήμερα, όμως, η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρές προκλήσεις: επιβράδυνση της βιομηχανίας, υψηλό ενεργειακό κόστος, απώλεια ανταγωνιστικότητας και κύματα αναδιάρθρωσης σε ιστορικές επιχειρήσεις.
Η εξέλιξη αυτή δεν σημαίνει ότι οι ρόλοι έχουν αντιστραφεί ούτε ότι η Ελλάδα έχει ξεπεράσει τη Γερμανία οικονομικά. Ωστόσο, για πολλούς αποτελεί μια ιστορική ειρωνεία. Η χώρα που πριν από μία δεκαετία βρισκόταν στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής κρίσης και δεχόταν συνεχώς επικρίσεις για τη διαχείριση της οικονομίας της, βλέπει σήμερα τη γερμανική οικονομία να δοκιμάζεται από μια διαφορετική αλλά ιδιαίτερα σύνθετη κρίση. Η πραγματικότητα υπενθυμίζει ότι καμία οικονομία, όσο ισχυρή κι αν θεωρείται, δεν είναι άτρωτη απέναντι στις γεωπολιτικές ανατροπές, τις ενεργειακές κρίσεις και τις μεγάλες αλλαγές στη διεθνή αγορά.
Γιατί η Ρωσία κέρδισε τον «πόλεμο» που κήρυξε η Ευρώπη...
Ανεξάρτητα από τις διαφορετικές πολιτικές αναγνώσεις, ένα γεγονός δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί: οι δυτικές κυρώσεις δεν οδήγησαν στην κατάρρευση της ρωσικής οικονομίας που πολλοί προέβλεπαν το 2022. Η Ρωσία αναπροσάρμοσε τις εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου προς νέες αγορές, ενίσχυσε τις εμπορικές σχέσεις της με την Κίνα, την Ινδία και άλλες χώρες της Ασίας, ενώ η κρατική παρέμβαση και η στροφή στην εγχώρια παραγωγή περιόρισαν σημαντικό μέρος των αρχικών κραδασμών. Την ίδια στιγμή, πολλές ευρωπαϊκές βιομηχανίες βρέθηκαν αντιμέτωπες με εκρηκτική αύξηση του ενεργειακού κόστους, μειωμένη ανταγωνιστικότητα και μεταφορά επενδύσεων προς τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ασία, γεγονός που τροφοδότησε τη συζήτηση για το πραγματικό κόστος της αντιπαράθεσης.
Για τη Μόσχα, αυτή η εξέλιξη αποτελεί τη μεγαλύτερη στρατηγική δικαίωση των τελευταίων ετών. Η ρωσική ηγεσία υποστηρίζει ότι η Δύση επιχείρησε να «γονατίσει» οικονομικά τη χώρα μέσω ενός πρωτοφανούς πακέτου κυρώσεων, όμως τελικά ήταν η ίδια η Ευρώπη που βρέθηκε να πληρώνει βαρύ τίμημα με ακριβότερη ενέργεια, αποβιομηχάνιση σε ορισμένους κλάδους και απώλεια ανταγωνιστικότητας. Αν και οι οικονομολόγοι διαφωνούν ως προς το ποιος «κερδίζει» συνολικά την οικονομική αναμέτρηση, είναι σαφές ότι η Ρωσία αποδείχθηκε πολύ πιο ανθεκτική από ό,τι προέβλεπαν αρκετές δυτικές εκτιμήσεις, ενώ η Ευρώπη βρέθηκε αντιμέτωπη με συνέπειες που εξακολουθούν να επηρεάζουν την οικονομία και τη βιομηχανική της βάση.
Κατάρρευση ή δύσκολη μετάβαση;
Παρά τον δραματικό τόνο, η γερμανική οικονομία δεν έχει καταρρεύσει συνολικά.
Η χώρα εξακολουθεί να διαθέτει ισχυρή βιομηχανική βάση, εξαγωγικές επιχειρήσεις, προηγμένη τεχνολογία και σημαντικές οικονομικές δυνατότητες.
Ωστόσο, αντιμετωπίζει πραγματικά και σοβαρά προβλήματα: υψηλό ενεργειακό κόστος, χαμηλές επενδύσεις, έλλειψη εργατικού δυναμικού, γραφειοκρατία και εντεινόμενο διεθνή ανταγωνισμό.
Το ερώτημα είναι εάν η σημερινή κατάσταση αποτελεί προσωρινή περίοδο αναδιάρθρωσης ή την αρχή μιας μακροχρόνιας αποβιομηχάνισης.
Η Ευρώπη πληρώνει πλέον το τίμημα της σύγκρουσης με τη Ρωσία.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών