Γιατί οι ΗΠΑ δεν μπορούν να κερδίσουν τον πόλεμο και τρέμουν την κλιμάκωση
Ο Αμερικανός πρόεδρος επιχειρεί να πείσει την Τεχεράνη ότι επίκειται συντριπτικό στρατιωτικό πλήγμα, ενώ η Ουάσιγκτον ασκεί ασφυκτική οικονομική πίεση.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον αναλυτή John J. Mearsheimer, οι ΗΠΑ έχουν ξεκινήσει έναν πόλεμο που ήταν καταδικασμένες να χάσουν, ενώ οι στρατιωτικές και οικονομικές δυνατότητές τους δεν επαρκούν για να ανατρέψουν αυτή την πραγματικότητα.
Η κυβέρνηση Trump και οι υποστηρικτές της — συμπεριλαμβανομένης της συντακτικής ομάδας της Wall Street Journal — καταβάλλουν αυτές τις ημέρες κάθε δυνατή προσπάθεια να διαμορφώσουν μια εικόνα για τον πόλεμο στο Ιράν, σύμφωνα με την οποία οι ΗΠΑ κερδίζουν και η Τεχεράνη θα πρέπει να υποκύψει στις απαιτήσεις της Ουάσιγκτον προτού καταστραφεί, ίσως ακόμη και «εξοντωθεί».
Μάλιστα, ο Trump προετοιμάζει το ενδεχόμενο να εξαπολύσει συντριπτικό στρατιωτικό πλήγμα κατά του Ιράν μετά τις ενδιάμεσες εκλογές, εάν μέχρι τότε η Τεχεράνη δεν έχει παραδοθεί.
Στην ουσία, ο Trump και οι υποστηρικτές του διεξάγουν μια εκστρατεία «μέγιστης πίεσης» κατά του Ιράν μέσω των κυρίαρχων μέσων ενημέρωσης.
Η εκστρατεία αυτή είναι βέβαιο ότι θα αποτύχει. Αντίθετα, αντανακλά την απόγνωση της κυβέρνησης Trump.
Ο Αμερικανός πρόεδρος ξεκίνησε έναν πόλεμο που οι ΗΠΑ ήταν εξαρχής καταδικασμένες να χάσουν και πλέον υπάρχουν ελάχιστα πράγματα που μπορεί να κάνει για να αλλάξει αυτή τη βασική πραγματικότητα.
Η προπαγανδιστική εκστρατεία του Trump έχει δύο διαστάσεις: μία οικονομική και μία στρατιωτική.
Οικονομικός στραγγαλισμός και στρατιωτική απειλή: Το διπλό σχέδιο της Ουάσιγκτον
Πρώτον, η αμερικανική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι το Ιράν υφίσταται οικονομικό στραγγαλισμό εξαιτίας του ναυτικού αποκλεισμού των ΗΠΑ, σε συνδυασμό με την επιχείρηση Economic Outcast, τη στρατηγική που ανακοίνωσε ο υπουργός Οικονομικών Scott Bessent στις 24 Αυγούστου 2026.
Ταυτόχρονα, υποστηρίζει ότι οι εξαγωγές πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο έχουν επανέλθει σε επίπεδα που δεν απέχουν πολύ από εκείνα της 27ης Φεβρουαρίου 2026.
Το μήνυμα είναι σαφές: η οικονομική τιμωρία που επιβάλλεται στο Ιράν θα το αναγκάσει σύντομα να συνθηκολογήσει, ενώ η αμερικανική οικονομία — όπως και η διεθνής κοινότητα συνολικά — βρίσκεται ήδη σε τροχιά ανάκαμψης.
Δεύτερον, οι ΗΠΑ ενισχύουν πλέον τις στρατιωτικές τους δυνάμεις, προετοιμάζοντας μια μαζική στρατιωτική επίθεση μετά τις ενδιάμεσες εκλογές, όταν ο Trump δεν θα δεσμεύεται πλέον από τους εκλογικούς περιορισμούς.
Η αυξανόμενη απειλή μιας καταστροφικής αμερικανικής επίθεσης, σε συνδυασμό με την οικονομική ασφυξία που επιβάλλεται στο Ιράν, έχει σχεδιαστεί ώστε να αναγκάσει την Τεχεράνη να εγκαταλείψει τώρα την αντίστασή της, προτού η κατάστασή της επιδεινωθεί ακόμη περισσότερο.
Υπάρχουν, όμως, τεράστια προβλήματα σε αυτή τη στρατηγική. Ακούγεται πειστική όταν τα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης την αναπαράγουν χωρίς αμφισβήτηση, αλλά καταρρέει όταν εξετάσει κανείς προσεκτικά τι πραγματικά συμβαίνει.
Τα αεροπλανοφόρα των ΗΠΑ και η πραγματική στρατιωτική εικόνα
Ας εξετάσουμε πρώτα τη στρατιωτική διάσταση.
Οι τίτλοι των ειδήσεων αναφέρουν ότι οι ΗΠΑ στέλνουν επιπλέον 10.000 στρατιώτες και ένα τρίτο αεροπλανοφόρο — το USS Theodore Roosevelt — στην περιοχή του Περσικού Κόλπου, δημιουργώντας την εντύπωση ότι το Ιράν θα βρεθεί σύντομα αντιμέτωπο με τρία αμερικανικά αεροπλανοφόρα.
Επιπλέον, η αποστολή των νέων στρατιωτικών δυνάμεων, πέραν των περίπου 50.000 Αμερικανών στρατιωτικών που βρίσκονται ήδη στην περιοχή, παρουσιάζεται ως ένδειξη ότι ο Trump εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο ανάπτυξης χερσαίων δυνάμεων.
Ωστόσο, η πραγματικότητα σχετικά με τα αεροπλανοφόρα είναι αρκετά διαφορετική από αυτήν που παρουσιάζουν οι τίτλοι των ειδήσεων.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες, το Roosevelt αποστέλλεται για να αντικαταστήσει το USS George Washington, ενώ το υποτιθέμενο τρίτο αεροπλανοφόρο, το USS George H.W. Bush, έχει ήδη αποχωρήσει από τη Μέση Ανατολή και βρίσκεται πλέον στην Ταϊλάνδη.
Επομένως, αυτή τη στιγμή υπάρχει μόνο ένα αεροπλανοφόρο στην περιοχή. Μάλιστα, είναι η πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου που οι ΗΠΑ διαθέτουν μόνο ένα αεροπλανοφόρο στη Μέση Ανατολή. Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι μετά τις ενδιάμεσες εκλογές θα υπάρχουν περισσότερα από δύο — εάν τελικά υπάρχουν έστω και τόσα.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα, όμως, είναι ότι ο πόλεμος στο Ιράν επιβαρύνει σοβαρά το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό.
Η ανώτατη ηγεσία του προειδοποιεί ότι ο σημερινός ρυθμός επιχειρήσεων δεν μπορεί να διατηρηθεί επ' αόριστον.
Τα αεροπλανοφόρα και τα υπόλοιπα πολεμικά πλοία πραγματοποιούν εξαιρετικά μακροχρόνιες αποστολές, οι οποίες δημιουργούν σημαντικά προβλήματα συντήρησης και επιχειρησιακής ετοιμότητας.
Τα προβλήματα αυτά θα πρέπει κάποια στιγμή να αντιμετωπιστούν.
Η κατάσταση επιδεινώνεται από το γεγονός ότι τα αμερικανικά πλοία έχουν χάσει την πρόσβαση σε κοντινές εγκαταστάσεις υλικοτεχνικής υποστήριξης και εξαρτώνται ολοένα περισσότερο από μια εφοδιαστική αλυσίδα που φτάνει μέχρι το Diego Garcia, περίπου 2.500 μίλια μακριά από τον Περσικό Κόλπο.
Αλλά ακόμη κι αν οι ΗΠΑ διαθέτουν τρία αεροπλανοφόρα για να πλήξουν το Ιράν, τι ακριβώς θα μπορούσαν να πετύχουν με μια νέα αεροπορική εκστρατεία, το οποίο δεν κατάφεραν να πετύχουν μαζί με το Ισραήλ κατά τη διάρκεια της αποτυχημένης εκστρατείας βομβαρδισμών των 40 ημερών, από τις 28 Φεβρουαρίου έως τις 8 Απριλίου 2026;
Ορισμένοι θα μπορούσαν να υποστηρίξουν ότι οι ΗΠΑ θα ήταν πλέον σε θέση να καταστρέψουν οριστικά τις πετρελαϊκές υποδομές του Ιράν.
Το πρόβλημα, όμως, είναι ότι το Ιράν διατηρεί δυνατότητα δεύτερου πλήγματος και θα μπορούσε να απαντήσει προκαλώντας χάος στις πετρελαϊκές υποδομές των κρατών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC).
Είναι πραγματικά τρομακτικό να σκεφτεί κανείς ποιες θα μπορούσαν να είναι οι συνέπειες για τη διεθνή οικονομία.
Εξαντλούνται τα αμερικανικά πυρομαχικά υψηλής τεχνολογίας
Πέρα από όλα αυτά, οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν σοβαρή έλλειψη προηγμένων οπλικών συστημάτων και πυρομαχικών.
Αυτός είναι ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους τερμάτισαν την εκστρατεία βομβαρδισμών των 40 ημερών και έχουν αποφύγει τις τελευταίες εβδομάδες να εμπλακούν σε ανταλλαγές αμοιβαίων βομβαρδισμών με το Ιράν.
Θα περίμενε κανείς ότι η έλλειψη κρίσιμων πυρομαχικών — τόσο για την επίθεση κατά του Ιράν όσο και για την άμυνα απέναντι στα ιρανικά αντίποινα — θα περιόριζε την έκταση και την ένταση οποιασδήποτε νέας στρατηγικής εκστρατείας βομβαρδισμών, μειώνοντας έτσι και τις πιθανότητες επιτυχίας της.
Χερσαία εισβολή στο Ιράν: Οι αριθμοί δεν βγαίνουν
Σε ό,τι αφορά τις χερσαίες δυνάμεις, η απλή καταμέτρηση των Αμερικανών στρατιωτικών που βρίσκονται στη Μέση Ανατολή είναι παραπλανητική, όταν επιχειρείται να εκτιμηθεί η πιθανότητα μιας χερσαίας επέμβασης.
Σε έναν πόλεμο στο έδαφος, το σημαντικότερο στοιχείο είναι ο αριθμός των στρατιωτών που ανήκουν σε πραγματικούς σχηματισμούς χερσαίας μάχης.
Εκτιμώ ότι από τους περίπου 50.000 Αμερικανούς στρατιωτικούς που βρίσκονται ήδη στην περιοχή, περίπου 5.000 ανήκουν σε τέτοιους σχηματισμούς:
Περίπου 2.200 πεζοναύτες και ναύτες της 11ης Εκστρατευτικής Μονάδας Πεζοναυτών (11th MEU).
Περίπου 2.000 στρατιώτες της 82ης Αερομεταφερόμενης Μεραρχίας.
Ενδεχομένως ακόμη 800 στρατιωτικοί του Στρατού Ξηράς στο Κουβέιτ, οι οποίοι συνδέονται με την Task Force Spartan.
Από τους περίπου 10.000 επιπλέον στρατιωτικούς που αποστέλλονται τώρα στην περιοχή, άλλοι 2.200 ανήκουν στη 13η Εκστρατευτική Μονάδα Πεζοναυτών (13th MEU).
Οι περισσότεροι από τους υπόλοιπους είναι ναύτες που υπηρετούν στο αεροπλανοφόρο Theodore Roosevelt και στα πολεμικά πλοία που το συνοδεύουν.
Επομένως, με βάση τα σημερινά σχέδια ανάπτυξης δυνάμεων, εκτιμώ ότι έως τα τέλη Νοεμβρίου οι ΗΠΑ θα διαθέτουν στην περιοχή του Περσικού Κόλπου λίγο λιγότερους από 7.500 στρατιωτικούς ενταγμένους σε σχηματισμούς χερσαίας μάχης: περίπου 4.400 στις δύο Εκστρατευτικές Μονάδες Πεζοναυτών και 2.800 στρατιώτες του Στρατού Ξηράς.
Δεν υπάρχει κανένας τρόπος να θεωρηθεί ότι μια τόσο μικρή χερσαία δύναμη αποτελεί αξιόπιστη επιλογή απέναντι σε μια χώρα με τον πληθυσμό και τη γεωγραφία του Ιράν.
Ακόμη και αν ο αριθμός αυτός τριπλασιαζόταν, φτάνοντας περίπου τους 23.000 στρατιώτες — κάτι εξαιρετικά απίθανο — το βασικό πρόβλημα δεν θα άλλαζε ουσιαστικά.
Ο απόστρατος στρατηγός του αμερικανικού Στρατού Ξηράς Barry McCaffrey εκτιμά ότι για τον έλεγχο των Στενών του Hormuz θα απαιτούνταν περίπου 150.000 στρατιώτες και τρεις έως έξι μήνες πολεμικών επιχειρήσεων.
Για λόγους σύγκρισης, η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022 με περίπου 190.000 στρατιωτικούς, μια δύναμη που αποδείχθηκε ανεπαρκής ακόμη και για τη διατήρηση μεγάλου μέρους των εδαφών που είχε αρχικά καταλάβει.
Το Ιράν έχει περισσότερο από διπλάσιο πληθυσμό σε σχέση με εκείνον που είχε η Ουκρανία κατά την έναρξη της ρωσικής εισβολής, ενώ η γεωγραφία του είναι πολύ πιο δυσμενής για έναν εισβολέα.
Με απλά λόγια, οι ΗΠΑ δεν έχουν συγκεντρώσει τίποτα που να προσεγγίζει έστω τις χερσαίες δυνάμεις που θα απαιτούνταν για μια μεγάλης κλίμακας εισβολή στο Ιράν.
Μάλιστα, από την οπτική της Τεχεράνης, μια αμερικανική απόφαση να εξαπολύσει μια τέτοια επίθεση με δυνάμεις αντίστοιχες με εκείνες που διαθέτει σήμερα θα προσέφερε στο Ιράν την ευκαιρία να πολεμήσει τις ΗΠΑ υπό εξαιρετικά ευνοϊκές συνθήκες.
Οι απώλειες και το αδιέξοδο των πεζοναυτών
Με τον κίνδυνο να επαναλαμβάνομαι, πρέπει να επισημανθούν ακόμη δύο σημεία.
Πρώτον, δεδομένου του πόσο αντιδημοφιλής είναι ο πόλεμος στο Ιράν μεταξύ των Αμερικανών πολιτών, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα ξεσπούσε τεράστια πολιτική και κοινωνική αναταραχή εάν άρχιζαν να επιστρέφουν στις ΗΠΑ μεγάλοι αριθμοί Αμερικανών στρατιωτών μέσα σε φέρετρα.
Δεύτερον, πώς ακριβώς υποτίθεται ότι οι πεζοναύτες, οι οποίοι επιβαίνουν σε πλοία αμφίβιων επιχειρήσεων, θα αποβιβαστούν στο ιρανικό έδαφος, όταν η απειλή των ιρανικών πυραύλων και drones αναγκάζει το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό να κρατά αυτά τα μεγάλα και ευάλωτα πλοία μακριά από τις ιρανικές ακτές;
Ο οικονομικός αποκλεισμός μπορεί να λυγίσει την Τεχεράνη;
Ας περάσουμε τώρα στην οικονομική διάσταση.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι ΗΠΑ προκαλούν τεράστια ζημιά στην οικονομία του Ιράν και επιβάλλουν εξαιρετικά σκληρές συνθήκες στον ιρανικό λαό.
Αυτό, όμως, συμβαίνει εδώ και πολύ καιρό.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν αυτή η τιμωρία μπορεί πράγματι να εξαναγκάσει το Ιράν να αποδεχθεί τις αμερικανικές απαιτήσεις και να παραδοθεί.
Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι το Ιράν υποχωρεί μπροστά στην αμερικανική πίεση. Υπάρχουν, μάλιστα, τρεις λόγοι για να αμφισβητήσει κανείς ότι θα το πράξει.
Πρώτον, είναι εξαιρετικά δύσκολο να εντοπιστεί στην ιστορική εμπειρία μια περίπτωση κατά την οποία ένας οικονομικός αποκλεισμός, από μόνος του, οδήγησε το κράτος που βρισκόταν στο στόχαστρο να παραδοθεί.
Δεύτερον, το Ιράν θεωρεί τις ΗΠΑ και το Ισραήλ υπαρξιακές απειλές για την ίδια του την ύπαρξη. Αυτό δεν προκαλεί έκπληξη, δεδομένης της γενοκτονικής ρητορικής που έχει χρησιμοποιήσει ο Trump όταν αναφέρεται στο Ιράν.
Τα κράτη που πιστεύουν ότι διακυβεύεται η ίδια τους η επιβίωση είναι εξαιρετικά δύσκολο να εξαναγκαστούν σε υποχώρηση.
Τρίτον, το Ιράν διαθέτει μια ισχυρή δυνατότητα κλιμάκωσης, εάν η οικονομική πίεση γίνει αφόρητη: μπορεί να επιτεθεί στις πετρελαϊκές και τις ενεργειακές υποδομές των κρατών του Κόλπου και του Ισραήλ, καθώς και στις ιδιαίτερα ευάλωτες εγκαταστάσεις αφαλάτωσης νερού.
Εν ολίγοις, είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι η οικονομική πίεση από μόνη της θα αναγκάσει το Ιράν να αποδεχθεί τους όρους του Trump.
Αυτός είναι πιθανότατα ένας από τους λόγους για τους οποίους οι ΗΠΑ επαναφέρουν στο τραπέζι τη χρήση στρατιωτικής ισχύος.
Ωστόσο, όπως προαναφέρθηκε, αυτή η επιλογή έχει ελάχιστες πιθανότητες να οδηγήσει σε ένα ευνοϊκό αποτέλεσμα για την Ουάσιγκτον.
Πετρέλαιο, ακρίβεια και πληθωρισμός: Η αμερικανική οικονομία πιέζει τον Trump
Τέλος, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι σήμερα μεγαλύτερες ποσότητες πετρελαίου εξέρχονται από τον Περσικό Κόλπο σε σχέση με τις αρχές Σεπτεμβρίου.
Ωστόσο, τόσο το Ιράν όσο και οι Houthis εργάζονται εντατικά για να αντιστρέψουν αυτή την τάση.
Το Ιράν επιτίθεται καθημερινά σε δεξαμενόπλοια που συνοδεύονται από αμερικανικές δυνάμεις, ενώ οι Houthis στοχοποιούν κρίσιμες πετρελαϊκές υποδομές στο εσωτερικό της Σαουδικής Αραβίας.
Επιπλέον, παρά την αύξηση των ποσοτήτων πετρελαίου που εξέρχονται από τον Κόλπο, οι τιμές της βενζίνης παραμένουν εξαιρετικά υψηλές.
Παράλληλα, μια σειρά άλλων οικονομικών προβλημάτων δεν δείχνει κανένα σημάδι άμεσης αποκλιμάκωσης.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι υψηλές τιμές του πετρελαίου κίνησης (diesel), ο επίμονος πληθωρισμός, τα αυξημένα επιτόκια των στεγαστικών δανείων και οι επικίνδυνα υψηλές αποδόσεις των ομολόγων σε μεγάλο μέρος του δυτικού κόσμου.
Όλα αυτά σημαίνουν ότι η κυβέρνηση Trump έχει ισχυρά οικονομικά κίνητρα για να τερματίσει τον πόλεμο το συντομότερο δυνατό.
Μάλιστα, δεν θα προκαλούσε έκπληξη εάν πίσω από τις κλειστές πόρτες επικρατούσε ολοένα μεγαλύτερη αίσθηση απόγνωσης μεταξύ του Trump και των συμβούλων του.
Η μεγάλη μπλόφα του Trump: Μπορεί η Τεχεράνη να πιστέψει ότι έρχεται η καταστροφή;
Αυτό εξηγεί, βεβαίως, γιατί η κυβέρνηση Trump και οι σύμμαχοί της διεξάγουν μια επικοινωνιακή εκστρατεία με στόχο να πείσουν το Ιράν ότι οι ημέρες του είναι μετρημένες και ότι θα πρέπει να αποδεχθεί τις αμερικανικές απαιτήσεις προτού να είναι πολύ αργά.
Τα πραγματικά δεδομένα, ωστόσο, αφηγούνται μια εντελώς διαφορετική ιστορία.
Η επιτυχία αυτής της στρατηγικής εξαρτάται, επομένως, από το κατά πόσο ο Trump θα καταφέρει να εξαπατήσει τους Ιρανούς, κάνοντάς τους να πιστέψουν ότι το Godzilla πλησιάζει απειλητικά και ετοιμάζεται να τους συντρίψει.
Υπάρχουν ελάχιστοι λόγοι να πιστεύει κανείς ότι η Τεχεράνη θα πέσει σε αυτή την παγίδα.
www.bankingnews.gr
Ωστόσο, σύμφωνα με τον αναλυτή John J. Mearsheimer, οι ΗΠΑ έχουν ξεκινήσει έναν πόλεμο που ήταν καταδικασμένες να χάσουν, ενώ οι στρατιωτικές και οικονομικές δυνατότητές τους δεν επαρκούν για να ανατρέψουν αυτή την πραγματικότητα.
Η κυβέρνηση Trump και οι υποστηρικτές της — συμπεριλαμβανομένης της συντακτικής ομάδας της Wall Street Journal — καταβάλλουν αυτές τις ημέρες κάθε δυνατή προσπάθεια να διαμορφώσουν μια εικόνα για τον πόλεμο στο Ιράν, σύμφωνα με την οποία οι ΗΠΑ κερδίζουν και η Τεχεράνη θα πρέπει να υποκύψει στις απαιτήσεις της Ουάσιγκτον προτού καταστραφεί, ίσως ακόμη και «εξοντωθεί».
Μάλιστα, ο Trump προετοιμάζει το ενδεχόμενο να εξαπολύσει συντριπτικό στρατιωτικό πλήγμα κατά του Ιράν μετά τις ενδιάμεσες εκλογές, εάν μέχρι τότε η Τεχεράνη δεν έχει παραδοθεί.
Στην ουσία, ο Trump και οι υποστηρικτές του διεξάγουν μια εκστρατεία «μέγιστης πίεσης» κατά του Ιράν μέσω των κυρίαρχων μέσων ενημέρωσης.
Η εκστρατεία αυτή είναι βέβαιο ότι θα αποτύχει. Αντίθετα, αντανακλά την απόγνωση της κυβέρνησης Trump.
Ο Αμερικανός πρόεδρος ξεκίνησε έναν πόλεμο που οι ΗΠΑ ήταν εξαρχής καταδικασμένες να χάσουν και πλέον υπάρχουν ελάχιστα πράγματα που μπορεί να κάνει για να αλλάξει αυτή τη βασική πραγματικότητα.
Η προπαγανδιστική εκστρατεία του Trump έχει δύο διαστάσεις: μία οικονομική και μία στρατιωτική.
Οικονομικός στραγγαλισμός και στρατιωτική απειλή: Το διπλό σχέδιο της Ουάσιγκτον
Πρώτον, η αμερικανική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι το Ιράν υφίσταται οικονομικό στραγγαλισμό εξαιτίας του ναυτικού αποκλεισμού των ΗΠΑ, σε συνδυασμό με την επιχείρηση Economic Outcast, τη στρατηγική που ανακοίνωσε ο υπουργός Οικονομικών Scott Bessent στις 24 Αυγούστου 2026.
Ταυτόχρονα, υποστηρίζει ότι οι εξαγωγές πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο έχουν επανέλθει σε επίπεδα που δεν απέχουν πολύ από εκείνα της 27ης Φεβρουαρίου 2026.
Το μήνυμα είναι σαφές: η οικονομική τιμωρία που επιβάλλεται στο Ιράν θα το αναγκάσει σύντομα να συνθηκολογήσει, ενώ η αμερικανική οικονομία — όπως και η διεθνής κοινότητα συνολικά — βρίσκεται ήδη σε τροχιά ανάκαμψης.
Δεύτερον, οι ΗΠΑ ενισχύουν πλέον τις στρατιωτικές τους δυνάμεις, προετοιμάζοντας μια μαζική στρατιωτική επίθεση μετά τις ενδιάμεσες εκλογές, όταν ο Trump δεν θα δεσμεύεται πλέον από τους εκλογικούς περιορισμούς.
Η αυξανόμενη απειλή μιας καταστροφικής αμερικανικής επίθεσης, σε συνδυασμό με την οικονομική ασφυξία που επιβάλλεται στο Ιράν, έχει σχεδιαστεί ώστε να αναγκάσει την Τεχεράνη να εγκαταλείψει τώρα την αντίστασή της, προτού η κατάστασή της επιδεινωθεί ακόμη περισσότερο.
Υπάρχουν, όμως, τεράστια προβλήματα σε αυτή τη στρατηγική. Ακούγεται πειστική όταν τα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης την αναπαράγουν χωρίς αμφισβήτηση, αλλά καταρρέει όταν εξετάσει κανείς προσεκτικά τι πραγματικά συμβαίνει.
Τα αεροπλανοφόρα των ΗΠΑ και η πραγματική στρατιωτική εικόνα
Ας εξετάσουμε πρώτα τη στρατιωτική διάσταση.
Οι τίτλοι των ειδήσεων αναφέρουν ότι οι ΗΠΑ στέλνουν επιπλέον 10.000 στρατιώτες και ένα τρίτο αεροπλανοφόρο — το USS Theodore Roosevelt — στην περιοχή του Περσικού Κόλπου, δημιουργώντας την εντύπωση ότι το Ιράν θα βρεθεί σύντομα αντιμέτωπο με τρία αμερικανικά αεροπλανοφόρα.
Επιπλέον, η αποστολή των νέων στρατιωτικών δυνάμεων, πέραν των περίπου 50.000 Αμερικανών στρατιωτικών που βρίσκονται ήδη στην περιοχή, παρουσιάζεται ως ένδειξη ότι ο Trump εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο ανάπτυξης χερσαίων δυνάμεων.
Ωστόσο, η πραγματικότητα σχετικά με τα αεροπλανοφόρα είναι αρκετά διαφορετική από αυτήν που παρουσιάζουν οι τίτλοι των ειδήσεων.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες, το Roosevelt αποστέλλεται για να αντικαταστήσει το USS George Washington, ενώ το υποτιθέμενο τρίτο αεροπλανοφόρο, το USS George H.W. Bush, έχει ήδη αποχωρήσει από τη Μέση Ανατολή και βρίσκεται πλέον στην Ταϊλάνδη.
Επομένως, αυτή τη στιγμή υπάρχει μόνο ένα αεροπλανοφόρο στην περιοχή. Μάλιστα, είναι η πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου που οι ΗΠΑ διαθέτουν μόνο ένα αεροπλανοφόρο στη Μέση Ανατολή. Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι μετά τις ενδιάμεσες εκλογές θα υπάρχουν περισσότερα από δύο — εάν τελικά υπάρχουν έστω και τόσα.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα, όμως, είναι ότι ο πόλεμος στο Ιράν επιβαρύνει σοβαρά το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό.
Η ανώτατη ηγεσία του προειδοποιεί ότι ο σημερινός ρυθμός επιχειρήσεων δεν μπορεί να διατηρηθεί επ' αόριστον.
Τα αεροπλανοφόρα και τα υπόλοιπα πολεμικά πλοία πραγματοποιούν εξαιρετικά μακροχρόνιες αποστολές, οι οποίες δημιουργούν σημαντικά προβλήματα συντήρησης και επιχειρησιακής ετοιμότητας.
Τα προβλήματα αυτά θα πρέπει κάποια στιγμή να αντιμετωπιστούν.
Η κατάσταση επιδεινώνεται από το γεγονός ότι τα αμερικανικά πλοία έχουν χάσει την πρόσβαση σε κοντινές εγκαταστάσεις υλικοτεχνικής υποστήριξης και εξαρτώνται ολοένα περισσότερο από μια εφοδιαστική αλυσίδα που φτάνει μέχρι το Diego Garcia, περίπου 2.500 μίλια μακριά από τον Περσικό Κόλπο.
Αλλά ακόμη κι αν οι ΗΠΑ διαθέτουν τρία αεροπλανοφόρα για να πλήξουν το Ιράν, τι ακριβώς θα μπορούσαν να πετύχουν με μια νέα αεροπορική εκστρατεία, το οποίο δεν κατάφεραν να πετύχουν μαζί με το Ισραήλ κατά τη διάρκεια της αποτυχημένης εκστρατείας βομβαρδισμών των 40 ημερών, από τις 28 Φεβρουαρίου έως τις 8 Απριλίου 2026;
Ορισμένοι θα μπορούσαν να υποστηρίξουν ότι οι ΗΠΑ θα ήταν πλέον σε θέση να καταστρέψουν οριστικά τις πετρελαϊκές υποδομές του Ιράν.
Το πρόβλημα, όμως, είναι ότι το Ιράν διατηρεί δυνατότητα δεύτερου πλήγματος και θα μπορούσε να απαντήσει προκαλώντας χάος στις πετρελαϊκές υποδομές των κρατών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC).
Είναι πραγματικά τρομακτικό να σκεφτεί κανείς ποιες θα μπορούσαν να είναι οι συνέπειες για τη διεθνή οικονομία.
Εξαντλούνται τα αμερικανικά πυρομαχικά υψηλής τεχνολογίας
Πέρα από όλα αυτά, οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν σοβαρή έλλειψη προηγμένων οπλικών συστημάτων και πυρομαχικών.
Αυτός είναι ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους τερμάτισαν την εκστρατεία βομβαρδισμών των 40 ημερών και έχουν αποφύγει τις τελευταίες εβδομάδες να εμπλακούν σε ανταλλαγές αμοιβαίων βομβαρδισμών με το Ιράν.
Θα περίμενε κανείς ότι η έλλειψη κρίσιμων πυρομαχικών — τόσο για την επίθεση κατά του Ιράν όσο και για την άμυνα απέναντι στα ιρανικά αντίποινα — θα περιόριζε την έκταση και την ένταση οποιασδήποτε νέας στρατηγικής εκστρατείας βομβαρδισμών, μειώνοντας έτσι και τις πιθανότητες επιτυχίας της.
Χερσαία εισβολή στο Ιράν: Οι αριθμοί δεν βγαίνουν
Σε ό,τι αφορά τις χερσαίες δυνάμεις, η απλή καταμέτρηση των Αμερικανών στρατιωτικών που βρίσκονται στη Μέση Ανατολή είναι παραπλανητική, όταν επιχειρείται να εκτιμηθεί η πιθανότητα μιας χερσαίας επέμβασης.
Σε έναν πόλεμο στο έδαφος, το σημαντικότερο στοιχείο είναι ο αριθμός των στρατιωτών που ανήκουν σε πραγματικούς σχηματισμούς χερσαίας μάχης.
Εκτιμώ ότι από τους περίπου 50.000 Αμερικανούς στρατιωτικούς που βρίσκονται ήδη στην περιοχή, περίπου 5.000 ανήκουν σε τέτοιους σχηματισμούς:
Περίπου 2.200 πεζοναύτες και ναύτες της 11ης Εκστρατευτικής Μονάδας Πεζοναυτών (11th MEU).
Περίπου 2.000 στρατιώτες της 82ης Αερομεταφερόμενης Μεραρχίας.
Ενδεχομένως ακόμη 800 στρατιωτικοί του Στρατού Ξηράς στο Κουβέιτ, οι οποίοι συνδέονται με την Task Force Spartan.
Από τους περίπου 10.000 επιπλέον στρατιωτικούς που αποστέλλονται τώρα στην περιοχή, άλλοι 2.200 ανήκουν στη 13η Εκστρατευτική Μονάδα Πεζοναυτών (13th MEU).
Οι περισσότεροι από τους υπόλοιπους είναι ναύτες που υπηρετούν στο αεροπλανοφόρο Theodore Roosevelt και στα πολεμικά πλοία που το συνοδεύουν.
Επομένως, με βάση τα σημερινά σχέδια ανάπτυξης δυνάμεων, εκτιμώ ότι έως τα τέλη Νοεμβρίου οι ΗΠΑ θα διαθέτουν στην περιοχή του Περσικού Κόλπου λίγο λιγότερους από 7.500 στρατιωτικούς ενταγμένους σε σχηματισμούς χερσαίας μάχης: περίπου 4.400 στις δύο Εκστρατευτικές Μονάδες Πεζοναυτών και 2.800 στρατιώτες του Στρατού Ξηράς.
Δεν υπάρχει κανένας τρόπος να θεωρηθεί ότι μια τόσο μικρή χερσαία δύναμη αποτελεί αξιόπιστη επιλογή απέναντι σε μια χώρα με τον πληθυσμό και τη γεωγραφία του Ιράν.
Ακόμη και αν ο αριθμός αυτός τριπλασιαζόταν, φτάνοντας περίπου τους 23.000 στρατιώτες — κάτι εξαιρετικά απίθανο — το βασικό πρόβλημα δεν θα άλλαζε ουσιαστικά.
Ο απόστρατος στρατηγός του αμερικανικού Στρατού Ξηράς Barry McCaffrey εκτιμά ότι για τον έλεγχο των Στενών του Hormuz θα απαιτούνταν περίπου 150.000 στρατιώτες και τρεις έως έξι μήνες πολεμικών επιχειρήσεων.
Για λόγους σύγκρισης, η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022 με περίπου 190.000 στρατιωτικούς, μια δύναμη που αποδείχθηκε ανεπαρκής ακόμη και για τη διατήρηση μεγάλου μέρους των εδαφών που είχε αρχικά καταλάβει.
Το Ιράν έχει περισσότερο από διπλάσιο πληθυσμό σε σχέση με εκείνον που είχε η Ουκρανία κατά την έναρξη της ρωσικής εισβολής, ενώ η γεωγραφία του είναι πολύ πιο δυσμενής για έναν εισβολέα.
Με απλά λόγια, οι ΗΠΑ δεν έχουν συγκεντρώσει τίποτα που να προσεγγίζει έστω τις χερσαίες δυνάμεις που θα απαιτούνταν για μια μεγάλης κλίμακας εισβολή στο Ιράν.
Μάλιστα, από την οπτική της Τεχεράνης, μια αμερικανική απόφαση να εξαπολύσει μια τέτοια επίθεση με δυνάμεις αντίστοιχες με εκείνες που διαθέτει σήμερα θα προσέφερε στο Ιράν την ευκαιρία να πολεμήσει τις ΗΠΑ υπό εξαιρετικά ευνοϊκές συνθήκες.
Οι απώλειες και το αδιέξοδο των πεζοναυτών
Με τον κίνδυνο να επαναλαμβάνομαι, πρέπει να επισημανθούν ακόμη δύο σημεία.
Πρώτον, δεδομένου του πόσο αντιδημοφιλής είναι ο πόλεμος στο Ιράν μεταξύ των Αμερικανών πολιτών, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα ξεσπούσε τεράστια πολιτική και κοινωνική αναταραχή εάν άρχιζαν να επιστρέφουν στις ΗΠΑ μεγάλοι αριθμοί Αμερικανών στρατιωτών μέσα σε φέρετρα.
Δεύτερον, πώς ακριβώς υποτίθεται ότι οι πεζοναύτες, οι οποίοι επιβαίνουν σε πλοία αμφίβιων επιχειρήσεων, θα αποβιβαστούν στο ιρανικό έδαφος, όταν η απειλή των ιρανικών πυραύλων και drones αναγκάζει το αμερικανικό Πολεμικό Ναυτικό να κρατά αυτά τα μεγάλα και ευάλωτα πλοία μακριά από τις ιρανικές ακτές;
Ο οικονομικός αποκλεισμός μπορεί να λυγίσει την Τεχεράνη;
Ας περάσουμε τώρα στην οικονομική διάσταση.
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι οι ΗΠΑ προκαλούν τεράστια ζημιά στην οικονομία του Ιράν και επιβάλλουν εξαιρετικά σκληρές συνθήκες στον ιρανικό λαό.
Αυτό, όμως, συμβαίνει εδώ και πολύ καιρό.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν αυτή η τιμωρία μπορεί πράγματι να εξαναγκάσει το Ιράν να αποδεχθεί τις αμερικανικές απαιτήσεις και να παραδοθεί.
Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι το Ιράν υποχωρεί μπροστά στην αμερικανική πίεση. Υπάρχουν, μάλιστα, τρεις λόγοι για να αμφισβητήσει κανείς ότι θα το πράξει.
Πρώτον, είναι εξαιρετικά δύσκολο να εντοπιστεί στην ιστορική εμπειρία μια περίπτωση κατά την οποία ένας οικονομικός αποκλεισμός, από μόνος του, οδήγησε το κράτος που βρισκόταν στο στόχαστρο να παραδοθεί.
Δεύτερον, το Ιράν θεωρεί τις ΗΠΑ και το Ισραήλ υπαρξιακές απειλές για την ίδια του την ύπαρξη. Αυτό δεν προκαλεί έκπληξη, δεδομένης της γενοκτονικής ρητορικής που έχει χρησιμοποιήσει ο Trump όταν αναφέρεται στο Ιράν.
Τα κράτη που πιστεύουν ότι διακυβεύεται η ίδια τους η επιβίωση είναι εξαιρετικά δύσκολο να εξαναγκαστούν σε υποχώρηση.
Τρίτον, το Ιράν διαθέτει μια ισχυρή δυνατότητα κλιμάκωσης, εάν η οικονομική πίεση γίνει αφόρητη: μπορεί να επιτεθεί στις πετρελαϊκές και τις ενεργειακές υποδομές των κρατών του Κόλπου και του Ισραήλ, καθώς και στις ιδιαίτερα ευάλωτες εγκαταστάσεις αφαλάτωσης νερού.
Εν ολίγοις, είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι η οικονομική πίεση από μόνη της θα αναγκάσει το Ιράν να αποδεχθεί τους όρους του Trump.
Αυτός είναι πιθανότατα ένας από τους λόγους για τους οποίους οι ΗΠΑ επαναφέρουν στο τραπέζι τη χρήση στρατιωτικής ισχύος.
Ωστόσο, όπως προαναφέρθηκε, αυτή η επιλογή έχει ελάχιστες πιθανότητες να οδηγήσει σε ένα ευνοϊκό αποτέλεσμα για την Ουάσιγκτον.
Πετρέλαιο, ακρίβεια και πληθωρισμός: Η αμερικανική οικονομία πιέζει τον Trump
Τέλος, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι σήμερα μεγαλύτερες ποσότητες πετρελαίου εξέρχονται από τον Περσικό Κόλπο σε σχέση με τις αρχές Σεπτεμβρίου.
Ωστόσο, τόσο το Ιράν όσο και οι Houthis εργάζονται εντατικά για να αντιστρέψουν αυτή την τάση.
Το Ιράν επιτίθεται καθημερινά σε δεξαμενόπλοια που συνοδεύονται από αμερικανικές δυνάμεις, ενώ οι Houthis στοχοποιούν κρίσιμες πετρελαϊκές υποδομές στο εσωτερικό της Σαουδικής Αραβίας.
Επιπλέον, παρά την αύξηση των ποσοτήτων πετρελαίου που εξέρχονται από τον Κόλπο, οι τιμές της βενζίνης παραμένουν εξαιρετικά υψηλές.
Παράλληλα, μια σειρά άλλων οικονομικών προβλημάτων δεν δείχνει κανένα σημάδι άμεσης αποκλιμάκωσης.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται οι υψηλές τιμές του πετρελαίου κίνησης (diesel), ο επίμονος πληθωρισμός, τα αυξημένα επιτόκια των στεγαστικών δανείων και οι επικίνδυνα υψηλές αποδόσεις των ομολόγων σε μεγάλο μέρος του δυτικού κόσμου.
Όλα αυτά σημαίνουν ότι η κυβέρνηση Trump έχει ισχυρά οικονομικά κίνητρα για να τερματίσει τον πόλεμο το συντομότερο δυνατό.
Μάλιστα, δεν θα προκαλούσε έκπληξη εάν πίσω από τις κλειστές πόρτες επικρατούσε ολοένα μεγαλύτερη αίσθηση απόγνωσης μεταξύ του Trump και των συμβούλων του.
Η μεγάλη μπλόφα του Trump: Μπορεί η Τεχεράνη να πιστέψει ότι έρχεται η καταστροφή;
Αυτό εξηγεί, βεβαίως, γιατί η κυβέρνηση Trump και οι σύμμαχοί της διεξάγουν μια επικοινωνιακή εκστρατεία με στόχο να πείσουν το Ιράν ότι οι ημέρες του είναι μετρημένες και ότι θα πρέπει να αποδεχθεί τις αμερικανικές απαιτήσεις προτού να είναι πολύ αργά.
Τα πραγματικά δεδομένα, ωστόσο, αφηγούνται μια εντελώς διαφορετική ιστορία.
Η επιτυχία αυτής της στρατηγικής εξαρτάται, επομένως, από το κατά πόσο ο Trump θα καταφέρει να εξαπατήσει τους Ιρανούς, κάνοντάς τους να πιστέψουν ότι το Godzilla πλησιάζει απειλητικά και ετοιμάζεται να τους συντρίψει.
Υπάρχουν ελάχιστοι λόγοι να πιστεύει κανείς ότι η Τεχεράνη θα πέσει σε αυτή την παγίδα.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών