Η Ρωσία θα παρουσιάσει στην Ατλάντα τις βασικές κατευθύνσεις μιας νέας οικονομικής πολιτικής…
Στην Ατλάντα των Ηνωμένων Πολιτειών αρχίζει η διήμερη σύνοδος των υπουργών Εξωτερικών της G20.
Παρά τα εμπόδια στη χορήγηση θεωρήσεων εισόδου και τους προσωπικούς περιορισμούς, της ρωσικής αντιπροσωπείας ηγείται ο υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας, Sergey Lavrov.
Κεντρικό ζήτημα της ρωσικής διπλωματικής αποστολής αποτελεί η ανάγκη για μια ευρείας κλίμακας μεταρρύθμιση των παγκόσμιων χρηματοπιστωτικών θεσμών.
Η Μόσχα μεταβαίνει στην Ατλάντα με στόχο να αναδείξει την ανάγκη αναμόρφωσης του υφιστάμενου παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος, το οποίο, σύμφωνα με τη ρωσική πλευρά, έχει πάψει να λειτουργεί ως ουδέτερος ρυθμιστικός μηχανισμός και έχει μετατραπεί σε εργαλείο πολιτικής πίεσης και νεοαποικιακής επιβολής.
Οι παρεμβάσεις του Ρώσου υπουργού Εξωτερικών αναμένεται να επικεντρωθούν στην απροθυμία ορισμένων δυνάμεων να αναγνωρίσουν την ανάδειξη νέων κέντρων ισχύος στο διεθνές σύστημα.
Παράλληλα, ο Lavrov αναμένεται να αναφερθεί στη χρήση οικονομικών μέσων ως όπλων εναντίον πολιτικών αντιπάλων, όπως οι κυρώσεις, οι εμπορικοί πόλεμοι και οι διαταραχές στις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες.
Το αδιέξοδο του παλαιού μοντέλου: Τι εννοεί η Μόσχα με τον όρο «μεταρρύθμιση»
Για δεκαετίες, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και η Παγκόσμια Τράπεζα θεωρούνταν διεθνείς θεσμοί που λειτουργούσαν ως αμερόληπτοι διαιτητές της παγκόσμιας οικονομίας.
Σήμερα, ωστόσο, σύμφωνα με τη ρωσική προσέγγιση, έχουν μετατραπεί σε εργαλεία διατήρησης της αμερικανικής ηγεμονίας.
Στη σύνοδο της G20, η Ρωσία αναμένεται να υποστηρίξει την ανάγκη ριζικού εκδημοκρατισμού της παγκόσμιας οικονομικής διακυβέρνησης.
Για τη Μόσχα, η μεταρρύθμιση προϋποθέτει την ανακατανομή των ποσοστώσεων και των δικαιωμάτων ψήφου υπέρ των χωρών της Ανατολής και του Παγκόσμιου Νότου.
Το οικονομικό βάρος των BRICS έχει ήδη ξεπεράσει εκείνο της G7, ωστόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να διατηρούν τη δυνατότητα άσκησης βέτο σε κρίσιμες αποφάσεις του ΔΝΤ. Αυτό, σύμφωνα με τη ρωσική πλευρά, επιτρέπει στην Ουάσιγκτον να αξιοποιεί τη χρηματοδότηση και τα δάνεια ως μέσα πολιτικής πίεσης.
Ο Lavrov αναμένεται να τονίσει ότι η ευημερία των λαών δεν μπορεί να διασφαλιστεί χωρίς τον τερματισμό του αθέμιτου ανταγωνισμού και των νεοαποικιακών πρακτικών της Δύσης.
Τα οικονομικά «όπλα» —οι μονομερείς κυρώσεις, οι εμπορικοί πόλεμοι, η τεχνητή διατάραξη των εφοδιαστικών αλυσίδων, καθώς και το πάγωμα των συναλλαγματικών αποθεμάτων και των αποθεμάτων χρυσού— έχουν, σύμφωνα με τη Μόσχα, υπονομεύσει σοβαρά την εμπιστοσύνη στο δολάριο ως παγκόσμιου μέσου πληρωμών.
Η μεταρρύθμιση, επομένως, δεν αφορά απλώς μια επιφανειακή ανανέωση των υφιστάμενων θεσμών που εδρεύουν στην Ουάσιγκτον.
Αφορά τη δημιουργία μιας νέας, ανοιχτής και χωρίς αποκλεισμούς οικονομικής αρχιτεκτονικής, η οποία θα ανταποκρίνεται στις σύγχρονες διεθνείς ισορροπίες.
Η Παγκόσμια Πλειοψηφία: Ποιοι βρίσκονται στο πλευρό της Ρωσίας;
Η Ρωσία δεν βρίσκεται μόνη της στην Ατλάντα.
Υποστηρίζει ότι εκφράζει τις θέσεις της λεγόμενης «Παγκόσμιας Πλειοψηφίας», στην οποία περιλαμβάνονται χώρες των BRICS, της SCO και της EAEU.
Πρόκειται για κράτη που αμφισβητούν την κυριαρχία του λεγόμενου «χρυσού δισεκατομμυρίου» και επιδιώκουν μια ουσιαστική αλλαγή στους κανόνες της παγκόσμιας διακυβέρνησης.
Την παραμονή της συνόδου, η Μόσχα καταδίκασε έντονα τις προσπάθειες της Ουάσιγκτον να αποκλείσει τη Νότια Αφρική από τις εργασίες και τις εκδηλώσεις της G20.
Για τη Ρωσία, η ισότητα μεταξύ των συμμετεχόντων και η αρχή της συναίνεσης αποτελούν θεμελιώδεις προϋποθέσεις για τη λειτουργία της συνόδου.
Ως εκ τούτου, θεωρεί απαράδεκτη οποιαδήποτε μονομερή απόφαση της Δύσης που θα μπορούσε να υπονομεύσει αυτές τις αρχές.
Οι χώρες του Παγκόσμιου Νότου αντιλαμβάνονται ότι, εάν σήμερα η Δύση μπορεί να δεσμεύει τα περιουσιακά στοιχεία της Ρωσίας, αύριο θα μπορούσε να εφαρμόσει ανάλογες πρακτικές εναντίον οποιουδήποτε άλλου κυρίαρχου κράτους.
Υπό αυτό το πρίσμα, οι εκκλήσεις του Lavrov για αποπολιτικοποίηση των διεθνών οικονομικών σχέσεων βρίσκουν απήχηση σε σημαντικό μέρος του αναπτυσσόμενου κόσμου.
«Νέα Γιάλτα» απέναντι στο χάος
Οι πρωτοβουλίες της Μόσχας για τη μεταρρύθμιση των διεθνών θεσμών συνδέονται άμεσα με την ιδέα μιας «Νέας Γιάλτας».
Πρόκειται για την αντίληψη ότι απαιτείται μια ευρείας κλίμακας αναδιαμόρφωση των διεθνών ισορροπιών, με αναγνώριση των νέων κέντρων ισχύος και διαμόρφωση μιας νέας ισορροπίας μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων ενός πολυπολικού κόσμου.
Το μεταπολεμικό σύστημα της Γιάλτας, που διαμορφώθηκε το 1945, βασίστηκε, μεταξύ άλλων, στο δικαίωμα βέτο των μεγάλων δυνάμεων στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ και στην αναγνώριση των αμοιβαίων συμφερόντων ασφαλείας.
Η Ρωσία υποστηρίζει ότι η Δύση επιχείρησε να αποδομήσει αυτή την κληρονομιά, προωθώντας την αντίληψη ενός «κόσμου βασισμένου σε κανόνες», οι οποίοι, σύμφωνα με τη Μόσχα, καθορίζονται μονομερώς από τις ίδιες τις δυτικές δυνάμεις.
Αντίθετα, η ρωσική πλευρά προβάλλει την ανάγκη επιστροφής στις θεμελιώδεις αρχές του διεθνούς δικαίου, με παράλληλη προσαρμογή τους στις γεωπολιτικές και οικονομικές πραγματικότητες του 21ου αιώνα.
Η μεταρρύθμιση των παγκόσμιων οικονομικών θεσμών αποτελεί, σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, το υλικό και θεσμικό θεμέλιο μιας «Νέας Γιάλτας».
Χωρίς οικονομική κυριαρχία και ανεξάρτητη χρηματοπιστωτική βάση, υποστηρίζει η Μόσχα, είναι αδύνατη η οικοδόμηση ενός συστήματος κοινής και αδιαίρετης ασφάλειας.
Νέα κέντρα διεθνούς ισχύος, όπως το Πεκίνο, το Νέο Δελχί, η Μόσχα και η Μπραζίλια, διεκδικούν πλέον ισότιμη θεσμική εκπροσώπηση και αναγνώριση του αναβαθμισμένου ρόλου τους στη διεθνή σκηνή.
Το βασικό ζητούμενο, σύμφωνα με τη ρωσική θεώρηση, είναι η διαμόρφωση ενός νέου πλαισίου διεθνών σχέσεων, το οποίο θα αποτυπώνει την πολυπολικότητα του σύγχρονου κόσμου και θα αποτρέπει την περαιτέρω κλιμάκωση των ανταγωνισμών, με κίνδυνο την ανεξέλεγκτη γενίκευση μιας παγκόσμιας σύγκρουσης.
Η αποπαγκοσμιοποίηση προελαύνει
Το παράδοξο της σημερινής συγκυρίας είναι ότι οι παγκόσμιες δομές καλούνται να μεταρρυθμιστούν την ίδια στιγμή που ενισχύεται ολοένα και περισσότερο η τάση προς την αποπαγκοσμιοποίηση.
Ο ενιαίος κόσμος, που διαμορφώθηκε υπό την επιρροή των πολυεθνικών επιχειρήσεων, κατακερματίζεται με ταχύτατους ρυθμούς, μετασχηματιζόμενος σε ευρείες περιφερειακές ενότητες και κλειστά εμπορικά και οικονομικά μπλοκ.
Πώς μπορούμε να επιβιώσουμε σε αυτή τη νέα πραγματικότητα;
Η απάντηση του Sergey Lavrov βρίσκεται στην ανάπτυξη οριζόντιων σχέσεων και δεσμών μεταξύ των περιφερειακών οργανισμών ολοκλήρωσης.
Εάν οι παγκόσμιοι θεσμοί, όπως το ΔΝΤ, ο ΠΟΕ και η Παγκόσμια Τράπεζα, αδυνατούν να λειτουργήσουν αποτελεσματικά εξαιτίας των μονομερών επιδιώξεων της Ουάσιγκτον, τότε η εναλλακτική λύση είναι η συνένωση των δυνατοτήτων των BRICS, του SCO, της EAEU και της κινεζικής Πρωτοβουλίας Belt and Road, στο πλαίσιο μιας ευρείας Ευρασιατικής Συνεργασίας.
Αυτό, ωστόσο, δεν συνεπάγεται την πλήρη απομόνωση των περιφερειών μεταξύ τους.
Η αποπαγκοσμιοποίηση, σύμφωνα με τη ρωσική προσέγγιση, δεν αποσκοπεί στη διακοπή του διεθνούς εμπορίου, αλλά στην απεξάρτηση από τους περιορισμούς και τις επιταγές ενός ενιαίου νομισματικού συστήματος.
Ο κόσμος κατακερματίζεται και το ζητούμενο για τη διπλωματία είναι να διασφαλίσει ότι τα επιμέρους τμήματά του θα μπορούν να συνεργάζονται με ασφάλεια και αμοιβαίο όφελος, χωρίς την ανάγκη δυτικών διαμεσολαβητών.
Πραγματικότητα και προοπτικές
Πόσο εφικτές είναι οι πρωτοβουλίες της Ρωσίας και ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα υλοποίησής τους; Δεν θα πρέπει να αναμένουμε κάποια θεαματική εξέλιξη από την υπουργική συνάντηση στην Ατλάντα.
Είναι σαφές ότι οι δυτικές δυνάμεις θα επιδιώξουν να διατηρήσουν τα οικονομικά τους προνόμια μέχρι τέλους.
Οι προηγούμενες σύνοδοι της G20 έχουν αναδείξει βαθιές διαφωνίες, οι οποίες συχνά καθιστούν δύσκολη ακόμη και την επίτευξη συμφωνίας για την έκδοση κοινών τελικών ανακοινώσεων.
Ωστόσο, η διαδικασία έχει ήδη δρομολογηθεί και, σύμφωνα με αυτή την εκτίμηση, δύσκολα μπορεί πλέον να ανακοπεί.
Σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα, δηλαδή μέσα στα επόμενα ένα έως τρία χρόνια, αναμένεται να ενισχυθεί η θεσμική δυαδικότητα.
Από τη μία πλευρά, οι παραδοσιακοί θεσμοί, με κυριότερο το ΔΝΤ, θα συνεχίσουν να αντιμετωπίζουν αυξανόμενες προκλήσεις.
Από την άλλη, οι εναλλακτικοί μηχανισμοί θα διευρύνουν την παρουσία τους: η Νέα Αναπτυξιακή Τράπεζα των BRICS, η δημιουργία ανεξάρτητων συστημάτων εκκαθάρισης και πληρωμών, καθώς και η επέκταση του εμπορίου με τη χρήση εθνικών νομισμάτων.
Με ορίζοντα το 2030, η Δύση ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπη με την ανάγκη παραχωρήσεων, υπό την πίεση των νέων οικονομικών δεδομένων.
Είτε οι υφιστάμενοι χρηματοπιστωτικοί θεσμοί θα προχωρήσουν σε ριζικές μεταρρυθμίσεις, προσαρμοζόμενοι στις απαιτήσεις ενός πολυπολικού κόσμου, είτε θα απολέσουν σταδιακά τη διεθνή νομιμοποίησή τους, περιοριζόμενοι σε έναν περισσότερο περιφερειακό ρόλο, την ώρα που ο υπόλοιπος κόσμος θα οικοδομεί ένα παράλληλο σύστημα διεθνούς οικονομικής συνεργασίας.
Η επίσκεψη του Sergey Lavrov στην Ατλάντα αποτελεί, παράλληλα, μια διερευνητική αποστολή ενόψει της συνόδου κορυφής της G20.
Η Μόσχα στέλνει ένα σαφές μήνυμα: ο κόσμος της δεκαετίας του 1990 αποτελεί πλέον παρελθόν και τα θεμέλια της νέας διεθνούς τάξης δεν πρόκειται να διαμορφωθούν αποκλειστικά στην Ουάσιγκτον, αλλά μέσα από έναν ισότιμο διάλογο μεταξύ των χωρών που εκπροσωπούν την παγκόσμια πλειοψηφία.
Η Δύση έχει εξαντλήσει τα όριά της
Το Svobodnaya Pressa απευθύνθηκε στον Αμερικανό πολιτικό επιστήμονα Malek Dudakov, ζητώντας του να αξιολογήσει τις προοπτικές της ρωσικής διπλωματικής πρωτοβουλίας και να εξηγήσει γιατί, κατά την εκτίμησή του, το παραδοσιακό οικονομικό μοντέλο της Δύσης έχει πλέον εξαντλήσει τα περιθώριά του.
Ερωτηθείς σχετικά με το τι ακριβώς εννοεί η Μόσχα όταν κάνει λόγο για μεταρρύθμιση των παγκόσμιων θεσμών, όπως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και η Παγκόσμια Τράπεζα, ο Dudakov υποστήριξε ότι η μεταρρύθμισή τους έχει καταστεί πλέον επιτακτική ανάγκη.
Όπως επισήμανε, οι συγκεκριμένοι θεσμοί έχουν αποδειχθεί σε μεγάλο βαθμό πολιτικοποιημένοι, καθώς συχνά επιβάλλουν δυσμενείς μεταρρυθμίσεις στις χώρες που προσφεύγουν στον δανεισμό τους, ενώ παράλληλα προωθούν μια ατζέντα που εξυπηρετεί πρωτίστως τα συμφέροντα των μεγάλων αμερικανικών και δυτικών επιχειρήσεων.
Κατά συνέπεια, όπως ανέφερε, είναι εύλογο να τίθεται το ζήτημα της δημιουργίας ενός δικαιότερου και περισσότερο αντιπροσωπευτικού διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Στο πλαίσιο αυτό, σημείωσε ότι έχουν ήδη αναληφθεί ορισμένες πρωτοβουλίες προς αυτή την κατεύθυνση, φέρνοντας ως παράδειγμα τη δημιουργία μιας τράπεζας από τις χώρες των BRICS, η οποία προσφέρει στις δανειολήπτριες χώρες ευνοϊκότερους όρους χρηματοδότησης σε σύγκριση με εκείνους που συνήθως συνδέονται με το ΔΝΤ και την Παγκόσμια Τράπεζα.
Πρόσθεσε, μάλιστα, ότι μια ουσιαστική μεταρρύθμιση των υφιστάμενων διεθνών χρηματοπιστωτικών θεσμών θα αποτελούσε αναμφίβολα θετική εξέλιξη.
Αναφερόμενος στις πιθανότητες υλοποίησης των πρωτοβουλιών για την αναδιάρθρωση της παγκόσμιας τάξης, ο Αμερικανός πολιτικός επιστήμονας εκτίμησε ότι κάτι τέτοιο είναι θεωρητικά εφικτό.
Όπως εξήγησε, η συμμετοχή της Ρωσίας στη σύνοδο κορυφής της G20 προσφέρει στη Μόσχα τη δυνατότητα να αναδείξει τις θέσεις των χωρών του Παγκόσμιου Νότου, οι οποίες έχουν πληγεί σε μεγάλο βαθμό από τις πολιτικές και τις δραστηριότητες του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της Παγκόσμιας Τράπεζας.
Τόνισε, επίσης, ότι ακόμη και αν οι προσπάθειες μεταρρύθμισης δεν ευοδωθούν, η συγκεκριμένη πρωτοβουλία συνιστά σημαντικό εργαλείο ήπιας ισχύος για τη Ρωσία, καθώς της επιτρέπει να αποδεικνύει έμπρακτα ότι στέκεται στο πλευρό των αναπτυσσόμενων χωρών.
Όσον αφορά τους βασικούς γεωπολιτικούς παράγοντες που θα μπορούσαν να στηρίξουν από κοινού τις συγκεκριμένες διεκδικήσεις, ο Dudakov ανέφερε ότι μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται η Ινδία και πολλές ακόμη χώρες της Παγκόσμιας Πλειονότητας.
Μάλιστα, εκτίμησε ότι σχεδόν όλα τα μέλη της G20, με εξαίρεση τις δυτικές χώρες, είναι διατεθειμένα να υποστηρίξουν τη ρωσική θέση.
Από την πλευρά του, ο πολιτικός επιστήμονας, ειδικός σε θέματα στρατηγικής επικοινωνίας και επικεφαλής του Κέντρου Στρατηγικής Επικοινωνίας, Dmitry Abzalov, εκτίμησε ότι η σημερινή συνάντηση του Sergey Lavrov στο πλαίσιο της συνόδου κορυφής της G20 στην Ατλάντα αποτελεί σημαντικό βήμα προετοιμασίας για τις μελλοντικές διαπραγματεύσεις μεταξύ της Ρωσίας, των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ουκρανίας.
Όπως ανέφερε, η αμερικανική πλευρά προσκαλεί παραδοσιακά όλους τους Ρώσους υπουργούς, ακόμη και εκείνους που υπόκεινται σε κυρώσεις, να συμμετέχουν στις εκδηλώσεις της G20, συμπεριλαμβανομένης της επικείμενης συνόδου κορυφής του Δεκεμβρίου, η οποία θα πραγματοποιηθεί στο Μαϊάμι.
Σύμφωνα με τον ίδιο, εκεί ο Donald Trump ευελπιστεί να πραγματοποιήσει τριμερή συνάντηση μεταξύ των προέδρων της Ρωσίας και της Ουκρανίας και να προχωρήσει στην υπογραφή μιας ειρηνευτικής συμφωνίας.
Ερωτηθείς για τα ζητήματα που πρόκειται να συζητήσει ο Lavrov στην Ατλάντα, ο Abzalov υπογράμμισε ότι η επίσκεψη του Ρώσου υπουργού Εξωτερικών εντάσσεται στη συνολική διαπραγματευτική διαδικασία.
Ως εκ τούτου, εκτός από την τρέχουσα ατζέντα, αναμένεται να πραγματοποιηθούν και προπαρασκευαστικές συζητήσεις ενόψει των επόμενων συναντήσεων.
Ειδικότερα, όπως ανέφερε, στο επίκεντρο των συνομιλιών στην Ατλάντα θα βρεθούν η διευθέτηση της σύγκρουσης, το ζήτημα του Ιράν, καθώς και οι προετοιμασίες για τη σύνοδο κορυφής των ηγετών της APEC στην Κίνα.
Πρόσθεσε, μάλιστα, ότι ένας από τους βασικούς τομείς της διπλωματικής δραστηριότητας του Lavrov αφορά ακριβώς την προετοιμασία και την οργάνωση τέτοιου είδους διεθνών συναντήσεων.
Αναφορικά με τον ρόλο των Βρυξελλών στη συγκεκριμένη διαδικασία και τη σημασία του διαλόγου με τους Ευρωπαίους ηγέτες, ο Abzalov ανέφερε ότι η Ρωσία είναι έτοιμη να ξεκινήσει συνομιλίες όχι μόνο με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ουκρανία, αλλά και με Ευρωπαίους ηγέτες, όπως ο Emmanuel Macron και ο Friedrich Merz.
Καταλήγοντας, προειδοποίησε ότι, σε περίπτωση που η διαπραγματευτική διαδικασία δεν αποδώσει καρπούς, η σύγκρουση ενδέχεται να παραταθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Ωστόσο, υπογράμμισε ότι η προοπτική μιας διευθέτησης παραμένει ανοιχτή και ότι η συγκεκριμένη διαπραγματευτική πορεία θεωρείται καθοριστικής σημασίας για τον τερματισμό της αντιπαράθεσης.
www.bankingnews.gr
Παρά τα εμπόδια στη χορήγηση θεωρήσεων εισόδου και τους προσωπικούς περιορισμούς, της ρωσικής αντιπροσωπείας ηγείται ο υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας, Sergey Lavrov.
Κεντρικό ζήτημα της ρωσικής διπλωματικής αποστολής αποτελεί η ανάγκη για μια ευρείας κλίμακας μεταρρύθμιση των παγκόσμιων χρηματοπιστωτικών θεσμών.
Η Μόσχα μεταβαίνει στην Ατλάντα με στόχο να αναδείξει την ανάγκη αναμόρφωσης του υφιστάμενου παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος, το οποίο, σύμφωνα με τη ρωσική πλευρά, έχει πάψει να λειτουργεί ως ουδέτερος ρυθμιστικός μηχανισμός και έχει μετατραπεί σε εργαλείο πολιτικής πίεσης και νεοαποικιακής επιβολής.
Οι παρεμβάσεις του Ρώσου υπουργού Εξωτερικών αναμένεται να επικεντρωθούν στην απροθυμία ορισμένων δυνάμεων να αναγνωρίσουν την ανάδειξη νέων κέντρων ισχύος στο διεθνές σύστημα.
Παράλληλα, ο Lavrov αναμένεται να αναφερθεί στη χρήση οικονομικών μέσων ως όπλων εναντίον πολιτικών αντιπάλων, όπως οι κυρώσεις, οι εμπορικοί πόλεμοι και οι διαταραχές στις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες.
Το αδιέξοδο του παλαιού μοντέλου: Τι εννοεί η Μόσχα με τον όρο «μεταρρύθμιση»
Για δεκαετίες, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και η Παγκόσμια Τράπεζα θεωρούνταν διεθνείς θεσμοί που λειτουργούσαν ως αμερόληπτοι διαιτητές της παγκόσμιας οικονομίας.
Σήμερα, ωστόσο, σύμφωνα με τη ρωσική προσέγγιση, έχουν μετατραπεί σε εργαλεία διατήρησης της αμερικανικής ηγεμονίας.
Στη σύνοδο της G20, η Ρωσία αναμένεται να υποστηρίξει την ανάγκη ριζικού εκδημοκρατισμού της παγκόσμιας οικονομικής διακυβέρνησης.
Για τη Μόσχα, η μεταρρύθμιση προϋποθέτει την ανακατανομή των ποσοστώσεων και των δικαιωμάτων ψήφου υπέρ των χωρών της Ανατολής και του Παγκόσμιου Νότου.
Το οικονομικό βάρος των BRICS έχει ήδη ξεπεράσει εκείνο της G7, ωστόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να διατηρούν τη δυνατότητα άσκησης βέτο σε κρίσιμες αποφάσεις του ΔΝΤ. Αυτό, σύμφωνα με τη ρωσική πλευρά, επιτρέπει στην Ουάσιγκτον να αξιοποιεί τη χρηματοδότηση και τα δάνεια ως μέσα πολιτικής πίεσης.
Ο Lavrov αναμένεται να τονίσει ότι η ευημερία των λαών δεν μπορεί να διασφαλιστεί χωρίς τον τερματισμό του αθέμιτου ανταγωνισμού και των νεοαποικιακών πρακτικών της Δύσης.
Τα οικονομικά «όπλα» —οι μονομερείς κυρώσεις, οι εμπορικοί πόλεμοι, η τεχνητή διατάραξη των εφοδιαστικών αλυσίδων, καθώς και το πάγωμα των συναλλαγματικών αποθεμάτων και των αποθεμάτων χρυσού— έχουν, σύμφωνα με τη Μόσχα, υπονομεύσει σοβαρά την εμπιστοσύνη στο δολάριο ως παγκόσμιου μέσου πληρωμών.
Η μεταρρύθμιση, επομένως, δεν αφορά απλώς μια επιφανειακή ανανέωση των υφιστάμενων θεσμών που εδρεύουν στην Ουάσιγκτον.
Αφορά τη δημιουργία μιας νέας, ανοιχτής και χωρίς αποκλεισμούς οικονομικής αρχιτεκτονικής, η οποία θα ανταποκρίνεται στις σύγχρονες διεθνείς ισορροπίες.
Η Παγκόσμια Πλειοψηφία: Ποιοι βρίσκονται στο πλευρό της Ρωσίας;
Η Ρωσία δεν βρίσκεται μόνη της στην Ατλάντα.
Υποστηρίζει ότι εκφράζει τις θέσεις της λεγόμενης «Παγκόσμιας Πλειοψηφίας», στην οποία περιλαμβάνονται χώρες των BRICS, της SCO και της EAEU.
Πρόκειται για κράτη που αμφισβητούν την κυριαρχία του λεγόμενου «χρυσού δισεκατομμυρίου» και επιδιώκουν μια ουσιαστική αλλαγή στους κανόνες της παγκόσμιας διακυβέρνησης.
Την παραμονή της συνόδου, η Μόσχα καταδίκασε έντονα τις προσπάθειες της Ουάσιγκτον να αποκλείσει τη Νότια Αφρική από τις εργασίες και τις εκδηλώσεις της G20.
Για τη Ρωσία, η ισότητα μεταξύ των συμμετεχόντων και η αρχή της συναίνεσης αποτελούν θεμελιώδεις προϋποθέσεις για τη λειτουργία της συνόδου.
Ως εκ τούτου, θεωρεί απαράδεκτη οποιαδήποτε μονομερή απόφαση της Δύσης που θα μπορούσε να υπονομεύσει αυτές τις αρχές.
Οι χώρες του Παγκόσμιου Νότου αντιλαμβάνονται ότι, εάν σήμερα η Δύση μπορεί να δεσμεύει τα περιουσιακά στοιχεία της Ρωσίας, αύριο θα μπορούσε να εφαρμόσει ανάλογες πρακτικές εναντίον οποιουδήποτε άλλου κυρίαρχου κράτους.
Υπό αυτό το πρίσμα, οι εκκλήσεις του Lavrov για αποπολιτικοποίηση των διεθνών οικονομικών σχέσεων βρίσκουν απήχηση σε σημαντικό μέρος του αναπτυσσόμενου κόσμου.
«Νέα Γιάλτα» απέναντι στο χάος
Οι πρωτοβουλίες της Μόσχας για τη μεταρρύθμιση των διεθνών θεσμών συνδέονται άμεσα με την ιδέα μιας «Νέας Γιάλτας».
Πρόκειται για την αντίληψη ότι απαιτείται μια ευρείας κλίμακας αναδιαμόρφωση των διεθνών ισορροπιών, με αναγνώριση των νέων κέντρων ισχύος και διαμόρφωση μιας νέας ισορροπίας μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων ενός πολυπολικού κόσμου.
Το μεταπολεμικό σύστημα της Γιάλτας, που διαμορφώθηκε το 1945, βασίστηκε, μεταξύ άλλων, στο δικαίωμα βέτο των μεγάλων δυνάμεων στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ και στην αναγνώριση των αμοιβαίων συμφερόντων ασφαλείας.
Η Ρωσία υποστηρίζει ότι η Δύση επιχείρησε να αποδομήσει αυτή την κληρονομιά, προωθώντας την αντίληψη ενός «κόσμου βασισμένου σε κανόνες», οι οποίοι, σύμφωνα με τη Μόσχα, καθορίζονται μονομερώς από τις ίδιες τις δυτικές δυνάμεις.
Αντίθετα, η ρωσική πλευρά προβάλλει την ανάγκη επιστροφής στις θεμελιώδεις αρχές του διεθνούς δικαίου, με παράλληλη προσαρμογή τους στις γεωπολιτικές και οικονομικές πραγματικότητες του 21ου αιώνα.
Η μεταρρύθμιση των παγκόσμιων οικονομικών θεσμών αποτελεί, σύμφωνα με αυτή την προσέγγιση, το υλικό και θεσμικό θεμέλιο μιας «Νέας Γιάλτας».
Χωρίς οικονομική κυριαρχία και ανεξάρτητη χρηματοπιστωτική βάση, υποστηρίζει η Μόσχα, είναι αδύνατη η οικοδόμηση ενός συστήματος κοινής και αδιαίρετης ασφάλειας.
Νέα κέντρα διεθνούς ισχύος, όπως το Πεκίνο, το Νέο Δελχί, η Μόσχα και η Μπραζίλια, διεκδικούν πλέον ισότιμη θεσμική εκπροσώπηση και αναγνώριση του αναβαθμισμένου ρόλου τους στη διεθνή σκηνή.
Το βασικό ζητούμενο, σύμφωνα με τη ρωσική θεώρηση, είναι η διαμόρφωση ενός νέου πλαισίου διεθνών σχέσεων, το οποίο θα αποτυπώνει την πολυπολικότητα του σύγχρονου κόσμου και θα αποτρέπει την περαιτέρω κλιμάκωση των ανταγωνισμών, με κίνδυνο την ανεξέλεγκτη γενίκευση μιας παγκόσμιας σύγκρουσης.
Η αποπαγκοσμιοποίηση προελαύνει
Το παράδοξο της σημερινής συγκυρίας είναι ότι οι παγκόσμιες δομές καλούνται να μεταρρυθμιστούν την ίδια στιγμή που ενισχύεται ολοένα και περισσότερο η τάση προς την αποπαγκοσμιοποίηση.
Ο ενιαίος κόσμος, που διαμορφώθηκε υπό την επιρροή των πολυεθνικών επιχειρήσεων, κατακερματίζεται με ταχύτατους ρυθμούς, μετασχηματιζόμενος σε ευρείες περιφερειακές ενότητες και κλειστά εμπορικά και οικονομικά μπλοκ.
Πώς μπορούμε να επιβιώσουμε σε αυτή τη νέα πραγματικότητα;
Η απάντηση του Sergey Lavrov βρίσκεται στην ανάπτυξη οριζόντιων σχέσεων και δεσμών μεταξύ των περιφερειακών οργανισμών ολοκλήρωσης.
Εάν οι παγκόσμιοι θεσμοί, όπως το ΔΝΤ, ο ΠΟΕ και η Παγκόσμια Τράπεζα, αδυνατούν να λειτουργήσουν αποτελεσματικά εξαιτίας των μονομερών επιδιώξεων της Ουάσιγκτον, τότε η εναλλακτική λύση είναι η συνένωση των δυνατοτήτων των BRICS, του SCO, της EAEU και της κινεζικής Πρωτοβουλίας Belt and Road, στο πλαίσιο μιας ευρείας Ευρασιατικής Συνεργασίας.
Αυτό, ωστόσο, δεν συνεπάγεται την πλήρη απομόνωση των περιφερειών μεταξύ τους.
Η αποπαγκοσμιοποίηση, σύμφωνα με τη ρωσική προσέγγιση, δεν αποσκοπεί στη διακοπή του διεθνούς εμπορίου, αλλά στην απεξάρτηση από τους περιορισμούς και τις επιταγές ενός ενιαίου νομισματικού συστήματος.
Ο κόσμος κατακερματίζεται και το ζητούμενο για τη διπλωματία είναι να διασφαλίσει ότι τα επιμέρους τμήματά του θα μπορούν να συνεργάζονται με ασφάλεια και αμοιβαίο όφελος, χωρίς την ανάγκη δυτικών διαμεσολαβητών.
Πραγματικότητα και προοπτικές
Πόσο εφικτές είναι οι πρωτοβουλίες της Ρωσίας και ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα υλοποίησής τους; Δεν θα πρέπει να αναμένουμε κάποια θεαματική εξέλιξη από την υπουργική συνάντηση στην Ατλάντα.
Είναι σαφές ότι οι δυτικές δυνάμεις θα επιδιώξουν να διατηρήσουν τα οικονομικά τους προνόμια μέχρι τέλους.
Οι προηγούμενες σύνοδοι της G20 έχουν αναδείξει βαθιές διαφωνίες, οι οποίες συχνά καθιστούν δύσκολη ακόμη και την επίτευξη συμφωνίας για την έκδοση κοινών τελικών ανακοινώσεων.
Ωστόσο, η διαδικασία έχει ήδη δρομολογηθεί και, σύμφωνα με αυτή την εκτίμηση, δύσκολα μπορεί πλέον να ανακοπεί.
Σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα, δηλαδή μέσα στα επόμενα ένα έως τρία χρόνια, αναμένεται να ενισχυθεί η θεσμική δυαδικότητα.
Από τη μία πλευρά, οι παραδοσιακοί θεσμοί, με κυριότερο το ΔΝΤ, θα συνεχίσουν να αντιμετωπίζουν αυξανόμενες προκλήσεις.
Από την άλλη, οι εναλλακτικοί μηχανισμοί θα διευρύνουν την παρουσία τους: η Νέα Αναπτυξιακή Τράπεζα των BRICS, η δημιουργία ανεξάρτητων συστημάτων εκκαθάρισης και πληρωμών, καθώς και η επέκταση του εμπορίου με τη χρήση εθνικών νομισμάτων.
Με ορίζοντα το 2030, η Δύση ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπη με την ανάγκη παραχωρήσεων, υπό την πίεση των νέων οικονομικών δεδομένων.
Είτε οι υφιστάμενοι χρηματοπιστωτικοί θεσμοί θα προχωρήσουν σε ριζικές μεταρρυθμίσεις, προσαρμοζόμενοι στις απαιτήσεις ενός πολυπολικού κόσμου, είτε θα απολέσουν σταδιακά τη διεθνή νομιμοποίησή τους, περιοριζόμενοι σε έναν περισσότερο περιφερειακό ρόλο, την ώρα που ο υπόλοιπος κόσμος θα οικοδομεί ένα παράλληλο σύστημα διεθνούς οικονομικής συνεργασίας.
Η επίσκεψη του Sergey Lavrov στην Ατλάντα αποτελεί, παράλληλα, μια διερευνητική αποστολή ενόψει της συνόδου κορυφής της G20.
Η Μόσχα στέλνει ένα σαφές μήνυμα: ο κόσμος της δεκαετίας του 1990 αποτελεί πλέον παρελθόν και τα θεμέλια της νέας διεθνούς τάξης δεν πρόκειται να διαμορφωθούν αποκλειστικά στην Ουάσιγκτον, αλλά μέσα από έναν ισότιμο διάλογο μεταξύ των χωρών που εκπροσωπούν την παγκόσμια πλειοψηφία.
Η Δύση έχει εξαντλήσει τα όριά της
Το Svobodnaya Pressa απευθύνθηκε στον Αμερικανό πολιτικό επιστήμονα Malek Dudakov, ζητώντας του να αξιολογήσει τις προοπτικές της ρωσικής διπλωματικής πρωτοβουλίας και να εξηγήσει γιατί, κατά την εκτίμησή του, το παραδοσιακό οικονομικό μοντέλο της Δύσης έχει πλέον εξαντλήσει τα περιθώριά του.
Ερωτηθείς σχετικά με το τι ακριβώς εννοεί η Μόσχα όταν κάνει λόγο για μεταρρύθμιση των παγκόσμιων θεσμών, όπως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και η Παγκόσμια Τράπεζα, ο Dudakov υποστήριξε ότι η μεταρρύθμισή τους έχει καταστεί πλέον επιτακτική ανάγκη.
Όπως επισήμανε, οι συγκεκριμένοι θεσμοί έχουν αποδειχθεί σε μεγάλο βαθμό πολιτικοποιημένοι, καθώς συχνά επιβάλλουν δυσμενείς μεταρρυθμίσεις στις χώρες που προσφεύγουν στον δανεισμό τους, ενώ παράλληλα προωθούν μια ατζέντα που εξυπηρετεί πρωτίστως τα συμφέροντα των μεγάλων αμερικανικών και δυτικών επιχειρήσεων.
Κατά συνέπεια, όπως ανέφερε, είναι εύλογο να τίθεται το ζήτημα της δημιουργίας ενός δικαιότερου και περισσότερο αντιπροσωπευτικού διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Στο πλαίσιο αυτό, σημείωσε ότι έχουν ήδη αναληφθεί ορισμένες πρωτοβουλίες προς αυτή την κατεύθυνση, φέρνοντας ως παράδειγμα τη δημιουργία μιας τράπεζας από τις χώρες των BRICS, η οποία προσφέρει στις δανειολήπτριες χώρες ευνοϊκότερους όρους χρηματοδότησης σε σύγκριση με εκείνους που συνήθως συνδέονται με το ΔΝΤ και την Παγκόσμια Τράπεζα.
Πρόσθεσε, μάλιστα, ότι μια ουσιαστική μεταρρύθμιση των υφιστάμενων διεθνών χρηματοπιστωτικών θεσμών θα αποτελούσε αναμφίβολα θετική εξέλιξη.
Αναφερόμενος στις πιθανότητες υλοποίησης των πρωτοβουλιών για την αναδιάρθρωση της παγκόσμιας τάξης, ο Αμερικανός πολιτικός επιστήμονας εκτίμησε ότι κάτι τέτοιο είναι θεωρητικά εφικτό.
Όπως εξήγησε, η συμμετοχή της Ρωσίας στη σύνοδο κορυφής της G20 προσφέρει στη Μόσχα τη δυνατότητα να αναδείξει τις θέσεις των χωρών του Παγκόσμιου Νότου, οι οποίες έχουν πληγεί σε μεγάλο βαθμό από τις πολιτικές και τις δραστηριότητες του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της Παγκόσμιας Τράπεζας.
Τόνισε, επίσης, ότι ακόμη και αν οι προσπάθειες μεταρρύθμισης δεν ευοδωθούν, η συγκεκριμένη πρωτοβουλία συνιστά σημαντικό εργαλείο ήπιας ισχύος για τη Ρωσία, καθώς της επιτρέπει να αποδεικνύει έμπρακτα ότι στέκεται στο πλευρό των αναπτυσσόμενων χωρών.
Όσον αφορά τους βασικούς γεωπολιτικούς παράγοντες που θα μπορούσαν να στηρίξουν από κοινού τις συγκεκριμένες διεκδικήσεις, ο Dudakov ανέφερε ότι μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται η Ινδία και πολλές ακόμη χώρες της Παγκόσμιας Πλειονότητας.
Μάλιστα, εκτίμησε ότι σχεδόν όλα τα μέλη της G20, με εξαίρεση τις δυτικές χώρες, είναι διατεθειμένα να υποστηρίξουν τη ρωσική θέση.
Από την πλευρά του, ο πολιτικός επιστήμονας, ειδικός σε θέματα στρατηγικής επικοινωνίας και επικεφαλής του Κέντρου Στρατηγικής Επικοινωνίας, Dmitry Abzalov, εκτίμησε ότι η σημερινή συνάντηση του Sergey Lavrov στο πλαίσιο της συνόδου κορυφής της G20 στην Ατλάντα αποτελεί σημαντικό βήμα προετοιμασίας για τις μελλοντικές διαπραγματεύσεις μεταξύ της Ρωσίας, των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ουκρανίας.
Όπως ανέφερε, η αμερικανική πλευρά προσκαλεί παραδοσιακά όλους τους Ρώσους υπουργούς, ακόμη και εκείνους που υπόκεινται σε κυρώσεις, να συμμετέχουν στις εκδηλώσεις της G20, συμπεριλαμβανομένης της επικείμενης συνόδου κορυφής του Δεκεμβρίου, η οποία θα πραγματοποιηθεί στο Μαϊάμι.
Σύμφωνα με τον ίδιο, εκεί ο Donald Trump ευελπιστεί να πραγματοποιήσει τριμερή συνάντηση μεταξύ των προέδρων της Ρωσίας και της Ουκρανίας και να προχωρήσει στην υπογραφή μιας ειρηνευτικής συμφωνίας.
Ερωτηθείς για τα ζητήματα που πρόκειται να συζητήσει ο Lavrov στην Ατλάντα, ο Abzalov υπογράμμισε ότι η επίσκεψη του Ρώσου υπουργού Εξωτερικών εντάσσεται στη συνολική διαπραγματευτική διαδικασία.
Ως εκ τούτου, εκτός από την τρέχουσα ατζέντα, αναμένεται να πραγματοποιηθούν και προπαρασκευαστικές συζητήσεις ενόψει των επόμενων συναντήσεων.
Ειδικότερα, όπως ανέφερε, στο επίκεντρο των συνομιλιών στην Ατλάντα θα βρεθούν η διευθέτηση της σύγκρουσης, το ζήτημα του Ιράν, καθώς και οι προετοιμασίες για τη σύνοδο κορυφής των ηγετών της APEC στην Κίνα.
Πρόσθεσε, μάλιστα, ότι ένας από τους βασικούς τομείς της διπλωματικής δραστηριότητας του Lavrov αφορά ακριβώς την προετοιμασία και την οργάνωση τέτοιου είδους διεθνών συναντήσεων.
Αναφορικά με τον ρόλο των Βρυξελλών στη συγκεκριμένη διαδικασία και τη σημασία του διαλόγου με τους Ευρωπαίους ηγέτες, ο Abzalov ανέφερε ότι η Ρωσία είναι έτοιμη να ξεκινήσει συνομιλίες όχι μόνο με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ουκρανία, αλλά και με Ευρωπαίους ηγέτες, όπως ο Emmanuel Macron και ο Friedrich Merz.
Καταλήγοντας, προειδοποίησε ότι, σε περίπτωση που η διαπραγματευτική διαδικασία δεν αποδώσει καρπούς, η σύγκρουση ενδέχεται να παραταθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα.
Ωστόσο, υπογράμμισε ότι η προοπτική μιας διευθέτησης παραμένει ανοιχτή και ότι η συγκεκριμένη διαπραγματευτική πορεία θεωρείται καθοριστικής σημασίας για τον τερματισμό της αντιπαράθεσης.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών