Το μέλλον της ψηφιακής ταυτοποίησης συνοδεύεται από σοβαρά ερωτήματα και μια εντυπωσιακά ανολοκλήρωτη υπόσχεση: την προστασία της ιδιωτικότητας…
Το Ευρωπαϊκό Ψηφιακό Πορτοφόλι Ταυτότητας (eID Wallet) έχει σχεδιαστεί ως το ψηφιακό αντίστοιχο ενός φυσικού πορτοφολιού, στο οποίο θα μπορούν να αποθηκεύονται κάρτες πληρωμών, άδειες οδήγησης και άλλα επίσημα έγγραφα. Ωστόσο, οι δυνατότητές του δεν περιορίζονται εκεί.
Στόχος είναι να λειτουργεί και ως ενιαίο μέσο σύνδεσης σε ιστοτόπους και εφαρμογές, μέσω μίας ψηφιακής ταυτότητας, όπως γράφει ο Ken Macon.
Σύμφωνα με τη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα κράτη-μέλη υποχρεούνται να προσφέρουν σε κάθε πολίτη ένα ψηφιακό πορτοφόλι ταυτότητας το αργότερο έως το τέλος του 2026.
Όπως αναφέρεται στη σελίδα πολιτικής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, «το πλαίσιο υποχρεώνει τα κράτη-μέλη να παρέχουν στους πολίτες τους ψηφιακά πορτοφόλια ταυτότητας της ΕΕ (EU Digital Identity Wallets) το αργότερο έως το τέλος του 2026».
Παράλληλα, η ειδική ιστοσελίδα της Επιτροπής για το ψηφιακό πορτοφόλι καλεί τους πολίτες να «ανακαλύψουν τους πολλούς τρόπους με τους οποίους τα ψηφιακά πορτοφόλια ταυτότητας της ΕΕ προστατεύουν την ιδιωτικότητα και την ασφάλειά τους».
Επιπλέον, διαβεβαιώνει ότι τα πορτοφόλια «προστατεύουν την ιδιωτικότητά σας και διασφαλίζουν ότι μπορείτε να αποφασίζετε οι ίδιοι πώς χρησιμοποιούνται τα δεδομένα σας».
Ωστόσο, ειδικοί στην κρυπτογραφία προειδοποιούν πλέον ότι η πρώτη έκδοση του συστήματος ψηφιακής ταυτότητας ενδέχεται να μην ανταποκρίνεται σε αυτές τις υποσχέσεις.
Η προθεσμία που έχει τεθεί για τα κράτη-μέλη σημαίνει ότι η πρώτη έκδοση του συστήματος θα είναι εκείνη που θα λάβουν οι Ευρωπαίοι πολίτες.
Ωστόσο, σύμφωνα με δημοσίευμα του IEEE Spectrum, αυτή ενδέχεται να μην προσφέρει το επίπεδο προστασίας της ιδιωτικότητας και της ασφάλειας που έχει διαφημίσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Το δημοσίευμα εξετάζει τον τρόπο λειτουργίας του ψηφιακού πορτοφολιού και επισημαίνει ότι ο σχεδιασμός του ενδέχεται να μην προστατεύει επαρκώς τα προσωπικά δεδομένα των χρηστών.
Για παράδειγμα, όταν ένας ιστότοπος ζητά επιβεβαίωση ηλικίας, το ψηφιακό πορτοφόλι μπορεί να αποκαλύπτει μόνο ότι ο χρήστης είναι άνω των 18 ετών, χωρίς να γνωστοποιεί την ακριβή ημερομηνία γέννησής του.
Ωστόσο, ο ιστότοπος εξακολουθεί να διατηρεί την ψηφιακή υπογραφή μέσω της οποίας επαληθεύτηκε η πληροφορία, καθώς και άλλα στοιχεία ταυτοποίησης, τα οποία ενδέχεται να χρησιμοποιηθούν για την παρακολούθηση του χρήστη.
Παρότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία απαγορεύει μια τέτοια πρακτική, στην πράξη αυτή δεν αποκλείεται να συμβεί.
Δύο διαφορετικοί ιστότοποι θα μπορούσαν, για παράδειγμα, να συγκρίνουν τα δεδομένα που έχουν συλλέξει και να διαπιστώσουν ότι τους επισκέφθηκε το ίδιο άτομο, ακόμη κι αν δεν γνωρίζουν την πραγματική του ταυτότητα.
Η Anna Lysyanskaya, καθηγήτρια Πληροφορικής στο Πανεπιστήμιο Brown, εξήγησε ότι ακόμη και όταν ένας πολίτης διαθέτει πολλά διαφορετικά έγγραφα ταυτοποίησης, η κρατική υπηρεσία που τα εκδίδει γνωρίζει σε ποιον ανήκει το καθένα. Επομένως, οι πληροφορίες αυτές μπορούν να αξιοποιηθούν για τη σύνδεση όλων των εγγράφων με ένα συγκεκριμένο πρόσωπο.
Η Lysyanskaya ήταν μία από τους 16 ειδικούς στην κρυπτογραφία που απέστειλαν επιστολή προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Ιούνιο του 2024, προειδοποιώντας ότι ορισμένες σχεδιαστικές επιλογές του Ευρωπαϊκού Ψηφιακού Πορτοφολιού Ταυτότητας (EUDI) δεν πληρούσαν τις απαιτούμενες προδιαγραφές προστασίας της ιδιωτικότητας.
Στην επιστολή επισημαινόταν ότι, εάν δεν διασφαλιστεί πως οι πολίτες δεν μπορούν να παρακολουθούνται κατά τη χρήση των ψηφιακών διαπιστευτηρίων τους, μία και μόνο οντότητα θα μπορούσε να παρακολουθεί τη δραστηριότητα ενός χρήστη σε ολόκληρο το σύστημα, καταγράφοντας κάθε σημείο στο οποίο εμφανίζεται.
Θα μπορούσε, ουσιαστικά, να λειτουργεί ως ένας «εικονικός stalker».
Μια τέτοια δυνατότητα απαγορεύεται ρητά από τους ίδιους τους κανόνες της ΕΕ. Ειδικότερα, ο Κανονισμός 2024/1183 προβλέπει ότι το τεχνικό πλαίσιο του ψηφιακού πορτοφολιού δεν πρέπει να επιτρέπει στους εκδότες ή σε τρίτους να αποκτούν, μετά την έκδοση των ψηφιακών βεβαιώσεων, δεδομένα που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την παρακολούθηση, τη σύνδεση ή τη συσχέτιση των συναλλαγών και της συμπεριφοράς των χρηστών, εκτός εάν υπάρχει η ρητή συγκατάθεσή τους.
Παρότι, λοιπόν, η νομοθεσία περιγράφει με σαφήνεια το επιθυμητό αποτέλεσμα, δεν προσδιορίζει με την ίδια σαφήνεια τον τρόπο με τον οποίο αυτό πρέπει να επιτευχθεί από κρυπτογραφική άποψη.
Από την άλλη πλευρά, ο τεχνικός κανονισμός, γνωστός ως Πλαίσιο Αρχιτεκτονικής και Αναφοράς (Architecture and Reference Framework), αναφέρει ότι μια συγκεκριμένη λειτουργικότητα «ΠΡΕΠΕΙ να υλοποιείται με τη χρήση μηχανισμού Απόδειξης Μηδενικής Γνώσης (Zero-Knowledge Proof)».
Ωστόσο, η συγκεκριμένη διατύπωση δεν αποτελεί επαρκώς ισχυρή δέσμευση. Το έγγραφο δεν καθιστά υποχρεωτική τη χρήση αποδείξεων μηδενικής γνώσης, μιας κρυπτογραφικής τεχνικής που επιτρέπει σε κάποιον να αποδεικνύει ότι η ψηφιακή του ταυτότητα είναι έγκυρη χωρίς να αποκαλύπτει την υπογραφή που θα μπορούσε να συνδέσει μεταξύ τους τις επισκέψεις του σε διαφορετικούς ιστοτόπους και εφαρμογές.
H μόνη υποχρεωτική απαίτηση
Στην πραγματικότητα, η μόνη υποχρεωτική απαίτηση είναι το ψηφιακό πορτοφόλι να αποκαλύπτει αποκλειστικά τις πληροφορίες που χρειάζεται κάθε ιστότοπος ή εφαρμογή, χωρίς να παρέχει πρόσθετα δεδομένα.
Όπως, όμως, εξήγησε η Lysyanskaya: «Πλέον, οποιοσδήποτε με τον οποίο έχετε αλληλεπιδράσει μπορεί, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, να σας παρακολουθεί».
Ο οδικός χάρτης της ΕΕ παρουσιάζει τις αποδείξεις μηδενικής γνώσης ως μια μελλοντική εξέλιξη, χωρίς ωστόσο να υποχρεώνει τα κράτη-μέλη να τις εφαρμόσουν από την πρώτη κιόλας έκδοση του συστήματος.
Μάλιστα, σύμφωνα με τη σχετική σελίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο GitHub, «προς το παρόν δεν έχει συμφωνηθεί σε επίπεδο ΕΕ κάποια σαφής και πιστοποιημένη προσέγγιση».
Αξίζει, επίσης, να διευκρινιστεί ότι η εφαρμογή επαλήθευσης ηλικίας της ΕΕ, για την οποία έχουμε γράψει πρόσφατα, αποτελεί ξεχωριστό έργο.
Σύμφωνα με τις τεχνικές προδιαγραφές της, από την 1η Σεπτεμβρίου προβλέπεται η χρήση αποδείξεων μηδενικής γνώσης ως προτιμώμενης μεθόδου επαλήθευσης, ενώ παρέχεται και εναλλακτική λύση για συσκευές που δεν υποστηρίζουν τη συγκεκριμένη τεχνολογία.
Ωστόσο, αντίστοιχη υποχρέωση δεν προβλέπεται για το γενικό ψηφιακό πορτοφόλι ταυτότητας.
Μεταξύ των ειδικών υπάρχουν διαφορετικές απόψεις σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να προχωρήσει η εφαρμογή του συστήματος, καθώς η πρώτη έκδοσή του ενδέχεται να μην προσφέρει την προστασία της ιδιωτικότητας που έχει υποσχεθεί η ΕΕ.
Ο Jaap-Henk Hoepman, από το Πανεπιστήμιο Radboud της Ολλανδίας, θεωρεί ότι η χρήση αποδείξεων μηδενικής γνώσης θα πρέπει να καταστεί υποχρεωτική μέσω της νομοθεσίας. Με αυτόν τον τρόπο, θα αποτραπεί το ενδεχόμενο οι ιστότοποι να εξακολουθήσουν να χρησιμοποιούν την παλαιότερη μέθοδο ταυτοποίησης, η οποία επιτρέπει τη σύνδεση των δραστηριοτήτων των χρηστών.
Αντίθετα, ο Johannes Schönrich, από το Ερευνητικό Κέντρο FIM στο Άουγκσμπουργκ, υποστηρίζει ότι η ανάπτυξη του ψηφιακού πορτοφολιού πρέπει να συνεχιστεί. Προτείνει, μάλιστα, να θεσπιστεί ένα δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα για τη διάθεση μιας δεύτερης έκδοσης, στην οποία θα ενσωματώνονται οι αποδείξεις μηδενικής γνώσης.
Ο Hoepman, ωστόσο, αντιμετωπίζει με σκεπτικισμό αυτή την προοπτική. Όπως επισημαίνει, οι εταιρείες δύσκολα θα υιοθετήσουν μια δεύτερη έκδοση, καθώς αυτό συνεπάγεται πρόσθετο κόστος. Επιπλέον, από τη στιγμή που θα έχουν ήδη αναπτύξει και εγκαταστήσει τα συστήματά τους με βάση την πρώτη έκδοση, η μετάβαση σε μια νέα τεχνολογική υποδομή θα είναι ακόμη δυσκολότερη.
Ακόμη, όμως, κι αν τελικά αναπτυχθεί μια δεύτερη έκδοση, η Lysyanskaya προειδοποιεί ότι ορισμένοι χρήστες ενδέχεται να μην προχωρήσουν ποτέ στην αναβάθμιση, εκτός εάν υποχρεωθούν να το κάνουν. Για τον λόγο αυτό, θεωρεί ότι η πρώτη έκδοση πρέπει να παρέχει ήδη ένα «επαρκές επίπεδο προστασίας της ιδιωτικότητας».
Την ίδια στιγμή, το Electronic Frontier Foundation (EFF) προειδοποιεί ότι ακόμη και τα ψηφιακά διαπιστευτήρια επαλήθευσης ηλικίας που έχουν σχεδιαστεί με γνώμονα την προστασία της ιδιωτικότητας εξακολουθούν να εξαρτώνται από έναν κεντρικό εκδότη.
Ο τελευταίος θα μπορούσε να «καταγράφει κάθε φορά που χρησιμοποιούνται αυτά τα διαπιστευτήρια ταυτοποίησης, δημιουργώντας ένα επικίνδυνο ίχνος μεταδεδομένων για κάθε χρήστη που ενδέχεται να θέλει να στοχοποιήσει».
Το EFF επισημαίνει, επίσης, ότι αυτή η προσέγγιση «συγκεντρώνει κρίσιμες υποδομές του διαδικτύου στα χέρια ενός πολύ μικρού αριθμού φορέων».
Σε πρόσφατη συνέντευξή της, η Lysyanskaya ανέφερε ότι, εάν το σύστημα ψηφιακής ταυτότητας καταστεί «πραγματικά πανταχού παρόν» —κάτι που θεωρεί πιθανό, δεδομένου του σκοπού για τον οποίο δημιουργείται—, τότε θα προκύψουν σοβαροί κίνδυνοι για την ιδιωτικότητα.
Όπως εξήγησε, εάν δεν υπάρχει υψηλός βαθμός εμπιστοσύνης προς τους εκδότες και τους φορείς επαλήθευσης ότι θα προστατεύουν τα προσωπικά μας δεδομένα, υπάρχει ο κίνδυνος να οδηγηθούμε σε μια πραγματικότητα όπου όλοι θα γνωρίζουν ανά πάσα στιγμή τι κάνουν οι υπόλοιποι, απλώς και μόνο επειδή θα αφήνουν πίσω τους μικρά ψηφιακά ίχνη πληροφοριών.
Η ευρωπαϊκή νομοθεσία ορίζει ότι η χρήση της ψηφιακής ταυτότητας πρέπει να είναι προαιρετική.
Παρ' όλα αυτά, η ευρωπαϊκή αρχή για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες επιδιώκει, όπως έχουμε ήδη αναφέρει, οι τράπεζες να χρησιμοποιούν το σύστημα «όπου αυτό είναι δυνατό».
Παράλληλα, η γερμανική κυβέρνηση έχει ήδη ψηφίσει νόμο, βάσει του οποίου το σύστημα ψηφιακής ταυτότητας θα αποτελέσει το εθνικό μέσο απόδειξης ταυτότητας από τις 2 Ιανουαρίου 2027. Ωστόσο, ο νόμος δεν ενσωματώνει μια σημαντική πρόβλεψη της ευρωπαϊκής νομοθεσίας: τη δυνατότητα των πολιτών να χρησιμοποιούν ψευδώνυμα.
Την ίδια στιγμή, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξακολουθεί να προβάλλει το ψηφιακό πορτοφόλι ταυτότητας μέσα από την επίσημη ιστοσελίδα της ως ένα σύστημα που «προστατεύει την ιδιωτικότητά σας και διασφαλίζει ότι μπορείτε να αποφασίζετε οι ίδιοι πώς χρησιμοποιούνται τα δεδομένα σας».
Ωστόσο, με βάση τον τρόπο με τον οποίο έχει σχεδιαστεί η πρώτη έκδοση του συστήματος, αυτή η διαβεβαίωση απέχει πολύ από το να ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.
www.bankingnews.gr
Στόχος είναι να λειτουργεί και ως ενιαίο μέσο σύνδεσης σε ιστοτόπους και εφαρμογές, μέσω μίας ψηφιακής ταυτότητας, όπως γράφει ο Ken Macon.
Σύμφωνα με τη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα κράτη-μέλη υποχρεούνται να προσφέρουν σε κάθε πολίτη ένα ψηφιακό πορτοφόλι ταυτότητας το αργότερο έως το τέλος του 2026.
Όπως αναφέρεται στη σελίδα πολιτικής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, «το πλαίσιο υποχρεώνει τα κράτη-μέλη να παρέχουν στους πολίτες τους ψηφιακά πορτοφόλια ταυτότητας της ΕΕ (EU Digital Identity Wallets) το αργότερο έως το τέλος του 2026».
Παράλληλα, η ειδική ιστοσελίδα της Επιτροπής για το ψηφιακό πορτοφόλι καλεί τους πολίτες να «ανακαλύψουν τους πολλούς τρόπους με τους οποίους τα ψηφιακά πορτοφόλια ταυτότητας της ΕΕ προστατεύουν την ιδιωτικότητα και την ασφάλειά τους».
Επιπλέον, διαβεβαιώνει ότι τα πορτοφόλια «προστατεύουν την ιδιωτικότητά σας και διασφαλίζουν ότι μπορείτε να αποφασίζετε οι ίδιοι πώς χρησιμοποιούνται τα δεδομένα σας».
Ωστόσο, ειδικοί στην κρυπτογραφία προειδοποιούν πλέον ότι η πρώτη έκδοση του συστήματος ψηφιακής ταυτότητας ενδέχεται να μην ανταποκρίνεται σε αυτές τις υποσχέσεις.
Η προθεσμία που έχει τεθεί για τα κράτη-μέλη σημαίνει ότι η πρώτη έκδοση του συστήματος θα είναι εκείνη που θα λάβουν οι Ευρωπαίοι πολίτες.
Ωστόσο, σύμφωνα με δημοσίευμα του IEEE Spectrum, αυτή ενδέχεται να μην προσφέρει το επίπεδο προστασίας της ιδιωτικότητας και της ασφάλειας που έχει διαφημίσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Το δημοσίευμα εξετάζει τον τρόπο λειτουργίας του ψηφιακού πορτοφολιού και επισημαίνει ότι ο σχεδιασμός του ενδέχεται να μην προστατεύει επαρκώς τα προσωπικά δεδομένα των χρηστών.
Για παράδειγμα, όταν ένας ιστότοπος ζητά επιβεβαίωση ηλικίας, το ψηφιακό πορτοφόλι μπορεί να αποκαλύπτει μόνο ότι ο χρήστης είναι άνω των 18 ετών, χωρίς να γνωστοποιεί την ακριβή ημερομηνία γέννησής του.
Ωστόσο, ο ιστότοπος εξακολουθεί να διατηρεί την ψηφιακή υπογραφή μέσω της οποίας επαληθεύτηκε η πληροφορία, καθώς και άλλα στοιχεία ταυτοποίησης, τα οποία ενδέχεται να χρησιμοποιηθούν για την παρακολούθηση του χρήστη.
Παρότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία απαγορεύει μια τέτοια πρακτική, στην πράξη αυτή δεν αποκλείεται να συμβεί.
Δύο διαφορετικοί ιστότοποι θα μπορούσαν, για παράδειγμα, να συγκρίνουν τα δεδομένα που έχουν συλλέξει και να διαπιστώσουν ότι τους επισκέφθηκε το ίδιο άτομο, ακόμη κι αν δεν γνωρίζουν την πραγματική του ταυτότητα.
Η Anna Lysyanskaya, καθηγήτρια Πληροφορικής στο Πανεπιστήμιο Brown, εξήγησε ότι ακόμη και όταν ένας πολίτης διαθέτει πολλά διαφορετικά έγγραφα ταυτοποίησης, η κρατική υπηρεσία που τα εκδίδει γνωρίζει σε ποιον ανήκει το καθένα. Επομένως, οι πληροφορίες αυτές μπορούν να αξιοποιηθούν για τη σύνδεση όλων των εγγράφων με ένα συγκεκριμένο πρόσωπο.
Η Lysyanskaya ήταν μία από τους 16 ειδικούς στην κρυπτογραφία που απέστειλαν επιστολή προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Ιούνιο του 2024, προειδοποιώντας ότι ορισμένες σχεδιαστικές επιλογές του Ευρωπαϊκού Ψηφιακού Πορτοφολιού Ταυτότητας (EUDI) δεν πληρούσαν τις απαιτούμενες προδιαγραφές προστασίας της ιδιωτικότητας.
Στην επιστολή επισημαινόταν ότι, εάν δεν διασφαλιστεί πως οι πολίτες δεν μπορούν να παρακολουθούνται κατά τη χρήση των ψηφιακών διαπιστευτηρίων τους, μία και μόνο οντότητα θα μπορούσε να παρακολουθεί τη δραστηριότητα ενός χρήστη σε ολόκληρο το σύστημα, καταγράφοντας κάθε σημείο στο οποίο εμφανίζεται.
Θα μπορούσε, ουσιαστικά, να λειτουργεί ως ένας «εικονικός stalker».
Μια τέτοια δυνατότητα απαγορεύεται ρητά από τους ίδιους τους κανόνες της ΕΕ. Ειδικότερα, ο Κανονισμός 2024/1183 προβλέπει ότι το τεχνικό πλαίσιο του ψηφιακού πορτοφολιού δεν πρέπει να επιτρέπει στους εκδότες ή σε τρίτους να αποκτούν, μετά την έκδοση των ψηφιακών βεβαιώσεων, δεδομένα που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την παρακολούθηση, τη σύνδεση ή τη συσχέτιση των συναλλαγών και της συμπεριφοράς των χρηστών, εκτός εάν υπάρχει η ρητή συγκατάθεσή τους.
Παρότι, λοιπόν, η νομοθεσία περιγράφει με σαφήνεια το επιθυμητό αποτέλεσμα, δεν προσδιορίζει με την ίδια σαφήνεια τον τρόπο με τον οποίο αυτό πρέπει να επιτευχθεί από κρυπτογραφική άποψη.
Από την άλλη πλευρά, ο τεχνικός κανονισμός, γνωστός ως Πλαίσιο Αρχιτεκτονικής και Αναφοράς (Architecture and Reference Framework), αναφέρει ότι μια συγκεκριμένη λειτουργικότητα «ΠΡΕΠΕΙ να υλοποιείται με τη χρήση μηχανισμού Απόδειξης Μηδενικής Γνώσης (Zero-Knowledge Proof)».
Ωστόσο, η συγκεκριμένη διατύπωση δεν αποτελεί επαρκώς ισχυρή δέσμευση. Το έγγραφο δεν καθιστά υποχρεωτική τη χρήση αποδείξεων μηδενικής γνώσης, μιας κρυπτογραφικής τεχνικής που επιτρέπει σε κάποιον να αποδεικνύει ότι η ψηφιακή του ταυτότητα είναι έγκυρη χωρίς να αποκαλύπτει την υπογραφή που θα μπορούσε να συνδέσει μεταξύ τους τις επισκέψεις του σε διαφορετικούς ιστοτόπους και εφαρμογές.
H μόνη υποχρεωτική απαίτηση
Στην πραγματικότητα, η μόνη υποχρεωτική απαίτηση είναι το ψηφιακό πορτοφόλι να αποκαλύπτει αποκλειστικά τις πληροφορίες που χρειάζεται κάθε ιστότοπος ή εφαρμογή, χωρίς να παρέχει πρόσθετα δεδομένα.
Όπως, όμως, εξήγησε η Lysyanskaya: «Πλέον, οποιοσδήποτε με τον οποίο έχετε αλληλεπιδράσει μπορεί, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, να σας παρακολουθεί».
Ο οδικός χάρτης της ΕΕ παρουσιάζει τις αποδείξεις μηδενικής γνώσης ως μια μελλοντική εξέλιξη, χωρίς ωστόσο να υποχρεώνει τα κράτη-μέλη να τις εφαρμόσουν από την πρώτη κιόλας έκδοση του συστήματος.
Μάλιστα, σύμφωνα με τη σχετική σελίδα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο GitHub, «προς το παρόν δεν έχει συμφωνηθεί σε επίπεδο ΕΕ κάποια σαφής και πιστοποιημένη προσέγγιση».
Αξίζει, επίσης, να διευκρινιστεί ότι η εφαρμογή επαλήθευσης ηλικίας της ΕΕ, για την οποία έχουμε γράψει πρόσφατα, αποτελεί ξεχωριστό έργο.
Σύμφωνα με τις τεχνικές προδιαγραφές της, από την 1η Σεπτεμβρίου προβλέπεται η χρήση αποδείξεων μηδενικής γνώσης ως προτιμώμενης μεθόδου επαλήθευσης, ενώ παρέχεται και εναλλακτική λύση για συσκευές που δεν υποστηρίζουν τη συγκεκριμένη τεχνολογία.
Ωστόσο, αντίστοιχη υποχρέωση δεν προβλέπεται για το γενικό ψηφιακό πορτοφόλι ταυτότητας.
Μεταξύ των ειδικών υπάρχουν διαφορετικές απόψεις σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να προχωρήσει η εφαρμογή του συστήματος, καθώς η πρώτη έκδοσή του ενδέχεται να μην προσφέρει την προστασία της ιδιωτικότητας που έχει υποσχεθεί η ΕΕ.
Ο Jaap-Henk Hoepman, από το Πανεπιστήμιο Radboud της Ολλανδίας, θεωρεί ότι η χρήση αποδείξεων μηδενικής γνώσης θα πρέπει να καταστεί υποχρεωτική μέσω της νομοθεσίας. Με αυτόν τον τρόπο, θα αποτραπεί το ενδεχόμενο οι ιστότοποι να εξακολουθήσουν να χρησιμοποιούν την παλαιότερη μέθοδο ταυτοποίησης, η οποία επιτρέπει τη σύνδεση των δραστηριοτήτων των χρηστών.
Αντίθετα, ο Johannes Schönrich, από το Ερευνητικό Κέντρο FIM στο Άουγκσμπουργκ, υποστηρίζει ότι η ανάπτυξη του ψηφιακού πορτοφολιού πρέπει να συνεχιστεί. Προτείνει, μάλιστα, να θεσπιστεί ένα δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα για τη διάθεση μιας δεύτερης έκδοσης, στην οποία θα ενσωματώνονται οι αποδείξεις μηδενικής γνώσης.
Ο Hoepman, ωστόσο, αντιμετωπίζει με σκεπτικισμό αυτή την προοπτική. Όπως επισημαίνει, οι εταιρείες δύσκολα θα υιοθετήσουν μια δεύτερη έκδοση, καθώς αυτό συνεπάγεται πρόσθετο κόστος. Επιπλέον, από τη στιγμή που θα έχουν ήδη αναπτύξει και εγκαταστήσει τα συστήματά τους με βάση την πρώτη έκδοση, η μετάβαση σε μια νέα τεχνολογική υποδομή θα είναι ακόμη δυσκολότερη.
Ακόμη, όμως, κι αν τελικά αναπτυχθεί μια δεύτερη έκδοση, η Lysyanskaya προειδοποιεί ότι ορισμένοι χρήστες ενδέχεται να μην προχωρήσουν ποτέ στην αναβάθμιση, εκτός εάν υποχρεωθούν να το κάνουν. Για τον λόγο αυτό, θεωρεί ότι η πρώτη έκδοση πρέπει να παρέχει ήδη ένα «επαρκές επίπεδο προστασίας της ιδιωτικότητας».
Την ίδια στιγμή, το Electronic Frontier Foundation (EFF) προειδοποιεί ότι ακόμη και τα ψηφιακά διαπιστευτήρια επαλήθευσης ηλικίας που έχουν σχεδιαστεί με γνώμονα την προστασία της ιδιωτικότητας εξακολουθούν να εξαρτώνται από έναν κεντρικό εκδότη.
Ο τελευταίος θα μπορούσε να «καταγράφει κάθε φορά που χρησιμοποιούνται αυτά τα διαπιστευτήρια ταυτοποίησης, δημιουργώντας ένα επικίνδυνο ίχνος μεταδεδομένων για κάθε χρήστη που ενδέχεται να θέλει να στοχοποιήσει».
Το EFF επισημαίνει, επίσης, ότι αυτή η προσέγγιση «συγκεντρώνει κρίσιμες υποδομές του διαδικτύου στα χέρια ενός πολύ μικρού αριθμού φορέων».
Σε πρόσφατη συνέντευξή της, η Lysyanskaya ανέφερε ότι, εάν το σύστημα ψηφιακής ταυτότητας καταστεί «πραγματικά πανταχού παρόν» —κάτι που θεωρεί πιθανό, δεδομένου του σκοπού για τον οποίο δημιουργείται—, τότε θα προκύψουν σοβαροί κίνδυνοι για την ιδιωτικότητα.
Όπως εξήγησε, εάν δεν υπάρχει υψηλός βαθμός εμπιστοσύνης προς τους εκδότες και τους φορείς επαλήθευσης ότι θα προστατεύουν τα προσωπικά μας δεδομένα, υπάρχει ο κίνδυνος να οδηγηθούμε σε μια πραγματικότητα όπου όλοι θα γνωρίζουν ανά πάσα στιγμή τι κάνουν οι υπόλοιποι, απλώς και μόνο επειδή θα αφήνουν πίσω τους μικρά ψηφιακά ίχνη πληροφοριών.
Η ευρωπαϊκή νομοθεσία ορίζει ότι η χρήση της ψηφιακής ταυτότητας πρέπει να είναι προαιρετική.
Παρ' όλα αυτά, η ευρωπαϊκή αρχή για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες επιδιώκει, όπως έχουμε ήδη αναφέρει, οι τράπεζες να χρησιμοποιούν το σύστημα «όπου αυτό είναι δυνατό».
Παράλληλα, η γερμανική κυβέρνηση έχει ήδη ψηφίσει νόμο, βάσει του οποίου το σύστημα ψηφιακής ταυτότητας θα αποτελέσει το εθνικό μέσο απόδειξης ταυτότητας από τις 2 Ιανουαρίου 2027. Ωστόσο, ο νόμος δεν ενσωματώνει μια σημαντική πρόβλεψη της ευρωπαϊκής νομοθεσίας: τη δυνατότητα των πολιτών να χρησιμοποιούν ψευδώνυμα.
Την ίδια στιγμή, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξακολουθεί να προβάλλει το ψηφιακό πορτοφόλι ταυτότητας μέσα από την επίσημη ιστοσελίδα της ως ένα σύστημα που «προστατεύει την ιδιωτικότητά σας και διασφαλίζει ότι μπορείτε να αποφασίζετε οι ίδιοι πώς χρησιμοποιούνται τα δεδομένα σας».
Ωστόσο, με βάση τον τρόπο με τον οποίο έχει σχεδιαστεί η πρώτη έκδοση του συστήματος, αυτή η διαβεβαίωση απέχει πολύ από το να ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.
www.bankingnews.gr
Σχόλια αναγνωστών