Η ΕΕ βάζει πλαφόν 350.000 κινεζικά υβριδικά αυτοκίνητα – Η Deutsche Bank χαρτογραφεί τα εμπορικά όπλα της Ευρώπης κατά του Πεκίνου
Οι Βρυξέλλες επέλεξαν επιτέλους ένα σκαλοπάτι στην «κλίμακα κλιμάκωσης» της εμπορικής αντιπαράθεσης με την Κίνα.
Σύμφωνα με έγγραφο που είδε το Bloomberg, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα περιορίσει τις εισαγωγές κινεζικών υβριδικών αυτοκινήτων στις 350.000 μονάδες ετησίως, με το μέτρο διασφάλισης να τίθεται σε ισχύ από την 1η Δεκεμβρίου.
Από το δεύτερο έτος εφαρμογής του, το όριο θα αυξάνεται κατά 6% ετησίως, ενώ το μέτρο θα έχει διάρκεια τεσσάρων ετών.
Προκειμένου να τηρηθεί η αρχή της μη διάκρισης του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ), το πλαφόν θα εφαρμόζεται τυπικά σε όλες τις εισαγωγές υβριδικών αυτοκινήτων, με την ποσόστωση για την Κίνα να μην είναι χαμηλότερη από εκείνη οποιασδήποτε άλλης χώρας προέλευσης.
Το συγκεκριμένο όριο δίνει συγκεκριμένη αριθμητική διάσταση σε όσα μετέφερε από το Πεκίνο την Παρασκευή ο Ευρωπαίος επίτροπος Εμπορίου, Maroš Šefčovič.
Ο ίδιος είχε δηλώσει ότι οι δύο πλευρές συμφώνησαν να μειώσουν στο μισό τις κινεζικές εξαγωγές υβριδικών και plug-in υβριδικών αυτοκινήτων προς την ΕΕ, χαρακτηρίζοντας την εξέλιξη «κρίσιμο πρώτο βήμα, αλλά μόνο πρώτο βήμα».
Η κινεζική ανακοίνωση, ωστόσο, περιορίστηκε στην αναφορά μιας «συνεννόησης για το εμπόριο υβριδικών οχημάτων με τρόπο συμβατό με τους κανόνες του ΠΟΕ».
Δεν περιλάμβανε αριθμούς, σημείο αναφοράς, χρονοδιάγραμμα ή μηχανισμό επιβολής.
Προφανώς, αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο οι Βρυξέλλες αποφάσισαν να προσδιορίσουν οι ίδιες το όριο.
Πλαφόν 350.000 αυτοκινήτων – Πόσο περιορίζει πραγματικά τις κινεζικές εξαγωγές
Πόσο ισχυρό είναι στην πράξη το μέτρο;
Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat που επικαλείται το Asia Times, η ΕΕ εισήγαγε περίπου 378.000 κινεζικά υβριδικά οχήματα κατά τους πρώτους επτά μήνες του 2026.
Από αυτά, περίπου 218.000 ήταν plug-in υβριδικά και 161.000 συμβατικά υβριδικά. Με βάση τον συγκεκριμένο ρυθμό, οι ετήσιες εισαγωγές θα μπορούσαν να φτάσουν περίπου τις 650.000 μονάδες.
Επομένως, το πλαφόν των 350.000 αυτοκινήτων βρίσκεται περίπου 45% χαμηλότερα από τον ετήσιο ρυθμό εισαγωγών του 2026, προσεγγίζοντας τον στόχο της μείωσης κατά 50%.
Υπάρχει, όμως, και μια σημαντική παράμετρος που αποκαλύπτει τα όρια της ευρωπαϊκής παρέμβασης.
Τον Οκτώβριο του 2024, όταν οι δασμοί της ΕΕ στα ηλεκτρικά οχήματα ανάγκασαν ουσιαστικά το Πεκίνο να στραφεί περισσότερο στα υβριδικά, η Ευρώπη εισήγαγε περίπου 3.800 κινεζικά υβριδικά αυτοκίνητα τον μήνα, σύμφωνα με στοιχεία των Financial Times. Αυτό αντιστοιχούσε σε περίπου 46.000 οχήματα ετησίως.
Μέχρι το τέταρτο έτος εφαρμογής του μέτρου, το πλαφόν θα έχει αυξηθεί περίπου στις 417.000 μονάδες. Με άλλα λόγια, οι Βρυξέλλες επιχειρούν να περιορίσουν το κύμα εισαγωγών σε επίπεδο σχεδόν οκταπλάσιο εκείνου που επικρατούσε όταν ξεκίνησε η συγκεκριμένη εμπορική αντιπαράθεση.
Όταν παρουσιάσαμε για πρώτη φορά το σχέδιο την Τετάρτη, υπό τον τίτλο «Κάλλιο αργά παρά ποτέ;», το συμπέρασμά μας ήταν ότι η Ευρώπη κινείται με καθυστέρηση περίπου δέκα ετών.
Το πιο ενδιαφέρον ερώτημα, ωστόσο, είναι άλλο: σε ποιο σημείο της εμπορικής της «οπλοθήκης» βρίσκεται αυτή η απόφαση και μέχρι πού είναι διατεθειμένες να φτάσουν οι Βρυξέλλες στην κλιμάκωση της αντιπαράθεσης με την Κίνα;
Η Deutsche Bank χαρτογραφεί τα εμπορικά όπλα της Ευρώπης
Η απάντηση δίνεται σε μεγάλο βαθμό από τη Marion Muehlberger της Deutsche Bank, η οποία δημοσίευσε την προηγούμενη εβδομάδα μια ανάλυση με δέκα ερωτήσεις και απαντήσεις, λίγο πριν από το ταξίδι του Šefčovič στο Πεκίνο.
Η ανάλυση, με τίτλο «Ώρα αποφάσεων για τις εμπορικές σχέσεις ΕΕ–Κίνας», περιλαμβάνει έναν ιδιαίτερα χρήσιμο πίνακα: καταγράφει τα εργαλεία που θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει η Ευρωπαϊκή Ένωση κατά της Κίνας, τα κατατάσσει από τα πιθανότερα προς τα λιγότερο πιθανά και εξηγεί για καθένα τα προηγούμενα εφαρμογής του, αλλά και τα εμπόδια που υπάρχουν.
Το αξιοσημείωτο είναι ότι οι Βρυξέλλες παρέκαμψαν το ισχυρότερο από τα άμεσα διαθέσιμα μέτρα.
Η βασική πρόβλεψη της Deutsche Bank ήταν ότι η ΕΕ θα προχωρούσε σε έρευνα κατά των επιδοτήσεων για τα plug-in υβριδικά, με την επιβολή δασμών να τοποθετείται το νωρίτερο στις αρχές του 2027.
Αντί γι' αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επέλεξε το τρίτο σκαλοπάτι της κλίμακας: τα μέτρα διασφάλισης. Σύμφωνα με την Deutsche Bank, αυτά απαιτούν την υποστήριξη ειδικής πλειοψηφίας και συνήθως εφαρμόζονται σε όλες τις εισαγωγές, όχι μόνο σε εκείνες από την Κίνα.
Ακριβώς αυτή είναι και η λογική του σχεδιασμού που περιγράφεται στο έγγραφο του Bloomberg: το πλαφόν διαμορφώνεται με τρόπο που να περιορίζει τον κίνδυνο σύγκρουσης με τους κανόνες του ΠΟΕ.
Το προηγούμενο που επικαλείται η Deutsche Bank είναι επίσης ενδεικτικό για το πόσο «προσωρινά» μπορεί να αποδειχθούν τέτοια μέτρα.
Οι ευρωπαϊκοί μηχανισμοί διασφάλισης για τον χάλυβα βρίσκονται σε ισχύ από τον Ιανουάριο του 2019.
Ακολουθεί η χαρτογράφηση των υπόλοιπων εργαλείων της Ευρώπης και η εξήγηση του γιατί τα ισχυρότερα μέσα βρίσκονται στο τέλος της κλίμακας: ακριβώς επειδή κανείς δεν θέλει να αναγκαστεί να τα χρησιμοποιήσει.
Τα πρώτα σκαλοπάτια: Τα μέτρα που μπορούν να ενεργοποιηθούν σχετικά εύκολα
Στην κατηγορία των μέτρων με «υψηλή πιθανότητα» εφαρμογής, η Deutsche Bank περιλαμβάνει εργαλεία που είτε έχουν ήδη προετοιμαστεί είτε δεν απαιτούν ιδιαίτερα υψηλό πολιτικό κόστος.
1. Αντισταθμιστικοί δασμοί στα plug-in υβριδικά
Σύμφωνα με τις σχετικές πληροφορίες, η προεργασία για την έναρξη έρευνας έχει ήδη γίνει. Το προηγούμενο είναι σαφές: οι αντισταθμιστικοί δασμοί που επέβαλε η ΕΕ στα κινεζικά ηλεκτρικά οχήματα το 2024.
Το πρόβλημα είναι ο χρόνος. Ακόμη και για την επιβολή προσωρινών δασμών απαιτούνται τουλάχιστον δύο μήνες.
Παράλληλα, αξίζει να υπενθυμιστεί ότι τα κινεζικά υβριδικά οχήματα ήταν εκείνα που πέρασαν μέσα από το κενό που άφησαν οι δασμοί στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα.
Η Deutsche Bank θεωρούσε αρχικά ότι αυτή θα ήταν η βασική απάντηση της ΕΕ στην αύξηση των εισαγωγών υβριδικών. Το νέο μέτρο διασφάλισης, όμως, φαίνεται πλέον να αποτελεί ταχύτερη επιλογή.
2. Το σχέδιο «DiversifyEU»
Πρόκειται για ένα νέο εργαλείο που αποσκοπεί στη μείωση της εξάρτησης από μεμονωμένους προμηθευτές σε στρατηγικούς κλάδους και ενδέχεται να περιλαμβάνει ακόμη και δασμούς.
Η νομική μορφή του δεν έχει ακόμη καθοριστεί, ενώ δεν υπάρχει συναίνεση για το πόσο παρεμβατικό θα πρέπει να είναι.
Με άλλα λόγια, οι Βρυξέλλες διαθέτουν προς το παρόν ένα όνομα και μια διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης, αλλά λίγα συγκεκριμένα στοιχεία για τον τρόπο εφαρμογής του.
3. Μέτρα διασφάλισης για χημικά προϊόντα, μηχανήματα και ηλεκτρικό εξοπλισμό
Η ΕΕ εξετάζει αντίστοιχα μέτρα για επιλεγμένα χημικά προϊόντα, όπως το PET, ενώ σε επόμενο στάδιο θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν μηχανήματα και ηλεκτρικά είδη.
Το προηγούμενο είναι και πάλι τα μέτρα για τον χάλυβα, που εφαρμόζονται από τον Ιανουάριο του 2019.
Το μειονέκτημα είναι ότι απαιτείται ειδική πλειοψηφία και τα μέτρα συνήθως καλύπτουν όλες τις εισαγωγές, ανεξαρτήτως χώρας προέλευσης.
Αυτή ακριβώς είναι η επιλογή που έκανε τώρα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τα υβριδικά: το όριο των 350.000 αυτοκινήτων θα ισχύει τυπικά για όλους τους εξαγωγείς.
4. Η Πράξη για την Επιτάχυνση της Βιομηχανίας
Η Industrial Accelerator Act προβλέπει απαιτήσεις «Made in EU» και χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος στις δημόσιες προμήθειες και στις επιδοτήσεις για ηλεκτρικά οχήματα.
Το μέτρο βρίσκεται ακόμη στη νομοθετική διαδικασία και η υιοθέτησή του μπορεί να απαιτήσει αρκετούς μήνες.
Τα ενδιάμεσα εργαλεία: Στοχευμένα, αλλά αργά και περίπλοκα
Όσο κατεβαίνουμε στην κλίμακα των επιλογών, τα εργαλεία γίνονται πιο αιχμηρά, αλλά ταυτόχρονα πιο δύσκολα στην εφαρμογή τους.
Το Μέσο Διεθνών Δημοσίων Συμβάσεων
Το International Procurement Instrument θα μπορούσε να αποκλείσει κινεζικές εταιρείες από την ευρωπαϊκή αγορά δημόσιων συμβάσεων, η οποία υπολογίζεται σε περίπου 2 τρισ. ευρώ.
Ωστόσο, το εργαλείο έχει χρησιμοποιηθεί μόλις μία φορά: τον Απρίλιο του 2024, όταν ξεκίνησε έρευνα για τις κινεζικές δημόσιες προμήθειες ιατροτεχνολογικών προϊόντων.
Ο περιορισμός που προέκυψε αφορά μόνο συμβάσεις άνω των 5 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για μια μάλλον περιορισμένη εφαρμογή μιας πολιτικής που υποτίθεται ότι αποσκοπεί στη διαφοροποίηση των προμηθευτών.
Έλεγχος ξένων επενδύσεων
Ο έλεγχος των εισερχόμενων άμεσων ξένων επενδύσεων παραμένει κυρίως στην αρμοδιότητα των κρατών-μελών.
Η Γερμανία κατέγραψε 339 εθνικές υποθέσεις ελέγχου το 2025, αλλά επέβαλε περιορισμούς μόλις στο 2% αυτών.
Περιορισμοί στις εξαγωγές τεχνολογιών διπλής χρήσης
Ένα ακόμη εργαλείο αφορά τον έλεγχο εξαγωγών τεχνολογιών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν τόσο για πολιτικούς όσο και για στρατιωτικούς σκοπούς.
Πρότυπο αποτελούν οι ολλανδικοί περιορισμοί στις εξαγωγές εξοπλισμού λιθογραφίας της ASML.
Η προειδοποίηση της Deutsche Bank είναι σαφής: μια τέτοια κίνηση θα αύξανε την πιθανότητα δυναμικών κινεζικών αντιποίνων.
Στο τέλος της κλίμακας η «εμπορική μπαζούκα» της ΕΕ
Στο χαμηλότερο σημείο της κλίμακας, τόσο ως προς την πιθανότητα εφαρμογής όσο και ως προς την πολιτική βούληση, βρίσκεται το Μέσο κατά του Οικονομικού Εξαναγκασμού (Anti-Coercion Instrument – ACI), η αποκαλούμενη «εμπορική μπαζούκα» της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Θεωρητικά, το εργαλείο αυτό προσφέρει εξαιρετικά ευρύ πεδίο δράσης.
Θα μπορούσε να περιλαμβάνει δασμούς, περιορισμούς στις εισαγωγές και τις εξαγωγές, ελέγχους εξαγωγών σε κρίσιμες τεχνολογίες, αποκλεισμό από δημόσιες συμβάσεις, ανάκληση προστασίας δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, περιορισμούς στις ξένες επενδύσεις, εμπόδια στην πρόσβαση τραπεζών και ασφαλιστικών εταιρειών, ακόμη και περιορισμούς στις διαβιβάσεις δεδομένων στο πλαίσιο του GDPR.
Στην πράξη, όμως, η Deutsche Bank επισημαίνει ότι το εργαλείο δεν έχει χρησιμοποιηθεί μέχρι σήμερα.
Η ενεργοποίησή του απαιτεί μια διαδικασία πολλών σταδίων, η οποία θα μπορούσε να διαρκέσει δύο έως τρεις μήνες, καθώς και τη στήριξη ειδικής πλειοψηφίας των κρατών-μελών.
Οι τακτικοί αναγνώστες θα θυμούνται την τελευταία φορά που οι Βρυξέλλες επανέφεραν στο προσκήνιο αυτό το εργαλείο: τον Ιανουάριο, όταν η Ευρώπη προετοιμαζόταν να ενεργοποιήσει την «εμπορική μπαζούκα» κατά του Donald Trump, με αφορμή τη Γροιλανδία.
Ούτε τότε, ωστόσο, χρησιμοποιήθηκε τελικά.
Το γεγονός ότι η πρώτη αντίδραση της Ευρώπης ήταν να στρέψει το συγκεκριμένο όπλο προς την Ουάσιγκτον και όχι προς το Πεκίνο είναι ενδεικτικό των πολιτικών προτεραιοτήτων και των διλημμάτων της.
Ακριβώς πάνω από το ACI βρίσκεται ένα νεότερο εργαλείο, το οποίο παραπέμπει στο αμερικανικό Section 301. Πρόκειται για την πρόταση Γαλλίας και Γερμανίας που έστειλαν οι Emmanuel Macron και Friedrich Merz στην Ursula von der Leyen την προηγούμενη Δευτέρα.
Όπως μετέδωσε το Reuters, το εργαλείο θα μπορούσε να στοχεύει πρακτικές ντάμπινγκ, εκτεταμένες επιδοτήσεις και περιορισμούς στη μετατρεψιμότητα νομισμάτων, χωρίς να κατονομάζει ευθέως την Κίνα.
Τα αντίμετρα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα τίθεντο σε ισχύ, εκτός εάν ειδική πλειοψηφία των κρατών-μελών αντιτασσόταν στην εφαρμογή τους.
Η Deutsche Bank, ωστόσο, προειδοποιεί ότι υπάρχουν ανησυχίες ως προς τη συμβατότητα ενός τέτοιου εργαλείου με τους κανόνες του ΠΟΕ. Επιπλέον, η δημιουργία του θα απαιτούσε χρόνο.
Το κρίσιμο πρόβλημα: Η Ευρώπη αντιδρά πολύ πιο αργά από την Κίνα
Εδώ βρίσκεται ο πυρήνας της ανάλυσης της Deutsche Bank και ο βασικός λόγος για τον οποίο το Παρίσι και το Βερολίνο επιδιώκουν τη δημιουργία ενός νέου μηχανισμού: η ταχύτητα αντίδρασης.
Όπως επισημαίνει η τράπεζα, οι ευρωπαϊκές βιομηχανίες μπορούν να αισθανθούν πολύ γρήγορα τις συνέπειες μιας κλιμάκωσης των εμπορικών μέτρων, όπως συνέβη με τους περιορισμούς στις εξαγωγές σπάνιων γαιών.
Αντίθετα, η ΕΕ μπορεί να χρειαστεί μήνες για να ενεργοποιήσει το υφιστάμενο αποτρεπτικό της εργαλείο, το ACI.
Το νέο μέσο που προτείνουν Γαλλία και Γερμανία θα μπορούσε να ενεργοποιείται ταχύτερα, εκτός εάν σχηματιζόταν ειδική πλειοψηφία εναντίον του.
Πρόκειται για σαφώς χαμηλότερο θεσμικό εμπόδιο, συγκρίσιμο με εκείνο που ισχύει για την επιβολή αντισταθμιστικών δασμών.
Με απλά λόγια, το Πεκίνο μπορεί να διακόψει τις εξαγωγές σπάνιων γαιών προς την Ευρώπη μέσα σε λίγες ώρες, ενώ οι Βρυξέλλες ενδέχεται να χρειαστούν ένα τρίμηνο μόνο για να οργανώσουν την απαιτούμενη ψηφοφορία.
Σύμφωνα με τη Deutsche Bank, ο γαλλογερμανικός μηχανισμός θα μπορούσε να επιτρέψει στην ΕΕ να αντιδρά «εντός 24 ωρών», καθιστώντας τον πολύ πιο αποτελεσματικό αποτρεπτικό εργαλείο σε μια εμπορική διαμάχη από το ACI.
Η απόσταση μεταξύ των δύο πλευρών αποτυπώνεται και στα πραγματικά δεδομένα. Στην υπόθεση των δασμών στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα το 2024, χρειάστηκαν 275 ημέρες από την έναρξη της έρευνας μέχρι την επιβολή προσωρινών δασμών και συνολικά 392 ημέρες μέχρι την επιβολή οριστικών μέτρων.
Για να είμαστε δίκαιοι, το μέτρο διασφάλισης για τα υβριδικά αποτελεί την ταχύτερη κίνηση της ΕΕ μέχρι σήμερα. Εάν τεθεί σε ισχύ την 1η Δεκεμβρίου, θα έχουν περάσει μόλις 55 ημέρες από τότε που το Bloomberg δημοσιοποίησε για πρώτη φορά το σχέδιο.
Ο χρόνος αυτός βρίσκεται περίπου στα επίπεδα των τουλάχιστον δύο μηνών που, σύμφωνα με τη Deutsche Bank, απαιτούνται για την επιβολή προσωρινών αντισταθμιστικών δασμών. Με τα δεδομένα της ευρωπαϊκής γραφειοκρατίας, πρόκειται για εξαιρετικά γρήγορη αντίδραση.
Υπάρχει, όμως, μια κρίσιμη διαφορά: το συγκεκριμένο πλαφόν φαίνεται να είχε ουσιαστικά προεγκριθεί από την Κίνα στις συνομιλίες της προηγούμενης εβδομάδας.
Η πραγματική δοκιμασία θα έρθει όταν το Πεκίνο αρνηθεί να συνεργαστεί.
Στην περίπτωση της Κίνας, άλλωστε, δεν απαιτείται καμία ειδική πλειοψηφία για να ληφθούν αποφάσεις σχετικά με τις εξαγωγές της.
Πριν από έναν χρόνο είχαμε προειδοποιήσει ότι η Ευρώπη κινδύνευε να παγιδευτεί από την εξάρτησή της από τις σπάνιες γαίες, με τη McKinsey να εκτιμά ότι έως και 4 εκατ. θέσεις εργασίας στη Γερμανία θα μπορούσαν να απειληθούν σε περίπτωση παρατεταμένης απαγόρευσης εξαγωγών.
Το Πεκίνο έχει αποδείξει ότι είναι διατεθειμένο να κλιμακώνει την αντιπαράθεση με βάση το δικό του χρονοδιάγραμμα.
Ένα ταχύτερο εργαλείο, πάντως, λειτουργεί ως αποτρεπτικός μηχανισμός μόνο εφόσον υπάρχει η πολιτική βούληση να χρησιμοποιηθεί.
Ακόμη και η Deutsche Bank δεν είναι βέβαιη ότι το νέο μέσο θα είναι πράγματι κάτι καινούργιο. Όπως σημειώνει, δεν έχει αποσαφηνιστεί εάν το Παρίσι και το Βερολίνο επιδιώκουν έναν εντελώς ξεχωριστό μηχανισμό ή απλώς θέλουν να διευκολύνουν την ενεργοποίηση του υφιστάμενου εργαλείου.
Σε κάθε περίπτωση, η δημιουργία του θα απαιτούσε αρκετούς μήνες.
Ένα εργαλείο άμεσης αντίδρασης που χρειάζεται μήνες για να δημιουργηθεί: μια απολύτως ευρωπαϊκή αντίφαση.
Η Γερμανία αντιλαμβάνεται επιτέλους το πρόβλημα
Η σημαντικότερη πολιτική μετατόπιση, σύμφωνα με την Deutsche Bank, καταγράφεται στο Βερολίνο.
Η τράπεζα θεωρεί ότι η κοινή επιστολή Γαλλίας και Γερμανίας αποτελεί την πιο σαφή ένδειξη μιας πιο επιθετικής εμπορικής στάσης από τη γερμανική κυβέρνηση.
Το Βερολίνο εμφανίζεται πλέον περισσότερο πρόθυμο να χρησιμοποιήσει τα εργαλεία εμπορικής άμυνας της ΕΕ, χωρίς ωστόσο να προχωρά σε ανοιχτή κλιμάκωση.
Οι λόγοι δεν είναι δύσκολο να εντοπιστούν.
Το παραδοσιακό γερμανικό μοντέλο, που βασιζόταν στις εξαγωγές μηχανημάτων και αυτοκινήτων προς την Κίνα, αποδυναμώνεται.
Η Κίνα παράγει πλέον η ίδια όλο και περισσότερα από αυτά τα προϊόντα και στη συνέχεια τα εξάγει στις διεθνείς αγορές, ανταγωνιζόμενη ευθέως τη γερμανική βιομηχανία.
Το μερίδιο της Κίνας στις παγκόσμιες εξαγωγές αυτοκινήτων αυξήθηκε από 5% το 2013 σε 15% το 2025, φτάνοντας στο ίδιο επίπεδο με τη Γερμανία.
Στα εξειδικευμένα και γενικά βιομηχανικά μηχανήματα, έναν από τους σημαντικότερους κλάδους της γερμανικής Mittelstand, δηλαδή των μικρομεσαίων και μεσαίων επιχειρήσεων που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της γερμανικής οικονομίας, η Κίνα έχει ήδη ξεπεράσει τη Γερμανία.
Η εικόνα στο εσωτερικό της Ευρώπης είναι ακόμη πιο δυσμενής.
Όπως επισημάναμε τον προηγούμενο μήνα, η ευρωπαϊκή μεταποίηση βρίσκεται αντιμέτωπη με μια βαθιά κρίση ανταγωνιστικότητας.
Κάθε ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία έχει χάσει μερίδιο αγοράς στην Ευρώπη, ενώ οι κινεζικές μάρκες κέρδισαν σχεδόν πέντε ποσοστιαίες μονάδες μέσα σε μόλις έναν χρόνο.
Κι όμως, η Deutsche Bank επισημαίνει ότι η Κίνα εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική αγορά και εταίρο καινοτομίας για πολλές γερμανικές επιχειρήσεις.
Δεν είναι τυχαίο ότι έχει χαρακτηριστεί «γυμναστήριο» για τις γερμανικές εταιρείες, καθώς τις υποχρεώνει να βελτιώνουν συνεχώς την ανταγωνιστικότητά τους.
Πρόκειται, βέβαια, για έναν ευγενικό τρόπο να ειπωθεί ότι σημαντικό μέρος των κερδών των εταιρειών του δείκτη DAX εξακολουθεί να εξαρτάται από τη χώρα με την οποία το Βερολίνο επιδιώκει τώρα να υιοθετήσει σκληρότερη στάση.
Αυτό εξηγεί και γιατί το διμερές εμπορικό έλλειμμα εξακολουθεί να διευρύνεται, έχοντας επιστρέψει σε επίπεδα περίπου 2% του ΑΕΠ της ΕΕ.
Τι ακολουθεί: Μια «μάλλον μινιμαλιστική» ευρωπαϊκή αντίδραση
Πώς αποτιμάται, λοιπόν, η πρόβλεψη της Deutsche Bank και τι αναμένεται στη συνέχεια;
Οι συνομιλίες στο Πεκίνο
Η Deutsche Bank εκτιμούσε ότι η συνάντηση του Šefčovič με τον Κινέζο ομόλογό του, Wang, δύσκολα θα οδηγούσε σε σημαντική πρόοδο, με ελάχιστες πιθανότητες ουσιαστικής μεταβολής στη στάση της Κίνας απέναντι στο αίτημα της ΕΕ να περιοριστούν οι εξαγωγές προς την Ευρώπη.
Η πρόβλεψη επιβεβαιώθηκε εν μέρει. Οι Βρυξέλλες υποστηρίζουν ότι το Πεκίνο συμφώνησε στη μείωση κατά 50% των εξαγωγών υβριδικών αυτοκινήτων, αλλά η κινεζική ανακοίνωση δεν περιλάμβανε συγκεκριμένο αριθμό. Έτσι, η ΕΕ αποφάσισε να ενσωματώσει η ίδια ένα ποσοτικό όριο στο μέτρο διασφάλισης.
Παράλληλα, η Κίνα δεσμεύθηκε να συνεχίσει τη διευκόλυνση των αδειών εξαγωγής σπάνιων γαιών μέσω ενός «πράσινου διαδρόμου». Η συγκεκριμένη δέσμευση υπενθυμίζει ποια πλευρά εξακολουθεί να διαθέτει ισχυρό διαπραγματευτικό πλεονέκτημα.
15-16 Οκτωβρίου: Η σύνοδος κορυφής της ΕΕ
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναμένεται να συζητήσουν το πλαφόν στα υβριδικά, καθώς και ευρύτερα μέτρα για τον περιορισμό της εισροής επιδοτούμενων κινεζικών προϊόντων.
Ο Šefčovič χρειάζεται ακόμη την πολιτική στήριξή τους.
Η Deutsche Bank είχε εκτιμήσει ότι το επόμενο πιθανότερο βήμα θα ήταν η έναρξη έρευνας για τις επιδοτήσεις των plug-in υβριδικών, με δασμούς στις αρχές του 2027 το νωρίτερο. Το μέτρο διασφάλισης που ανακοινώθηκε πλέον φαίνεται να αποτελεί την ταχύτερη οδό.
1η Δεκεμβρίου: Η εφαρμογή του πλαφόν
Εφόσον δεν υπάρξουν αλλαγές στον σχεδιασμό, το όριο των 350.000 υβριδικών αυτοκινήτων θα τεθεί σε ισχύ την 1η Δεκεμβρίου.
17-18 Δεκεμβρίου: Νέα ευρωπαϊκή σύνοδος
Πριν από τη σύνοδο αυτή, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να παρουσιάσει το σχέδιο DiversifyEU.
Συνολικά, η Deutsche Bank εκτιμά ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα συνεχίσουν να ακολουθούν μια «μάλλον μινιμαλιστική προσέγγιση», βασιζόμενοι στα υφιστάμενα εργαλεία και διευρύνοντας επιλεκτικά το οπλοστάσιό τους, στην προσπάθεια να αποφύγουν μια ευρύτερη εμπορική σύγκρουση με την Κίνα.
Η αποκάλυψη του Bloomberg φαίνεται να επιβεβαιώνει αυτή την εκτίμηση: οι Βρυξέλλες ανέβηκαν μόλις ένα σκαλοπάτι στην κλίμακα κλιμάκωσης, επιλέγοντας το μέτρο που είναι λιγότερο πιθανό να προκαλέσει σοβαρή αντίδραση από το Πεκίνο.
Η Deutsche Bank υπενθυμίζει, ωστόσο, ότι το πρόβλημα της Ευρώπης δεν βρίσκεται αποκλειστικά στην Κίνα.
Η ευρωπαϊκή υστέρηση συνδέεται επίσης με το υψηλό ενεργειακό κόστος, τη χαμηλή παραγωγικότητα, την περιορισμένη διαθεσιμότητα κεφαλαίων υψηλού επιχειρηματικού κινδύνου και το υπερβολικό ρυθμιστικό βάρος.
Και σε αυτό το μέτωπο, η πρόοδος παραμένει απογοητευτική. Η υλοποίηση της μεταρρυθμιστικής ατζέντας του Mario Draghi έχει φτάσει μόλις στο 16%, ή στο 41% εάν συνυπολογιστούν τα μέτρα που έχουν εφαρμοστεί εν μέρει.
Στους τομείς της καθαρής ενέργειας και της ενοποιημένης ευρωπαϊκής αγοράς, οι περισσότερες παρεμβάσεις εξακολουθούν να χαρακτηρίζονται «σε εκκρεμότητα» ή «υπό σχεδιασμό».
Η Ευρώπη διαθέτει όπλα, αλλά φοβάται να τα χρησιμοποιήσει
Η ιδανική κατάληξη, σύμφωνα με τη Deutsche Bank, είναι η «μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων αντί της πλήρους αποσύνδεσης».
Δηλαδή, η συνέχιση του εμπορίου με την Κίνα, αλλά με λιγότερες κρίσιμες εξαρτήσεις, μεγαλύτερη αμοιβαιότητα και καλύτερη πρόσβαση στις αγορές, παράλληλα με την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης.
Εύκολο να διατυπωθεί, πολύ δυσκολότερο να επιτευχθεί.
Η ευρωπαϊκή ομάδα συναλλαγών της Goldman Sachs ήταν λιγότερο διπλωματική όταν το πλαφόν τέθηκε για πρώτη φορά στο τραπέζι την Τετάρτη, εκτιμώντας ότι τα μέτρα για τα υβριδικά θα περιορίσουν μόνο προσωρινά την αύξηση του μεριδίου αγοράς της Κίνας.
Η εκτίμησή μας βρίσκεται πιο κοντά σε εκείνη της Goldman Sachs.
Ο πίνακας της Deutsche Bank δείχνει ότι η Ευρώπη έχει συγκροτήσει ένα εντυπωσιακό οπλοστάσιο εμπορικών μέτρων. Ωστόσο, τα ισχυρότερα όπλα βρίσκονται στο χαμηλότερο σημείο της κλίμακας πιθανότητας εφαρμογής, ακριβώς επειδή οι Βρυξέλλες φοβούνται τις κινεζικές αντιδράσεις.
Και το Πεκίνο το γνωρίζει.
Όσο η Κίνα ελέγχει κρίσιμες πρώτες ύλες, όπως οι σπάνιες γαίες, και οι γερμανικές αυτοκινητοβιομηχανίες εξακολουθούν να χρειάζονται την κινεζική αγορά ως «γυμναστήριο» ανταγωνιστικότητας, η ευρωπαϊκή κλιμάκωση θα προχωρά αργά, με προσεκτικά υπολογισμένα βήματα και με τις προθέσεις των Βρυξελλών να έχουν προαναγγελθεί πολύ πριν από κάθε κίνηση.
Την ίδια ώρα, το μερίδιο της Κίνας στην ευρωπαϊκή αγορά θα συνεχίζει να αυξάνεται πολύ ταχύτερα.
Η σύνοδος κορυφής της Πέμπτης θα δείξει εάν οι Ευρωπαίοι ηγέτες είναι διατεθειμένοι να ανέβουν ψηλότερα στην κλίμακα κλιμάκωσης.
Η δική μας εκτίμηση είναι ότι θα παραμείνουν εκεί όπου βρίσκονται σήμερα και ότι η υπόθεση θα ξεφουσκώσει σταδιακά, χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα, όπως ακριβώς υποχωρεί και η άλλοτε πανίσχυρη γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία.
www.bankingnews.gr
Σύμφωνα με έγγραφο που είδε το Bloomberg, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα περιορίσει τις εισαγωγές κινεζικών υβριδικών αυτοκινήτων στις 350.000 μονάδες ετησίως, με το μέτρο διασφάλισης να τίθεται σε ισχύ από την 1η Δεκεμβρίου.
Από το δεύτερο έτος εφαρμογής του, το όριο θα αυξάνεται κατά 6% ετησίως, ενώ το μέτρο θα έχει διάρκεια τεσσάρων ετών.
Προκειμένου να τηρηθεί η αρχή της μη διάκρισης του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ), το πλαφόν θα εφαρμόζεται τυπικά σε όλες τις εισαγωγές υβριδικών αυτοκινήτων, με την ποσόστωση για την Κίνα να μην είναι χαμηλότερη από εκείνη οποιασδήποτε άλλης χώρας προέλευσης.
Το συγκεκριμένο όριο δίνει συγκεκριμένη αριθμητική διάσταση σε όσα μετέφερε από το Πεκίνο την Παρασκευή ο Ευρωπαίος επίτροπος Εμπορίου, Maroš Šefčovič.
Ο ίδιος είχε δηλώσει ότι οι δύο πλευρές συμφώνησαν να μειώσουν στο μισό τις κινεζικές εξαγωγές υβριδικών και plug-in υβριδικών αυτοκινήτων προς την ΕΕ, χαρακτηρίζοντας την εξέλιξη «κρίσιμο πρώτο βήμα, αλλά μόνο πρώτο βήμα».
Η κινεζική ανακοίνωση, ωστόσο, περιορίστηκε στην αναφορά μιας «συνεννόησης για το εμπόριο υβριδικών οχημάτων με τρόπο συμβατό με τους κανόνες του ΠΟΕ».
Δεν περιλάμβανε αριθμούς, σημείο αναφοράς, χρονοδιάγραμμα ή μηχανισμό επιβολής.
Προφανώς, αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο οι Βρυξέλλες αποφάσισαν να προσδιορίσουν οι ίδιες το όριο.
Πλαφόν 350.000 αυτοκινήτων – Πόσο περιορίζει πραγματικά τις κινεζικές εξαγωγές
Πόσο ισχυρό είναι στην πράξη το μέτρο;
Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat που επικαλείται το Asia Times, η ΕΕ εισήγαγε περίπου 378.000 κινεζικά υβριδικά οχήματα κατά τους πρώτους επτά μήνες του 2026.
Από αυτά, περίπου 218.000 ήταν plug-in υβριδικά και 161.000 συμβατικά υβριδικά. Με βάση τον συγκεκριμένο ρυθμό, οι ετήσιες εισαγωγές θα μπορούσαν να φτάσουν περίπου τις 650.000 μονάδες.
Επομένως, το πλαφόν των 350.000 αυτοκινήτων βρίσκεται περίπου 45% χαμηλότερα από τον ετήσιο ρυθμό εισαγωγών του 2026, προσεγγίζοντας τον στόχο της μείωσης κατά 50%.
Υπάρχει, όμως, και μια σημαντική παράμετρος που αποκαλύπτει τα όρια της ευρωπαϊκής παρέμβασης.
Τον Οκτώβριο του 2024, όταν οι δασμοί της ΕΕ στα ηλεκτρικά οχήματα ανάγκασαν ουσιαστικά το Πεκίνο να στραφεί περισσότερο στα υβριδικά, η Ευρώπη εισήγαγε περίπου 3.800 κινεζικά υβριδικά αυτοκίνητα τον μήνα, σύμφωνα με στοιχεία των Financial Times. Αυτό αντιστοιχούσε σε περίπου 46.000 οχήματα ετησίως.
Μέχρι το τέταρτο έτος εφαρμογής του μέτρου, το πλαφόν θα έχει αυξηθεί περίπου στις 417.000 μονάδες. Με άλλα λόγια, οι Βρυξέλλες επιχειρούν να περιορίσουν το κύμα εισαγωγών σε επίπεδο σχεδόν οκταπλάσιο εκείνου που επικρατούσε όταν ξεκίνησε η συγκεκριμένη εμπορική αντιπαράθεση.
Όταν παρουσιάσαμε για πρώτη φορά το σχέδιο την Τετάρτη, υπό τον τίτλο «Κάλλιο αργά παρά ποτέ;», το συμπέρασμά μας ήταν ότι η Ευρώπη κινείται με καθυστέρηση περίπου δέκα ετών.
Το πιο ενδιαφέρον ερώτημα, ωστόσο, είναι άλλο: σε ποιο σημείο της εμπορικής της «οπλοθήκης» βρίσκεται αυτή η απόφαση και μέχρι πού είναι διατεθειμένες να φτάσουν οι Βρυξέλλες στην κλιμάκωση της αντιπαράθεσης με την Κίνα;
Η Deutsche Bank χαρτογραφεί τα εμπορικά όπλα της Ευρώπης
Η απάντηση δίνεται σε μεγάλο βαθμό από τη Marion Muehlberger της Deutsche Bank, η οποία δημοσίευσε την προηγούμενη εβδομάδα μια ανάλυση με δέκα ερωτήσεις και απαντήσεις, λίγο πριν από το ταξίδι του Šefčovič στο Πεκίνο.
Η ανάλυση, με τίτλο «Ώρα αποφάσεων για τις εμπορικές σχέσεις ΕΕ–Κίνας», περιλαμβάνει έναν ιδιαίτερα χρήσιμο πίνακα: καταγράφει τα εργαλεία που θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει η Ευρωπαϊκή Ένωση κατά της Κίνας, τα κατατάσσει από τα πιθανότερα προς τα λιγότερο πιθανά και εξηγεί για καθένα τα προηγούμενα εφαρμογής του, αλλά και τα εμπόδια που υπάρχουν.
Το αξιοσημείωτο είναι ότι οι Βρυξέλλες παρέκαμψαν το ισχυρότερο από τα άμεσα διαθέσιμα μέτρα.
Η βασική πρόβλεψη της Deutsche Bank ήταν ότι η ΕΕ θα προχωρούσε σε έρευνα κατά των επιδοτήσεων για τα plug-in υβριδικά, με την επιβολή δασμών να τοποθετείται το νωρίτερο στις αρχές του 2027.
Αντί γι' αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επέλεξε το τρίτο σκαλοπάτι της κλίμακας: τα μέτρα διασφάλισης. Σύμφωνα με την Deutsche Bank, αυτά απαιτούν την υποστήριξη ειδικής πλειοψηφίας και συνήθως εφαρμόζονται σε όλες τις εισαγωγές, όχι μόνο σε εκείνες από την Κίνα.
Ακριβώς αυτή είναι και η λογική του σχεδιασμού που περιγράφεται στο έγγραφο του Bloomberg: το πλαφόν διαμορφώνεται με τρόπο που να περιορίζει τον κίνδυνο σύγκρουσης με τους κανόνες του ΠΟΕ.
Το προηγούμενο που επικαλείται η Deutsche Bank είναι επίσης ενδεικτικό για το πόσο «προσωρινά» μπορεί να αποδειχθούν τέτοια μέτρα.
Οι ευρωπαϊκοί μηχανισμοί διασφάλισης για τον χάλυβα βρίσκονται σε ισχύ από τον Ιανουάριο του 2019.
Ακολουθεί η χαρτογράφηση των υπόλοιπων εργαλείων της Ευρώπης και η εξήγηση του γιατί τα ισχυρότερα μέσα βρίσκονται στο τέλος της κλίμακας: ακριβώς επειδή κανείς δεν θέλει να αναγκαστεί να τα χρησιμοποιήσει.
Τα πρώτα σκαλοπάτια: Τα μέτρα που μπορούν να ενεργοποιηθούν σχετικά εύκολα
Στην κατηγορία των μέτρων με «υψηλή πιθανότητα» εφαρμογής, η Deutsche Bank περιλαμβάνει εργαλεία που είτε έχουν ήδη προετοιμαστεί είτε δεν απαιτούν ιδιαίτερα υψηλό πολιτικό κόστος.
1. Αντισταθμιστικοί δασμοί στα plug-in υβριδικά
Σύμφωνα με τις σχετικές πληροφορίες, η προεργασία για την έναρξη έρευνας έχει ήδη γίνει. Το προηγούμενο είναι σαφές: οι αντισταθμιστικοί δασμοί που επέβαλε η ΕΕ στα κινεζικά ηλεκτρικά οχήματα το 2024.
Το πρόβλημα είναι ο χρόνος. Ακόμη και για την επιβολή προσωρινών δασμών απαιτούνται τουλάχιστον δύο μήνες.
Παράλληλα, αξίζει να υπενθυμιστεί ότι τα κινεζικά υβριδικά οχήματα ήταν εκείνα που πέρασαν μέσα από το κενό που άφησαν οι δασμοί στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα.
Η Deutsche Bank θεωρούσε αρχικά ότι αυτή θα ήταν η βασική απάντηση της ΕΕ στην αύξηση των εισαγωγών υβριδικών. Το νέο μέτρο διασφάλισης, όμως, φαίνεται πλέον να αποτελεί ταχύτερη επιλογή.
2. Το σχέδιο «DiversifyEU»
Πρόκειται για ένα νέο εργαλείο που αποσκοπεί στη μείωση της εξάρτησης από μεμονωμένους προμηθευτές σε στρατηγικούς κλάδους και ενδέχεται να περιλαμβάνει ακόμη και δασμούς.
Η νομική μορφή του δεν έχει ακόμη καθοριστεί, ενώ δεν υπάρχει συναίνεση για το πόσο παρεμβατικό θα πρέπει να είναι.
Με άλλα λόγια, οι Βρυξέλλες διαθέτουν προς το παρόν ένα όνομα και μια διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης, αλλά λίγα συγκεκριμένα στοιχεία για τον τρόπο εφαρμογής του.
3. Μέτρα διασφάλισης για χημικά προϊόντα, μηχανήματα και ηλεκτρικό εξοπλισμό
Η ΕΕ εξετάζει αντίστοιχα μέτρα για επιλεγμένα χημικά προϊόντα, όπως το PET, ενώ σε επόμενο στάδιο θα μπορούσαν να συμπεριληφθούν μηχανήματα και ηλεκτρικά είδη.
Το προηγούμενο είναι και πάλι τα μέτρα για τον χάλυβα, που εφαρμόζονται από τον Ιανουάριο του 2019.
Το μειονέκτημα είναι ότι απαιτείται ειδική πλειοψηφία και τα μέτρα συνήθως καλύπτουν όλες τις εισαγωγές, ανεξαρτήτως χώρας προέλευσης.
Αυτή ακριβώς είναι η επιλογή που έκανε τώρα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τα υβριδικά: το όριο των 350.000 αυτοκινήτων θα ισχύει τυπικά για όλους τους εξαγωγείς.
4. Η Πράξη για την Επιτάχυνση της Βιομηχανίας
Η Industrial Accelerator Act προβλέπει απαιτήσεις «Made in EU» και χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος στις δημόσιες προμήθειες και στις επιδοτήσεις για ηλεκτρικά οχήματα.
Το μέτρο βρίσκεται ακόμη στη νομοθετική διαδικασία και η υιοθέτησή του μπορεί να απαιτήσει αρκετούς μήνες.
Τα ενδιάμεσα εργαλεία: Στοχευμένα, αλλά αργά και περίπλοκα
Όσο κατεβαίνουμε στην κλίμακα των επιλογών, τα εργαλεία γίνονται πιο αιχμηρά, αλλά ταυτόχρονα πιο δύσκολα στην εφαρμογή τους.
Το Μέσο Διεθνών Δημοσίων Συμβάσεων
Το International Procurement Instrument θα μπορούσε να αποκλείσει κινεζικές εταιρείες από την ευρωπαϊκή αγορά δημόσιων συμβάσεων, η οποία υπολογίζεται σε περίπου 2 τρισ. ευρώ.
Ωστόσο, το εργαλείο έχει χρησιμοποιηθεί μόλις μία φορά: τον Απρίλιο του 2024, όταν ξεκίνησε έρευνα για τις κινεζικές δημόσιες προμήθειες ιατροτεχνολογικών προϊόντων.
Ο περιορισμός που προέκυψε αφορά μόνο συμβάσεις άνω των 5 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για μια μάλλον περιορισμένη εφαρμογή μιας πολιτικής που υποτίθεται ότι αποσκοπεί στη διαφοροποίηση των προμηθευτών.
Έλεγχος ξένων επενδύσεων
Ο έλεγχος των εισερχόμενων άμεσων ξένων επενδύσεων παραμένει κυρίως στην αρμοδιότητα των κρατών-μελών.
Η Γερμανία κατέγραψε 339 εθνικές υποθέσεις ελέγχου το 2025, αλλά επέβαλε περιορισμούς μόλις στο 2% αυτών.
Περιορισμοί στις εξαγωγές τεχνολογιών διπλής χρήσης
Ένα ακόμη εργαλείο αφορά τον έλεγχο εξαγωγών τεχνολογιών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν τόσο για πολιτικούς όσο και για στρατιωτικούς σκοπούς.
Πρότυπο αποτελούν οι ολλανδικοί περιορισμοί στις εξαγωγές εξοπλισμού λιθογραφίας της ASML.
Η προειδοποίηση της Deutsche Bank είναι σαφής: μια τέτοια κίνηση θα αύξανε την πιθανότητα δυναμικών κινεζικών αντιποίνων.
Στο τέλος της κλίμακας η «εμπορική μπαζούκα» της ΕΕ
Στο χαμηλότερο σημείο της κλίμακας, τόσο ως προς την πιθανότητα εφαρμογής όσο και ως προς την πολιτική βούληση, βρίσκεται το Μέσο κατά του Οικονομικού Εξαναγκασμού (Anti-Coercion Instrument – ACI), η αποκαλούμενη «εμπορική μπαζούκα» της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Θεωρητικά, το εργαλείο αυτό προσφέρει εξαιρετικά ευρύ πεδίο δράσης.
Θα μπορούσε να περιλαμβάνει δασμούς, περιορισμούς στις εισαγωγές και τις εξαγωγές, ελέγχους εξαγωγών σε κρίσιμες τεχνολογίες, αποκλεισμό από δημόσιες συμβάσεις, ανάκληση προστασίας δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, περιορισμούς στις ξένες επενδύσεις, εμπόδια στην πρόσβαση τραπεζών και ασφαλιστικών εταιρειών, ακόμη και περιορισμούς στις διαβιβάσεις δεδομένων στο πλαίσιο του GDPR.
Στην πράξη, όμως, η Deutsche Bank επισημαίνει ότι το εργαλείο δεν έχει χρησιμοποιηθεί μέχρι σήμερα.
Η ενεργοποίησή του απαιτεί μια διαδικασία πολλών σταδίων, η οποία θα μπορούσε να διαρκέσει δύο έως τρεις μήνες, καθώς και τη στήριξη ειδικής πλειοψηφίας των κρατών-μελών.
Οι τακτικοί αναγνώστες θα θυμούνται την τελευταία φορά που οι Βρυξέλλες επανέφεραν στο προσκήνιο αυτό το εργαλείο: τον Ιανουάριο, όταν η Ευρώπη προετοιμαζόταν να ενεργοποιήσει την «εμπορική μπαζούκα» κατά του Donald Trump, με αφορμή τη Γροιλανδία.
Ούτε τότε, ωστόσο, χρησιμοποιήθηκε τελικά.
Το γεγονός ότι η πρώτη αντίδραση της Ευρώπης ήταν να στρέψει το συγκεκριμένο όπλο προς την Ουάσιγκτον και όχι προς το Πεκίνο είναι ενδεικτικό των πολιτικών προτεραιοτήτων και των διλημμάτων της.
Ακριβώς πάνω από το ACI βρίσκεται ένα νεότερο εργαλείο, το οποίο παραπέμπει στο αμερικανικό Section 301. Πρόκειται για την πρόταση Γαλλίας και Γερμανίας που έστειλαν οι Emmanuel Macron και Friedrich Merz στην Ursula von der Leyen την προηγούμενη Δευτέρα.
Όπως μετέδωσε το Reuters, το εργαλείο θα μπορούσε να στοχεύει πρακτικές ντάμπινγκ, εκτεταμένες επιδοτήσεις και περιορισμούς στη μετατρεψιμότητα νομισμάτων, χωρίς να κατονομάζει ευθέως την Κίνα.
Τα αντίμετρα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής θα τίθεντο σε ισχύ, εκτός εάν ειδική πλειοψηφία των κρατών-μελών αντιτασσόταν στην εφαρμογή τους.
Η Deutsche Bank, ωστόσο, προειδοποιεί ότι υπάρχουν ανησυχίες ως προς τη συμβατότητα ενός τέτοιου εργαλείου με τους κανόνες του ΠΟΕ. Επιπλέον, η δημιουργία του θα απαιτούσε χρόνο.
Το κρίσιμο πρόβλημα: Η Ευρώπη αντιδρά πολύ πιο αργά από την Κίνα
Εδώ βρίσκεται ο πυρήνας της ανάλυσης της Deutsche Bank και ο βασικός λόγος για τον οποίο το Παρίσι και το Βερολίνο επιδιώκουν τη δημιουργία ενός νέου μηχανισμού: η ταχύτητα αντίδρασης.
Όπως επισημαίνει η τράπεζα, οι ευρωπαϊκές βιομηχανίες μπορούν να αισθανθούν πολύ γρήγορα τις συνέπειες μιας κλιμάκωσης των εμπορικών μέτρων, όπως συνέβη με τους περιορισμούς στις εξαγωγές σπάνιων γαιών.
Αντίθετα, η ΕΕ μπορεί να χρειαστεί μήνες για να ενεργοποιήσει το υφιστάμενο αποτρεπτικό της εργαλείο, το ACI.
Το νέο μέσο που προτείνουν Γαλλία και Γερμανία θα μπορούσε να ενεργοποιείται ταχύτερα, εκτός εάν σχηματιζόταν ειδική πλειοψηφία εναντίον του.
Πρόκειται για σαφώς χαμηλότερο θεσμικό εμπόδιο, συγκρίσιμο με εκείνο που ισχύει για την επιβολή αντισταθμιστικών δασμών.
Με απλά λόγια, το Πεκίνο μπορεί να διακόψει τις εξαγωγές σπάνιων γαιών προς την Ευρώπη μέσα σε λίγες ώρες, ενώ οι Βρυξέλλες ενδέχεται να χρειαστούν ένα τρίμηνο μόνο για να οργανώσουν την απαιτούμενη ψηφοφορία.
Σύμφωνα με τη Deutsche Bank, ο γαλλογερμανικός μηχανισμός θα μπορούσε να επιτρέψει στην ΕΕ να αντιδρά «εντός 24 ωρών», καθιστώντας τον πολύ πιο αποτελεσματικό αποτρεπτικό εργαλείο σε μια εμπορική διαμάχη από το ACI.
Η απόσταση μεταξύ των δύο πλευρών αποτυπώνεται και στα πραγματικά δεδομένα. Στην υπόθεση των δασμών στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα το 2024, χρειάστηκαν 275 ημέρες από την έναρξη της έρευνας μέχρι την επιβολή προσωρινών δασμών και συνολικά 392 ημέρες μέχρι την επιβολή οριστικών μέτρων.
Για να είμαστε δίκαιοι, το μέτρο διασφάλισης για τα υβριδικά αποτελεί την ταχύτερη κίνηση της ΕΕ μέχρι σήμερα. Εάν τεθεί σε ισχύ την 1η Δεκεμβρίου, θα έχουν περάσει μόλις 55 ημέρες από τότε που το Bloomberg δημοσιοποίησε για πρώτη φορά το σχέδιο.
Ο χρόνος αυτός βρίσκεται περίπου στα επίπεδα των τουλάχιστον δύο μηνών που, σύμφωνα με τη Deutsche Bank, απαιτούνται για την επιβολή προσωρινών αντισταθμιστικών δασμών. Με τα δεδομένα της ευρωπαϊκής γραφειοκρατίας, πρόκειται για εξαιρετικά γρήγορη αντίδραση.
Υπάρχει, όμως, μια κρίσιμη διαφορά: το συγκεκριμένο πλαφόν φαίνεται να είχε ουσιαστικά προεγκριθεί από την Κίνα στις συνομιλίες της προηγούμενης εβδομάδας.
Η πραγματική δοκιμασία θα έρθει όταν το Πεκίνο αρνηθεί να συνεργαστεί.
Στην περίπτωση της Κίνας, άλλωστε, δεν απαιτείται καμία ειδική πλειοψηφία για να ληφθούν αποφάσεις σχετικά με τις εξαγωγές της.
Πριν από έναν χρόνο είχαμε προειδοποιήσει ότι η Ευρώπη κινδύνευε να παγιδευτεί από την εξάρτησή της από τις σπάνιες γαίες, με τη McKinsey να εκτιμά ότι έως και 4 εκατ. θέσεις εργασίας στη Γερμανία θα μπορούσαν να απειληθούν σε περίπτωση παρατεταμένης απαγόρευσης εξαγωγών.
Το Πεκίνο έχει αποδείξει ότι είναι διατεθειμένο να κλιμακώνει την αντιπαράθεση με βάση το δικό του χρονοδιάγραμμα.
Ένα ταχύτερο εργαλείο, πάντως, λειτουργεί ως αποτρεπτικός μηχανισμός μόνο εφόσον υπάρχει η πολιτική βούληση να χρησιμοποιηθεί.
Ακόμη και η Deutsche Bank δεν είναι βέβαιη ότι το νέο μέσο θα είναι πράγματι κάτι καινούργιο. Όπως σημειώνει, δεν έχει αποσαφηνιστεί εάν το Παρίσι και το Βερολίνο επιδιώκουν έναν εντελώς ξεχωριστό μηχανισμό ή απλώς θέλουν να διευκολύνουν την ενεργοποίηση του υφιστάμενου εργαλείου.
Σε κάθε περίπτωση, η δημιουργία του θα απαιτούσε αρκετούς μήνες.
Ένα εργαλείο άμεσης αντίδρασης που χρειάζεται μήνες για να δημιουργηθεί: μια απολύτως ευρωπαϊκή αντίφαση.
Η Γερμανία αντιλαμβάνεται επιτέλους το πρόβλημα
Η σημαντικότερη πολιτική μετατόπιση, σύμφωνα με την Deutsche Bank, καταγράφεται στο Βερολίνο.
Η τράπεζα θεωρεί ότι η κοινή επιστολή Γαλλίας και Γερμανίας αποτελεί την πιο σαφή ένδειξη μιας πιο επιθετικής εμπορικής στάσης από τη γερμανική κυβέρνηση.
Το Βερολίνο εμφανίζεται πλέον περισσότερο πρόθυμο να χρησιμοποιήσει τα εργαλεία εμπορικής άμυνας της ΕΕ, χωρίς ωστόσο να προχωρά σε ανοιχτή κλιμάκωση.
Οι λόγοι δεν είναι δύσκολο να εντοπιστούν.
Το παραδοσιακό γερμανικό μοντέλο, που βασιζόταν στις εξαγωγές μηχανημάτων και αυτοκινήτων προς την Κίνα, αποδυναμώνεται.
Η Κίνα παράγει πλέον η ίδια όλο και περισσότερα από αυτά τα προϊόντα και στη συνέχεια τα εξάγει στις διεθνείς αγορές, ανταγωνιζόμενη ευθέως τη γερμανική βιομηχανία.
Το μερίδιο της Κίνας στις παγκόσμιες εξαγωγές αυτοκινήτων αυξήθηκε από 5% το 2013 σε 15% το 2025, φτάνοντας στο ίδιο επίπεδο με τη Γερμανία.
Στα εξειδικευμένα και γενικά βιομηχανικά μηχανήματα, έναν από τους σημαντικότερους κλάδους της γερμανικής Mittelstand, δηλαδή των μικρομεσαίων και μεσαίων επιχειρήσεων που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της γερμανικής οικονομίας, η Κίνα έχει ήδη ξεπεράσει τη Γερμανία.
Η εικόνα στο εσωτερικό της Ευρώπης είναι ακόμη πιο δυσμενής.
Όπως επισημάναμε τον προηγούμενο μήνα, η ευρωπαϊκή μεταποίηση βρίσκεται αντιμέτωπη με μια βαθιά κρίση ανταγωνιστικότητας.
Κάθε ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία έχει χάσει μερίδιο αγοράς στην Ευρώπη, ενώ οι κινεζικές μάρκες κέρδισαν σχεδόν πέντε ποσοστιαίες μονάδες μέσα σε μόλις έναν χρόνο.
Κι όμως, η Deutsche Bank επισημαίνει ότι η Κίνα εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική αγορά και εταίρο καινοτομίας για πολλές γερμανικές επιχειρήσεις.
Δεν είναι τυχαίο ότι έχει χαρακτηριστεί «γυμναστήριο» για τις γερμανικές εταιρείες, καθώς τις υποχρεώνει να βελτιώνουν συνεχώς την ανταγωνιστικότητά τους.
Πρόκειται, βέβαια, για έναν ευγενικό τρόπο να ειπωθεί ότι σημαντικό μέρος των κερδών των εταιρειών του δείκτη DAX εξακολουθεί να εξαρτάται από τη χώρα με την οποία το Βερολίνο επιδιώκει τώρα να υιοθετήσει σκληρότερη στάση.
Αυτό εξηγεί και γιατί το διμερές εμπορικό έλλειμμα εξακολουθεί να διευρύνεται, έχοντας επιστρέψει σε επίπεδα περίπου 2% του ΑΕΠ της ΕΕ.
Τι ακολουθεί: Μια «μάλλον μινιμαλιστική» ευρωπαϊκή αντίδραση
Πώς αποτιμάται, λοιπόν, η πρόβλεψη της Deutsche Bank και τι αναμένεται στη συνέχεια;
Οι συνομιλίες στο Πεκίνο
Η Deutsche Bank εκτιμούσε ότι η συνάντηση του Šefčovič με τον Κινέζο ομόλογό του, Wang, δύσκολα θα οδηγούσε σε σημαντική πρόοδο, με ελάχιστες πιθανότητες ουσιαστικής μεταβολής στη στάση της Κίνας απέναντι στο αίτημα της ΕΕ να περιοριστούν οι εξαγωγές προς την Ευρώπη.
Η πρόβλεψη επιβεβαιώθηκε εν μέρει. Οι Βρυξέλλες υποστηρίζουν ότι το Πεκίνο συμφώνησε στη μείωση κατά 50% των εξαγωγών υβριδικών αυτοκινήτων, αλλά η κινεζική ανακοίνωση δεν περιλάμβανε συγκεκριμένο αριθμό. Έτσι, η ΕΕ αποφάσισε να ενσωματώσει η ίδια ένα ποσοτικό όριο στο μέτρο διασφάλισης.
Παράλληλα, η Κίνα δεσμεύθηκε να συνεχίσει τη διευκόλυνση των αδειών εξαγωγής σπάνιων γαιών μέσω ενός «πράσινου διαδρόμου». Η συγκεκριμένη δέσμευση υπενθυμίζει ποια πλευρά εξακολουθεί να διαθέτει ισχυρό διαπραγματευτικό πλεονέκτημα.
15-16 Οκτωβρίου: Η σύνοδος κορυφής της ΕΕ
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες αναμένεται να συζητήσουν το πλαφόν στα υβριδικά, καθώς και ευρύτερα μέτρα για τον περιορισμό της εισροής επιδοτούμενων κινεζικών προϊόντων.
Ο Šefčovič χρειάζεται ακόμη την πολιτική στήριξή τους.
Η Deutsche Bank είχε εκτιμήσει ότι το επόμενο πιθανότερο βήμα θα ήταν η έναρξη έρευνας για τις επιδοτήσεις των plug-in υβριδικών, με δασμούς στις αρχές του 2027 το νωρίτερο. Το μέτρο διασφάλισης που ανακοινώθηκε πλέον φαίνεται να αποτελεί την ταχύτερη οδό.
1η Δεκεμβρίου: Η εφαρμογή του πλαφόν
Εφόσον δεν υπάρξουν αλλαγές στον σχεδιασμό, το όριο των 350.000 υβριδικών αυτοκινήτων θα τεθεί σε ισχύ την 1η Δεκεμβρίου.
17-18 Δεκεμβρίου: Νέα ευρωπαϊκή σύνοδος
Πριν από τη σύνοδο αυτή, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να παρουσιάσει το σχέδιο DiversifyEU.
Συνολικά, η Deutsche Bank εκτιμά ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα συνεχίσουν να ακολουθούν μια «μάλλον μινιμαλιστική προσέγγιση», βασιζόμενοι στα υφιστάμενα εργαλεία και διευρύνοντας επιλεκτικά το οπλοστάσιό τους, στην προσπάθεια να αποφύγουν μια ευρύτερη εμπορική σύγκρουση με την Κίνα.
Η αποκάλυψη του Bloomberg φαίνεται να επιβεβαιώνει αυτή την εκτίμηση: οι Βρυξέλλες ανέβηκαν μόλις ένα σκαλοπάτι στην κλίμακα κλιμάκωσης, επιλέγοντας το μέτρο που είναι λιγότερο πιθανό να προκαλέσει σοβαρή αντίδραση από το Πεκίνο.
Η Deutsche Bank υπενθυμίζει, ωστόσο, ότι το πρόβλημα της Ευρώπης δεν βρίσκεται αποκλειστικά στην Κίνα.
Η ευρωπαϊκή υστέρηση συνδέεται επίσης με το υψηλό ενεργειακό κόστος, τη χαμηλή παραγωγικότητα, την περιορισμένη διαθεσιμότητα κεφαλαίων υψηλού επιχειρηματικού κινδύνου και το υπερβολικό ρυθμιστικό βάρος.
Και σε αυτό το μέτωπο, η πρόοδος παραμένει απογοητευτική. Η υλοποίηση της μεταρρυθμιστικής ατζέντας του Mario Draghi έχει φτάσει μόλις στο 16%, ή στο 41% εάν συνυπολογιστούν τα μέτρα που έχουν εφαρμοστεί εν μέρει.
Στους τομείς της καθαρής ενέργειας και της ενοποιημένης ευρωπαϊκής αγοράς, οι περισσότερες παρεμβάσεις εξακολουθούν να χαρακτηρίζονται «σε εκκρεμότητα» ή «υπό σχεδιασμό».
Η Ευρώπη διαθέτει όπλα, αλλά φοβάται να τα χρησιμοποιήσει
Η ιδανική κατάληξη, σύμφωνα με τη Deutsche Bank, είναι η «μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων αντί της πλήρους αποσύνδεσης».
Δηλαδή, η συνέχιση του εμπορίου με την Κίνα, αλλά με λιγότερες κρίσιμες εξαρτήσεις, μεγαλύτερη αμοιβαιότητα και καλύτερη πρόσβαση στις αγορές, παράλληλα με την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ευρώπης.
Εύκολο να διατυπωθεί, πολύ δυσκολότερο να επιτευχθεί.
Η ευρωπαϊκή ομάδα συναλλαγών της Goldman Sachs ήταν λιγότερο διπλωματική όταν το πλαφόν τέθηκε για πρώτη φορά στο τραπέζι την Τετάρτη, εκτιμώντας ότι τα μέτρα για τα υβριδικά θα περιορίσουν μόνο προσωρινά την αύξηση του μεριδίου αγοράς της Κίνας.
Η εκτίμησή μας βρίσκεται πιο κοντά σε εκείνη της Goldman Sachs.
Ο πίνακας της Deutsche Bank δείχνει ότι η Ευρώπη έχει συγκροτήσει ένα εντυπωσιακό οπλοστάσιο εμπορικών μέτρων. Ωστόσο, τα ισχυρότερα όπλα βρίσκονται στο χαμηλότερο σημείο της κλίμακας πιθανότητας εφαρμογής, ακριβώς επειδή οι Βρυξέλλες φοβούνται τις κινεζικές αντιδράσεις.
Και το Πεκίνο το γνωρίζει.
Όσο η Κίνα ελέγχει κρίσιμες πρώτες ύλες, όπως οι σπάνιες γαίες, και οι γερμανικές αυτοκινητοβιομηχανίες εξακολουθούν να χρειάζονται την κινεζική αγορά ως «γυμναστήριο» ανταγωνιστικότητας, η ευρωπαϊκή κλιμάκωση θα προχωρά αργά, με προσεκτικά υπολογισμένα βήματα και με τις προθέσεις των Βρυξελλών να έχουν προαναγγελθεί πολύ πριν από κάθε κίνηση.
Την ίδια ώρα, το μερίδιο της Κίνας στην ευρωπαϊκή αγορά θα συνεχίζει να αυξάνεται πολύ ταχύτερα.
Η σύνοδος κορυφής της Πέμπτης θα δείξει εάν οι Ευρωπαίοι ηγέτες είναι διατεθειμένοι να ανέβουν ψηλότερα στην κλίμακα κλιμάκωσης.
Η δική μας εκτίμηση είναι ότι θα παραμείνουν εκεί όπου βρίσκονται σήμερα και ότι η υπόθεση θα ξεφουσκώσει σταδιακά, χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα, όπως ακριβώς υποχωρεί και η άλλοτε πανίσχυρη γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών