Η πολιτικός που κάλεσε τους ηγέτες της ΕΕ να «τηλεφωνήσουν στον Putin» εξασφάλισε άνετη νίκη στις προεδρικές εκλογές, όμως η επικράτησή της δε σηματοδοτεί μια γεωπολιτική στροφή της Σόφιας όσο μια αναζήτηση μεγαλύτερου πραγματισμού στις σχέσεις της Ευρώπης με τη Ρωσία
Η νίκη της Iliana Yotova στις προεδρικές εκλογές της Βουλγαρίας δεν αποτελεί μόνο ένα σημαντικό πολιτικό γεγονός για τη χώρα. Αποτελεί επίσης μια ιστορική στιγμή, καθώς η 62χρονη πολιτικός γίνεται η πρώτη γυναίκα στην ιστορία της Βουλγαρίας που καταλαμβάνει το ανώτατο πολιτειακό αξίωμα με λαϊκή εντολή. Με ποσοστό που ξεπέρασε το 57%, η μέχρι πρότινος αντιπρόεδρος της χώρας επικράτησε του φιλοευρωπαίου υποψηφίου Andrey Gyurov, εξασφαλίζοντας μια άνετη νίκη που ξεπέρασε κατά πολύ τις προβλέψεις πολλών αναλυτών μετά τον πρώτο γύρο. Το αποτέλεσμα δεν πέρασε απαρατήρητο ούτε στις Βρυξέλλες ούτε στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, καθώς η Yotova έχει συνδεθεί τα τελευταία χρόνια με μια πιο πραγματιστική προσέγγιση απέναντι στη Ρωσία και στον πόλεμο της Ουκρανίας.
Από τη δημοσιογραφία στην κορυφή του κράτους
Η πορεία της Yotova προς τη βουλγαρική προεδρία διαφέρει αισθητά από εκείνη πολλών Ευρωπαίων πολιτικών.
Γεννημένη το 1964, σπούδασε φιλολογία, φοίτησε σε γαλλικό σχολείο και στη Σχολή Δημόσιας Διοίκησης του Στρασβούργου, αποκτώντας νωρίς στενούς δεσμούς με το ευρωπαϊκό περιβάλλον.
Η επαγγελματική της διαδρομή ξεκίνησε από τη δημοσιογραφία και τη δημόσια τηλεόραση της Βουλγαρίας.
Στη συνέχεια μετακινήθηκε στην πολιτική, αναλαμβάνοντας τη διεύθυνση του γραφείου Τύπου του Βουλγαρικού Σοσιαλιστικού Κόμματος.
Ακολούθησε η εκλογή της στο βουλγαρικό κοινοβούλιο και στη συνέχεια μια δεκαετία παρουσίας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, όπου απέκτησε σημαντική εμπειρία στους ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Το 2017 εξελέγη αντιπρόεδρος στο πλευρό του Rumen Radev κι εξελίχθηκε σταδιακά σε μία από τις πιο αναγνωρίσιμες προσωπικότητες του βουλγαρικού πολιτικού σκηνικού.
Η πολιτικός που δε θέλει να «γκρεμίσει τις γέφυρες»
Η Yotova δύσκολα μπορεί να χαρακτηριστεί «αντιευρωπαία».
Αντίθετα, έχει περάσει μεγάλο μέρος της πολιτικής της καριέρας στους θεσμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης κι υποστηρίζει σταθερά τον ευρωπαϊκό προσανατολισμό της Βουλγαρίας. Ωστόσο, διαφωνεί με την τακτική της πλήρους διακοπής των διαύλων επικοινωνίας με τη Μόσχα.
Η δήλωσή της, λίγες ημέρες πριν από τις εκλογές, ότι «όλοι πρέπει να τηλεφωνήσουν στον Putin» προκάλεσε έντονες αντιδράσεις σε αρκετά Δυτικά μέσα ενημέρωσης και χρησιμοποιήθηκε από πολιτικούς αντιπάλους ως ένδειξη φιλορωσικής στάσης.
Οι υποστηρικτές της, αντίθετα, υποστήριξαν ότι δεν επρόκειτο για έκφραση υποστήριξης προς τη Ρωσία, αλλά για κάλεσμα επιστροφής στη διπλωματία και στον διάλογο.
Η ίδια έχει ουκ ολίγες φορές υποστηρίξει την ανάγκη επίλυσης του πολέμου μέσω της διπλωματικής οδούς κι έχει εκφράσει επιφυλάξεις για τη συνεχή στρατιωτική κλιμάκωση.
Η άλλη Βουλγαρία
Ο βασικός της αντίπαλος, Andrey Gyurov, εκπροσώπησε μια σαφώς πιο αυστηρή φιλοευρωπαϊκή γραμμή.
Η προεκλογική του εκστρατεία επικεντρώθηκε στην ανάγκη διατήρησης της σημερινής πορείας της χώρας, στην υποστήριξη της Ουκρανίας και στη συνέχιση της στρατηγικής κυρώσεων κατά της Ρωσίας.
Έτσι, οι εκλογές εξελίχθηκαν σε κάτι περισσότερο από μια προσωπική αναμέτρηση. Σε σημαντικό βαθμό μετατράπηκαν σε σύγκρουση δύο διαφορετικών σχολών σκέψης για το μέλλον της Βουλγαρίας.
Από τη μία πλευρά βρισκόταν η λογική της πλήρους ευθυγράμμισης με τις Βρυξέλλες κι από την άλλη η λογική του πραγματισμού, που υποστηρίζει ότι η χώρα μπορεί να παραμείνει σταθερά ενταγμένη στην ΕΕ και στο ΝΑΤΟ χωρίς να διακόψει κάθε γέφυρα με τη Ρωσία.
Οι εκλογές στη σκιά της Μαύρης Θάλασσας
Η προεκλογική περίοδος πραγματοποιήθηκε μέσα σε ένα ιδιαίτερα φορτισμένο περιφερειακό περιβάλλον.
Τις τελευταίες εβδομάδες είχαν προηγηθεί περιστατικά ασφαλείας στη Μαύρη Θάλασσα, επιθέσεις με θαλάσσια drones, προβλήματα στη ναυσιπλοΐα κι αυξημένες ανησυχίες για τη σταθερότητα της περιοχής.
Η βουλγαρική κυβέρνηση ανακοίνωσε νέα εξοπλιστικά προγράμματα για το πολεμικό ναυτικό, ενώ παραδέχθηκε δημόσια ότι η χώρα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη νατοϊκή στήριξη για την αντιμετώπιση τέτοιων απειλών.
Μέσα σε αυτό το κλίμα, αρκετοί αναλυτές περίμεναν ότι οι ανησυχίες για την ασφάλεια θα ενίσχυαν τον πιο σκληρό φιλοδυτικό λόγο.
Το αποτέλεσμα της κάλπης, όμως, έδειξε ότι ένα μεγάλο τμήμα των Βουλγάρων ψηφοφόρων προτίμησε μια πιο ισορροπημένη προσέγγιση.
Τι αλ
λάζει από εδώ και πέρα;
Παρά το θόρυβο που προκάλεσε η εκλογή της στο εξωτερικό, η νίκη της Yotova δεν αναμένεται να οδηγήσει σε δραματική μεταβολή της βουλγαρικής εξωτερικής πολιτικής.
Η χώρα παραμένει μέλος του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ διατηρεί σημαντικούς δεσμούς με τα ευρωπαϊκά αμυντικά και πολιτικά δίκτυα.
Επιπλέον, η Σόφια εξακολουθεί να συμμετέχει σε πρωτοβουλίες που συνδέονται με τη στήριξη της Ουκρανίας.
Αυτό σημαίνει ότι οι προσδοκίες περί θεαματικής φιλορωσικής στροφής είναι μάλλον υπερβολικές.
Εκεί όπου ενδέχεται να υπάρξουν αλλαγές είναι στον τόνο και στη ρητορική.
Η νέα πρόεδρος πιθανότατα θα επιχειρήσει να ενισχύσει τις φωνές εκείνες στην Ευρώπη (Marine le Pen, Fico, Dodik, λαϊκιστικά ευρωπαϊκά κόμματα κ.λπ.) που ζητούν περισσότερη διπλωματία, λιγότερη αντιπαράθεση κι ανοιχτούς διαύλους επικοινωνίας με τη Μόσχα. 
Η μεγάλη εικόνα
Η εκλογή της Iliana Yotova δε σηματοδοτεί μια ανατροπή των γεωπολιτικών ισορροπιών στα Βαλκάνια.
Ωστόσο, αναδεικνύει μια τάση που γίνεται ολοένα πιο εμφανής σε αρκετές ευρωπαϊκές κοινωνίες. Πρόκειται για την εμφάνιση πολιτικών δυνάμεων που δεν αμφισβητούν την ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση ή στο ΝΑΤΟ, αλλά ταυτόχρονα θεωρούν ότι η απόλυτη ρήξη με τη Ρωσία δεν αποτελεί βιώσιμη στρατηγική για το μέλλον της ηπείρου.
Η Yotova φαίνεται να ενσαρκώνει ακριβώς αυτή τη σχολή σκέψης.
Κι ίσως αυτός να είναι ο βασικός λόγος που η εκλογική της νίκη παρακολουθείται με τόσο μεγάλο ενδιαφέρον όχι μόνο στη Σόφια, αλλά και στις Βρυξέλλες, στη Μόσχα και στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Σχόλια αναγνωστών